Phẩm thứ hai mươi chín: Ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp ở Tất cánh địa (địa vị rốt ráo, tức tầng bậc tu hành sau cùng của Bồ-tát, cũng là quả vị Phật)
Hạnh thứ mười ba là Như Lai hạnh (giai vị tu hành thứ mười ba, cũng là giai vị sau cùng, là địa vị của chính Như Lai; Như Lai là danh hiệu của Phật), gọi là Tất cánh Phật địa (địa vị rốt ráo của Phật). Tất cánh Phật địa có một trăm bốn mươi pháp bất cộng (những đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc thánh khác). Đó là: ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm cao quý nổi bật trên thân Phật); tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm các tướng tốt); bốn sự thanh tịnh trong mọi phương diện (thân, duyên, tâm, trí đều trong sạch); mười lực (mười năng lực hiểu biết đặc biệt của Phật); bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp); ba niệm xứ (ba trường hợp Phật giữ tâm tỉnh giác, bình thản, không vui không buồn trước thái độ của người nghe pháp); ba điều không cần che giữ (thân, lời nói, ý nghĩ của Phật hoàn toàn trong sạch nên không có gì phải giấu giếm, đề phòng); lòng đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu chúng sinh khỏi khổ); không bao giờ quên mất (luôn giữ chánh niệm, tức sự tỉnh giác đúng đắn); dứt sạch tập khí phiền não (dứt đến cả những thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não; phiền não là các tâm trạng xấu như tham, giận, si mê làm rối loạn tâm); và nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả mọi pháp). Đó gọi là một trăm bốn mươi pháp bất cộng.
Ba mươi hai tướng tốt là: Một, lòng bàn chân bằng phẳng. Hai, dưới lòng bàn chân có hình bánh xe nghìn nan hoa. Ba, ngón tay thon dài. Bốn, gót chân tròn đầy. Năm, giữa các ngón có màng lưới nối liền. Sáu, tay chân mềm mại. Bảy, bắp chân tròn đầy như bắp chân của Y-ni-diên lộc vương (vua loài nai Y-ni-diên, loài nai có bắp chân thon chắc, đẹp). Tám, mắt cá chân không lộ ra. Chín, đứng thẳng thì tay dài chạm gối. Mười, tướng âm tàng (bộ phận sinh dục ẩn kín vào trong) như của voi chúa, ngựa chúa. Mười một, thân tròn đầy cân đối như cây ni-câu-đà (một loại cây đa, chiều cao và bề ngang tán cây bằng nhau). Mười hai, lông trên thân đều hướng lên trên. Mười ba, mỗi sợi lông đều xoắn về bên phải. Mười bốn, thân màu vàng ròng. Mười lăm, hào quang thường trực tỏa ra mỗi phía một tầm (khoảng một sải tay). Mười sáu, da mịn mềm, bụi bẩn không bám. Mười bảy, bảy chỗ đầy đặn (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy). Mười tám, nửa thân trên như sư tử. Mười chín, cánh tay và khuỷu tay tròn đầy. Hai mươi, chỗ hõm xương quai xanh đầy đặn, bằng phẳng. Hai mươi mốt, thân hình cân đối tròn trịa. Hai mươi hai, miệng có bốn mươi chiếc răng. Hai mươi ba, răng khít, không thưa. Hai mươi bốn, răng màu trắng. Hai mươi lăm, quai hàm vuông như sư tử. Hai mươi sáu, trong các vị luôn nếm được vị ngon nhất. Hai mươi bảy, tướng nhục kế (khối thịt nhô cao trên đỉnh đầu như búi tóc). Hai mươi tám, lưỡi rộng và dài. Hai mươi chín, tiếng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, vang xa như giọng của Phạm thiên, vị trời ở cõi trời thanh tịnh). Ba mươi, mắt màu xanh biếc. Ba mươi mốt, mắt như mắt bò chúa (lông mi dài, đẹp). Ba mươi hai, sợi lông trắng giữa hai chân mày (bạch hào: sợi lông trắng xoắn tròn, tỏa sáng).
