Thiên 1 — Quyển thượng

 # Kinh Phật Thuyết Nhu Thủ Bồ-tát Vô Thượng Thanh Tịnh Phân Vệ (Kinh Phật nói về việc đi phân vệ thanh tịnh cao tột của Bồ-tát Nhu Thủ; Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; phân vệ: đi khất thực, tức người xuất gia ôm bát đi xin thức ăn)

 Kinh Phật Thuyết Nhu Thủ Bồ-tát Vô Thượng Thanh Tịnh Phân Vệ

 Đời Tống (tức triều Lưu Tống thời Nam Bắc triều), Tường Công dịch

 Kinh Phật Thuyết Nhu Thủ Bồ-tát Vô Thượng Thanh Tịnh Phân Vệ, quyển thượng

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Tường Công đời Tống dịch tại quận Nam Hải (vùng Quảng Châu ngày nay)

 Kinh này còn có tên là Kinh Tam-muội Quyết Liễu Chư Pháp Như Huyễn Hóa (kinh về trạng thái định thấy rõ dứt khoát mọi sự vật đều như trò ảo thuật, như vật biến hóa; tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một điểm).

 Tôi nghe như thế này: Một thời, Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) ở tại vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có rừng cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua dâng cúng Phật) thuộc nước Xá Vệ, cùng với năm trăm vị đại tỳ-kheo (tăng sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ). Các vị Xá-lợi-phất, Ma-ha Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, Tu-bồ-đề, A-nan (?)… đều là bậc trưởng lão lâu năm, xưa nay chuyên tu hành. Các vị đã bỏ hết lỗi lầm, gột sạch nhơ bẩn, được trong sạch; từ nhiều đời trước đã gieo trồng nhiều công đức, việc cần làm đã làm xong.

 Các vị thấy rõ thân này hư hoại đáng chán, hiểu rõ nhân duyên (lẽ mọi sự vật sinh ra là do nhiều điều kiện hợp lại), thấy năm đường (ngũ đạo: năm cõi mà chúng sinh trôi lăn trong vòng sinh tử: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) là chỗ chứa đựng khổ đau của sự tồn tại, đầy những phiền não rỉ chảy và đủ thứ nhơ bẩn; nên không ưa thích ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới chúng sinh còn luân hồi), luôn muốn rời bỏ. Thấy cảnh trôi lăn trong sinh tử thì rụt lòng sợ hãi, chán ghét; dứt bỏ, cầu cái không, chí nguyện là đạt đến nê-hoàn (tức niết-bàn: trạng thái dứt hết khổ đau, ra khỏi sinh tử). Đã đến đó thì không trở lại, mãi mãi ở trong sự yên tĩnh an ổn.

 Các vị đã dứt hết sinh tử, lưới trói buộc của phiền não đã hết sạch; không còn các lậu (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi chảy theo sinh tử), đã rời bỏ gánh nặng; được tứ thần túc (bốn nền tảng sinh ra thần thông: ý muốn, sự tinh tấn, tâm chuyên nhất, sự quán xét), đạt sáu thần thông (lục thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, biến hóa đi lại tự tại, dứt sạch phiền não). Các vị có thể giữ thân mạng, còn hay mất tùy theo ý muốn; đã qua đến bờ bên kia (bờ giải thoát), thản nhiên an vui.

 Ngài lại cùng với một nghìn vị Bồ-tát, đều là bậc Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) đáng tôn kính, đều là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ thay vào ngôi vị Phật), mặc áo giáp đại đức (ví lời nguyện lớn vững chắc như áo giáp), có danh tiếng như Phật, giáng hiện làm Bồ-tát, ban bố lời dạy về đạo, mở rộng kho tàng giáo pháp của chư Phật.

 Thần trí các vị siêu việt, đã thông suốt trí tuệ của bậc thánh, cùng an trụ nơi Đại thừa (giáo pháp lấy việc cứu độ tất cả chúng sinh làm mục đích), chí như hư không; lập nên giáo pháp rộng lớn, vượt qua đến bờ cùng tột (độ vô cực: các pháp tu ba-la-mật đưa đến bờ giải thoát); đầy đủ trí tuệ trùm khắp, hiểu rõ phương tiện khéo léo và điều cốt yếu; có tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi điều đã nghe không quên), thâu tóm những gì đã xem không giới hạn; tài biện thuyết chồng chất không thể đo lường; tùy theo phong tục người đời mà dẫn dắt, làm chiếc cầu lớn.

 Đạo đức cao tột mà không vướng ngại; giảng rộng nghĩa sâu xa vô cùng vi diệu; hàng phục hết ma oán (ma: những thế lực ngăn cản, phá hoại người tu), khuất phục mọi ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo); một mình đi khắp mười phương, qua lại khắp nơi; dạo trong năm đường mà không có đi, không có đến; như cung điện mặt trời, mặt trăng; như mộng, như trò ảo thuật, như vật biến hóa, như bóng, như tiếng vang, như dã mã (ảo ảnh hơi nóng bốc lên giữa đồng, trông như nước hoặc như đàn ngựa chạy), đều không có tới, không có lui. Các vị cảm động tất cả, cứu vớt chúng sinh ra khỏi sinh tử, khiến sự giáo hóa của Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp — giáo lý, Tăng — đoàn thể người tu) mãi không dứt; đạo được hưng khởi rộng khắp, các đức đều đầy đủ.

 Các vị Bồ-tát ấy đều có tên riêng: Bồ-tát Nhu Thủ Đồng Chân (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi; đồng chân: bậc tu từ thuở nhỏ, tâm trong sạch như trẻ thơ), Bồ-tát Long Thủ, Bồ-tát Diệu Thủ, Bồ-tát Đại Thủ, Bồ-tát Phổ Thủ, Bồ-tát Tuệ Thủ, Bồ-tát Minh Thủ, Bồ-tát Cam Thủ, Bồ-tát Anh Thủ, Bồ-tát Bảo Thủ. Những vị Bồ-tát như thế, tất cả có một nghìn người.

 Lúc ấy trong hội chúng, Bồ-tát Anh Thủ nương theo oai thần của Phật, từ chỗ ngồi đứng dậy, chỉnh tề pháp phục (áo của người tu), cung kính làm lễ, để trần vai phải (cách bày tỏ lòng cung kính theo phong tục Ấn Độ), gối phải chạm đất, quỳ bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Nhu Thủ Đồng Chân là bậc được chư Phật xưa nay, vô số Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) cùng các bậc tiên thánh có đạo, có thần thông cùng khen ngợi.

 Trong các Bồ-tát đã thành tựu đại nghiệp ở quá khứ, vị lai và hiện tại, sự dẫn dắt tiến lên của ngài không ai bì kịp (?), là thầy của tất cả. Ngài thấu sâu, thấy xa; đạo và sự cứu độ sâu rộng tốt đẹp; sáng hơn mặt trời mặt trăng, trí rộng hơn sông biển, thông đạt vượt cả hư không, trí tuệ và biện tài không cùng tận. Đức của ngài rạng rỡ cao tột, dùng tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn đối với mọi người như nhau: thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả) nuôi dưỡng khắp nơi; từ bi đem lại lợi ích an vui, nhân hậu thư thái, rộng lòng cứu giúp; rộng lớn thanh nhã, mênh mông, đức không bờ bến; như vực nước không đáy, lặng yên, rộng rãi, định tĩnh; như cái thể không hình tướng, ở trong vắng lặng.

