# Kinh Phật Thuyết Bảo Vũ (kinh Phật nói về Mưa Báu)
Kinh Phật Thuyết Bảo Vũ, mười quyển.
Thuộc nhóm kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tu để tự giác ngộ và cứu độ tất cả chúng sinh; năm bộ lớn là năm bộ kinh lớn của Đại thừa: Bát-nhã, Bảo Tích, Đại Tập, Hoa Nghiêm, Niết-bàn).
Kinh Phật Thuyết Bảo Vũ, mười quyển.
Đời Đường, Tam tạng (danh hiệu của vị pháp sư thông suốt cả ba kho giáo pháp là kinh, luật và luận) Đạt-ma-lưu-chi cùng những người khác dịch.
Kinh Phật Thuyết Bảo Vũ, quyển thứ nhất.
Còn có tên là "Hiển bày việc thọ ký cho Bồ-tát bất thoái chuyển" (thọ ký: lời Phật báo trước rằng một người về sau chắc chắn sẽ thành Phật; Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; bất thoái chuyển: đã vững chắc, không bao giờ còn lùi bước trên đường tu).
Tôi nghe như thế này. Một thời, đức Bạc-già-phạm (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thế Tôn, đấng được cả thế gian tôn kính) ở trên đỉnh núi Già-da, gần thành Già-da (ở xứ Ma-kiệt-đà, Ấn Độ). Ngài ở cùng với chúng đại bí-sô (bí-sô: tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ, tức tỳ-kheo) gồm bảy vạn hai nghìn người. Các vị ấy đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh), các lậu (phiền não, ví như những chỗ rò rỉ làm tâm hao mất) đã dứt hết, không còn phiền não, được tự tại chân thật. Tâm khéo được giải thoát, trí tuệ khéo được giải thoát. Các vị như con ngựa khôn đã được thuần phục, cũng như con voi lớn. Việc cần làm đã làm xong, việc cần lo đã lo xong. Đã vứt bỏ mọi gánh nặng, đã đạt được lợi ích cho chính mình. Đã dứt hết các hữu kết (những mối trói buộc khiến chúng sinh còn phải tái sinh), hiểu rõ chính pháp (giáo lý chân chính của Phật). Tâm được tự tại, đã đến bờ bên kia thù thắng (bờ giải thoát). Thông suốt pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng và chân lý của chúng), là con của bậc Pháp vương (Phật, vua của giáo pháp). Đối với lợi lộc và sự cúng dường, tâm không vướng mắc. Đã khéo xuất gia và thọ giới cụ túc (bộ giới đầy đủ của người tu sĩ chính thức). Tâm ý hiểu biết viên mãn, đi trên con đường dẫn đến Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và tái sinh). Chỉ trừ một người, là trưởng lão A-nan-đà (vị đệ tử hầu cận Phật), vẫn còn ở bậc hữu học (bậc còn phải tu học, chưa chứng quả A-la-hán).
Lại có tám vạn bốn nghìn vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn), đều là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật). Đối với nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, trí tuệ của Phật), các vị đã có thể đi vào ngay trước mắt, thuận theo và tôn trọng. Các vị đã được pháp môn đà-la-ni không vướng mắc (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và nắm giữ giáo pháp không bao giờ quên), an trụ trong Thủ-lăng-nghiêm tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên chú một chỗ; Thủ-lăng-nghiêm là một loại định kiên cố bậc nhất, phá tan mọi phiền não). Các vị dùng thần thông tự tại như dạo chơi, đã chứng bậc vô công dụng (mọi việc tự nhiên thành tựu, không cần gắng sức). Các vị lìa mọi chướng ngại, khởi lòng đại từ bi, trải khắp tất cả thế giới mười phương, khéo thu nhiếp vô số cõi Phật. Các vị hành theo tính Không (chân lý rằng mọi sự vật không có thực thể cố định) và an trụ trong vô tướng (không bám vào hình tướng). Tâm các vị như hư không, như biển rất sâu, như núi Diệu Cao (tức núi Tu-di, núi lớn ở trung tâm thế giới) mà tám ngọn gió đời (được và mất, bị chê sau lưng và được khen sau lưng, được ca ngợi trước mặt và bị chê trước mặt, khổ và vui) không lay động được; lại như hoa sen, không hề nhiễm bẩn; như ngọc báu sáng trong, như vàng ròng đã luyện. Vì muốn đem lợi ích cho mọi loài có tình thức, các vị khởi trí tuệ vô biên, đi vào cảnh giới của Phật. Tên các vị là: Bồ-tát Bảo Xí, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Bảo Quan, Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Bảo Tích, Bồ-tát Bảo Tính, Bồ-tát Bảo Đỉnh, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Kim Cương Tạng, Bồ-tát Kim Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Đức Tạng, Bồ-tát Ly Cấu, Bồ-tát Như Lai Tạng, Bồ-tát Trí Tạng, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Định Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt, Bồ-tát Phổ Nguyệt, Bồ-tát Tịnh Nguyệt, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Liên Hoa Nhãn, Bồ-tát Phổ Uy Nghi, Bồ-tát Đoan Nghiêm, Bồ-tát Phổ Tuệ Hành, Bồ-tát Pháp Tuệ, Bồ-tát Thắng Tuệ, Bồ-tát Thượng Tuệ, Bồ-tát Kim Cương Tuệ, Bồ-tát Sư Tử Du Hí, Bồ-tát Đại Âm Thanh Vương, Bồ-tát Sư Tử Hống, Bồ-tát Thậm Thâm Âm Thanh, Bồ-tát Vô Nhiễm Trước, Bồ-tát Ly Nhất Thiết Cấu, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Nhật Quang, Bồ-tát Trí Quang, Bồ-tát Trí Đức, Bồ-tát Hiền Đức, Bồ-tát Nguyệt Đức, Bồ-tát Liên Hoa Đức, Bồ-tát Bảo Đức, Bồ-tát Ma-ha-tát Mạn-thù-thất-lợi Pháp vương tử (tức Bồ-tát Văn-thù), cùng các vị khác.
Lại có mười sáu vị thiện đại trượng phu (mười sáu vị Bồ-tát tu tại gia), Bồ-tát Hiền Hộ đứng đầu.
Lại có các vị Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, thời kỳ có một nghìn vị Phật ra đời), Bồ-tát Từ Thị (tức Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai) đứng đầu.
Lại có chúng trời Tứ Đại Vương Chúng (cõi trời thấp nhất trong các cõi trời, do bốn vị Thiên vương trấn giữ bốn phương), bốn vị Đại Thiên vương đứng đầu.
Lại có chúng trời Tam Thập Tam (cõi trời Ba mươi ba, tức Đao-lợi, trên đỉnh núi Tu-di), Thiên vương Đế Thích (vua cõi trời này) đứng đầu.