Tám mươi vẻ đẹp phụ là: hai mươi ngón tay ngón chân, gọi là hai mươi vẻ đẹp. Mặt trên và mặt dưới của tay chân, tám chỗ, bằng phẳng đầy đặn; mắt cá, đầu gối, đùi (?), sáu chỗ đẹp đẽ; tay có ba chỗ tụ lại (?); vai, khuỷu, cổ tay, sáu chỗ đầy đặn. Eo cân đối khác thường (?), gọi là hai vẻ đẹp. Hông và hai mông gọi là ba vẻ đẹp. Tướng âm tàng như ngựa và hai bắp tay là ba vẻ đẹp. Eo, rốn, hai sườn, hai nách, hai vú gọi là tám. Bụng, ngực, sống lưng, gáy — tính đến đây gọi là sáu mươi. Răng trên răng dưới; môi trên môi dưới và vòm miệng (?); hai má, hai bên tóc mai; hai mắt, hai vai (?); cùng hai lỗ mũi; hai bên vầng trán (?); hai tai, đầu tròn đầy. Đó gọi là tám mươi.
Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) khi đã ở Tịnh địa (tầng bậc tu hành mà tâm đã thanh tịnh), nhờ sức của nghiệp (sức của những việc lành đã làm) nên tuy đã có được tám mươi vẻ đẹp như thế, nhưng chưa thật sáng sủa trong trẻo. Đến khi đứng dậy từ dưới cây đạo thụ (cây Bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo) thì mới sáng trong. Lúc chưa sáng trong, gọi là đang tu hạnh ở Bồ-tát địa. Sự trang nghiêm (tô điểm, làm cho đẹp đẽ) cho Bồ-đề (sự giác ngộ) có hai loại: một là gần, hai là xa. Xa là khi chưa được quả báo ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp; nếu đã được thì gọi là gần.
Nói về ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp là để khiến chúng sinh làm nghiệp lành. Chúng sinh tạo đủ thứ nghiệp ác, vì nghiệp ác nên chịu đủ thứ quả ác. Vì thế Như Lai nói ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, nói đủ thứ nghiệp lành và đủ thứ quả lành; chúng sinh nghe rồi liền dẹp bỏ được đủ thứ nghiệp ác.
Bồ-tát hết lòng tu giữ giới thanh tịnh nên được lòng bàn chân bằng phẳng. Cúng dường (dâng tặng, phụng dưỡng) cha mẹ, hòa thượng (vị thầy truyền giới, thầy chính dạy dỗ mình), các bậc thầy lớn tuổi và những người có đức; do nhân duyên ấy được tướng bánh xe dưới lòng bàn chân. Đối với chúng sinh không khởi tâm làm hại, không có ý cướp trộm; khi thấy cha mẹ, hòa thượng, thầy và người có đức thì ra xa đón rước, sắp đặt giường ghế mời ngồi, cung kính lễ lạy, dẹp bỏ kiêu mạn; do nhân duyên ấy được ngón tay thon dài. Có đủ ba hạnh trên thì được gót chân tròn đầy. Dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời hòa nhã, làm việc lợi ích cho người, cùng làm việc chung với người) để thu phục chúng sinh; do nhân duyên ấy được màng lưới giữa các ngón. Dùng bơ sữa tốt để xoa bóp, tắm rửa cho cha mẹ, hòa thượng, thầy và người có đức; do nhân duyên ấy được tay chân mềm mại. Tu tập pháp lành không biết chán đủ; do nhân duyên ấy được bắp chân tròn đầy. Nghe pháp vui mừng, thích giảng lại cho người khác, chạy việc vì giáo pháp; do nhân duyên ấy được tướng mắt cá chân không lộ. Ba nghiệp (hành động của thân, lời nói và ý nghĩ) trong sạch, chăm sóc người bệnh, cho thuốc, dẹp bỏ kiêu mạn, ăn uống biết đủ; do nhân duyên ấy được tướng đứng thẳng tay chạm gối. Thấy người chia lìa thì khéo nói cho hòa hợp; tự tu tàm quý (biết xấu hổ với lương