Kinh Phật nói về Mưa Báu (Phật thuyết Bảo Vũ kinh), quyển thứ tư.
Lại nữa, này thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người đang nghe pháp), Bồ-tát (người tu hành phát nguyện cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) thành tựu mười điều thì được giống như nước. Mười điều ấy là gì? Một là thuận theo thiện pháp (những điều lành, những lời dạy chân chính). Hai là luôn làm sinh ra và lớn thêm mọi bạch pháp (pháp trắng, tức các việc lành trong sạch). Ba là đem niềm vui mừng, lòng tin trong sạch và sự an vui mà thấm nhuần. Bốn là làm cho dòng phiền não (những trạng thái tâm nhơ đục như tham lam, giận dữ, si mê, gây khổ não) nối tiếp nhau đều mục nát. Năm là tự tính lắng trong, không vẩn đục, sạch sẽ. Sáu là dập tắt mọi sự thiêu đốt của phiền não. Bảy là lìa bỏ mọi cơn khát của ham muốn và yêu thích. Tám là sâu thẳm khó lội qua. Chín là tràn đầy khắp cả nơi bằng phẳng lẫn nơi không bằng phẳng. Mười là làm lắng hết mọi bụi bặm phiền não.
Thế nào là Bồ-tát thuận theo thiện pháp? Ví như nước lớn, dù đang đi, đang chảy hay đang tuôn ra, đều thuận theo mà thấm nhuần cây cỏ. Bồ-tát cũng vậy, đối với các thiện pháp thì thuận theo mà tu hành, thuận theo mà lan truyền, thuận theo mà ra khỏi khổ đau. Đó gọi là Bồ-tát thuận theo thiện pháp.
Thế nào là Bồ-tát có thể làm sinh ra mọi pháp lành trong sạch? Này thiện nam tử, ví như tính của nước có thể làm sinh ra mọi cây cỏ, bụi rậm, rừng cây, sinh ra rồi lại làm cho lớn thêm. Bồ-tát cũng vậy, dùng nước tam-ma-địa (định, trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ, lắng yên không tán loạn) có thể làm sinh ra mọi bồ-đề phần pháp (các pháp tu hợp lại giúp đạt đến giác ngộ), sinh ra rồi lại làm cho lớn thêm, cho đến có thể thành cây tát-phạt-nhã (nhất thiết trí, tức trí tuệ biết rõ tất cả của Phật), nghĩa là được cây trí tuệ của quả vị Phật. Mọi thứ pháp lành trong sạch ấy đều được đem cho các hữu tình (chúng sinh, những loài có tình thức) thụ hưởng. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm sinh ra mọi pháp lành trong sạch.
Thế nào là Bồ-tát được niềm vui mừng, lòng tin trong sạch và sự an vui mà thấm nhuần? Này thiện nam tử, ví như nước tự tính chảy và ướt, lại có thể làm cho mọi thứ khác thấm ướt. Bồ-tát cũng vậy, luôn ôm lòng tin trong sạch, vui mừng, an vui, tự mình thấm nhuần, lại có thể làm cho mọi hữu tình khác cũng được vui mừng, tin trong sạch, an vui thấm nhuần. Thế nào là vui mừng? Là luôn mong cầu pháp xuất thế gian (pháp vượt ra khỏi thế gian, đưa đến giải thoát). Thế nào là lòng tin trong sạch? Là biết quy y (về nương tựa) Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: Phật là bậc giác ngộ, Pháp là lời dạy của Phật, Tăng là đoàn thể người tu theo Phật). Thế nào là an vui? Là tấm lòng trong sạch của mình luôn được an vui. Đó gọi là Bồ-tát được vui mừng, tin trong sạch, an vui mà thấm nhuần.
Thế nào là Bồ-tát làm cho rễ gốc của dòng phiền não nối tiếp đều mục nát? Này thiện nam tử, ví như nước có thể làm cho rễ của mọi cây cỏ đều thối rữa. Bồ-tát cũng vậy, dùng nước tam-ma-địa làm chỗ nương cho sự tu hành, có thể làm cho rễ gốc của mọi phiền não nối tiếp đều thối rữa. Khi đã thối rữa rồi thì không còn tìm thấy thể của dòng phiền não nữa, mùi hôi nhơ của phiền não cũng không còn sót lại chút thói quen nào. Đó gọi là Bồ-tát làm cho rễ gốc của dòng phiền não nối tiếp đều mục nát.
Thế nào là Bồ-tát tự tính lắng trong, không vẩn đục, sạch sẽ? Này thiện nam tử, giống như nước tự tính lắng trong, không vẩn đục, sạch sẽ. Thế nào là tự tính lắng trong? Là có thể xa lìa triền (những phiền não đang trói buộc tâm hiện ra rõ ràng) và tùy miên (phiền não ngủ ngầm, tức hạt giống phiền não ẩn sâu trong tâm). Thế nào là không vẩn đục? Vì có thể xa lìa tham lam, giận dữ, si mê. Thế nào là sạch sẽ? Vì có thể làm cho các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) được trong sạch. Đó gọi là Bồ-tát tự tính lắng trong, không vẩn đục, sạch sẽ.
Thế nào là Bồ-tát dập tắt mọi sự thiêu đốt của phiền não? Này thiện nam tử, giống như tính của nước làm cho cơn nóng bức khó chịu của hữu tình, cùng lúc trời nóng, nơi nóng, đều được dịu tắt. Bồ-tát cũng vậy, có thể dùng nước Pháp (lời dạy của Phật ví như nước) dập tắt cơn nóng phiền não của hữu tình. Đó gọi là Bồ-tát dập tắt mọi sự thiêu đốt của phiền não.
Thế nào là Bồ-tát lìa bỏ mọi cơn khát của ham muốn và yêu thích? Này thiện nam tử, giống như hữu tình bị cơn khát bức bách, nếu được nước thì liền hết khát. Bồ-tát cũng vậy: mọi hữu tình vì bị cơn khát đối với các cảnh dục (những thứ hấp dẫn giác quan) bức bách nên sinh ra các khổ não, Bồ-tát liền vì họ mà tuôn xuống trận mưa Pháp lớn, nhờ đó hữu tình lìa được cơn khát đối với các cảnh ấy. Đó gọi là Bồ-tát lìa bỏ mọi cơn khát của yêu thích và ham muốn.
Thế nào là Bồ-tát sâu thẳm khó lội qua? Này thiện nam tử, như vùng nước lớn sâu thẳm rất khó lội qua, Bồ-tát cũng vậy, thành tựu bát-nhã (trí tuệ thấu suốt bản chất thật của mọi sự vật) trọn vẹn sâu thẳm, các loài ma (loài ác chuyên phá hoại việc tu hành) và mọi ngoại đạo (các đạo phái ngoài Phật pháp) đều không thể lội qua được. Đó gọi là Bồ-tát sâu thẳm khó lội qua.