Lại có chúng trời Thời Phần (tức cõi trời Dạ-ma), Thiên vương Thời Phần đứng đầu.
Lại có chúng trời Tri Túc (tức cõi trời Đâu-suất), Thiên vương Tri Túc đứng đầu.
Lại có chúng trời Lạc Biến Hóa (cõi trời mà chư thiên tự hóa ra cảnh vui để hưởng), Thiên vương Lạc Biến Hóa đứng đầu.
Lại có chúng trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục, chư thiên hưởng cảnh vui do người khác hóa ra), Thiên vương Tha Hóa Tự Tại đứng đầu.
Lại có chúng ma vương thuộc phe Bạch phần (phe "trắng", tức phe hướng về điều thiện) (?), Thương Chủ La-ma đứng đầu.
Lại có chúng Phạm thiên (các vị trời ở cõi Phạm thiên, cõi trời thanh tịnh đã lìa dục), Đại Phạm Thiên vương đứng đầu.
Lại có chúng trời Tịnh Cư (các tầng trời cao của cõi Sắc, nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi Dục cư trú), Thiên vương Ma-hê-thủ-la đứng đầu.
Lại có vô lượng trăm nghìn chúng a-tố-la (tức a-tu-la, loài thần có sức mạnh lớn, hay ganh đua chiến đấu với chư thiên), các vua a-tố-la là Tỳ-ma-chất-đa-la, Thiểm-mạt-la, Bà-trĩ, La-hỗ-la cùng những vị khác đứng đầu.
Lại có vô lượng trăm nghìn chúng long vương (vua loài rồng), các long vương A-na-bà-đạt-đa, Ma-na-tư, Sa-yết-la, Hòa-tu-cát cùng những vị khác đứng đầu.
Lại có vô lượng trăm nghìn vị con của các long vương, vị Uy Quang đứng đầu.
Lại có vô lượng trăm nghìn thể nữ (cung nữ) của các long vương, cùng vô lượng trời, rồng, dược-xoa (tức dạ-xoa, một loài quỷ thần), kiện-đạt-phược (tức càn-thát-bà, thần âm nhạc của cõi trời), a-tố-la, yết-lộ-đồ (tức ca-lâu-la, loài chim thần cánh vàng), khẩn-nại-la (loài thần ca hát), mạc-hô-la-già (tức ma-hầu-la-già, loài thần mình rắn lớn), người và các loài chẳng phải người, đều đến tụ hội. Bấy giờ trên đỉnh núi Già-da, khắp vùng đất rộng bốn du-thiện-na (tức do-tuần, đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số) xung quanh và cả khoảng không, không còn một chỗ nào bằng hạt bụi mà không đầy chúng hội. Vì muốn cúng dường đức Phật Thế Tôn, người ta dựng tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua loài thú). Tòa sư tử ấy cao một du-thiện-na, được trang hoàng bằng vô lượng trăm nghìn tấm lụa là gấm vóc tuyệt đẹp, chuông báu, lưới báu, lọng báu. Lại có trăm nghìn dải lụa rủ xuống. Tòa sư tử và mặt đất chung quanh đều làm bằng kim cương, bền chắc khó hư, bằng phẳng như lòng bàn tay, được quét tưới sạch sẽ, rải đầy hoa trời, thật đáng ưa thích. Trên mặt đất ấy mọc lên vô lượng hoa sen màu vàng ròng, mỗi hoa có trăm nghìn cánh, cuống bằng lưu ly, đài bằng ngọc đế thanh (ngọc xanh thẫm), hương thơm ngào ngạt làm vui lòng mọi người. Bốn bên tòa mọc lên bốn cây báu, cao nửa du-thiện-na, cành lá che bóng rộng ba câu-lô-xá (đơn vị đo đường dài, bằng khoảng một phần tư hoặc một phần tám du-thiện-na).
Bấy giờ đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) ngồi trên tòa sư tử giữa đại chúng, dùng trí tuệ thanh tịnh chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm (tức thuyết giảng giáo pháp), hàng phục kẻ thù là ma, không bị các pháp thế gian làm nhiễm, không hề kinh sợ, như vua sư tử; như ao nước trong; cũng như biển lớn; như núi Diệu Cao; như ánh mặt trời rực rỡ; như mặt trăng mát dịu; như vị đại long vương tuôn mưa pháp khắp nơi; như vua Phạm thiên vượt trên mọi chúng hội. Vô lượng vô biên đệ tử, cùng trăm nghìn vị Đế Thích, Phạm vương, bốn vị Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn thế gian) và tất cả đại chúng vây quanh trước sau, ngước nhìn dung nhan của Ngài, mắt không rời phút nào.
Bấy giờ đức Thế Tôn từ đỉnh đầu phóng ra ánh sáng lớn, che lấp cả chúng hội. Ánh sáng ấy tên là Phổ Diệu (chiếu sáng khắp nơi), có vô lượng ánh sáng khác theo kèm làm quyến thuộc, chiếu khắp tất cả thế giới mười phương, rồi trở về chỗ Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính) rồi thu vào miệng Phật. Nhưng miệng Phật không có gì khác lạ. Ví như ánh trăng trải khắp hư không mà hư không không có gì khác lạ; ánh sáng thu vào miệng Phật mà không có gì khác lạ cũng giống như thế. Lại như rót nước, bơ sữa hay dầu vào đống cát, đống cát ấy vẫn không có gì khác lạ; ánh sáng thu vào miệng Phật cũng như vậy.
Bấy giờ ở phương đông có một vị thiên tử (con trời, vị trời) tên là Nhật Nguyệt Quang, cưỡi mây năm màu (?) đến chỗ Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật rồi lui ngồi một bên.
Phật bảo vị trời ấy rằng: "Ánh sáng của ngươi thật hiếm có. Này thiên tử, trong quá khứ, ở chỗ vô lượng đức Phật, ngươi đã từng dùng đủ loại hương, hoa, châu báu, đồ trang sức, y phục, đồ nằm, đồ ăn uống, thuốc men mà cung kính cúng dường, gieo trồng các thiện căn (gốc lành, những việc lành làm nhân cho quả tốt về sau). Này thiên tử, do nhân duyên ngươi đã gieo vô lượng thiện căn, nay mới được ánh sáng chói rực như thế. Này thiên tử, vì duyên cớ ấy, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào thời kỳ cuối cùng, trong khoảng năm trăm năm thứ tư, lúc giáo pháp sắp diệt, ngươi sẽ ở nước Ma-ha-chi-na (tức nước Đại Trung Hoa) thuộc phía đông bắc châu Thiệm-bộ này (tức châu Diêm-phù-đề, cõi đất loài người chúng ta ở), đứng vào bậc A-bệ-bạt-trí (bậc bất thoái chuyển). Ngươi thật là Bồ-tát, nhưng hiện thân nữ để làm vị chúa tể tự tại, trải qua nhiều năm dùng chính pháp cai trị giáo hóa, nuôi dưỡng chúng sinh như con đỏ, khiến họ tu mười điều thiện (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến), có thể giữ gìn rộng lớn giáo pháp của Ta, xây dựng chùa tháp. Lại dùng y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men cúng dường các sa-môn (người xuất gia tu hành), lúc nào cũng tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới tiết dục). Ngươi sẽ có tên là Nguyệt Tịnh Quang.