 Dung nghi của ngài vô lượng, ở các cõi mười phương hiện ra việc giáo hóa rộng lớn của Phật, được các Bồ-tát tôn kính phụng thờ. Tất cả Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm) và Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) đều lễ kính, ngưỡng mộ, tôn trọng ngài. Các trời, rồng thần, chúng A-tu-luân (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), bọn Ca-lưu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), Chân-đà-la (thần âm nhạc), Ma-hầu-lặc (thần mình rắn lớn), không ai không cúng dường phụng sự. Các vua chúa ở đời đều cùng phụng thờ, tuân theo. Tướng thánh của ngài đầy đủ, vẻ đẹp sáng ngời trong trẻo.

 Con nhìn Nhu Thủ thấy các đức đều đầy đủ, các điều lành như thế, thật khó nghĩ bàn. Con nguyện luôn ca ngợi, tán dương không cùng, khen ngợi vang khắp mười phương, trong trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) mãi không biết mệt.”

 Lúc ấy Nhu Thủ nói với Anh Thủ: “Thế nào, thiện nam tử (tộc tánh tử: cách gọi người con nhà dòng dõi tốt, ở đây chỉ người con Phật)! Pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) có phiền nhọc chăng?” Anh Thủ đáp: “Pháp thân không có nơi chốn, không có hình tướng; vả lại pháp thân hoàn toàn không có phiền nhọc.”

 Nhu Thủ hỏi: “Thế nào, Anh Thủ! Ngài có hiểu rõ pháp thân không?” Đáp: “Pháp thân há có nơi chốn, lời nói, âm thanh, dấu vết sao? Vả lại pháp thân không có hiểu hay không hiểu, như tiếng vang, như cái bóng, đâu phải là cái để hiểu?”

 Nhu Thủ hỏi: “Đã biết pháp thân như ảo hóa, như bóng, không có hiểu hay không hiểu, cũng không có lời nói, vậy sao ngài lại cất tiếng nói ra?” Đáp: “Điều tôi vừa nói như âm thanh của tiếng vang, chỉ là vì những người tu còn bám vào văn tự mà nói thôi.”

 Nhu Thủ nói: “Theo lời ngài, thì pháp thân có trong có ngoài, có đây có kia, có ở khoảng giữa. Như thế là có sự quán xét theo con số; đã rơi vào số hai thì có nơi chốn.” Ngài lại nói: “Anh Thủ! Nơi pháp thân hoàn toàn không có tiếng vang đáp lại, cũng không có bóng hình; không tâm, không ý, không niệm, không thức (sự nhận biết phân biệt của tâm); không lời, không nói, không khác, không đồng. Không có chỗ hướng về hai, cũng không quy về một; trong một cũng không có một, cũng không có chỗ trụ. Cho nên, Anh Thủ! Pháp thân vốn là bản vô (vốn không có thực thể, tức chân như — tính chân thật như vậy của mọi sự vật); đó là lời ấn chứng vi diệu, là chỗ quy về tột cùng của thế gian, là kho tàng cốt yếu của đạo, cao tột không gì sánh được.”

 Bấy giờ Phật khen Nhu Thủ: “Lành thay, lành thay! Như lời Nhu Thủ nói, đó đúng là lời nói về pháp thân thanh tịnh.”

 Lúc ấy trong hội chúng, năm trăm tỳ-kheo, năm trăm tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia đã thọ giới đầy đủ) nghe lời Nhu Thủ nói, đều đạt vô sở tùng sinh pháp lạc nhẫn (sự an nhẫn, vui trong pháp, thấu rõ mọi sự vật vốn không từ đâu sinh ra; tức vô sinh pháp nhẫn). Lại có hai nghìn thanh tín sĩ nữ (nam nữ cư sĩ tại gia có lòng tin trong sạch) ở nước Xá Vệ, vốn chưa phát tâm theo hạnh Đại thừa, nghe lời cốt yếu này liền tự vững chắc nơi ý đạo vô thượng chánh chân (tâm cầu đạo giác ngộ cao tột, chân chánh của Phật). Một vạn hai nghìn thiên tử (người cõi trời), lòng hớn hở vui mừng, phát tâm Bồ-tát, mỗi vị ở trên hư không ca ngợi Nhu Thủ là bậc tích đức qua nhiều kiếp, công đức thành tựu vô lượng.

 Bấy giờ Bồ-tát Nhu Thủ Đồng Chân, vào lúc sáng sớm, muốn vào thành đi phân vệ. Ngài chỉnh tề đạo phục thánh thiện, thanh tịnh cao tột, cầm ứng khí (bình bát, đồ đựng thức ăn khi đi khất thực), cầm tích trượng (gậy của người tu, đầu có vòng khua kêu), dáng vẻ đại khái giống như Phật. Cử chỉ đúng phép tắc, khí độ nghiêm trang; đi đứng khoan thai, tiến dừng đoan nghiêm; khi quay lại nhìn quanh, ánh sắc vô lượng; các căn (các giác quan) lặng yên, luôn hợp với định (trạng thái tâm chuyên nhất, yên lặng); oai nghi có thứ lớp, lễ phép nghiêm chỉnh; các đức đều đủ, không gì không thanh nhã.

 Ngài như sư tử dũng mãnh, như vua rồng lớn, mang phúc lớn tốt lành, bỗng ra khỏi vườn cây; oai tướng vô lượng, đức tốt vượt bậc, gương mặt rực rỡ, ánh sáng chói ngời. Nhu Thủ Đồng Chân vừa ra khỏi cổng Kỳ viên, liền tự nghĩ: “Nay ta vào Xá Vệ, ắt có chúng Bồ-tát các cõi mười phương cùng đến; đối với những vị được cảm động thuận theo ý thánh, ta nên làm như Phật (?).”

 Ngài liền, thân vẫn không rời chỗ đứng, từ mỗi lỗ chân lông trên thân mình hóa ra các Bồ-tát. Các vị hóa thân ấy hiện ra khắp mười phương; ở mỗi cõi nước, các vị hóa thân đều thưa: “Bồ-tát Nhu Thủ cúi đầu lạy Thế Tôn! Kính hỏi thăm sự đi đứng nghỉ ngơi. Đức Phật được khỏe mạnh, phúc lành vô lượng chăng?”

 Các đệ tử hầu cận chư Như Lai vui mừng sửng sốt, mỗi vị hỏi Phật của mình: “Vị này từ phương nào đến hiện ra ở đây?” Thế Tôn các cõi đều bảo người hầu: “Có một cõi tên là Nhẫn (tức cõi Sa-bà, thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ), Phật ở đó hiệu là Năng Nhân (tức Phật Thích-ca Mâu-ni) Như Lai, Chí Chân (bậc chân thật tột cùng), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chánh, bình đẳng). Ở đó có một Bồ-tát tên là Nhu Thủ, trí tuệ của đạo khó lường, phương tiện và biện tài vô lượng, ở các nước đều hiện ra rộng khắp các việc Phật. Nay ở cõi ấy, ngài hưng khởi đại đạo, nên từ lỗ chân lông trên thân hiện ra hóa thân, cất lời này để cảm động, giúp những người còn nghi ngờ tiến lên.”