tâm mình và hổ thẹn với người khác khi làm điều sai) và cũng dạy người tu; do nhân duyên ấy được tướng âm tàng như ngựa. Tự làm trong sạch ba nghiệp và cũng dạy người làm trong sạch; nếu có chúng sinh bị bốn đại không điều hòa (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể mất cân bằng, tức là đau ốm) thì chữa trị được cho họ; do nhân duyên ấy được tướng thân tròn đầy. Nghe pháp vui mừng, thích giảng cho người; do nhân duyên ấy được tướng lông trên thân hướng lên. Suy nghĩ nghĩa lý rất sâu của các pháp, thích tu pháp lành, cúng dường cha mẹ, hòa thượng, thầy và người có đức; khi đi trên đường, ở tháp Phật, ở chùa của tăng, thì dọn bỏ gạch đá, gai góc, đồ dơ; do nhân duyên ấy được tướng lông trên thân (mỗi sợi xoắn về bên phải). Nếu đem đồ ăn uống, chuỗi ngọc bố thí cho người, dẹp bỏ lòng sân giận; do nhân duyên ấy được hai tướng: một là thân màu vàng ròng, hai là hào quang thường trực. Do nghiệp duyên nào mà được tướng mỗi lỗ một sợi lông? Cũng chính nghiệp duyên ấy mà được thân mịn mềm, bụi bẩn không bám. Thường bố thí cho chúng sinh những vật họ cần; do nhân duyên ấy được tướng bảy chỗ đầy đặn. Tự phá kiêu mạn, điều phục tính mình cho mềm mỏng, thuận theo lòng chúng sinh mà làm đúng pháp, vì muốn trừ điều chẳng lành nên dạy họ pháp lành; do nhân duyên ấy được tướng nửa thân trên như sư tử, được tướng vai tròn và tướng hõm xương quai xanh đầy đặn. Do nghiệp duyên nào mà được tướng ngón tay thon? Cũng chính nghiệp duyên ấy mà được tướng thân cân đối. Xa lìa lối nói hai lưỡi (nói đâm thọc gây chia rẽ), hòa giải những cuộc tranh cãi; do nhân duyên ấy được tướng bốn mươi răng, tướng răng khít không thưa, tướng răng đều bằng. Tu lòng từ ở cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn, như cõi người); do nhân duyên ấy được tướng răng trắng. Thấy người đến xin thì vui vẻ đón đưa; do nhân duyên ấy được tướng quai hàm vuông. Nhìn mọi chúng sinh bình đẳng như con một; do nhân duyên ấy được tướng vị ngon nhất. Thường bố thí cho chúng sinh vị pháp cao nhất; thấy người hay quên thì giúp họ nhớ; tự giữ năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu) rồi dạy lại cho người khác; tu tập lòng bi, làm được việc pháp thí lớn (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp); do nhân duyên ấy được tướng nhục kế và tướng lưỡi rộng dài. Nói lời thật, lời vui, lời đúng pháp, lời mềm mỏng, không đúng lúc thì không nói; do nhân duyên ấy được tướng tiếng Phạm âm. Tu tập lòng bi, nhìn chúng sinh như cha mẹ; do nhân duyên ấy được hai tướng: một là mắt màu xanh biếc, hai là mắt như bò chúa. Thấy người có đức thì khen ngợi đúng sự thật; do nhân duyên ấy được tướng bạch hào.
Ba mươi hai tướng tuy mỗi tướng đều được nói nhân duyên riêng, nhưng nhân duyên chân thật là giữ giới và tinh tấn (chuyên cần, siêng năng tu tập). Vì sao? Nếu không giữ giới thì dù có tu tinh tấn, còn chẳng được thân người, huống là được ba mươi hai tướng. Tướng vô kiến đỉnh (đỉnh đầu không ai nhìn thấy được chỗ tận cùng) và tướng nhục kế là như nhau, không khác biệt.