Thế nào là Bồ-tát tràn đầy khắp nơi bằng phẳng và không bằng phẳng? Này thiện nam tử, như dòng nước lũ, đối với mọi nơi chốn bằng phẳng hay không bằng phẳng đều tràn khắp. Bồ-tát cũng vậy, dòng lũ nước Pháp đối với các cõi hữu tình, dù bằng hay không bằng, đều có thể tràn đầy khắp cả. Vì Bồ-tát thương xót các hữu tình nên khởi lên dòng lũ nước Pháp rộng lớn mà không làm cho họ bị bức bách; đối với các cõi hữu tình thì điều này khác với nước thường (?). Đó gọi là Bồ-tát tràn đầy khắp nơi bằng phẳng và không bằng phẳng.
Thế nào là Bồ-tát làm lắng hết mọi bụi bặm phiền não? Này thiện nam tử, ví như nước có thể làm cho mọi chỗ đất cứng đều trở nên mềm, và làm cho các thứ bụi bặm đều lắng xuống. Bồ-tát cũng vậy, dùng nước tam-ma-địa làm chỗ nương cho bát-nhã, làm cho tâm nhiễm ô cứng cỏi của các hữu tình đều trở nên mềm dịu, và có thể làm lắng hết bụi bặm phiền não. Đó gọi là Bồ-tát làm lắng hết mọi bụi bặm phiền não. Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười điều này thì giống như nước.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười điều thì giống như lửa. Mười điều ấy là gì? Một là có thể đốt các đống phiền não. Hai là có thể làm chín muồi Phật pháp. Ba là có thể hong khô bùn phiền não. Bốn là như đống lửa lớn. Năm là như ánh sáng của lửa. Sáu là có thể khiến kẻ khác kinh sợ. Bảy là có thể đem lại sự yên ổn. Tám là có thể khiến mọi hữu tình cùng được hưởng. Chín là được người cúng dường. Mười là không bị coi thường, khinh dể.
Thế nào là có thể đốt các đống phiền não? Này thiện nam tử, ví như lửa lớn có thể đốt mọi cây cỏ, bụi rậm, rừng cây và các đống rác bẩn. Bồ-tát cũng vậy, dùng lửa trí tuệ có thể đốt sạch mọi triền (phiền não đang trói buộc tâm) và tùy miên (phiền não ngủ ngầm trong tâm), cùng các đống phiền não xấu ác như tham, giận, si. Đó gọi là Bồ-tát có thể đốt mọi đống phiền não.
Thế nào là Bồ-tát có thể làm chín muồi Phật pháp? Này thiện nam tử, ví như tính của lửa làm chín mọi thứ thức ăn, thức uống, thuốc men. Bồ-tát cũng vậy, dùng bát-nhã tự mình chứng ngộ bên trong mà làm chín muồi Phật pháp, không để thoái lui mất đi. Đó gọi là Bồ-tát làm chín muồi Phật pháp.
Thế nào là Bồ-tát có thể hong khô bùn phiền não? Này thiện nam tử, ví như lửa lớn có thể làm khô bùn. Bồ-tát cũng vậy, có thể làm khô cạn hết bùn phiền não. Đó gọi là Bồ-tát có thể hong khô mọi thứ bùn phiền não.
Thế nào là Bồ-tát như đống lửa lớn? Này thiện nam tử, ví như có người bị cái khổ giá rét cùng cực bức bách, đốt lên một đống lửa lớn thì thoát được khổ rét. Bồ-tát cũng vậy, nếu các hữu tình bị cái khổ giá rét của phiền não bức bách, Bồ-tát dùng lửa bát-nhã làm cho cái khổ ấy tiêu tan. Đó gọi là Bồ-tát như đống lửa lớn.
Thế nào là Bồ-tát như ánh sáng của lửa? Này thiện nam tử, ví như có người đốt một đống lửa lớn trên đỉnh Tuyết Sơn (dãy Hy-mã-lạp-sơn) hay trên đỉnh núi Mân-đà-la (?), lửa rực rỡ bừng cháy, ánh sáng chiếu khắp một du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), hoặc hai du-thiện-na, hoặc ba du-thiện-na. Bồ-tát cũng vậy, dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp trăm du-thiện-na, hoặc nghìn du-thiện-na, hoặc trăm nghìn du-thiện-na, cho đến vô lượng a-tăng-xí-da (con số lớn không thể đếm xuể) thế giới; mọi hữu tình trong các thế giới ấy đều được ánh sáng trí tuệ chiếu khắp. Hữu tình gặp ánh sáng trí tuệ ấy thì phá tan mọi bóng tối của vô minh (sự mê muội, không thấy rõ sự thật). Đó gọi là Bồ-tát như ánh sáng của lửa.
Thế nào là Bồ-tát có thể khiến kẻ khác kinh sợ? Này thiện nam tử, ví như chúa thú và các loài thú dữ thấy đống lửa lớn liền sinh sợ hãi, đã kinh sợ rồi thì bỏ chỗ ấy mà đi xa sang phương khác. Mọi ma vương (vua của loài ma) và các bầy ma cũng như vậy: nếu thấy Bồ-tát thì trong lòng sinh sợ hãi, vì tự nghĩ uy quang (uy thế và ánh sáng) của mình kém cỏi, nên lìa bỏ Bồ-tát mà đi xa đến nơi khác; đến cả tên của Bồ-tát chúng còn không muốn nghe, huống là đến gần mà thấy. Đó gọi là Bồ-tát có thể khiến kẻ khác kinh sợ.
Thế nào là Bồ-tát có thể đem lại sự yên ổn? Này thiện nam tử, ví như có người ở nơi đồng hoang, đói khát mệt lả, gặp hiểm nguy gian khổ, lạc mất phương hướng, thấy một đống lửa lớn liền đi đến đó, và gặp được làng xóm hoặc chỗ chăn bò. Người ấy thấy rồi thì xa lìa mọi nỗi sợ hãi, lòng được yên ổn. Hữu tình cũng vậy, ở nơi đồng hoang của sinh tử (vòng sống chết luân hồi), hiểm nguy, đói khát, mệt lả, lạc mất đường chính; khi thấy Bồ-tát rồi thì xa lìa mọi nỗi kinh sợ do phiền não, lòng được yên ổn. Đó gọi là Bồ-tát có thể đem lại sự yên ổn.