"Này thiên tử, thân của mọi người nữ có năm điều chướng ngại. Năm điều ấy là gì? Một là không được làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp thống nhất và cai trị thiên hạ). Hai là không được làm Đế Thích. Ba là không được làm Đại Phạm Thiên vương. Bốn là không được làm Bồ-tát A-bệ-bạt-trí. Năm là không được làm Như Lai. Này thiên tử, nhưng trong năm địa vị ấy, ngươi sẽ được hai địa vị, đó là A-bệ-bạt-trí và ngôi Luân vương. Này thiên tử, đây là điềm lành đầu tiên: vào lúc ấy, sau khi ngươi lên ngôi vua, trong nước ấy sẽ có núi trồi lên, mây năm màu hiện ra. Đúng lúc đó, ở phía bắc núi Già-da này cũng có núi hiện ra. Này thiên tử, ngươi còn có vô lượng trăm nghìn điềm lạ khác nữa, nay Ta chỉ nói sơ qua. Đất nước ấy yên ổn, giàu có, vui vẻ, dân chúng đông đúc, thật đáng ưa thích. Ngươi nên giữ chính niệm (tâm tỉnh giác, nghĩ nhớ đúng đắn) và ban cho mọi người sự không sợ hãi. Này thiên tử, vào thời ấy ngươi sẽ sống thọ vô lượng, về sau sẽ lên cung trời Đổ-sử-đa (tức cõi trời Đâu-suất), cúng dường hầu hạ Bồ-tát Từ Thị, cho đến khi Bồ-tát Từ Thị thành Phật, Ngài sẽ thọ ký cho ngươi về quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật)."
Bấy giờ thiên tử Nguyệt Quang, sau khi nghe đức Phật Thế Tôn thọ ký, vui mừng hớn hở, thân tâm an nhiên, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi vòng quanh Phật bảy vòng, cúi đầu lễ dưới chân Phật, liền cởi áo báu và đồ trang sức trên thân dâng lên Phật, rồi nói: "Bạch Thế Tôn, hôm nay con được chính mình ở trước Phật nghe nhân duyên đầu đuôi như thế, được thọ ký quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thật đã được lợi ích lớn lao." Nói xong, vị ấy đi vòng quanh Phật ba vòng rồi lui ngồi một bên.
Bấy giờ ở phương đông, đi qua số thế giới nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều vô kể), có một thế giới tên là Liên Hoa. Đức Phật ở đó hiệu là Liên Hoa Nhãn Như Lai, Ứng (đáng được cúng dường), Chính Đẳng Giác (giác ngộ chân chính trọn vẹn), Minh Hạnh Viên Mãn (trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu thấu thế gian), Vô Thượng Trượng Phu (bậc trượng phu cao tột), Điều Ngự Sĩ (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Bạc-già-phạm (đây là mười danh hiệu của một vị Phật). Ngài đang chỉ bày chính pháp cho các Bồ-tát. Điều Ngài giảng nói chỉ là Nhất thừa (một con đường duy nhất dẫn mọi người đến quả Phật). Trong cõi Phật ấy không có cả tên gọi Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) hay Bích-chi Phật (người tự giác ngộ một mình nhờ quán sát nhân duyên). Mọi chúng sinh ở đó đều là bậc A-bệ-bạt-trí, đều hướng về quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Các Bồ-tát ở thế giới ấy đều lấy niềm vui của thiền định và giáo pháp làm thức ăn, không có đoàn thực (thức ăn thô, phải ăn từng miếng) và các thứ tương tự. Ánh sáng của đức Phật ấy trong sạch, chiếu khắp nơi, không cần nhờ ánh sáng mặt trời, mặt trăng, các vì sao. Mặt đất bằng phẳng như bàn tay, không có cỏ cây, tường vách, ngói gạch sỏi đá hay núi sông, được trang hoàng trong sạch.
Bấy giờ ánh sáng do đức Phật Thích-ca Mâu-ni phóng ra đã chiếu khắp cõi ấy, đại chúng ở đó càng thêm vui mừng. Nơi ấy có một vị Bồ-tát tên là Chỉ Nhất Thiết Cái (dứt mọi sự che lấp). Vì sao vị Bồ-tát ấy có tên này? Vì chúng sinh nào nghe tên vị ấy thì liền dứt bỏ được mọi chướng ngại và trói buộc, nên gọi là Chỉ Nhất Thiết Cái. Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái nương theo ánh sáng của Phật, đến chỗ đức Phật ấy, bước xuống khỏi hoa sen, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, những ánh sáng trong sạch đủ loại như thế này, làm thân tâm vui sướng, là từ đâu đến?"
Bấy giờ đức Liên Hoa Nhãn Như Lai bảo Bồ-tát Chỉ Cái rằng: "Này thiện nam tử, về phía tây, cách cõi Phật này qua số thế giới nhiều như cát sông Căng-già, có một cõi Phật tên là Sách-ha (tức cõi Sa-bà, thế giới chúng ta ở). Trong đó có đức Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, Minh Hạnh Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Bạc-già-phạm. Chúng sinh nào nghe danh hiệu đức Phật ấy thì đối với quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề sẽ được bất thoái chuyển. Những ánh sáng trong sạch đủ loại như thế này là từ chỗ đức Như Lai ấy hiện ra. Chúng sinh nào gặp ánh sáng này thì thân tâm vui sướng." Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, do nhân duyên gì mà nghe danh hiệu đức Phật ấy thì liền được bất thoái chuyển đối với quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Phật bảo Bồ-tát Chỉ Cái: "Này thiện nam tử, đó là vì thuở xưa khi đức Như Lai ấy còn tu hạnh Bồ-tát, Ngài đã phát lời thệ nguyện này: 'Nếu ta thành Phật rồi, mọi chúng sinh nghe danh hiệu ta đều được bất thoái chuyển đối với quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.'" Bồ-tát Chỉ Cái bạch đức Phật ấy rằng: "Bạch Thế Tôn, nếu như thế thì các chúng sinh trong thế giới ấy, chỉ cần nghe danh hiệu Phật là đều không thoái lui đối với quả Bồ-đề (giác ngộ) sao?" Phật nói: "Không phải vậy." Bồ-tát Chỉ Cái nói: "Bạch Thế Tôn, các chúng sinh ấy đã được nghe danh hiệu đức Phật ấy rồi, sao trong đó vẫn có người thoái lui và người không thoái lui?" Phật nói: "Này thiện nam tử, chỉ cần được nghe danh hiệu Như Lai thì đều tạo cho họ nhân duyên để không thoái lui. Vì thế cũng gọi họ là A-bệ-bạt-trí.
