Thiên 4 — Phẩm 4 – Các cửa vào đạo

 Phẩm thứ tư: Cửa đạo (phẩm: chương; cửa đạo: những lối vào, những ngả đường dẫn đến hoặc rời xa sự giác ngộ)

 Thiên tử (vị trời, một chúng sinh sống ở cõi trời) lại hỏi: "Mọi pháp lấy gì làm cửa đứng đầu?" Văn-thù (Văn-thù-sư-lợi: vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) đáp: "Ý niệm không thuận theo (chân lý) là cửa đầu của sự xoay vần sinh tử; ý niệm thuận theo nghĩa lý là Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử).

 "Không thực hành tinh tấn (siêng năng tu tập) là cửa vướng mắc; thực hành tinh tấn là cửa của các phẩm trợ đạo (các pháp tu giúp đưa đến giác ngộ). Hành động theo sự nghi ngờ là cửa của ấm cái (những thứ che lấp tâm, khiến trí tuệ không sáng); siêng tu giải thoát là cửa không vướng mắc. Suy tưởng chấp trước là cửa trần lao (phiền não làm rối loạn, nhơ bẩn tâm như bụi bặm); không suy tưởng gì, không hư dối, là cửa không ân ái. Tâm rối loạn nhiều ý niệm là cửa của các vọng tưởng; thực hành sự vắng lặng là cửa điềm tĩnh yên ổn. Sáu mươi hai kiến chấp (các quan điểm sai lầm của các phái ngoài đạo Phật thời bấy giờ) là cửa kiêu mạn; tu tập tính không là cửa không tự đại.

 "Theo bạn ác là cửa tội lỗi; theo bạn lành là cửa pháp lành. Các việc tà kiến là cửa khổ não; nghĩa chính kiến là cửa an ổn. Việc keo kiệt tham lam là cửa nghèo khốn; nghĩa bố thí là cửa giàu lớn. Kẻ phạm giới thì sẽ đi vào cửa các đường ác; người vâng giữ giới cấm thì sẽ đi vào cửa sinh về mọi nơi tốt lành. Kẻ ưa tranh cãi là cửa đánh mất pháp; người nhẫn nhục được vào cửa đặc biệt, vượt trội. Kẻ biếng nhác là cửa tâm nhơ bẩn; người tinh tấn là cửa không nhơ bẩn. Việc buông lung là cửa tâm tán loạn; việc nhất tâm là cửa tâm định. Hành vi của trí ác, sự mê lầm của ngu tối, là như cửa của loài trâu dê; người tu trí tuệ với ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy pháp tu dẫn đến giác ngộ) là gốc của đạo pháp, là cửa sư tử.

 "Người thực hành đầy đủ tâm từ (lòng thương, mong chúng sinh được vui) là cửa không làm hại; người thực hành tâm bi (lòng xót thương, mong chúng sinh hết khổ) là cửa chí hướng ôn hòa; tính tình hiền hòa mềm mỏng là cửa không nịnh hót dối trá; thực hành tâm hỷ (vui với niềm vui của người khác) là cửa vui niềm vui của pháp; tu tâm xả (buông bỏ, bình thản), không thiên vị thương ai ghét ai, là cửa không thêm không bớt.

 "Thực hành bốn ý chỉ (bốn pháp quán để giữ tâm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) là cửa không đánh mất đức lành đời trước, cửa của mọi phúc đức. Bốn ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có) là cửa thuận theo bình đẳng. Bốn thần túc (bốn nền tảng của thiền định đưa đến thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét) là cửa thân tâm nhẹ nhàng. Thực hành năm căn (năm gốc lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, trí tuệ) thì nghĩa của lòng tin vững chắc là cửa đứng đầu. Thực hành năm lực (năm gốc lành ấy khi đã thành sức mạnh) là cửa không bị trần lao và ái dục làm nhơ nhuốm. Bảy giác ý (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) là cửa trí tuệ bình đẳng đã hiểu thấu hết. Thực hành tám chính đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) là cửa bỏ hẳn mọi lối tà khác lạ và sự mê lầm.

 "Lại nữa, này thiên tử, Bồ-tát là cửa đứng đầu của mọi pháp Phật (?), vì là cửa che chở các pháp, tự tại đối với pháp; là thiện quyền phương tiện (khéo léo dùng những cách thức thích hợp để giáo hóa chúng sinh), vì là cửa hiểu rõ chỗ hợp và chỗ không hợp; là trí độ vô cực (trí tuệ ba-la-mật: trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ), vì thông biết mọi ý niệm trong tâm chúng sinh, là cửa thuận theo mà qua đến bờ bên kia (bờ giải thoát); là sáu độ vô cực (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thâu nhiếp sáu dục (sáu sự ham muốn theo sáu giác quan) khiến không còn chỗ trụ, là cửa Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh); là quán xét tìm hiểu tính không, thấy ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — các cảnh giới chúng sinh còn luân hồi) như huyễn hóa, sinh tử trước sau như giấc mộng, là cửa sáng của trí tuệ; là thấy mọi pháp đều là bản vô (chân như: bản thể như thật, vốn không), đạt pháp vô sinh nhẫn (sự an trú vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt), sáng suốt thông đạt lẽ tự nhiên, không gì không hiểu rõ, trí tuệ ấy không nương vào sự sáng suốt của người khác."