Thế nào là Bồ-tát có thể khiến mọi hữu tình cùng được hưởng? Này thiện nam tử, ví như sức ấm của đống lửa thì mọi hữu tình đều cùng được hưởng, dù là vua, người ngang hàng vua, hay con nhà chiên-đồ-la (giai cấp thấp hèn nhất, bị khinh rẻ ở Ấn Độ xưa) cũng đều cùng được hưởng. Bồ-tát cũng vậy, mọi sức ân đức của Bồ-tát thì tất cả hữu tình, dù là vua, người ngang hàng vua, hay con nhà chiên-đồ-la, đều cùng được hưởng. Đó gọi là Bồ-tát có thể khiến mọi hữu tình cùng được hưởng.
Thế nào là Bồ-tát được người cúng dường? Này thiện nam tử, ví như đống lửa được các bà-la-môn (giai cấp tư tế lo việc cúng tế ở Ấn Độ xưa) thờ lửa, các sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quan tướng) ở thành ấp, làng xóm trong nhân gian cúng dường. Bồ-tát cũng vậy, đáng được trời, người, a-tố-lạc (asura, loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, thường gây chiến với các vị trời) trong thế gian coi như Phật mà cúng dường. Đó gọi là Bồ-tát được người cúng dường.
Thế nào là Bồ-tát không bị coi thường, khinh dể? Này thiện nam tử, như đốm lửa nhỏ cũng không thể coi thường, vì tính của nó có thể đốt cháy. Bồ-tát cũng vậy, dù đang ở giải hạnh vị (giai đoạn hiểu giáo pháp và thực hành, trước khi bước vào các bậc chứng ngộ), mới học Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), tuy chưa có uy lực rộng lớn, nhưng mọi trời, người, a-tố-lạc trong thế gian trọn không coi thường. Vì sao vậy? Vì các trời, rồng, dược-xoa (yakṣa, một loài quỷ thần), kiện-đạt-phược (gandharva, thần âm nhạc của cõi trời), a-tố-lạc trong thế gian đều biết rõ Bồ-tát chẳng bao lâu nữa sẽ ngồi nơi bồ-đề đạo tràng (chỗ ngồi thành Phật), sẽ thành a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật). Đó gọi là Bồ-tát không bị coi thường, khinh dể. Này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười điều này thì được giống như lửa.
Lại nữa, này thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười điều thì giống như gió. Mười điều ấy là gì? Một là giống như gió đi mà không có chỗ ở cố định. Hai là giống như chỗ gió đi đến tận cùng mà không hết. Ba là có thể đánh đổ đỉnh núi ngã mạn (thói tự cao, cho mình hơn người) của hữu tình. Bốn là có thể làm nổi lên mây mưa Pháp lớn. Năm là có thể dập tắt cơn nóng bức khó chịu do phiền não mê lầm của mọi hữu tình. Sáu là có thể ban khắp cho mọi hữu tình những pháp trong sạch tuôn ra từ cùng một nguồn (?), như hơi thở ra, hơi thở vào, và sự khéo léo để nuôi sống mạng sống. Bảy là có thể giữ gìn vô lượng mây mưa Pháp lớn. Tám là có thể dựng lập Pháp lớn tối thượng cùng mọi cung điện với đủ thứ trang hoàng. Chín là có thể ở giữa hội chúng mà quả quyết diễn nói đủ thứ pháp mầu, giống như gió thổi các cây kiếp-ba (cây như ý ở cõi trời, cho ra mọi thứ người ta mong muốn) làm những bông hoa vừa ý rơi xuống như mưa. Mười là trải qua a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm xuể; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) chứa nhóm vô lượng pháp luân (giáo pháp của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) trong sạch, cùng tam-ma-địa (định), giải thoát (sự thoát khỏi trói buộc của phiền não) và tổng trì (năng lực ghi nhớ giữ gìn giáo pháp không quên); ở nơi hội chúng có biển lớn, núi Tô-mê-lư (núi Tu-di, ngọn núi ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), núi Luân Vi (dãy núi vòng quanh bao bọc thế giới) bao quanh, nếu có chúng sinh đáng được điều phục, có thể làm cho chín muồi, thì khởi lên vòng gió trí tuệ, chuyển hóa và dứt bỏ mọi chỗ nương tựa của khổ đau không còn sót lại.
Này thiện nam tử, thế nào là giống như gió đi mà không có chỗ ở cố định? Này thiện nam tử, ví như gió đi khắp mọi nơi mà không dừng bám, cũng không có chỗ ở, không có chỗ nương tựa, cũng không có hình sắc, mà vẫn làm được việc của mình, tức là làm cho mọi cung nhà, núi Tô-mê-lư và các biển đều lay động; việc ấy đều thành tựu và khiến người khác thấy được. Bồ-tát cũng vậy, đi khắp mọi nơi mà không dính mắc. Thế nào là mọi nơi? Đó là uẩn, giới, xứ (ba cách phân loại tất cả mọi pháp, mọi hiện tượng).
Trong mọi pháp, uẩn (nhóm hợp) là: sắc uẩn (nhóm vật chất, thân thể), thọ uẩn (nhóm cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng uẩn (nhóm nhận biết hình tướng, khái niệm), hành uẩn (nhóm ý chí và các hoạt động tạo tác của tâm), thức uẩn (nhóm nhận thức phân biệt). Giới (yếu tố) là: nhãn giới (mắt), sắc giới (hình sắc mà mắt thấy), nhãn thức giới (sự nhận biết qua mắt); nhĩ giới (tai), thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (sự nhận biết qua tai); tị giới (mũi), hương giới (mùi), tị thức giới (sự nhận biết qua mũi); thiệt giới (lưỡi), vị giới (vị), thiệt thức giới (sự nhận biết qua lưỡi); thân giới (thân), xúc giới (cái chạm xúc), thân thức giới (sự nhận biết qua thân); ý giới (ý), pháp giới (các đối tượng của ý), ý thức giới (sự nhận biết của ý). Xứ (chỗ phát sinh nhận thức) là: nhãn xứ, sắc xứ, nhĩ xứ, thanh xứ, tị xứ, hương xứ, thiệt xứ, vị xứ, thân xứ, xúc xứ, ý xứ, pháp xứ (tức sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng).
Bồ-tát lại đối với pháp thế gian và xuất thế gian: mọi sự giàu sang thịnh vượng của trời và người, Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu), Thích (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm (Phạm vương, vua cõi trời Phạm thiên), Hộ thế (các vị Thiên vương giữ gìn thế gian), trời Đại Tự Tại (vị trời làm chủ cõi Sắc), cùng các bậc Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng, cầu tự giải thoát), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ), Bồ-tát ở các địa (các bậc tu chứng), cho đến nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả của Phật) — đối với những nơi ấy đều không dính mắc. Lại có thể xa lìa vô lượng sự phân biệt như: chẳng phải có, chẳng phải không, chẳng phải cùng một tính, chẳng phải khác tính, chẳng phải tính chân thật, chẳng phải tính hư dối…, vì không có đối tượng để bám vào. Thế nhưng sự giải thoát mà Bồ-tát thực hành không có chướng ngại, lại có thể hiện thân khắp vô lượng vô biên thế giới mười phương, hiện làm thân Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế…, vì muốn làm lợi ích cho mọi hữu tình mà đi khắp mọi nơi. Trải qua nhiều kiếp cũng không thể thấy được Bồ-tát, vì đã lìa mọi giới hạn, vì lấy pháp tính thân (thân lấy bản tính chân thật của muôn pháp làm thể) mà xa lìa cái phân biệt và cái bị phân biệt. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát giống như gió đi mà không có chỗ ở cố định.