"Này thiện nam tử, ví như hạt giống đem gieo chưa bị hư mục, đến lúc sau gặp nước và đất hòa hợp. Ngươi nghĩ sao, hạt giống như thế có gọi là sẽ nảy mầm không?" Bồ-tát Chỉ Cái bạch đức Phật ấy rằng: "Bạch Thế Tôn, hạt giống như vậy không bị hư hại, nếu gặp đủ điều kiện thì chắc chắn sẽ nảy mầm." Phật nói: "Này thiện nam tử, đúng vậy, đúng vậy. Các chúng sinh ấy nhờ nghe danh hiệu Phật nên nhất định sẽ thành bậc A-bệ-bạt-trí, được thọ ký quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề."
Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nay con muốn đến thế giới Sách-ha để lễ bái đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác, hầu hạ cúng dường, tôn trọng ngợi khen. Xin Ngài cho phép." Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Chỉ Cái: "Này thiện nam tử, ngươi muốn đến đó thì nay chính là lúc." Các vị Bồ-tát khác cũng bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con cũng muốn đến thế giới Sách-ha để lễ bái, thân cận, cung kính cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni."
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo các vị Bồ-tát ấy: "Này các thiện nam tử, nếu các ngươi muốn đi thì nay chính là lúc. Đến cõi ấy, các ngươi chớ sinh lòng coi thường hay buông lung. Vì sao vậy? Chúng sinh ở cõi ấy phần nhiều tham dục, giận dữ, ngu si, không kính trọng sa-môn và bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ trong xã hội Ấn Độ), làm điều trái phép, thô ác, hung bạo, ngang ngạnh, gian dối, nông nổi liều lĩnh, kiêu căng ngã mạn (tự cho mình hơn người), đắm luyến, bủn xỉn, ganh ghét, lười biếng, phá giới cấm, làm các điều bất thiện, bị vô lượng phiền não trói buộc. Vậy mà đức Như Lai ấy vẫn có thể giáo hóa chúng sinh trong đời ác." Các vị Bồ-tát ấy bạch đức Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai thật là hiếm có, có thể làm được việc khó làm."
Phật bảo các Bồ-tát: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời các ngươi nói. Trong đời ác, chúng sinh nào chỉ trong khoảng một cái búng tay mà sinh được lòng tin trong sạch, hoặc giữ giới cấm, hoặc lìa bỏ bủn xỉn tham lam, hoặc khởi lòng đại bi, phát tâm cầu quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, thì còn hơn tu hành trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) ở cõi nước thanh tịnh."
Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái cùng các Bồ-tát vâng lời Phật dạy, cúi đầu lễ dưới chân Phật. Từ nơi ở của mình, sắp đến thế giới Sách-ha, vì muốn cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni, các vị liền dùng đủ loại thần thông biến hóa, hiện ra cây báu, cây hoa, cây trái, cây kiếp-ba (loại cây như ý ở cõi trời, sinh ra mọi thứ người ta mong muốn) và các cây khác, đều trang hoàng bằng vàng ròng, lưu ly, ngọc pha-chi-ca (pha lê), cao rộng mầu nhiệm, cành lá sum suê. Hoặc lại hiện ra đủ loại y phục, đồ trang sức, hương thơm quý, lọng báu, âm nhạc cõi trời tuôn xuống như mây. Sau khi hiện vô lượng biến hóa như thế, Bồ-tát Chỉ Cái nói với các Bồ-tát: "Thưa các nhân giả, thế giới Sách-ha có nhiều khổ não, các vị hãy mỗi người hiện thần biến, khiến chúng sinh ở đó được niềm vui tuyệt bậc." Các Bồ-tát đều đáp: "Vâng."
Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái và các Bồ-tát từ thân phóng ra đủ loại ánh sáng trong sạch. Ánh sáng ấy chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thế giới khổng lồ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ). Chúng sinh trong đó ở địa ngục, ở cõi bàng sinh (loài súc vật) và cõi quỷ của vua Diễm-ma (vị vua cai quản cõi chết và các loài quỷ đói), được ánh sáng chạm vào thân thì đều thoát khổ, được an vui, đối xử với nhau bằng lòng từ, xa lìa tham lam và giận dữ, coi nhau như cha mẹ. Lại những chỗ tối tăm trong thế giới mà ánh sáng mặt trời mặt trăng không chiếu tới, nay đều sáng rực, mọi người thấy được nhau. Uy quang chiếu rực khắp thế giới, khắp các núi: núi Thiết Vi, núi Đại Thiết Vi (những dãy núi sắt bao quanh thế giới), núi Mục-chân-lân-đà, núi Ma-ha Mục-chân-lân-đà, cùng các núi Hắc Sơn khác; trên đến cõi Phạm thiên, dưới đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ không lúc nào ngừng), không đâu không chiếu tới. Ở nơi uy quang chiếu đến, mọi chúng sinh cầu ăn được ăn, cầu áo được áo, cầu xe cộ được xe cộ, cầu của cải được của cải; người mù được thấy, người điếc được nghe, người điên tỉnh trí lại, người khổ được vui, người mang thai tự nhiên bình an.
Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái cùng các Bồ-tát đã đến thế giới Sách-ha, đi đến núi Già-da. Nhờ sức oai thần của các Bồ-tát, khắp tam thiên đại thiên thế giới hiện ra lưới báu che phủ trang nghiêm. Trong hư không giăng khắp mây lớn, mưa xuống hoa sen nhiệm mầu cõi trời, các loại hoa và trái quý; hoặc mưa xuống vòng hoa trời, hương thơm, hương bột, áo cà-sa (áo của người xuất gia), y phục, lọng ngọc, cờ phướn. Khi hiện ra đủ thứ đồ cúng dường như thế, mọi chúng sinh trong thế giới Sách-ha đều được niềm vui vô lượng, cao tột. Bấy giờ trên đỉnh núi Già-da và các nước khắp nơi, mọi gốc cây cụt và bụi rậm, nhờ sức oai thần của Bồ-tát đều không còn hiện ra nữa. Lại hiện ra đủ cây báu, cây hoa, cây trái, cây chiên-đàn (gỗ đàn hương), cây trầm hương, cây kiếp-ba, cành lá hoa trái theo thứ lớp trang hoàng, thật đáng ưa thích. Trong hư không trỗi lên nhạc trời để cúng dường ngợi khen.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Chỉ Cái liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, hướng về Phật chắp tay cung kính bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi đức Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác đôi điều, xin Ngài cho phép." Phật bảo Bồ-tát Chỉ Cái: "Này thiện nam tử, ngươi hỏi gì Ta sẽ nói cho ngươi. Tất cả các đức Như Lai đều cùng chấp thuận. Nay ngươi hãy khéo thu nhiếp tâm mình."