 Thiên tử lại hỏi: "Thưa Văn-thù-sư-lợi, thế nào là cửa của pháp giới (toàn thể mọi sự vật, xét về bản tính chân thật của chúng)?" Đáp: "Pháp giới thì gọi là cửa phổ khắp (cửa mở ra khắp mọi nơi, bao trùm tất cả)." Lại hỏi: "Pháp giới ấy lấy gì làm giới hạn?" Đáp: "Giới hạn của mọi chúng sinh, gọi là pháp giới." Lại hỏi: "Pháp giới ấy há có ranh giới sao?" Văn-thù đáp: "Cõi hư không há có ranh giới chăng?" Thiên tử đáp: "Không có, thưa Văn-thù." Văn-thù đáp: "Như hư không không có ranh giới, pháp giới cũng vậy, không có ranh giới." Thiên tử lại hỏi: "Có thể phân biệt pháp giới được chăng?" Đáp: "Pháp giới không thể phân biệt được."

 Thiên tử lại hỏi: "Thưa Ngài, do đâu mà Ngài hiểu rõ các pháp, có thể có tài biện luận thông suốt như vậy?" Văn-thù bảo: "Ý thiên tử nghĩ sao: tiếng vang dội lại phát ra âm thanh, là do hiểu pháp gì?" Thiên tử đáp: "Tiếng vang không hiểu pháp gì cả, mà do các duyên (điều kiện) hợp lại thành nên tiếng vang mới phát ra." Đáp: "Đúng vậy, thiên tử. Bồ-tát đều do duyên của chúng sinh mà có lời giảng nói."

 Thiên tử lại hỏi: "Thưa Ngài, Ngài trụ ở đâu mà có lời giảng nói?" Đáp: "Người do Như Lai (danh hiệu Phật, bậc đến từ chân lý như thật) hóa hiện ra trụ ở đâu mà có lời giảng, thì ta trụ và giảng nói cũng như thế." Thiên tử nói: "Người do Như Lai hóa ra thì không trụ vào pháp nào mà vẫn có lời giảng nói." Đáp: "Như người do Như Lai hóa ra không trụ vào đâu mà vẫn có lời giảng nói, điều ta tuyên giảng cũng như vậy."

 Thiên tử hỏi: "Nếu Văn-thù đối với mọi pháp không trụ vào đâu mà vẫn có lời giảng nói, thì Ngài trụ ở đâu mà thành tựu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao nhất, chân chính của Phật), làm bậc tối chính giác?" Đáp: "Ta trụ trong ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) mà thành tựu đạo vô thượng chính chân." Lại hỏi Văn-thù: "Ngũ nghịch ấy trụ ở đâu?" Đáp: "Ngũ nghịch không có gốc rễ, cũng không trụ ở đâu." Lại hỏi: "Như Lai nói rằng người phạm tội nghịch thì vào địa ngục Vô gián (địa ngục khổ đau không ngừng nghỉ), không thể tránh được, không lìa khỏi địa ngục."

 Đáp: "Đúng vậy, thiên tử, như Phật đã nói, người phạm tội nghịch sẽ đọa địa ngục. Nhưng nếu Bồ-tát trụ trong năm nghịch này, thì mau đạt được đạo vô thượng chính chân. Thế nào là năm?

 "Nếu Bồ-tát ân cần hết lòng phát tâm cầu đạo lớn, bỏ tâm Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: con đường tu chỉ cầu tự giải thoát), không rơi vào địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ) — đó là nghịch thứ nhất. Phát tâm bố thí rộng rãi mọi thứ mình có, không tiếc nuối gì, không cùng hòa hợp với lòng keo kiệt tham lam — đó là nghịch thứ hai. Phát tâm từ: ‘Mọi chúng sinh ta sẽ độ họ’, không giữa chừng biếng nhác bỏ dở — đó là nghịch thứ ba. Thấy mọi pháp không từ đâu sinh ra, liền đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự an trú vững chắc vào chân lý rằng mọi pháp vốn không từ đâu sinh ra), không còn giữa chừng hòa hợp với sáu mươi hai tà kiến nghi ngờ — đó là nghịch thứ tư. Những gì cần biết, cần thấy, cần dứt trừ, cần tuyên giảng, cần giác ngộ, thì trong khoảng một niệm phát tâm liền biết, thấy, giác ngộ hết thảy, không gì không thông đạt mà không trụ vào đâu, thành tựu Nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật) mà không vướng vào ba cõi — đó là năm nghịch."

 Văn-thù-sư-lợi nói với thiên tử: "Bồ-tát đã trụ trong năm nghịch này, thì mới mau thành tựu đạo vô thượng chính chân, làm bậc tối chính giác."

 Thiên tử lại hỏi: "Điều Ngài nói, thế nào là nghịch mà không thành nghịch, thuận mà không thành thuận?" Văn-thù đáp: "Như vàng tử ma (loại vàng ròng thượng hạng, có ánh tím) và ngọc như ý (viên ngọc quý thỏa mãn mọi ước muốn), dù rơi vào chỗ dơ bẩn, có hòa lẫn với nhau chăng?" Thiên tử đáp: "Không hòa lẫn. Vì sao vậy? Vì vật ấy là thật, không hòa lẫn với đồ giả."

 Văn-thù bảo: "Tâm người vốn thanh tịnh, dù ở chỗ nhơ đục cũng không có tì vết; như ánh sáng mặt trời không hòa lẫn với bóng tối, cũng như hoa sen không bị bùn đất làm nhơ nhuốm, ví như hư không thì không gì làm bẩn được. Người muốn tu học pháp, phát tâm Bồ-tát, thì dù trụ trong các nghịch cũng không lay động; giáo hóa các nghịch thì gọi là thuận, vì tâm vốn thanh tịnh, không hòa lẫn với nhơ bẩn. Vì sao vậy? Nếu đã hòa lẫn thì không thể tách ra được nữa. Nước và bùn đất còn không thật sự hòa làm một, huống chi tâm vốn thanh tịnh, không có hình, lại hòa lẫn với cái có hình sao?"

 Kinh Văn-thù-sư-lợi Tịnh Luật do Phật nói

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video