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát giống như chỗ gió đi đến tận cùng mà không hết? Này thiện nam tử, như gió thuận chiều đi khắp vô lượng thế giới, có thể thổi các vật xoay chuyển rất nhanh, mỗi thứ đều có việc làm. Bồ-tát cũng vậy, như gió chạm vào vật, đi nhanh khắp mọi phương hướng, đến tận cùng mà không hết: tức là có thể đi đến khắp mọi đạo tràng hội chúng của các Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như) và đạo tràng hội chúng của các Bồ-tát; lại ở trong mọi cung nhà của thế gian mà dựng lập khắp nơi, giảng bày diễn nói, quán xét khắp vô lượng pháp theo thế tục (chân lý quy ước của thế gian) và thắng nghĩa (chân lý tối thượng). Đó gọi là Bồ-tát giống như chỗ gió đi đến tận cùng mà không hết.
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát có thể đánh đổ đỉnh núi ngã mạn của mọi hữu tình? Này thiện nam tử, ví như gió thổi có thể làm cho rừng cây trên đỉnh núi Mạn-đà-la cúi rạp, gãy đổ, rơi rụng. Bồ-tát cũng vậy, như gió kia thổi, có thể làm cho rừng cây trên đỉnh ngã mạn, kiêu căng say sưa, buông lung của hữu tình gãy đổ rơi rụng. Thế nào gọi là đỉnh núi ngã mạn? Là các hữu tình cậy vào những gì mình có: dung mạo, sức lực; sự hưởng thụ tự do thoải mái; sống lâu không bệnh, có kế sinh nhai; giỏi nghề khéo, học rộng nghe nhiều, thông minh trí tuệ; có quyến thuộc hơn người, lời lẽ lưu loát khiến mọi người thích nghe. Do đó mà kiêu căng say sưa, tự khen mình. Bồ-tát vì muốn đánh đổ đỉnh núi ngã mạn của hữu tình nên hiện ra dung mạo, sức lực, sự hưởng thụ và những việc như vậy, tối thượng, tự tại, vượt hơn những người kia; rồi vì họ nói chính pháp, đánh đổ núi cao ngã mạn của hữu tình, đặt họ hết thảy vào chỗ lành trong sạch. Đó gọi là Bồ-tát có thể đánh đổ đỉnh núi ngã mạn.
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát có thể làm nổi lên mây mưa Pháp lớn? Này thiện nam tử, ví như sức gió thổi khắp bốn phương làm nổi lên mây lớn; mây ấy tròn như bánh xe, có đủ màu sắc; tiếng sấm vang xa như tiếng trong biển, hay đẹp, trong trẻo, sâu lắng, êm dịu; lại phát ra đủ thứ tiếng nhạc, tiếng hát làm vui lòng người; ánh chớp như vòng hoa trang sức sáng rực; ngày đêm thường mưa trận mưa lớn, lại mưa đủ thứ châu báu, tuôn khắp, phủ trùm trăm nghìn câu-chi na-dữu-đa (câu-chi là mười triệu; na-dữu-đa là một con số cực lớn) cõi, khiến các hữu tình vui mừng sung sướng, lại khiến mọi cây cỏ, bụi rậm, rừng cây, mạ lúa trong thế gian đều được lớn lên. Bồ-tát cũng vậy, lấy lòng đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu khổ cho chúng sinh) làm gió, khởi lên khắp vô biên thế giới mười phương; lấy đủ thứ thân tướng làm mây; ánh sáng phát ra rực rỡ, sắc tướng thù thắng hiện rõ, như vòng chớp kia trang sức sáng sạch, được các hữu tình yêu thích; phát ra âm thanh lớn nói pháp chân thật, như tiếng sấm vang, tiếng hay sâu xa; lời lẽ có sáu vạn thứ khác nhau. Dùng âm thanh ấy, vì mọi hữu tình khắp hư không, khắp pháp giới (toàn thể vũ trụ) mà tuôn mưa Pháp lớn, che chở mọi hữu tình trong thế giới đang ở ác thú (các đường xấu ác: địa ngục, quỷ đói, súc sinh) và những ai đang chịu khổ ở chốn vô hạ (những cảnh ngộ không có cơ hội tu học Phật pháp), khiến họ đều lìa khổ. Lại có thể gia trì (dùng sức của mình hộ trì, ban thêm sức mạnh) cho các hữu tình ấy, đặt họ vào mọi thế giới trang nghiêm trong sạch, khiến tất cả đều được niềm vui tối thượng, sinh lòng an lạc, giàu sang thịnh vượng, được đủ thứ tướng hảo (những nét đẹp trên thân của bậc thánh) và viên quang (vầng hào quang tròn quanh thân), ánh sáng ấy trong sạch, rõ ràng, rực rỡ. Lại ở trong mọi pháp hội, dùng nước mưa Pháp rưới lên đỉnh đầu trời và người, khiến họ được vui mừng sung sướng tối thượng, thành tựu viên mãn mọi pháp trắng trong sạch của thế gian và xuất thế gian, khiến tất cả đều lớn lên, như mây mưa kia làm cho cây thuốc, bụi rậm, rừng cây, mạ lúa đều lớn lên. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm nổi lên rộng khắp mây mưa Pháp lớn.
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ-tát có thể dập tắt cơn nóng bức khó chịu do phiền não mê lầm của mọi hữu tình? Này thiện nam tử, như khi gió thổi đập vào các kho mây thì tuôn khắp mưa thơm trong sạch, làm cho mát mẻ, dập tắt mọi cơn nóng bức của hữu tình. Bồ-tát cũng vậy, lấy đại bi làm gió, lấy chính pháp làm nước, dùng hương giới hạnh trong sạch và hương bất không nguyện (nguyện không luống uổng) làm lợi ích cho hữu tình; nghĩa là khi gần gũi và ở cùng Bồ-tát, hoặc nghe Bồ-tát nói pháp, hoặc thấy, hoặc chạm vào, đều được lợi ích — đó gọi là hương bất không nguyện của Bồ-tát. Dùng thứ nước thơm hòa hợp vô thượng ấy, có thể làm cho mọi hữu tình trong ác thú, những tham, giận, si, tà kiến (thấy biết sai lệch), hạnh ác, nghèo cùng khốn khổ; đối với các cảnh thì phải xa lìa điều mình yêu, phải gặp điều mình ghét; khởi lòng tham trái đạo mà sinh ra nhiều bệnh — những nóng bức khổ não như vậy đều được tiêu tan. Lại có thể đặt họ vào chốn không còn lo buồn khổ não. Đó gọi là Bồ-tát có thể làm tiêu tan cơn nóng bức phiền não của mọi thế gian.