 Bồ-tát và chúng sinh khắp các cõi thấy sự biến hóa ấy, lại nghe lời Phật, thì ức cai (số lượng cực lớn; ức, cai đều là đơn vị số rất lớn) Bồ-tát đều đạt vô sở tùng sinh pháp lạc nhẫn. Vạn ức chúng sinh đang ở trong dòng sinh tử, nghe danh Nhu Thủ lại thấy hóa thân ứng hiện, đều phát ý đạo vô thượng chánh chân. Bồ-tát mười phương không ai không vui mừng, mong được gặp Nhu Thủ, được lắng nghe lời giảng thanh cao khác thường bậc thượng, được thấy pháp tướng vi diệu, được thấy Phật ấy và các Bồ-tát ấy.

 Các vị liền theo vô số Bồ-tát, mỗi vị thưa với Thế Tôn của mình: “Chúng con muốn đến cõi Nhẫn để thấy Phật Năng Nhân, lễ bái, phụng sự, cúng dường; lại được gặp Nhu Thủ, xem sự biến hóa và nghe lời giảng.” Chư Phật lặng im, tức là bằng lòng. Các vị đều nương sức thánh bay đến cõi ấy, bỗng chốc lên đến cõi Nhẫn, tới chỗ Nhu Thủ.

 Các Bồ-tát mới đến đều mang lòng kính ngưỡng: có vị cầm hoa trời, có vị nâng ngọc báu sáng, có vị cầm chuỗi ngọc rủ, có vị chỉ chắp tay, có vị trổi nhạc trời, có vị đứng thành hàng trên hư không rải hoa, rải hương bột, thổi sáo, khua ngọc kha (đồ trang sức bằng ngọc kêu leng keng); có vị lại ca tụng Nhu Thủ Đồng Chân là bậc có đức vô thượng, làm sáng tỏ đạo, che chở khắp nơi; có vị muốn đón rước, hầu hạ, hộ vệ Nhu Thủ, cung kính đi theo, nhìn ngắm không chán.

 Lúc ấy Đế Thích, Phạm Thiên, Tứ Trấn vương (tức Tứ Thiên vương), các thiên tử mặt trời, mặt trăng, các rồng, quỷ thần, mỗi vị cùng tùy tùng của mình, cũng bỗng nhiên đến. Đế Thích và Tứ Thiên vương cùng nghĩ: “Nay Nhu Thủ Đồng Chân cùng vô số Bồ-tát và các bậc trời người tôn quý sắp vào thành Xá Vệ, hiện ra sự cảm động lớn; ta nên biến hóa hết con đường dẫn đến thành Xá Vệ, khiến nó bằng phẳng, không có chỗ cao chỗ thấp.

 Hai bên đường trồng hàng cây bằng bảy thứ báu (thất bảo: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não); giữa mỗi cây có bảy ngọc nữ, mỗi người hiện nửa thân mà ca múa. Dung nhan các nàng mềm mại, duyên dáng, mặt rạng rỡ như hoa, mắt như ngọc sáng, đoan chính đẹp lạ, dùng tiếng trong lời hay ca ngợi Nhu Thủ là bậc có phúc lành rất lớn, có đạo phẩm thanh tịnh thuần khiết và các đức của Bồ-tát. Cứ mỗi bước đặt một lò hương đốt hương mật cõi trời, khắp nơi có các thứ hoa để cúng dường. Ngay lúc ấy, ở ven đường (?), các loài có nọc độc như sâu độc, trăn, rắn hổ, rắn lục, thằn lằn độc, ong, bò cạp… liền đều thu hết hơi độc lại; còn thú lành, chim quý thì kéo đến vui đùa bay lượn.”

 Bấy giờ Nhu Thủ được vô số trăm nghìn Bồ-tát và các trời người vây quanh hộ vệ, riêng mình đường đường, ánh sắc vô lượng. Ví như mặt trời mới mọc trên đỉnh núi cao, như vầng trăng tròn đầy giữa các vì sao, lại như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) nổi bật giữa các núi; như sư tử dũng mãnh ra khỏi rừng sâu, gương mặt rạng rỡ mà tiến bước.

 Vừa đến bên cổng thành, chân vừa bước lên ngưỡng cửa, cả vùng đều rung động. Ngay lúc ấy không ai không kinh ngạc; các nhạc cụ khắp nơi đều tự vang lên. Mọi người đều nói: “Đây là điềm ứng biến đổi lớn, tốt lành, lạ lùng gì vậy? Thật chưa từng có! Phải chăng là Phật vào thành nên cảm ứng như thế?” Cả nước lớn nhỏ không ai không kinh ngạc vui mừng, lòng hân hoan hớn hở, cung kính vô cùng: có người lên lầu gác, có người leo tường, có người nhìn qua cửa sổ, có người ra cửa nhà, ai nấy tranh nhau vui sướng, hướng về phía Phật, mong được thấy điều thần dị.

 Lúc ấy vua Ba-tư-nặc (vua nước Xá Vệ), cùng hoàng hậu chính cung, các phi tần, thể nữ (cung nữ) tám nghìn người, các hoàng tử, quần thần và quyến thuộc một vạn người vây quanh theo hầu, ai nấy lòng vui mừng hớn hở, ra đón. Trong khoảnh khắc, Nhu Thủ bỗng đến, được các Bồ-tát và các vị trời tôn quý hộ vệ theo hầu; ngài đầy đủ các tướng đại nhân (ba mươi hai tướng tốt của bậc vĩ nhân) và các vẻ đẹp phụ, dung nhan thánh thiện sắc vàng; ai thấy cũng vui mừng, không ai không tiến lên làm lễ.

 Trong đám người đến đó, có người rải hoa, có người đốt hương thơm quý, có người rải áo quần châu báu; thu nhiếp tâm, cung kính hướng về, nhìn ngắm không cùng. Thế rồi Nhu Thủ tiến vào thành; các Bồ-tát tôn quý và các thiên thần có oai thế đều cung kính đi theo nơi ngài đi, vì muốn xem sự thần biến và lại muốn được nghe lời dạy về đạo.

 Lúc ấy Bồ-tát Long Thủ thấy Bồ-tát Nhu Thủ Đồng Chân được vô số chúng vây quanh, dáng vẻ tốt lành đường đường, cùng vào thành, liền hỏi: “Thiện nam tử! Ngài đi đâu vậy?” Bồ-tát Nhu Thủ đáp Long Thủ: “Ta đến thành này muốn đi phân vệ. Vì thương xót nhiều, muốn mở rộng lợi ích của trí tuệ, để cứu vớt chúng sinh ở đời, tất cả trời người, vì nghĩa cứu độ nên hiện ra việc đi phân vệ mà thôi. Đó là để làm người dẫn đường lớn cho tất cả mọi người.”

 Long Thủ hỏi: “Thế nào, Nhu Thủ! Ngài đến nay vẫn chưa dứt ý tưởng về việc đi phân vệ sao?” Đáp: “Thiện nam tử! Ta đã dứt rồi. Từ chỗ thấy có ý tưởng phân vệ mà thực hành, đi đến chỗ không thấy, không dứt cũng không không-dứt, đó gọi là sự phân vệ thanh tịnh của Bồ-tát. Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không có dứt, không có không-dứt, ví như hư không không có dứt, không có không-dứt.