Lại nữa, phàm làm việc gì cũng giữ tâm vững chắc, không hối tiếc; do nhân duyên ấy được tướng lòng bàn chân bằng phẳng. Nếu hết lòng mà làm; do nhân duyên ấy được tướng bánh xe nghìn nan, tướng thứ hai, thứ ba, tướng màng lưới giữa các ngón, tướng bảy chỗ đầy đặn, da mịn mềm, vai tròn, hõm xương quai xanh đầy đặn, thân ngay thẳng, tướng lưỡi rộng dài. Nếu làm thường xuyên; do nhân duyên ấy được tướng ngón dài, tướng đứng thẳng tay chạm gối, tướng hào quang một tầm, tướng răng khít không thưa. Nếu làm một cách trong sạch; do nhân duyên ấy được các tướng còn lại. Lại nữa, nếu đối với chúng sinh khởi tâm thuần lành; do nhân duyên ấy được tay chân mềm mại, da thịt mịn trơn, bụi bẩn không bám. Tu tập theo thứ lớp, tu tập đúng thời; do nhân duyên ấy được tướng thứ hai, thứ ba, thứ tư. Vui thích tu pháp lành, lòng không hối hận, không thối lui; do nhân duyên ấy được thân màu vàng, hào quang thường trực, răng trắng và tướng bạch hào giữa chân mày. Nghe người khen không sinh kiêu mạn, giấu kín việc lành không để người biết; do nhân duyên ấy được tướng âm tàng. Pháp lành đã tu đều hồi hướng (dồn hết công đức hướng về) Bồ-đề; do nhân duyên ấy được tướng mỗi lỗ chân lông một sợi lông. Do siêng năng tinh tấn nên được tướng lông thân hướng lên, miệng bốn mươi răng, vị ngon nhất; do nhân duyên ấy (?) được tướng quai hàm vuông, nửa thân trên như sư tử. Hết lòng thương nhớ mọi chúng sinh như nhìn con một; do nhân duyên ấy được tướng răng đều bằng, mắt xanh biếc, mắt như bò chúa. Tu tập pháp lành không biết chán đủ; do nhân duyên ấy được các tướng còn lại.
Bồ-tát Ma-ha-tát khi ở Tánh hạnh (giai vị tu hành đầu tiên, khi hạt giống Bồ-tát vốn có trong tâm bắt đầu hiện ra) thì tu nghiệp của ba mươi hai tướng. Khi ở Tịnh hạnh (giai vị tâm đã thanh tịnh), tuy có ba mươi hai tướng như thế, nhưng các tướng chưa đầy đủ, chưa sáng trong. Đến hạnh thứ mười ba thì mới rõ ràng, sáng tỏ, đầy đủ mọi Phật pháp. Tuy tướng có vô lượng, nhưng chúng sinh khác nhau, có bậc dưới, giữa, trên, không thể nghĩ bàn, cho nên Phật chỉ nói ba mươi hai tướng. Công đức của tất cả chúng sinh gom lại mới bằng công đức một sợi lông của Như Lai. Công đức của tất cả lỗ chân lông gom lại mới thành một vẻ đẹp. Gom công đức của các vẻ đẹp lại, tăng lên gấp trăm lần mới thành một tướng — chỉ trừ tướng bạch hào và tướng vô kiến đỉnh. Gom tất cả các tướng còn lại, tăng lên gấp nghìn lần mới thành hai tướng ấy. Gom công đức của ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp lại, tăng lên gấp nghìn vạn ức lần mới thành giọng nói sâu xa như tiếng ốc loa của Như Lai; tiếng ấy vang khắp vô lượng vô biên thế giới của chư Phật. Như Lai thành tựu vô lượng vô biên công đức như thế. Vì nghĩa ấy, Như Lai Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) được gọi là Vô Thượng (cao nhất, không ai hơn), pháp Ngài thực hành gọi là hạnh vô thượng. Ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp có ba thứ vô lượng: một là thời gian ba kiếp vô lượng (ba a-tăng-kỳ kiếp, tức ba khoảng thời gian dài không đếm xuể); hai là sự tu điều lành vô lượng; ba là sự làm lợi ích chúng sinh vô lượng. Cho nên nói Như Lai thành tựu vô lượng công đức.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video