Thế nào là Bồ-tát có thể ban khắp cho mọi hữu tình những pháp trong sạch tuôn ra từ cùng một nguồn, như hơi thở ra, hơi thở vào, và sự khéo léo để nuôi sống mạng sống? Này thiện nam tử, như nhờ sức gió mà có hơi thở ra vào, có thể giữ mạng sống cho mọi hữu tình. Bồ-tát cũng vậy, như sức gió kia, có thể ban cho mọi pháp trắng trong sạch, có thể cho đủ thứ giàu sang đầy đủ, có thể khiến hữu tình ai nấy đều được vui mừng.
Lại nữa, này thiện nam tử, ví như sức gió có thể dựng lập rộng khắp mọi thế giới với đủ thứ trang nghiêm: tức là gió có thể giữ đỡ vòng kim cương (tầng đáy cứng chắc như kim cương nâng đỡ thế giới) cùng các châu, biển bằng bảy báu, núi Luân Vi, núi Đại Luân Vi, bốn đại châu (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, nơi chúng sinh cư trú), núi Tô-mê-lư, núi Đại Tô-mê-lư, cùng các núi báu khác, núi Hương, núi Tuyết, cung điện của Đế Thích, châu Thiệm-bộ (châu ở phía nam, nơi loài người chúng ta sống), cho đến tiểu thiên, trung thiên, đại thiên thế giới (một nghìn thế giới nhỏ hợp thành tiểu thiên thế giới; một nghìn tiểu thiên hợp thành trung thiên; một nghìn trung thiên hợp thành đại thiên thế giới). Bồ-tát cũng vậy, lấy đại bi làm gió, tức là có thể ban cho mọi hữu tình khắp mười phương các khối phúc đức, khiến chúng đều lớn lên, được dựng lập và thành tựu.
Như nhờ sức gió mà thành tựu núi Tuyết, việc Bồ-tát ban cho thế gian phúc điền (ruộng phúc, tức đối tượng đáng cúng dường, gieo vào đó thì sinh ra phúc đức) nên biết cũng vậy. Như gió thành tựu bốn đại châu, núi Tô-mê-lư…, việc Bồ-tát thành tựu hàng Thanh văn nên biết cũng vậy. Như gió có thể giữ đỡ tiểu thiên thế giới, việc Bồ-tát có thể làm thành quả vị Bích-chi Phật (vị Phật tự giác ngộ một mình, tức Duyên giác) nên biết cũng vậy. Như gió dựng lập trung thiên thế giới, việc dựng lập quả vị Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát) như thế nên biết cũng vậy. Như gió dựng lập đại thiên thế giới, Bồ-tát cũng như thế thành tựu thân Như Lai với tướng trăm phúc (mỗi tướng tốt do trăm phúc đức tạo thành), vượt hơn mọi thế gian, mọi thế giới, sâu thẳm trong sạch, rốt ráo viên mãn, khắp cõi hư không; ai nghe danh hiệu Phật đều cúng dường; trong mọi lúc đều dựng lập tam-ma-hứu-đa (trạng thái tâm đã vào định) thường trụ hiện tiền — nên biết cũng vậy. Như gió có thể làm thành nước các biển lớn, việc Bồ-tát có thể thành tựu biển tam-ma-địa nên biết cũng vậy. Như gió dựng lập các châu nhỏ, vừa, lớn và các núi…, việc Bồ-tát thành tựu các đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên; cũng chỉ những câu thần chú), dùng phương tiện (cách thức khéo léo) làm chín muồi các hàng đệ tử và mọi hữu tình nên biết cũng vậy. Như gió dựng lập cung điện Đế Thích, việc Bồ-tát có thể thành tựu sự trang nghiêm công đức của cõi Phật thanh tịnh nên biết cũng vậy. Như gió có thể làm thành rừng cây kiếp-ba (cây như ý), việc Bồ-tát thành tựu các địa, các ba-la-mật-đa (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục…), tam-ma-địa, thần thông tự tại, các đà-la-ni, tam minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự sinh tử của chúng sinh, và dứt sạch phiền não), ánh sáng trí tuệ, sức mạnh hiện thành bậc chính đẳng giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng, trọn vẹn), cùng vô úy (không sợ hãi), bất cộng (những đức chỉ riêng Phật mới có), đại bi, đối với mọi pháp đều tối thắng tự tại — nên biết cũng vậy.
Này thiện nam tử, thế nào gọi là tướng trăm phúc của chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)? Này thiện nam tử, ví như ở mỗi phương trong mười phương có số thế giới nhiều như a-tăng-xí-da lần số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ); mọi hữu tình trong đó, mỗi người đều thành tựu khối phúc đức của tất cả các vị Luân vương (Chuyển luân thánh vương) trong mười cõi tam thiên đại thiên thế giới. Các hữu tình thành tựu khối phúc đức như vậy, gom tất cả lại làm một khối, thành phúc đức của một vị đại Chuyển luân vương. Ở phương đông, vượt qua số thế giới đã nói trên, lại có số thế giới nhiều như trước; mọi chúng sinh trong các thế giới ấy, mỗi người đều thành tựu phúc đức của một vị đại Luân vương như đã nói. Lần lượt như vậy, các phương nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên, phương dưới cũng như thế, cho đến hết thảy mọi thế giới trong cõi hư không, mọi chúng sinh mỗi người đều thành tựu phúc đức của một vị đại Luân vương như đã nói.
Này thiện nam tử, giả sử ở mỗi phương trong mười phương có số thế giới nhiều như a-tăng-xí-da lần số cát sông Căng-già; mọi hữu tình trong đó, mỗi người đều thành tựu khối phúc đức của tất cả các vị Đế Thích trong mười cõi tam thiên đại thiên thế giới. Khối phúc đức Đế Thích mà các hữu tình ấy thành tựu, gom lại thành phúc đức của một vị đại Đế Thích. Ở phương đông, vượt qua số thế giới đã nói trên, lại có số thế giới nhiều như trước; mọi chúng sinh trong các thế giới ấy, mỗi người đều thành tựu phúc đức của một vị đại Đế Thích như đã nói. Lần lượt như vậy, các phương nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên, phương dưới cũng như thế, cho đến hết thảy chúng sinh trong mọi thế giới của cõi hư không, mỗi người đều thành tựu phúc đức như đã nói.