 Do đó mà nói, nó là cái không thể dứt. Khắp cả thế gian này, cho đến hết cõi ma, cõi Phạm, tất cả các bậc tu tịch tĩnh (?), các phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), vua chúa và dân thường, cũng không ai dứt được nó. Vì sao vậy? Long Thủ! Vì các pháp như hư không, vốn không có gì, không khởi, không động, không nắm giữ, không đạt được. Hư không vốn không đạt được, cũng không có gì để nắm giữ, cũng không thể nắm bắt. Nói tóm lại, tất cả các loài, các pháp khác của thế gian, các thuật tà vạy của ngoại đạo, đều không có gì cả, không nắm giữ, không đạt được, cũng không ai chiếm lấy được. Các pháp như thế, đều không thể nắm bắt, cũng không thể nắm giữ; vì vốn là không, nên không thể dứt.”

 Long Thủ hỏi: “Thế nào, Nhu Thủ! Bồ-tát Ma-ha-tát có phải đối địch với các ma không?” Đáp: “Long Thủ! Pháp vốn không có tranh chấp; ta không thấy Bồ-tát nào lại giao chiến với các ma. Nếu Bồ-tát đối địch với ma, khởi lên cái thấy có pháp, ý tưởng về pháp, mà có sự tranh chấp, thì Bồ-tát ấy liền thành ra sợ hãi. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ấy tự sinh ra sợ hãi yếu hèn.

 Ví như, Long Thủ! Người làm ảo thuật hiện ra vật biến hóa, mà vật do ảo thuật hóa ra thì hoàn toàn không sợ hãi. Cũng như thế, Long Thủ! Bồ-tát này hiểu pháp vốn không, thực hành hạnh không bám chấp, thì không sợ hãi. Nếu có Bồ-tát còn sợ hãi, thì Bồ-tát ấy không phải là ruộng phúc (người đáng được cúng dường; cúng dường vào đó sinh ra phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) tột bậc của thế gian. Bồ-tát ấy vì không hiểu rõ pháp không, nên tự khởi lên tâm sợ hãi mà thôi.”

 Bấy giờ Long Thủ hỏi Nhu Thủ: “Bồ-tát có thể đắc đạo không?” Đáp: “Bồ-tát có thể đắc đạo.”

 Long Thủ lại hỏi: “Thế nào, Nhu Thủ! Ai có thể đạt đến đạo?” Đáp: “Người không có tên, không có tính, cũng không có danh hiệu, cũng không có nơi chốn, mãi mãi không làm gì, cũng không có người đạt được — người ấy có thể đạt đến đạo.”

 Hỏi: “Bồ-tát làm sao đắc đạo?” Đáp: “Long Thủ! Nếu có Bồ-tát muốn đắc đạo, thì nên lấy tâm không phát khởi, cũng không nghĩ đến đạo, không tưởng đến đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo), không nghĩ đến cõi người. Tâm cũng không có chỗ trụ, không có niệm, không có đạt được, cũng không có thức bám chấp, lấy tâm không thấy biết. Bồ-tát thực hành như vậy có thể đạt đến đạo.”

 Hỏi: “Ngài lấy tâm gì mà phát ý cầu đạo?” Đáp: “Long Thủ! Ta không có các tâm (?), cũng không có tâm sẽ phát; lại không có tâm vừa mới phát, không có phát, không có không-phát. Ta cũng chẳng đạt đến đạo, không nghĩ đến đạo tràng, không ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề nơi Phật thành đạo), cũng không đắc đạo, không chuyển bánh xe pháp (pháp luân: ví việc Phật thuyết giảng giáo pháp, lăn đi khắp nơi phá tan tà kiến), cũng không giáo hóa đưa loài chúng sinh vượt qua sinh tử. Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Vì các pháp không có gì cả, không động, không lay, không ra, không vào, cũng không có gì để nắm giữ. Vì vốn là không, nên ta nhờ pháp này mà có thể đạt đến đạo.”

 Long Thủ nói: “Nhu Thủ! Đó là lời nói tột cùng, chân chánh, cốt yếu, cao tột, không gì sánh được. Những ai ở đây hiểu được pháp như thế, thì sẽ mãi thoát khỏi mọi trần lao (phiền não làm nhơ bẩn và mỏi mệt tâm); đã thoát khỏi vòng trần lao, thì cho đến sẽ mãi thoát khỏi ma Ba-tuần (vua ma, chuyên phá hoại người tu).” Nhu Thủ đáp: “Không thể thoát khỏi ma Ba-tuần. Vì sao vậy? Vì các ma cũng ở trong số của đạo. Vì sao vậy? Ma và trời ma đều vốn là không, không lấy, không được, không tưởng, không niệm. Do đó mà nói, ma cũng là đạo.”

 Hỏi: “Thế nào gọi là đạo?” Nhu Thủ đáp: “Đạo ư, Long Thủ! Đạo ở trong tất cả, tất cả cũng là đạo. Đạo giống như hư không; thể của đạo rộng thênh thang, bao la khắp nơi, to lớn dung chứa tất cả, không đâu không đến, cũng không có giới hạn ngăn ngại. Như thế, Long Thủ! Đạo đến khắp tất cả, tất cả cũng là đạo; đó gọi là đạo bản vô chân thật, cao tột.”

 Nhu Thủ hỏi: “Này Long Thủ! Ngài muốn đắc đạo chăng?” Đáp: “Tôi muốn đắc cái đạo không thể đạt được.” Nhu Thủ nói: “Muốn đắc đạo, há chẳng phải là hí hành (việc làm theo vọng tưởng, phân biệt suông, như trò đùa) sao? Vì sao vậy? Như lời Long Thủ nói: ‘Muốn đắc cái đạo không thể đạt được.’ Đạo làm sao đắc được? Nếu đạo có thể đắc được, thì đạo có nơi chốn.

 Ví như có người khởi nghĩ mà nói rằng: ‘Ta khiến người ảo hóa ngồi dưới cây đạo rồi thành chánh giác (sự giác ngộ chân chánh của Phật).’ Lời nói như thế, há chẳng phải chỉ là tiếng vang suông sao? Người ảo hóa ấy cũng không thể nắm bắt, cũng không cùng các pháp có hợp có lìa, cũng không bám chấp gì, vì vốn là không. Như thế, Long Thủ! Tất cả các pháp như ảo thuật, như biến hóa, mà lại khởi ý tưởng có, nghĩ muốn đắc đạo sao?

 Lại nữa, Như Lai nói các pháp vốn là không, không niệm, không tưởng, không bám chấp. Ai hiểu được điều ấy, người ấy mới đắc đạo. Các pháp không có chỗ để vào, cũng không thể bị hủy hoại; pháp không cùng pháp có hợp có lìa, huống chi pháp với pháp lại có hủy hoại nhau sao? Pháp không dính hợp, cũng không lìa tan. Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Các pháp không hợp, vì vốn là không, hoàn toàn không có ngã (cái tôi có thực thể). Lại như hư không, không có gì cả, không hình tướng, không niệm, không động, không lay, cũng không có hí hành. Các pháp vốn là không, vắng lặng như hư không, như ảo thuật, như mộng, không gì ví được, không gì sánh được. Các pháp như thế, hoàn toàn không có gì ngang bằng, cũng không có hình tướng.”

 Đại chúng đến dự nghe lời Nhu Thủ nói vi diệu, hớn hở vui mừng, ai nấy không biết mệt, khát khao ngưỡng mộ, cung kính, chuyên tâm suy nghĩ tiếp nhận. Khi nói pháp sâu mầu về sự như ảo hóa này, tám vạn Bồ-tát đạt được bậc bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước trên đường tu thành Phật), vô lượng trời người phát ý cầu đạo vô thượng.