Bồ-tát Chỉ Cái nghe Phật chấp thuận rồi, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, làm sao để Bồ-tát được viên mãn hạnh bố thí (đem cho)? Làm sao viên mãn tịnh giới (giữ giới trong sạch)? Làm sao viên mãn an trụ nhẫn nhục? Làm sao viên mãn tinh tấn (siêng năng không ngừng)? Làm sao viên mãn tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét)? Làm sao viên mãn bát-nhã (trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự)? Làm sao viên mãn phương tiện thiện xảo (khéo léo dùng mọi cách thích hợp để giáo hóa)? Làm sao viên mãn đại nguyện? Làm sao viên mãn sức mạnh thù thắng? Làm sao viên mãn trí tuệ?
"Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát làm sao được giống như đất? Làm sao giống như nước? Làm sao giống như lửa? Làm sao giống như gió? Làm sao giống như hư không? Làm sao được như mặt trăng? Làm sao được như mặt trời? Làm sao như sư tử? Làm sao khéo điều phục? Làm sao bản tính được vắng lặng? Làm sao như hoa sen? Làm sao có tâm rộng lớn? Làm sao có tâm trong sạch? Làm sao có tâm không do dự? Làm sao được trí tuệ như biển? Làm sao được trí khéo léo vi diệu? Làm sao thành tựu tài biện luận hợp lý? Làm sao được tài biện luận giải thoát? Làm sao được tài biện luận trong sạch? Làm sao có thể khiến mọi chúng sinh vui mừng thỏa mãn? Làm sao lời nói khiến người khác tin nhận? Thế nào gọi là người có thể thuyết pháp? Làm sao được hành theo đúng giáo pháp? Làm sao được khéo léo đối với mọi pháp? Làm sao được khéo léo đối với pháp giới?
"Làm sao hành theo Không? Làm sao hành theo vô tướng? Làm sao hành theo vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác)? (Ba điều này gọi là ba cửa giải thoát.) Làm sao được tự tính của lòng từ (mong chúng sinh được vui)? Làm sao được tự tính của lòng bi (mong chúng sinh hết khổ)? Làm sao được hạnh hỷ (vui theo niềm vui của người)? Làm sao được hạnh xả (tâm bình đẳng, buông bỏ)? Làm sao có thể dùng thần thông tự tại như dạo chơi? Làm sao có thể lìa được tám nạn (tám hoàn cảnh không có cơ hội gặp Phật nghe pháp, như sinh vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ...)? Làm sao giữ tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh) mà không thoái lui? Làm sao được túc trú trí thông (thần thông biết rõ các đời trước)? Làm sao được gần gũi thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình tu hành)? Làm sao được xa lìa ác tri thức (bạn xấu, thầy tà)? Làm sao chứng được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) của Như Lai? Làm sao tu được thân kim cương (thân bền chắc không gì phá hoại được)? Làm sao được làm vị đại thương chủ (người dẫn đầu đoàn buôn; ví người dẫn dắt chúng sinh qua đường hiểm)? Làm sao được khéo léo trên con đường tu? Làm sao giảng nói mà không bị sai lệch? Làm sao thường được các tam-ma-hứa-đa (trạng thái tâm định, tâm bình đẳng chuyên chú)?
"Làm sao Bồ-tát mặc áo phấn tảo (áo may bằng vải vụn người ta vứt bỏ ở đống rác)? Làm sao được dùng ba y (ba tấm áo của tăng sĩ)? Làm sao được không chạy theo người khác? Làm sao thường đi khất thực (xin ăn)? Làm sao được ngồi một lần (ăn xong không đứng lên ăn lại)? Làm sao được ăn một bữa (mỗi ngày chỉ ăn một lần)? Làm sao được ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ xa làng xóm để tu)? Làm sao được ngồi dưới gốc cây? Làm sao ngồi ở chỗ đất trống? Làm sao ở nơi gò mả? Làm sao được thường ngồi (không nằm)? Làm sao ngồi theo chỗ trải sẵn (gặp chỗ nào ngồi chỗ ấy, không chọn lựa)? (Đây là các hạnh khổ tu.) Thế nào là người tu du-già (tu tập thiền quán để tâm tương ứng với chân lý)? Làm sao có thể giữ gìn Tố-đát-lãm tạng (kho kinh, những lời Phật thuyết giảng)? Làm sao có thể giữ gìn Tỳ-nại-da tạng (kho luật, các giới luật)? Làm sao được đầy đủ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép) trong khuôn phép, việc làm và cảnh giới của mình? Làm sao được lìa bủn xỉn và ganh ghét? Làm sao được tâm bình đẳng đối với mọi chúng sinh? Làm sao được khéo léo cúng dường Như Lai? Làm sao hàng phục được ngã mạn? Làm sao có nhiều lòng tin trong sạch?
"Làm sao được khéo léo đối với thế tục đế (sự thật theo cách hiểu thông thường của thế gian)? Làm sao được khéo léo đối với thắng nghĩa đế (sự thật tối hậu, chân lý rốt ráo)? Làm sao đi sâu vào sự khéo léo về duyên khởi (mọi sự vật đều do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra)? Làm sao tự mình biết rõ? Làm sao có thể hiểu biết thế gian? Làm sao được sinh vào cõi Phật thanh tịnh? Làm sao khi ở trong thai mẹ mà không bị bụi bẩn nhiễm vào? Làm sao ưa thích xuất gia? Làm sao được tịnh mạng (sống bằng cách chân chính trong sạch)? Làm sao không mỏi mệt? Làm sao vâng theo lời dạy của Như Lai, không bao giờ làm trái? Làm sao nét mặt hòa nhã mỉm cười, không bao giờ cau có? Làm sao đầy đủ sự nghe nhiều và tổng trì (tức đà-la-ni, năng lực ghi nhớ không quên)? Làm sao khéo léo thu nhận giữ gìn chính pháp? Làm sao làm được Pháp vương tử? Làm sao được Đế Thích, Phạm vương và các vị hộ thế đi theo hộ vệ? Làm sao hiểu rõ ý muốn và tùy miên (phiền não ngủ ngầm, tiềm ẩn trong tâm) của người khác? Làm sao khéo léo giúp chúng sinh thuần thục (chín muồi căn lành, đủ sức giác ngộ)? Làm sao được sống hòa thuận theo người? Làm sao được cùng sống yên ổn với nhau? Làm sao được khéo léo về nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người)? Làm sao thành tựu tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật) đoan nghiêm? Làm sao trở thành chỗ nương tựa cho người khác làm việc (?)? Làm sao được như vua cây thuốc (cây thuốc quý, ai dùng cũng khỏi bệnh)? Làm sao siêng năng tu nghiệp phúc đức? Làm sao tu chứng sự khéo léo về biến hóa? Làm sao mau chứng quả Bồ-đề vô thượng?"