Này thiện nam tử, ví như ở mỗi phương trong mười phương có số thế giới nhiều như a-tăng-xí-da lần số cát sông Căng-già; mọi hữu tình trong đó, mỗi người đều thành tựu khối phúc đức của tất cả các vị Phạm vương trong mười cõi tam thiên đại thiên thế giới. Phúc đức Phạm vương mà các hữu tình ấy thành tựu, gom tất cả làm một khối, dùng khối phúc ấy hợp thành phúc đức của một vị đại Phạm vương. Ở phương đông, vượt qua số thế giới đã nói trên, lại có số thế giới nhiều như trước; mọi chúng sinh trong các thế giới ấy, mỗi người đều thành tựu phúc đức của một vị đại Phạm vương như đã nói. Lần lượt như vậy, các phương nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên, phương dưới cũng như thế, cho đến hết thảy chúng sinh trong cõi hư không, mỗi người đều thành tựu phúc đức của một vị đại Phạm vương như đã nói.
Này thiện nam tử, chúng sinh trong số thế giới tính theo cách như vậy thành tựu quả Thanh văn và Bích-chi Phật, cho đến chứng được ánh sáng đại trí của Thập địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát), được pháp vân quán đỉnh (được chư Phật rưới nước lên đỉnh đầu như lễ phong ngôi, ở bậc Pháp Vân), thành các vị đại Bồ-tát đủ mười tự tại — lượng khối phúc của họ cũng tính như thế.
Này thiện nam tử, gom tất cả chúng sinh trong mọi thế giới khắp mười phương, ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), tận cùng hư không, nhiều như số vi trần (hạt bụi nhỏ nhất), lấy khối phúc đức của bấy nhiêu hữu tình thuộc mọi loại ấy, nhân lên trăm lần, thì thành tựu khối phúc đức trong một lỗ chân lông của Như Lai. Lấy khối phúc đức của tất cả lỗ chân lông của Như Lai, nhân lên mười a-tăng-xí-da trăm nghìn lần, thì thành tựu phúc đức của một tùy hảo trong tám mươi tùy hảo (tám mươi nét đẹp phụ trên thân Phật). Lấy phúc đức của tất cả các tùy hảo, nhân lên mười bất khả thuyết bất khả thuyết (con số lớn đến mức không thể nói ra được) lần, thì thành tựu hai mươi chín tướng của Như Lai. Lại nhân lên mười bất khả thuyết bất khả thuyết câu-chi lần, thì thành tựu tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày) của Như Lai; ánh sáng của tướng bạch hào ấy trang nghiêm trong sạch, hơn vầng trăng tròn trong trẻo đến nghìn lần. Lại nhân lên mười bất khả thuyết bất khả thuyết nghìn câu-chi lần, thì thành tựu tướng vô kiến đỉnh (đỉnh đầu không ai nhìn thấy được tận cùng) của Như Lai; tướng vô kiến đỉnh ấy được ô-sắt-nị-sa (nhục kế, khối thịt nổi cao trên đỉnh đầu Phật) trang nghiêm. Vượt qua mọi con số tích lũy của thế gian, nhân lên mười bất khả thuyết bất khả thuyết câu-chi na-dữu-đa trăm nghìn lần, thì thành tựu tướng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, vang xa như giọng Phạm thiên) của Như Lai. Tướng Phạm âm mà Phật phát ra có sáu vạn phần, tự nhiên tự tại, có thể nói đủ mọi cách; lời và âm điệu hòa nhã, mọi thế gian không ai là không nghe được như nhau; lại khiến chúng sinh vui mừng thỏa mãn. Này thiện nam tử, đó gọi là tướng trăm phúc của chư Phật.
Này thiện nam tử, Như Lai dùng phúc trí tư lương (vốn liếng phúc đức và trí tuệ tích lũy để thành Phật) vô tận ấy trang nghiêm khắp nơi, khiến mọi hữu tình đều được thụ hưởng. Này thiện nam tử, nếu khắp mười phương, khắp pháp giới, tận cùng hư không, mọi chúng sinh trong các thế giới đều ở địa thứ mười là Pháp Vân, đều được tam nghiệp (ba loại hành động: thân, lời nói và ý nghĩ) thù thắng trang nghiêm đủ cách, được tự tại trong mười tự tại; họ lấy vàng châu Thiệm-bộ làm đồ đựng, trang sức bằng đủ thứ châu báu, lớn như hư không, số lượng nhiều như cát sông Căng-già; dùng những đồ báu ấy múc lấy khối phúc đức trong một lỗ chân lông của Như Lai, trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) múc đầy rồi mang đi, cho đến tận cùng thời vị lai cứ múc đầy rồi lại đi, thì khối phúc đức trong một lỗ chân lông của Như Lai cũng không tăng không giảm. Này thiện nam tử, thể tướng trăm phúc của mọi Như Lai là không thể nghĩ bàn.
Thế nào là các địa? Có mười hai thứ: Một là Địa chưa phát tâm bồ-đề (bậc chưa phát khởi tâm giác ngộ chân thật). Hai là Cực Hỷ địa (bậc vui mừng tột cùng). Ba là Ly Cấu địa (bậc lìa sạch nhơ bẩn). Bốn là Phát Quang địa (bậc phát ra ánh sáng trí tuệ). Năm là Diệm Tuệ địa (bậc trí tuệ rực cháy như lửa). Sáu là Cực Nan Thắng địa (bậc cực khó vượt qua). Bảy là Hiện Tiền địa (bậc trí tuệ hiện rõ trước mắt). Tám là Viễn Hành địa (bậc đi xa). Chín là Bất Động địa (bậc không lay động). Mười là Thiện Tuệ địa (bậc trí tuệ khéo léo). Mười một là Pháp Vân địa (bậc mây Pháp, che trùm và tuôn mưa Pháp khắp nơi). Mười hai là Phổ Quang Minh Phật địa (bậc Phật, ánh sáng chiếu khắp).