 Bấy giờ Long Thủ đáp Nhu Thủ: “Lành thay, lành thay! Bồ-tát Đồng Chân đã nói rất hay pháp sâu xa vi diệu như thế, thật là chưa từng có. Như tôi được nghe điều cốt yếu này từ ngài, hôm nay mới sáng tỏ, như là đã đắc đạo.”

 Nhu Thủ nói: “Thiện nam tử! Pháp và lời nói cũng không có thấy, không có nghe. Ta không nói điều sâu, cũng không nói điều cạn; ngài cũng không đắc được gì, đạo không có đắc hay không đắc. Vì sao vậy? Như ông, Long Thủ, nghĩ muốn đắc đạo, đó chẳng phải là ở trong chỗ tưởng tượng hí hành sao? Người tiếp nhận rơi vào cái thấy mong cầu là có, khiến họ nói: ‘Có pháp sâu, pháp cạn’ mà thôi.

 Ta không nói gì cả; pháp không có lời nói, cũng không có tuyên giảng, cũng không có gì để thực hành, cũng không có ai nói được cái gốc của các pháp. Lại nữa, Long Thủ! Ví như có người nói: ‘Ta vì người ảo hóa mà giảng rộng pháp về thức.’ Người ảo hóa không có thức, sao lại nói là giảng về thức? Người ấy do đó khởi lên ý tưởng nhọc nhằn tranh cãi. Vì sao vậy? Vì người ảo hóa không có thức, không thể là đối tượng để giảng. Như thế, Long Thủ! Các pháp vốn là không, không có gì, cũng không có nơi chốn. Thiện nam tử ấy nên hiểu rõ như vậy; đó gọi là người thực hành pháp đầy đủ.”

 Bấy giờ Bồ-tát Diệu Tâm, nhờ thần thông thấy nghe suốt khắp, thấy và nghe Nhu Thủ ở một nơi khác đang giảng lời bàn cốt yếu bậc thượng về Bồ-tát, bỗng đến chỗ ấy, thấy hội trường lớn, vui mừng khen: “Lành thay, lành thay! Các bậc chánh sĩ (người chân chánh, một tên gọi của Bồ-tát), đại sĩ (bậc vĩ đại, cũng chỉ Bồ-tát) bậc thượng cùng đại chúng hội họp, đây đang bàn giảng điều gì vậy?”

 Nhu Thủ đáp: “Thiện nam tử! Trong pháp sâu xa cốt yếu của chư Như Lai, không có danh xưng chánh sĩ, đại sĩ. Lại nữa, Bồ-tát không tự xưng: ‘Ta là Bồ-tát, là chánh sĩ, đại sĩ.’ Kẻ còn bám chấp ý tưởng, ở trong đám hí hành, mới tự xưng là Bồ-tát, lại nói là đại sĩ, lại bảo: ‘Ta là người giảng pháp lớn.’ Lại nữa, Diệu Tâm! Tiếng vang có nói: ‘Tiếng đã phát ra’ chăng? Tiếng vang lại có bị nhĩ thức (sự nhận biết của tai) bám vào chăng? Đối với pháp tiếng vang, có gì để thọ nhận giữ gìn chăng?” Long Thủ đáp: “Hoàn toàn không có.”

 “Như thế, Long Thủ! Các pháp như tiếng vang, không tên, không hình tướng. Kẻ nắm lấy, bám chấp thì có hí hành; do hí hành nên có trôi lăn trong sinh tử. Mãi không hiểu các pháp vốn là không, như tiếng vang, thì trong sinh tử khởi lên ý tưởng tranh cãi; đã khởi hành vi tranh cãi thì rơi vào xao động; đã ở trong xao động thì trôi lăn trong sinh tử qua năm đường (?). Đó là do không hiểu cái không ấy vậy.”

 Thế rồi Nhu Thủ nói với Long Thủ: “Lại nữa, thiện nam tử! Như Thế Tôn bảo các tỳ-kheo: ‘Này các tỳ-kheo! Các ông chớ bám vào sự ưa thích hí hành và hành vi tưởng tượng; ta vì các ông mà nói về hạnh vắng lặng.’ Hãy nhớ đấng Thích Sư Tử (tức Phật Thích-ca, ví như sư tử giữa loài người) nói pháp như vậy, chuyên tâm một ý lắng nghe, tiếp nhận, thuận theo pháp, đi vào chỗ cốt yếu, thực hành nhẫn (an nhiên chấp nhận chân lý) mà không bám chấp. Như thế, thiện nam tử! Bồ-tát nào hiểu và thuận theo lời ấy, thấu rõ các pháp vốn không và trong sạch, hiểu rõ như vậy về sự vắng lặng vốn có, thì sẽ mãi thoát khỏi các nẻo của năm đường.”

 Lúc ấy Long Thủ hỏi: “Ai là người thoát khỏi sinh tử?” Nhu Thủ đáp: “Thiện nam tử! Sao gọi là người được Như Lai giáo hóa mà thoát khỏi sinh tử? Há lại có quá khứ, vị lai, hiện tại sao? Như thế, Long Thủ! Bậc thầy thánh có mười lực (thập lực: mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) dùng lời cốt yếu này để giáo hóa, cứu độ chúng sinh khỏi sinh tử.”

 Long Thủ hỏi: “Như Thế Tôn thường dạy: ‘Các pháp như ảo hóa.’ Ngài cũng nói: ‘Các pháp không có gì cả.’ Theo đó mà nói, thì tất cả chúng sinh đều sẽ thành đạo giác ngộ vô thượng sao?” Đáp: “Long Thủ! Nếu tất cả đều hiểu được như thế, thì đó mới là lời về hạnh cốt yếu đạt đến đạo. Cho nên ta không nói pháp; pháp không có ý niệm nói, không có nhận, không có giữ, không được, không mất, không lời, không nói. Vì sao vậy? Vì các pháp không có gì để nắm giữ, cũng không có gì cả, không niệm, không thức, vì không có nơi chốn.

 Lại nếu tất cả mọi người hiểu được các pháp như ảo thuật, như biến hóa, không có gì cả, thì các loài chúng sinh đều đạt đến đạo giác ngộ. Ví như, Long Thủ, vật do người làm ảo thuật hóa ra: người làm ảo thuật tự hiểu rõ đầu đuôi của vật hóa, biết đó chỉ là hóa ra vật hóa mà thôi; đối với các pháp cũng không có gì được hóa ra, cũng không có chỗ đặt để. Khắp cả thế gian này, trời, rồng, quỷ thần, ma, cho đến Phạm Thiên, sa-môn, phạm chí, đến tận cùng thế gian, không ai có thể khiến người làm ảo thuật có ý tưởng cho rằng vật mình hóa ra là chắc thật. Vì sao vậy? Vì người làm ảo thuật ấy tự thấu rõ cái mình hóa ra vốn chỉ là ảo hóa mà thôi; không có ảo, không có hóa, hoàn toàn không có gì cả.