Bấy giờ đức Thế Tôn bảo Bồ-tát Chỉ Cái: "Này thiện nam tử, hay thay, hay thay! Ngươi vì lợi ích cho vô lượng chúng sinh, vì an vui cho vô lượng chúng sinh, vì thương xót tất cả thế gian, nên hỏi những nghĩa như thế. Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ ghi nhớ, Ta sẽ nói cho ngươi." Bấy giờ Bồ-tát Chỉ Cái nghe lời ấy rồi bạch Phật rằng: "Vâng, bạch Thế Tôn, con rất mong được nghe."
Phật nói: "Này thiện nam tử, có mười pháp, các Bồ-tát Ma-ha-tát nếu thành tựu được thì liền được thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa đến bờ giải thoát; thí ba-la-mật-đa là hạnh bố thí hoàn hảo). Mười pháp ấy là gì? Một là thành tựu pháp thí (đem giáo pháp cho người). Hai là thành tựu vô úy thí (đem sự không sợ hãi cho người). Ba là thành tựu tài thí (đem của cải cho người). Bốn là thành tựu bố thí không mong cầu. Năm là thành tựu bố thí vì lòng từ thương xót. Sáu là thành tựu bố thí không khinh mạn. Bảy là thành tựu bố thí cung kính. Tám là thành tựu bố thí cúng dường. Chín là thành tựu bố thí không nương dựa. Mười là thành tựu bố thí thanh tịnh.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu pháp thí? Đó là thu nhận giữ gìn chính pháp, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) và đọc tụng mà không mong cầu gì; không vì lợi lộc hay được cung kính, không vì danh tiếng hay muốn hơn người, chỉ vì muốn cho tất cả chúng sinh khổ não được tiêu trừ tội lỗi mà giảng nói giáo pháp mầu nhiệm, không mong cầu gì. Như khi giảng pháp cho vua, cho hoàng tử hay cho con nhà chiên-đà-la (tầng lớp hèn kém nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), tâm còn không phân biệt hai bên, huống gì khi thuyết pháp cho tất cả đại chúng mà tâm lại không bình đẳng. Tuy làm việc bố thí nhưng không ỷ vào đó mà sinh lòng ngã mạn. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát thành tựu pháp thí.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu vô úy thí? Đó là Bồ-tát tự mình bỏ hết việc trừng phạt và mọi khí giới, cũng dạy người khác học bỏ việc trừng phạt và mọi khí giới. Lại nhìn mọi chúng sinh như cha mẹ, như con trai con gái, như người thân thích. Vì sao Bồ-tát nghĩ như vậy? Vì như Phật đã nói: không có chúng sinh nào chưa từng là cha mẹ, con cái, quyến thuộc của ta. Đối với loài côn trùng nhỏ bé, Bồ-tát còn cắt thịt mình để bố thí, huống gì đối với những chúng sinh lớn lại làm cho họ kinh sợ. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu vô úy thí.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu tài thí? Đó là khi Bồ-tát thấy chúng sinh làm những nghiệp (hành động tạo ra quả báo) cực ác, liền đem của cải bố thí để thu phục họ, khiến họ xa lìa những nghiệp ác đã làm và đặt họ vào chỗ lành. Lại suy nghĩ: 'Phật dạy bố thí là Bồ-đề của Bồ-tát. Nhờ bố thí mà dứt được ba pháp bất thiện, đó là bủn xỉn, ganh ghét và ý nghĩ xấu. Vì vậy ta nên học theo Như Lai, có của cải gì thì thường đem bố thí.' Tuy bố thí nhưng không khởi lòng kiêu mạn. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu tài thí.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí không mong cầu? Đó là khi bố thí, Bồ-tát không bao giờ vì bản thân, không vì của cải, không vì quyến thuộc, không vì lợi lộc. Khi các Bồ-tát bố thí, tâm các vị trong sạch; do nhân duyên ấy, các vị lìa bỏ mọi mong mỏi được đền ơn mà bố thí. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí không mong cầu.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí vì lòng từ thương xót? Đó là khi Bồ-tát thấy chúng sinh chịu khổ não, đói khát, nghèo khó không chỗ che thân, áo quần dơ rách, cô độc không ai che chở, không nơi nương tựa, xa lìa nghiệp phúc, không có chỗ hướng về. Vì vậy Bồ-tát suy nghĩ và khởi lòng từ thương xót: 'Ta vì lợi ích cho các chúng sinh ấy mà phát tâm cầu quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Các chúng sinh này chịu khổ não, không nơi quy về, không ai che chở, không chỗ nương tựa, trôi lăn trong sinh tử. Bao giờ ta mới có thể làm nơi quy về, làm chỗ che chở, làm nơi nương tựa cho các chúng sinh ấy?' Vì thế Bồ-tát lòng từ thương xót quấn quýt, thường xuyên mãi mãi, có vật gì liền đem bố thí cho các chúng sinh ấy. Tuy có căn lành làm lợi ích cho chúng sinh nhưng không bao giờ ỷ vào đó mà sinh lòng kiêu ngạo. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí vì lòng từ thương xót.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí không khinh mạn? Đó là khi bố thí, không bao giờ ném vứt, khinh rẻ mà cho; chưa từng có ý giận ghét hay làm khó dễ (?) người nhận; không ỷ giàu sang tự tại mà kiêu ngạo; không vì cầu tiếng là người học rộng, có danh vọng mà kiêu căng. Khi bố thí thì vui mừng, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, tự tay trao cho. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí không khinh mạn.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí cung kính? Đó là khi Bồ-tát gặp a-già-lê-da (thầy dạy dỗ, giáo thụ), ổ-ba-đà-da (thầy truyền giới, thầy thân giáo) và các bậc tôn túc tu phạm hạnh, thì cung kính cúi đầu lễ, thăm hỏi sức khỏe. Hễ thấy các vị làm những thiện căn gì, liền nguyện: 'Mong ta cũng được cùng làm, và việc làm được thành tựu.' Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí cung kính.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí cúng dường? Đó là Bồ-tát cúng dường Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu). Thế nào là cúng dường Phật? Đó là ở nơi chế-đa (tháp thờ Phật) của Như Lai, dâng hoa, dâng hương, rải hoa, đốt hương, xoa hương và quét đất; nếu chế-đa bị hư hỏng thì phải tu sửa. Đó gọi là Bồ-tát khéo cúng dường Phật. Thế nào là cúng dường Pháp? Đó là các Bồ-tát lắng nghe chính pháp, chép viết, thọ trì, đọc tụng, thông thuộc, suy ngẫm, tu tập; suy ngẫm không sai lệch, tu tập không sai lệch. Đó gọi là Bồ-tát khéo cúng dường Pháp. Thế nào là cúng dường Tăng? Đó là cung cấp y phục, đồ ăn uống, đồ nằm, thuốc men, cho đến bình nước và các vật dụng đều đầy đủ. Đó gọi là Bồ-tát khéo cúng dường Tăng. Khi cúng dường Phật, Pháp, Tăng như thế, đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí cúng dường.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí không nương dựa? Đó là khi Bồ-tát bố thí, không bao giờ vì cầu quả báo được làm vua cõi trời hay được sinh lên các cõi trời khác, cũng không cầu làm vua loài người hay làm tiểu vương. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí không nương dựa.