Thế nào là địa đầu tiên, Địa chưa phát tâm bồ-đề? Là vị Bồ-tát này đã vượt qua mọi pháp hư hoại diệt mất mà kẻ phàm phu ngu muội thực hành; hơn hẳn mọi trời, người trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), Đế Thích, Phạm vương, Hộ thế, Thanh văn, Duyên giác; vượt qua mọi điều thù thắng mà thế gian đạt được; được tam nghiệp trang nghiêm đủ cách; vầng hào quang chiếu sáng mọi thế giới vô biên khắp mười phương. Nhờ sức tinh tấn, trong một sát-na có thể đi đến rồi trở lại trong a-tăng-xí-da thế giới mà không chướng ngại. Ở bốn đại châu của mọi thế giới đều hiện ra hoa sen làm ánh sáng lớn, có lưới báu trang nghiêm, đỡ lấy chân mình. Trong nghìn thế giới có vô lượng vô biên tòa báu trang nghiêm. Siêng năng tu hành tỳ-bát-xá-na (quán, tức dùng trí tuệ quán sát thấu suốt), khéo biết rõ mọi pháp, đối với đối tượng quán sát không có chướng ngại. Theo ý thích có thể hiện ra mười thứ điềm lành rộng lớn, cho đến hiện ra a-tăng-xí-da điềm lành cực lớn. Được bất thoái chuyển (không còn thoái lui), qua lại các phương mà không chướng ngại. Phóng ra lưới ánh sáng lớn không thể nghĩ bàn, trang nghiêm vô lượng cõi Phật. Thần biến khéo léo, ở trong vô số thế giới không thể nói hết, hiện làm chủ của vô lượng vô biên thế giới, làm chủ với thân như bóng hình của Phật, tự tại nhận lễ quán đỉnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu), làm vị đại thí chủ. Có thể ở khắp mọi chốn thế gian và xuất thế gian mà tuôn mưa ánh sáng của vô lượng báu Pháp, làm lễ tế hội lớn (?), như mây che trùm khắp nơi mà ban phát quanh khắp, không bao giờ có giới hạn ngăn ngại, trang nghiêm rộng lớn, khiến người thấy đều yêu thích; thuận theo ý muốn của mọi hữu tình trong thế gian mà làm cho thỏa mãn. Lại có thể làm chấn động a-tăng-xí-da thế giới, qua lại du hành, thương xót mọi hữu tình trong vô biên ác thú; lại có thể cúng dường vô biên chư Phật, đối với mọi pháp môn (các cửa ngõ, cách thức tu học Phật pháp) đều có thể thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn). Lại đối với a-tăng-xí-da tam-ma-địa, tổng trì, giải thoát, thần thông, trí tuệ và minh (trí sáng suốt), luôn có thể dạo chơi thong dong, vui thích trong vườn của vô biên pháp mà không mong cầu gì. Trải qua vô biên số câu-chi đại kiếp, được niềm vui vô công dụng (không cần gắng sức, tự nhiên mà thành), lìa phân biệt, cùng ánh sáng tăng thượng. Trải qua vô lượng kiếp nhiều như số câu-chi na-dữu-đa trăm nghìn "hoa sen" (?), đi vào Đại thừa, tu tập đủ thứ hạnh làm lợi ích cho người khác, thu nhận phúc trí tư lương để ra khỏi sinh tử. Do nhân tu hành xưa kia có vô lượng thứ, nay được tăng trưởng gấp trăm nghìn lần. Nhờ lòng tin hiểu pháp tính (bản tính chân thật của muôn pháp) tăng thượng, cực kỳ tăng thượng ấy, nên ngay không gián đoạn liền được ngôi vị địa thứ nhất. Đây là địa của Bồ-tát chưa phát tâm bồ-đề chứng được tính chân thật. Này thiện nam tử, ví như Chuyển luân thánh vương đã vượt hơn sắc tướng trong loài người, nhưng chưa vượt được sắc tướng đẹp đẽ trong sạch của các vị trời. Bồ-tát cũng như vậy, đã vượt qua mọi bậc thế gian, Thanh văn, Bích-chi Phật, nhưng chưa được bậc Bồ-tát theo thắng nghĩa (chân thật tối thượng).
Lại nữa, Phổ Quang Minh Phật địa (bậc Phật, ánh sáng chiếu khắp) là: chứng được sự lìa bỏ cả chính giữa lẫn hai bên (không chấp vào bất cứ cực đoan nào, cũng không chấp vào chỗ giữa), không còn chút nhơ bẩn nào sót lại; đối với mọi pháp đều được tự tại; trong một sát-na quán xét khắp mọi hữu tình, được tướng của mọi điều lợi ích.
Lại nữa, thế nào gọi là các tam-ma-địa (định, trạng thái tâm chuyên chú lắng yên)? Là các tam-ma-địa mà Bồ-tát chứng được, có mười thứ: Một là Dũng Xuất Bảo tam-ma-địa (định báu tuôn trào). Hai là Thiện Trụ tam-ma-địa (định an trụ vững vàng). Ba là Bất Động tam-ma-địa (định không lay động). Bốn là Bất Thoái tam-ma-địa (định không thoái lui). Năm là Bảo Tích tam-ma-địa (định chứa nhóm châu báu). Sáu là Nhật Quang tam-ma-địa (định ánh sáng mặt trời). Bảy là Nhất Thiết Nghĩa Thành tam-ma-địa (định làm thành tựu mọi điều lợi ích). Tám là Trí Cự tam-ma-địa (định đuốc trí tuệ). Chín là Hiện Tại Phật Tiền Trụ tam-ma-địa (định đứng trước Phật hiện tại). Mười là Kiện Hành tam-ma-địa (định đi mạnh mẽ, dũng mãnh). Các tam-ma-địa mà Bồ-tát chứng được thì vô lượng vô biên, lấy những thứ như thế làm đứng đầu.
Lại nữa, đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn giáo pháp không quên) của Bồ-tát có mười hai thứ: Một là Quán Đỉnh đà-la-ni (đà-la-ni được rưới nước lên đỉnh đầu). Hai là Hữu Trí Giả đà-la-ni (đà-la-ni của người có trí). Ba là Âm Thanh Thanh Tịnh đà-la-ni (đà-la-ni âm thanh trong sạch). Bốn là Vô Tận Khiếp đà-la-ni (đà-la-ni như rương chứa không cùng). Năm là Vô Biên Toàn đà-la-ni (đà-la-ni xoay vần không bờ bến). Sáu là Hải Ấn đà-la-ni (đà-la-ni như mặt biển in bóng mọi vật). Bảy là Biện Phong đà-la-ni (đà-la-ni đỉnh cao của tài biện luận). Tám là Liên Hoa Trang Nghiêm đà-la-ni (đà-la-ni trang nghiêm bằng hoa sen). Chín là Nhập Vô Trước Môn đà-la-ni (đà-la-ni vào cửa không dính mắc). Mười là Quyết Định Nhập Vô Ngại Giải đà-la-ni (đà-la-ni chắc chắn vào được sự hiểu biết không ngăn ngại). Mười một là Chư Phật Trang Nghiêm Thần Biến đà-la-ni (đà-la-ni thần biến trang nghiêm của chư Phật). Mười hai là Thành Tựu Phật Thân Vô Biên Sắc Tướng Xuất Hiện Ư Thế đà-la-ni (đà-la-ni thành tựu thân Phật với vô biên sắc tướng hiện ra nơi đời). Các đà-la-ni mà Bồ-tát chứng được thì vô lượng vô biên, lấy những thứ như thế làm đứng đầu.