 Người làm ảo thuật biết rõ mọi người bị vật ảo hóa mê hoặc: nơi cái không có mà khởi ý tưởng là có; nơi cái vô thường (luôn biến đổi, không bền) mà tưởng là thường còn; nơi cái vô ngã (không có cái tôi thật) mà tưởng là có ngã; bám vào cái có, tưởng niệm, mong cầu pháp vô tưởng (trạng thái thiền định diệt hết mọi ý tưởng); mong nghĩ đến cõi vô sắc (cõi chỉ có tâm, không có thân hình) và trụ vào cõi Vô sở hữu (một tầng của cõi vô sắc, nơi tâm trụ vào ý niệm không có gì cả). Do không hiểu gốc, không rõ cái không, nên cứ tiếp tục trôi lăn trong sinh tử.

 Nếu có người hiểu rõ gốc của các pháp, thì tất cả họ đối với Phật pháp sẽ không còn thối lui mà thành chánh giác. Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Vì chúng sinh ấy đều ở trong số pháp của đạo giác ngộ, nên tất cả đối với Phật pháp không có ngăn ngại; cho nên chúng sinh đều an trụ trong Phật pháp. Tuy vậy, chúng sinh chưa tỉnh ngộ pháp trong sạch vốn không: không tên, không thức, cũng không có chỗ trụ, không hí hành, không nương tựa, không bám chấp, vắng lặng như hư không; cũng không lấy định vắng lặng vô thượng làm tổ làm hang (chỗ bám víu), cũng không có gì sinh ra, lại không có pháp về thân.

 Ai có thể an nhẫn chấp nhận pháp không sâu xa, thì người ấy không lìa Phật pháp. Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Pháp của chư Phật rốt cuộc không thể đạt đến bằng hành vi tưởng tượng; kẻ còn bám chấp ý tưởng, có lời, có nói, có tuyên giảng, có mở rộng, thì hoàn toàn không thể đắc được pháp của Phật đạo.”

 Thế rồi Long Thủ nói với Nhu Thủ: “Lành thay, lành thay! Ngài đã nói rất hay pháp không thể nghĩ bàn. Ai sẽ tin điều này: tất cả chúng sinh không lìa Phật pháp?”

 Nhu Thủ đáp: “Thiện nam tử! Những người con của Thế Tôn vững trụ nơi pháp với lòng tin: các bậc bát nhân (bậc tu đang trên đường hướng đến quả thánh đầu tiên), Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, đã vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả thánh cao nhất, dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không có thầy dạy), các Bồ-tát A-duy-việt-trí (tức bậc bất thoái chuyển) không lay động; các Bồ-tát đã an trụ trong hạnh thanh tịnh, thực hành pháp không — những vị ấy sẽ tin.

 Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Các Bồ-tát thực hành như thế liền tự thề nguyện: ‘Ta nhất định nối tiếp đại nghiệp! Ta sẽ lên ngồi dưới cây Phật, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trong định, quyết không lay động cho đến khi thành tựu sự giác ngộ bình đẳng vô thượng. Ta nhất định sẽ trước mặt tất cả trời, rồng, quỷ thần khắp thế gian, làm người dẫn đường lớn, sẽ rống tiếng sư tử (ví việc thuyết pháp mạnh mẽ, không sợ hãi, khiến tà kiến khiếp phục như muông thú nghe sư tử rống).’

 Vì sao vậy? Như thế này, Long Thủ! Bồ-tát hiểu rõ pháp hành không và vô tưởng, đứng vững như ngưỡng cửa, chắc chắn như núi Tu-di, không ai lay động được. Như thế, Long Thủ! Bồ-tát an trụ nơi pháp không, vô tưởng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp đều là không, không có tướng để nắm bắt, không có gì để mong cầu), thì tất cả chúng sinh không ai lay động được. Lại nữa, Bồ-tát ấy ngồi dưới cây Phật cho đến nơi đạo tràng, không ai lay động được.”

 Long Thủ hỏi: “Nhu Thủ! Thế nào là nơi cây Phật, đạo tràng?” Nhu Thủ đáp: “Long Thủ! Thế nào là chỗ của hóa thân Như Lai, chỗ hóa thân nương ngồi? Thế nào là pháp giác ngộ của hóa thân Như Lai, cùng việc hiện thần biến, giáo hóa, cứu độ, thuyết pháp? Ai là Như Lai? Ai là người được hóa?” Long Thủ đáp: “Tôi còn không thấy hóa thân của Như Lai và chỗ có hình tướng của pháp thân, huống chi là cái được hóa ra lại hiện oai thần, lại còn pháp được nói và sự biến hóa sao? Tất cả đều như ảo hóa; bản vô cũng là ảo hóa, cái hóa cũng là ảo hóa, cũng chỉ như ảo hóa mà thôi.” Nhu Thủ nói: “Lành thay, lành thay, Bồ-tát Long Thủ! Ngài đã vì ta mà khai mở pháp cần thận trọng (?), như lời nói của những người đạt pháp nhẫn sâu mầu, không bám chấp; đó là lời nói cao tột, không gì sánh được.”

 Bấy giờ Long Thủ nói với Nhu Thủ: “Trong lời giảng pháp cốt yếu mầu nhiệm như thế này, cũng không có ai khởi hành, cũng không có ai vào được pháp nhẫn. Vì sao vậy? Như thế này, Nhu Thủ! Vì các pháp vốn trong sạch, tướng của chúng vốn là không, cũng không có nơi chốn, cũng không có tổ hang, không màu sắc, không hình tướng, các pháp đều bình đẳng như hư không.

 Như thế, Nhu Thủ! Nếu có pháp sẽ khởi lên pháp nhẫn, thì hóa thân của Như Lai cũng đạt pháp nhẫn; các thứ như bóng, tiếng vang, mộng, ảo thuật, dã mã, bọt nước, cây chuối (thân rỗng không có lõi) cũng đều sẽ thành tựu pháp nhẫn. Vì sao vậy? Vì chỗ nhẫn đều là không, như hư không, hoàn toàn không có ai khởi lên pháp nhẫn. Lại nữa, cái nhẫn cũng không có khởi, cũng không phải đã khởi, cũng không phải sẽ khởi, cũng không phải vừa mới khởi. Lại nữa, cái nhẫn ấy cũng không ở chỗ này, cũng không ở chỗ kia, cũng không ở khoảng giữa. Đây là sự nhẫn cốt yếu, cao tột, không gì sánh được. Nếu Bồ-tát đối với tâm trí tuệ này không kinh, không sợ, cũng không hãi, thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liền hợp với hạnh pháp nhẫn vô thượng.”

 Các Bồ-tát có thần thông từ mười phương đến, nghe lời Nhu Thủ nói sâu mầu, đều hớn hở vui mừng, đều đạt được định này.

 Bấy giờ Nhu Thủ nói với Long Thủ: “Thế nào, thiện nam tử! Bồ-tát nhờ hạnh không bám chấp mà được vào pháp nhẫn chăng?” Đáp: “Nhu Thủ! Nếu có Bồ-tát còn tưởng niệm, có chỗ hướng tới, thì đó là hạnh bám chấp; nói rằng ta hiểu điều sâu xa, bảo: ‘Ta đã nhẫn sâu, sáng suốt, thông hiểu, ta đã đạt đến đạo’ — người nói lời như thế cũng đều là hạnh bám chấp.”

 Nhu Thủ lại hỏi: “Bồ-tát tu hạnh gì thì sẽ đắc đạo?” Đáp: “Đối với các pháp hoàn toàn không đi vào, không nghĩ đến các pháp, hiểu rõ các pháp là không. Các pháp ấy nương bám vào nhân duyên, vốn là không, đạt đến chỗ không có gì. Bồ-tát thực hành như vậy liền hợp với đạo nhẫn. Dù thực hành như thế, cũng là không có gì để thực hành, ví như người ngủ, làm những việc trong giấc mộng.”