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát thành tựu bố thí thanh tịnh? Đó là khi Bồ-tát bố thí, quán sát thấy vật đem cho, người cho và người nhận đều không có thật, lìa mọi chướng ngại và lỗi lầm của tham đắm. Đó gọi là Bồ-tát thành tựu bố thí thanh tịnh. Này thiện nam tử, nếu thành tựu được mười pháp này thì gọi là Bồ-tát thành tựu thí ba-la-mật-đa.
"Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười pháp thì liền có thể viên mãn giới ba-la-mật-đa (hạnh giữ giới hoàn hảo). Mười pháp ấy là gì? Một là giữ gìn giới luật ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới điều của người xuất gia; giữ được điều nào thì giải thoát khỏi lỗi lầm ở điều ấy). Hai là giữ gìn giới luật thanh tịnh của Bồ-tát. Ba là xa lìa mọi sự nóng bức phiền não. Bốn là xa lìa sự suy nghĩ không hợp lẽ. Năm là kinh sợ đối với các nghiệp mình làm. Sáu là kinh sợ việc phạm giới. Bảy là sợ khi thấy của cải người khác. Tám là lời thề nguyện bền chắc. Chín là được thi-la (giới) thanh tịnh mà không nương dựa vào đâu. Mười là thi-la thanh tịnh cả ba vòng (thân, miệng, ý).
"Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát giữ gìn giới luật ba-la-đề-mộc-xoa? Đó là Bồ-tát khéo học các pháp trong kinh (tố-đát-lãm) và luật (tỳ-nại-da) mà Như Lai đã nói, khéo thọ nhận các học xứ (những điều giới cần học và giữ). Bồ-tát tu học và giữ học xứ không vì chấp vào dòng họ, không vì chấp giữ kiến giải khác lạ, không vì vướng mắc vào đồ chúng, không vì thấy lỗi của một bổ-đặc-già-la (một con người, cá nhân) nào mà sinh lòng tôn trọng (?). Đó là những học xứ mà các Bồ-tát tu học. Đó gọi là Bồ-tát giữ gìn giới luật ba-la-đề-mộc-xoa.
"Thế nào là giữ gìn giới luật thanh tịnh của Bồ-tát? Đó là Bồ-tát suy nghĩ thế này: 'Nếu ta chỉ học ba-la-đề-mộc-xoa thì không bao giờ khiến ta đạt được quả A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.' Vì thế, Bồ-tát nghĩ: 'Những học xứ của Bồ-tát và giới luật của Bồ-tát mà các đức Như Lai đã nói trong kinh, ta phải tu học.' Thế nào là học xứ của Bồ-tát? Thế nào là giới luật của Bồ-tát? Đó là các Bồ-tát không ở chỗ không thích hợp, nói năng đúng lúc, biết thời biết nơi. Bồ-tát nếu không như vậy thì sẽ khiến chúng sinh không sinh lòng kính tin. Vì thế, Bồ-tát vì thuận theo mọi chúng sinh, để đưa họ đến Bồ-đề, và để tư lương Bồ-đề (hành trang công đức và trí tuệ cần tích lũy để đạt giác ngộ) của chính mình mau đầy đủ, nên thành tựu đầy đủ oai nghi và các phép hành xử; tiếng nói dịu dàng, lời biện luận gọn gàng, không chấp trước điều gì; luôn tu sự vắng lặng, nét mặt tươi vui. Các Bồ-tát ấy thành tựu học xứ, tu giới luật trong các kinh mà Như Lai đã nói. Đó gọi là giữ gìn giới luật thanh tịnh của Bồ-tát.
"Thế nào là Bồ-tát xa lìa mọi sự trói buộc, chướng ngại, nóng bức phiền não? Đó là Bồ-tát không bị lửa độc tham, sân (giận dữ), si (mê muội) thiêu đốt, cũng không bị nỗi bức bối vì thiếu thốn vật dụng thiêu đốt. Vì các Bồ-tát tu tập pháp đối trị tham dục và xa lìa những duyên có thể làm khởi lên tham dục. Thế nào là pháp đối trị tham dục? Thế nào là duyên làm khởi lên tham ái? Tu quán bất tịnh (quán sát thân thể là dơ bẩn để dứt lòng ham muốn) là pháp đối trị tham; sắc đẹp mỹ miều ở thế gian là duyên làm khởi tham. Thế nào là tu tập quán pháp bất tịnh? Đó là các Bồ-tát quán sát thân mình: tóc, lông, móng, răng, da, máu, mạch, gân, thịt, xương, tủy, lá lách, thận, tim, phổi, gan, mật, ruột, dạ dày, dạ chứa đồ ăn sống và dạ chứa đồ ăn chín (tức dạ dày và ruột già), mỡ, màng óc, nước mũi, nước bọt, dãi, nước mắt, mủ, mồ hôi, chất nhờn, đờm, mụn nhọt, cùng bụi bẩn, phân, nước tiểu chảy tràn, đủ thứ hôi hám dơ bẩn. Quán sát bản chất bất tịnh như thế, sâu sắc sinh lòng nhàm chán xa lìa, không khởi lòng tham. Giả sử có kẻ ngu đần, mê muội, điên loạn hay trẻ nhỏ không hiểu biết, khi thấy những thứ ấy còn không khởi lòng tham, huống gì người có trí. Vì thế Bồ-tát tu quán bất tịnh.
"Thế nào là xa lìa duyên làm khởi lên tham ái? Đó là khi các Bồ-tát thấy ở thế gian hình sắc đoan trang, tướng mạo đẹp đẽ đáng yêu, liền sinh đắm nhiễm, thân tâm khoan khoái, thì tự suy nghĩ: 'Như Thế Tôn đã nói, cảnh giới ái dục giống như mộng huyễn, tỉnh dậy là không còn. Sao người trí lại khởi lòng tham đối với cảnh mộng huyễn?' Đó gọi là Bồ-tát tu tập đối trị tự tính của tham dục và những duyên làm khởi tham.