Thế nào là sáu thứ thần thông của Bồ-tát? Một là thiên nhãn trí thông (mắt trời, thấy được mọi nơi xa gần và sự sống chết của chúng sinh). Hai là thiên nhĩ trí thông (tai trời, nghe được mọi âm thanh xa gần). Ba là tha tâm trí thông (biết được tâm ý người khác). Bốn là túc trụ tùy niệm trí thông (nhớ biết các đời trước). Năm là thần cảnh trí thông (biến hóa, đi lại tự do không ngăn ngại). Sáu là lậu tận trí thông (dứt sạch mọi phiền não).
Thế nào là mười thứ tự tại của Bồ-tát? Một là mệnh tự tại: nhờ đó có thể giữ cho thọ mạng tồn tại trải qua vô lượng a-tăng-xí-da kiếp. Hai là tâm tự tại: nhờ tâm tự tại, có phương tiện điều phục, đi vào vô số tam-ma-địa không thể nói hết, được tự tại. Ba là tài tự tại: nhờ đó hiện ra mọi sự trang hoàng tốt đẹp của thế gian. Bốn là nghiệp tự tại: có thể tùy theo các nghiệp và quả dị thục (quả báo chín muồi về sau, khác thời với lúc tạo nghiệp) mà hiện ra. Năm là sinh tự tại: có thể hiện ra thọ sinh (ra đời) ở mọi thế giới. Sáu là thắng giải tự tại: tức là có thể hiện ra thân tướng chư Phật đầy khắp các thế giới khiến người thấy được. Bảy là nguyện tự tại: tức là dù không đúng thời, không đúng cõi, vẫn có thể hiện thành bậc Đẳng giác (giác ngộ trọn vẹn). Tám là thần thông tự tại: ở mọi thế giới hiện ra vô biên thứ thần biến. Chín là pháp tự tại: tức là có thể làm sáng tỏ rõ ràng pháp môn lìa cả chính giữa lẫn hai bên. Mười là trí tự tại: tức là trong một sát-na có thể biết khắp các Như Lai ba đời, mười lực, vô úy, vô ngại giải (sự hiểu biết không ngăn ngại), giải thoát, các pháp bất cộng của Phật, các tướng tốt và tùy hảo; lại có thể hiện ra sự Đẳng giác vô thượng; lại trong một sát-na có thể biết khắp chư Phật ba đời và số vi trần của mọi cõi nước; lại có thể hiện ra việc khởi nhất thiết trí, hiện thành bậc Chính đẳng giác, thành tựu đủ mọi sự đầy đủ tối thắng. Đó là mười thứ tự tại của Bồ-tát.
Thế nào là mười lực của Bồ-tát? Một là sức ý lạc (lòng mong muốn trong sạch). Hai là sức tăng thượng ý lạc (lòng mong muốn trong sạch càng thêm mạnh mẽ). Ba là sức gia hạnh (sức siêng năng thực hành). Bốn là sức bát-nhã (trí tuệ). Năm là sức nguyện. Sáu là sức tu hành. Bảy là sức thừa (sức của cỗ xe giáo pháp đưa người đến giải thoát). Tám là sức thần thông. Chín là sức bồ-đề (giác ngộ). Mười là sức có thể chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp).
Thế nào là bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi) của Bồ-tát? Một là nghe đà-la-ni rồi thọ trì, đọc tụng, diễn nói ý nghĩa, được không sợ hãi. Hai là nhờ chứng vô ngã (thấy rõ không có cái "ta" cố định), không làm phiền nhiễu người khác và không hiện tướng xấu; cùng sinh ra mà không có lỗi, giữ gìn oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép), ba nghiệp trong sạch, được không sợ hãi. Ba là lấy bát-nhã làm phương tiện, khéo thông suốt pháp đã thọ trì, không bao giờ quên mất; lại có thể tỏ ra không buông lung, khiến các hữu tình ra khỏi khổ đau, trong sạch, không chướng ngại, được không sợ hãi. Bốn là không cầu ra khỏi sinh tử bằng thừa khác (các con đường tu nhỏ hơn như Thanh văn, Duyên giác), trọn không quên mất tâm cầu nhất thiết trí, có thể được viên mãn đủ thứ tự tại, dùng phương tiện làm lợi ích cho mọi hữu tình, được không sợ hãi. Đó gọi là bốn vô sở úy của Bồ-tát.
Thế nào là mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng có, không chung với người khác) của Bồ-tát? Một là các Bồ-tát thực hành bố thí không theo người khác chỉ bảo. Hai là giữ giới không theo người khác chỉ bảo. Ba là tu nhẫn nhục không theo người khác chỉ bảo. Bốn là tinh tấn không theo người khác chỉ bảo. Năm là tĩnh lự (thiền định, lắng lòng suy xét) không theo người khác chỉ bảo. Sáu là bát-nhã không theo người khác chỉ bảo. Bảy là thực hành nhiếp sự (các cách thu phục, gắn bó với chúng sinh: bố thí, nói lời ái mến, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), có thể thu phục mọi hữu tình. Tám là hiểu được hồi hướng (đem công đức của mình hướng về giác ngộ và chia cho chúng sinh). Chín là phương tiện khéo léo, làm chủ tự tại, khiến mọi hữu tình đều có sự tu hành, lại có thể chỉ cho họ ra khỏi khổ đau bằng thừa tối thượng. Mười là không thoái lui khỏi Đại thừa. Mười một là khéo hiện ra sự an lạc ngay trong sinh tử và Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết mọi khổ đau phiền não); lời nói khéo léo, có thể thuận theo cách nói của thế tục, chữ thì giống mà nghĩa thì khác. Mười hai là trí tuệ dẫn đường trước; tuy hiện ra đủ thứ thọ sinh, mà không có chỗ tạo tác, lìa mọi lỗi lầm. Mười ba là đầy đủ mười điều lành nơi thân, lời nói và ý nghĩ. Mười bốn là vì thu phục các hữu tình mà luôn không rời bỏ họ, thường có thể chịu đựng mọi khối khổ đau. Mười lăm là có thể hiện ra điều mà mọi thế gian yêu thích. Mười sáu là tuy ở giữa nhiều kẻ phàm phu ngu muội khổ não và giữa hàng Thanh văn, mà không quên mất tâm cầu nhất thiết trí, như ngọc báu bền chắc, trong sạch, trang nghiêm. Mười bảy là khi nhận ngôi Pháp vương (vua của mọi pháp, tức ngôi Phật), được buộc dải lụa và rưới nước lên đỉnh đầu. Mười tám là có thể không rời bỏ chính pháp của chư Phật, tỏ bày sự mong cầu. Đó gọi là mười tám pháp bất cộng của Bồ-tát.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video