 Long Thủ lại nói: “Nhưng người nằm mộng ấy không đi về phương hướng nào, cũng không làm gì, cũng không đi không đến, không đứng không ngồi. Khi đã tỉnh giấc thì thông suốt mà tin. Cái thân trong mộng là không, không giữ không bỏ, hoàn toàn không có gì để nắm giữ; không hình, không tướng, cũng không có nơi chốn, cũng không có gì, như hư không. Như thế, Nhu Thủ! Hạnh của Bồ-tát nên không bám chấp, cũng không đi vào, như hư không vốn không có gì, cũng không có hí hành. Đó mới là ruộng phúc vô thượng tột bậc của thế gian, xứng đáng nhận mọi sự cúng dường, là người dẫn đường cho vô lượng chúng sinh, là đất phúc bậc nhất, hợp với hạnh pháp nhẫn tối thượng.”

 Đại chúng khắp nơi đến đều mang lòng vui mừng kính trọng, mỗi người lấy hoa và châu báu mình mang theo rải lên Nhu Thủ, nhìn ngắm hớn hở vui sướng vô cùng.

 Thế rồi Long Thủ nói với Nhu Thủ: “Chúng ta nên cùng nhau vào thành đi phân vệ.” Nhu Thủ nói: “Ngài hãy đi! Khi đi phân vệ, đừng nghĩ đến việc nhấc chân, đặt chân, bước đi; đừng nghĩ đến động hay lay; cũng nên không có chỗ, không dừng, không dạo, không co, không duỗi; không tâm, không niệm, không phát khởi hành động; đi mà không có ý tưởng gì, cũng không có ý tưởng về thành; đi mà không có ý tưởng về đường, lại không có ý tưởng về thành quách, huyện ấp, làng xóm; cũng không có ý tưởng về ngõ hẻm, nhà cửa; không nghĩ đến cửa ngõ, không tưởng đến nam nữ, không tưởng đến trẻ nhỏ; hoàn toàn không có tâm tưởng, đi mà nên không có niệm.

 Vì sao vậy? Vì hạnh của pháp nên như thế. Cũng không bám chấp, không sắc, không hình, không sinh, không diệt, hoàn toàn không có các ý tưởng. Người thực hành như thế mới hợp với hạnh phân vệ vô thượng của Bồ-tát, là hạnh của đạo cốt yếu, thanh tịnh, vắng lặng.”

 Lúc ấy, Bồ-tát Ma-ha-tát Long Thủ bỗng ngay tại chỗ nhập tam-muội Như Hải Định (định như biển cả), chánh thọ (nhập định đúng đắn, tâm hoàn toàn an trụ trong định). Đức của định ấy ví như biển lớn: lặng trong không xao động, yên tĩnh trong vắt, không có vị nào khác; đáy sâu thẳm không thể đo lường, các thứ châu báu quý lạ không gì không có. Biển mênh mông bao trùm rộng lớn, dung chứa muôn vật, sâu rộng thênh thang, không bờ không bến, nước lớn tràn đầy; các thần rồng có đức đều ở trong đó, các loài chúng sinh thân lớn nương vào đó mà lớn lên.

 Cũng như thế, các Bồ-tát như Long Thủ (?), khi nhập chánh thọ Như Hải Định, thì chỗ an trụ cốt yếu không ai lay động được. Cũng như thế, các Bồ-tát ấy lấy biển pháp thân dung chứa tất cả châu báu của đạo, trí tuệ và ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ); mười phương nương vào đó, không ai không được nuôi lớn; hợp với pháp vi diệu vô thượng, là hạnh cốt yếu không lay động, không lời nói. Nên biết người nào hợp được như thế thì đạt địa vị tu định bất thoái chuyển.

 Bấy giờ Bồ-tát Diệu Tâm muốn lay động chỗ ngồi nhập chánh thọ Như Hải Tuệ Định của đại sĩ Long Thủ, dùng hết sức thần thông mà rốt cuộc không thể lay động. Lúc ấy, cả tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, mỗi thế giới có một mặt trời, một mặt trăng) đều chấn động mạnh sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm báo việc lớn tốt lành), mà thân Long Thủ và chỗ ngồi hoàn toàn không lay động. Vì sao vậy? Vì Long Thủ an trụ nơi không lay động, trụ nơi không có nơi chốn, trụ nơi không có gì, trụ nơi không có tưởng niệm, trụ nơi không có hí hành, trụ nơi không có nhọc nhằn tranh cãi (?), trụ nơi không có lời lẽ, trụ nơi không có chỗ trụ — đó gọi là trụ trong đạo.

 Lúc ấy, Bồ-tát Ma-ha-tát Long Thủ liền xuất định, cung kính hướng về Như Lai, Vô Sở Trước (bậc không còn vướng mắc vào đâu), Bình Đẳng Chánh Giác, rải mưa hoa câu-văn (hoa súng trắng) lên Thế Tôn và khen ngợi: “Con xin quy y Phật, bậc trời trong các trời (đấng tôn quý nhất, hơn cả chư thiên), đã khiến tất cả Bồ-tát trong hội, đại chúng từ mười phương đến, các đại sĩ, các vị trời lớn tôn quý và rồng, quỷ thần đều được nghe pháp như thế này — lời giảng trí tuệ sâu mầu, ý chỉ cốt yếu vô thượng, lời giảng không nương tựa bám chấp, không làm tổ làm hang, vì hợp với chỗ vốn không và vắng lặng.”

 Bấy giờ Diệu Tâm hỏi Long Thủ: “Ngài có biết mặt đất chấn động sáu cách không?” Đáp: “Thiện nam tử! Người có động thì mới biết đất động; đất lại vì thế mà rung chuyển trên dưới bốn phía (?), chỉ do họ cảm biết có động hay không động mà thôi. Lại như chư Phật Thế Tôn ở mười phương, các Bồ-tát lớn bất thoái chuyển…, dù cả thế gian đều động, há có thể lay động chỗ tôn quý cao tột này?

 Xem các chúng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên), họ tuy đã lìa xao động nhưng chưa hiểu chỗ vốn không; ở trong cảnh còn động mà tự cho là không động. Người hiểu rõ bản vô thì đối với các pháp này mãi mãi không lay động, không niệm, không bám chấp. Như thế, Diệu Tâm! Bồ-tát lấy hạnh không, vô tưởng, vô nguyện làm pháp cốt yếu thanh tịnh, đạt đến chỗ không lay động, thì mãi mãi yên tĩnh, an ổn, không lay động.”

 Nhu Thủ lại nói: “Long Thủ! Có thể đi phân vệ được rồi.” Đáp: “Nhu Thủ! Nay tôi đã hiểu trí tuệ phân vệ cốt yếu tối thượng. Vì sao vậy? Nhờ đạt đến chỗ chánh thọ của đại định như biển, tôi mới tự sáng tỏ, như đã đắc đạo giác ngộ chánh chân bình đẳng vô thượng, để ở trong sinh tử mà hưng khởi việc Phật, chuyển bánh xe pháp để cứu độ chúng sinh, để cứu vớt khỏi nhân duyên, lìa gốc rễ nhơ bẩn.