"Thế nào là Bồ-tát tu pháp đối trị sân? Thế nào là xa lìa duyên có thể làm khởi sân? Đó là Bồ-tát đối với mọi chúng sinh thường tu tập lòng từ; do nhân duyên ấy mà đối trị được sân giận. Khi sân giận khởi lên, có sự chấp trước vào nhân và duyên, thì các Bồ-tát ấy nhờ lòng từ mà hàng phục, dập tắt tùy miên của sân giận. Đó gọi là Bồ-tát tu tập đối trị sân và duyên làm khởi sân.
"Thế nào là Bồ-tát tu pháp đối trị si? Thế nào là xa lìa duyên có thể làm khởi si? Nhờ Bồ-tát quán sát như thế nên được lìa si; do lìa si nên không còn các nóng bức phiền não, xa lìa sự ưa thích dục lạc và các vật dụng. Đó gọi là Bồ-tát tu tập đối trị si và duyên làm khởi si.
"Thế nào là Bồ-tát xa lìa sự suy nghĩ không hợp lẽ? Đó là khi các Bồ-tát ngồi một mình ở nơi vắng lặng, không bao giờ nghĩ rằng: 'Ta ở nơi vắng lặng, sống không tạp loạn, ta thuận theo giới luật của Như Lai; còn các sa-môn, bà-la-môn khác đều sống tạp loạn, chấp trước nhiều thứ, không thuận theo giới luật của Như Lai.' Đó gọi là Bồ-tát xa lìa sự suy nghĩ không hợp lẽ.
"Thế nào là Bồ-tát sợ hãi các nghiệp bất thiện mình làm? Đó là các Bồ-tát khởi suy nghĩ chân chính, tu các pháp lành, vì Như Lai đã dạy các bí-sô phải cung kính giữ gìn tịnh giới, chuyên tu nghiệp thiền định, học tập bát-nhã. Vì sao vậy? Vì lấy tâm cung kính mà làm nghiệp phúc đức thì có thể chiêu cảm quả báo đoan chính đáng yêu, quả báo thù thắng. Bồ-tát xa lìa mọi nghiệp bất thiện như thế. Đó gọi là Bồ-tát biết sợ hãi các nghiệp mình làm.
"Thế nào là Bồ-tát kinh sợ việc phạm giới? Đó là Bồ-tát thấy trong sự phạm giới, dù chỉ nhỏ như hạt bụi, cũng rất sợ hãi; cho đến tội nhỏ nhất cũng ôm lòng lo sợ lớn, huống gì phạm nhiều mà lại vui theo. Vì sao vậy? Vì biết Như Lai đã dạy: 'Này các bí-sô, nên biết rằng uống nhiều thuốc độc thì làm người chết, uống ít thuốc độc cũng làm người chết. Này các bí-sô, nên biết rằng nếu phạm tội nhiều thì sinh vào đường ác (cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), phạm tội ít cũng sinh vào đường ác.' Bồ-tát khi suy nghĩ chân chính như thế thì kinh sợ việc phạm giới. Đó gọi là Bồ-tát kinh sợ việc phạm giới.
"Thế nào là Bồ-tát sợ khi thấy của cải người khác? Đó là Bồ-tát này với các bà-la-môn, sát-đế-lợi (tầng lớp vua chúa, quý tộc võ sĩ) ở thành ấp làng xóm, lòng tin cậy lẫn nhau. Các bà-la-môn, sát-đế-lợi ấy có khi đem vàng, bạc, ngọc ma-ni (ngọc quý), trân châu, vỏ ốc trắng, san hô, ngọc bích, ngọc phệ-lưu-ly (tức lưu ly) và các vật dụng gửi cho Bồ-tát. Khi Bồ-tát nhận, chỉ có một mình, không có người thứ hai, tuy không có gì phải e dè, nhưng Bồ-tát đối với những vật ấy không bao giờ có ý xấu mà tự tiện đem dùng. Lại khi Bồ-tát trông coi các việc của chúng tăng, dù là vật của tốt-đổ-ba (tháp thờ), vật của tăng chúng bốn phương (của chung của tăng đoàn khắp nơi) hay vật của tăng-kỳ (của thuộc về tăng chúng) và các thứ khác, đối với các vật ấy cũng không đem dùng. Vì sao vậy? Vì Thế Tôn đã dạy: 'Đồ ăn uống, vật dụng nuôi thân và mọi vật của người khác, khi người ta không cho thì đều không được dùng.' Bồ-tát suy nghĩ như thế rồi, thà tự cắt thịt mình mà ăn, chứ không bao giờ xâm phạm của người khác. Đó gọi là Bồ-tát sợ khi thấy của cải người khác.
"Thế nào là Bồ-tát thệ nguyện bền chắc? Đó là khi ác ma và chúng trời của ma đem các thú vui dục lạc mỹ miều đến quấy nhiễu Bồ-tát, khiến Bồ-tát khởi lòng tham ái, thì Bồ-tát đối với chúng, tâm không mê đắm và không thoái lui. Đó gọi là Bồ-tát thệ nguyện bền chắc.
"Thế nào là Bồ-tát đối với thi-la thanh tịnh mà tâm không vướng mắc? Đó là các Bồ-tát khéo giữ giới cấm mà không bao giờ khởi ý: 'Nhờ thi-la này mà ta được sinh lên cõi trời hay sinh vào nhà vua chúa.' Đó gọi là Bồ-tát đối với thi-la thanh tịnh mà tâm không vướng mắc.
"Thế nào là Bồ-tát ba vòng thanh tịnh? Đó là các Bồ-tát đều được thanh tịnh nơi thân, miệng và ý. Thế nào là thân được thanh tịnh? Đó là mọi hành vi xấu ác của thân đều vĩnh viễn lìa bỏ. Thế nào là hành vi ác của thân? Đó là giết hại, lấy của không được cho và tà dâm; vì thường xa lìa những điều ấy nên gọi là thân được thanh tịnh. Thế nào là Bồ-tát lời nói được thanh tịnh? Đó là các hành vi ác của lời nói đều vĩnh viễn lìa bỏ. Thế nào là hành vi ác của lời nói? Đó là nói dối, nói ly gián (nói đâm thọc chia rẽ), nói thô ác và nói lời tạp nhạp thêu dệt; vì thường xa lìa những điều ấy nên gọi là lời nói được thanh tịnh. Thế nào là Bồ-tát ý được thanh tịnh? Đó là mọi hành vi ác của ý đều vĩnh viễn lìa bỏ. Thế nào là hành vi ác của ý? Đó là tham đắm, sân giận và tà kiến (thấy biết sai lầm); vì đều xa lìa những điều ấy nên gọi là ý được thanh tịnh. Đó gọi là Bồ-tát giới thanh tịnh cả ba vòng. Này thiện nam tử, Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu mười pháp này thì được thi-la viên mãn."
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video