 Thưa Nhu Thủ! Như tôi được gặp ngài, là gặp được thiện hữu (bạn lành, người dẫn dắt mình tu tập) vô thượng, được ngài thương nghĩ đến, lòng tôi vui sướng, thành tựu đại đức, mừng rỡ, tự thấy rạng rỡ an ủi. Nhu Thủ! Đối với tôi, ngài là bậc đứng đầu che chở nâng đỡ (như trời che, đất chở), là bậc đứng đầu vượt qua vô lượng to lớn, là bậc đứng đầu tốt lành vi diệu, rộng khắp, không nhơ bẩn, cũng là bậc đứng đầu tối thượng không thể nghĩ bàn. Tôi nguyện gieo năm vóc (hai gối, hai tay và đầu chạm đất — cách lạy cung kính nhất), cúi đầu cung kính lễ bậc đứng đầu cam lộ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp đem lại giải thoát) trong các bậc tiên thánh vô thượng.”

 Nhu Thủ đáp: “Lành thay, lành thay! Như ngài, Long Thủ, đã thật sự thông đạt hạnh như dã mã, mộng, ảo thuật, bóng, tiếng vang, pháp không tên, không hình, không có gì. Nay ngài xứng làm nơi cúng tế (?) cho pháp không thể nghĩ bàn của đại đạo vô thượng, vì đã đắc hạnh chánh thọ Như Hải Định, cùng hợp với như thế. Nên biết những người như vậy là ở bậc nhất sinh bổ xứ; đó là biện tài trí tuệ của Bồ-tát; ai đạt được pháp định sâu mầu như thế, như Như Hải Định…, thì lìa mọi ý tưởng.”

 Nhu Thủ nói: “Ngài có thể đi theo việc phân vệ.” Long Thủ đáp: “Tôi mong được ngang bằng đức của ngài, xin cùng ngài đi. Hai bậc thánh như hai con rồng cùng dạo bước, chẳng phải cũng hay sao!”

 Nhu Thủ nói: “Ta không có đi, cũng không có đến, lại không có tiến dừng, cũng không có bạn cùng đi; không đứng, không ngồi, cũng không đi; đi mà không đến đâu, đến mà không từ đâu, đứng mà không có chỗ, ngồi mà không có chỗ dựa, đi mà không hướng về đâu. Ví như, Long Thủ, hóa thân do Như Lai hiện ra, há có đi, đến, ngồi, đứng dậy, bước đi, dạo chơi, nằm, ngủ, thức chăng?” Đáp: “Hóa thân hoàn toàn không có chỗ đi, đến, ngồi, ngủ.”

 “Ta đối với các pháp cũng như thế: không trụ, không không-trụ; không khởi, không không-khởi; cũng không đã khởi, lại không khởi ở giữa, cũng không sẽ khởi, cũng không vừa mới khởi.”

 Long Thủ đáp: “Như lời ngài nói, đây là lời khó tin nhất trên đời. Ai sẽ tin được trí tuệ cốt yếu tột cùng này của ngài?” Đáp: “Long Thủ! Ngài hãy nghe: há lại vì người không có mắt mà thắp đèn đuốc sao? Đốt đuốc chỉ là vì người có mắt sáng mà thôi. Cũng như thế, pháp sâu mầu như thế này, chính là chỉ những Bồ-tát Ma-ha-tát đã hướng đến, thông đạt, thấy suốt xa mới có thể tin nhận được điều cốt yếu của đạo này.

 Người hiểu rõ trí tuệ tột cùng cốt yếu như thế, là người thấu hiểu hạnh bản vô; những Bồ-tát ấy xứng là bậc thanh tịnh vô thượng, đã lâu đời tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới, lìa dục). Những chánh sĩ ấy an trụ sâu trong pháp, là những người tin pháp, nhận pháp, giữ pháp, nói pháp. Họ như đã chuyển bánh xe pháp ở Lộc Tụ (vườn Lộc Uyển, nơi Phật thuyết pháp lần đầu tiên), xứng là bậc hiền thánh, cũng là bậc đại đạo sư ban cho người khác con mắt sáng, xứng là bậc hùng mạnh vô lượng; đó là người có pháp vi diệu nhất, vô thượng.”

 Khi Nhu Thủ Đồng Chân nói lời ấy, trong đại chúng tám vạn Bồ-tát đều đạt vô sở tùng sinh pháp lạc nhẫn.

 Thế rồi, chánh sĩ Bồ-tát Diệu Tâm ở trước đại chúng, hớn hở vui mừng, vốc đầy tay châu báu, với lòng cung kính rải lên Thế Tôn, lại rải lên Bồ-tát Nhu Thủ Đồng Chân. Rải xong, vui mừng ca ngợi lần nữa rằng: “Con xin quy y chư Phật, bậc thánh thông đạt trí tuệ, vạch tan sương mù, đánh thức kẻ ngủ mê, đập tan gốc rễ si mê, gỡ bỏ các điên đảo (cách thấy sai lệch sự thật, như cho vô thường là thường), giải trừ nghi ngờ, phá bỏ lưới trói, thuận vào ánh sáng của đạo, đạt đến giác ngộ vô thượng.

 Con xin quy y Pháp, pháp tối thượng trong các pháp; pháp chữa trị, cứu giúp nhiều người, cứu vớt kẻ chìm trong mê mờ (?), rửa sạch sinh tử, nhổ bỏ các thứ nhơ bẩn như cỏ rác (?), quét sạch cấu bẩn trong tâm, thông suốt dẫn dắt kẻ mê lầm; pháp là vô thượng, ai tu theo thì mãi mãi được cứu độ (?). Các Bồ-tát lâu đời thực hành phạm hạnh thanh tịnh vô thượng, các bậc tiên thánh sáng suốt, có đại thần thông, những bậc làm rạng rỡ đức lớn, thuộc hàng vô thượng, ở đây đạt được lòng tin hướng về pháp sâu mầu như thế — nay con xin quy y tất cả các vị.”

 Nhu Thủ đáp: “Như thế, Diệu Tâm! Người không có giải thoát, người ấy sẽ thật sự đạt đến sự giác ngộ bình đẳng vô thượng.”

 Diệu Tâm hỏi: “Thế nào, Nhu Thủ! Ai là người không có giải thoát?” Đáp: “Người có nắm giữ thì mới phải cầu giải thoát. Như thế, Diệu Tâm! Pháp không có nắm giữ, cũng không có ràng buộc. Lại nữa, thiện nam tử! Pháp hoàn toàn không có giải thoát, cũng không có nắm giữ, thì ai là người được giải thoát? Các pháp không có trói, không có thoát, không giữ, không lấy, không bỏ.

 Ví như có người nói với người ảo hóa: ‘Thiện nam tử! Hãy đi sâu vào, cởi bỏ và giải thoát những gì đang bị nắm giữ (?).’ Người ảo hóa đáp người ấy: ‘Tôi chẳng phải là nam, cũng chẳng phải là người thường; tôi không nắm giữ gì, thì giải thoát cái gì?’ Cho nên, Diệu Tâm! Đạo không có nắm giữ hay giải thoát; nên quán xét cái không của nó, chỗ không có gốc, vốn không và trong sạch.”

 Kinh Phật Thuyết Nhu Thủ Bồ-tát Vô Thượng Thanh Tịnh Phân Vệ, quyển thượng (hết).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video