Kinh Như Lai Trang Nghiêm Trí Tuệ Quang Minh Nhập Nhất Thiết Phật Cảnh Giới (Kinh nói về ánh sáng trí tuệ trang nghiêm của Như Lai đi vào cảnh giới của tất cả các đức Phật)
Kinh Như Lai Trang Nghiêm Trí Tuệ Quang Minh Nhập Nhất Thiết Phật Cảnh Giới
Đời Nguyên Ngụy (tức triều Bắc Ngụy), Đàm-ma-lưu-chi dịch.
Kinh Như Lai Trang Nghiêm Trí Tuệ Quang Minh Nhập Nhất Thiết Phật Cảnh Giới, quyển thượng
Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (tức Ấn Độ) là Đàm-ma-lưu-chi dịch.
Tôi nghe như vầy. Một thuở nọ, đức Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc có đủ đức lớn, được muôn loài tôn kính) ở tại thành Vương Xá, trong núi Thứu Đầu (tức núi Linh Thứu, đỉnh núi giống đầu chim kên kên), trên tầng thứ tư của điện Pháp Giới Tạng, cùng với chúng đại tỳ-kheo (những người nam xuất gia đã thọ đủ giới) gồm hai vạn không trăm năm mươi người (?).
Tất cả đều là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh trong vòng sống chết); các lậu (những thứ ô nhiễm rỉ chảy ra từ tâm, tức phiền não) đã dứt hết, không còn phiền não, tâm được tự tại; đã khéo đạt tâm giải thoát (tâm thoát khỏi sự trói buộc của tham ái), khéo đạt tuệ giải thoát (nhờ trí tuệ mà thoát khỏi sự mê muội); tâm đã khéo được điều phục, là bậc rồng lớn giữa loài người (ví người có sức mạnh và uy đức lớn); việc nên làm đã làm, việc cần làm đã xong; đã rời bỏ mọi gánh nặng, đạt được lợi ích chân thật cho chính mình; đã dứt hết các mối trói buộc khiến phải sinh vào các cõi, khéo đạt được trí hiểu biết chân chính; tâm được giải thoát, mọi tâm đều tự tại, đã đến bờ bên kia bậc nhất (tức niết-bàn: chỗ dứt sạch phiền não, ra khỏi sống chết).
Lại có tám vị đại Thanh văn (những đệ tử nhờ nghe tiếng Phật giảng mà giác ngộ) đứng đầu là ngài A-nhã-câu-lân (tức Kiều-trần-như, một trong năm đệ tử đầu tiên của Phật).
Lại có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn: người đã phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) đông đến bảy mươi hai ức na-do-tha (ức: trăm triệu; na-do-tha: một con số cực lớn, ước khoảng nghìn tỷ), tên là: Bồ-tát Ma-ha-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; "Pháp vương tử" nghĩa là con của vua Pháp, tức người sẽ kế thừa ngôi vị Phật), Bồ-tát Ma-ha-tát Thiện Tài Công Đức, Bồ-tát Ma-ha-tát Phật Thắng Đức, Bồ-tát Ma-ha-tát Dược Vương, Bồ-tát Ma-ha-tát Dược Thượng, v.v.
Các vị đều đã ở bậc bất thoái chuyển (địa vị không bao giờ thối lui trên con đường thành Phật), chuyển bánh xe Pháp lớn (tức giảng dạy giáo pháp, khiến giáo pháp lan truyền như bánh xe lăn đi khắp nơi); khéo biết thưa hỏi pháp môn Đại phương quảng Bảo tích (giáo pháp rộng lớn, nhiều như kho báu chồng chất); địa vị đã lên đến thập địa (mười giai vị tu chứng của Bồ-tát), rốt ráo ở Pháp vân địa (địa thứ mười, nơi giáo pháp như mây lớn che phủ khắp nơi); trí tuệ cao lớn như núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo); khéo tu tập các pháp không (thấy mọi sự vật không có tự tính cố định), vô tướng (không chấp vào hình tướng), vô nguyện (không còn mong cầu gì), tâm không khởi lên hình tướng.
Tất cả đều đã đạt được ánh sáng trí tuệ của pháp lớn rất sâu xa, đều đã thành tựu cung cách đi đứng và hạnh nghiệp của Phật. Chúng đại Bồ-tát này đều được thần lực của chư Phật gia hộ, từ trăm nghìn vạn ức na-do-tha thế giới của các đức Phật ở phương khác mà đến họp; đều đã thành tựu các việc thần thông (năng lực siêu phàm như bay đi, biến hóa, thấy xa, nghe xa…), đều an trú vững vàng nơi pháp tính và thực tế (bản tính chân thật của mọi sự vật, chỗ chân thật rốt ráo).
Bấy giờ đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nghĩ như vầy: "Nay Ta chuyển bánh xe Pháp vô thượng (không gì cao hơn), muốn khiến các vị đại Bồ-tát mau chóng sinh ra sức trí tuệ lớn; lại muốn khiến các vị Bồ-tát có uy đức lớn, có sức thần thông lớn trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng đều đến họp."
Khi ấy đức Phật Thế Tôn lại nghĩ như vầy: "Ta vì muốn giảng pháp môn Đại phương quảng, nên muốn hiện điềm lành, phóng ánh sáng lớn. Vì sao vậy? Vì muốn khiến tất cả các vị đại Bồ-tát đến đây đều thưa hỏi về pháp mà Ta giảng."
Bấy giờ đức Thế Tôn nghĩ xong liền phóng ra mây ánh sáng lớn, chiếu khắp mười phương các thế giới nhiều như số hạt bụi của a-tăng-kỳ (số nhiều đến không thể đếm được) cõi tam thiên đại thiên (một hệ thế giới lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) không thể nghĩ bàn.
Ngay lúc ấy, từ mỗi thế giới ở mười phương, từ mười lần mười cõi Phật không thể đếm, có các vị đại Bồ-tát nhiều như số hạt bụi của trăm nghìn vạn ức na-do-tha cõi, cùng nhau kéo đến như mây tụ. Mỗi vị Bồ-tát đều nhờ sức thần thông của Bồ-tát mà đem tất cả những món cúng dường tối thượng không thể nghĩ bàn ra cúng dường chư Phật.
Các vị Bồ-tát ấy, mỗi vị đều nhờ sức bản nguyện (những lời nguyện lớn đã phát từ ban đầu), ở trước Như Lai lên ngồi tòa hoa sen, hết lòng chiêm ngưỡng nhìn Phật mà đứng yên.
Ngay lúc ấy, trên điện Pháp Giới Tạng có một tòa cao bằng kho hoa sen báu lớn từ dưới đất vọt lên, bề dọc và bề ngang rộng đến ức na-do-tha a-tăng-kỳ do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số).
Hình dáng hoa ấy trên dưới cân xứng: lấy ngọc ma-ni (ngọc báu) tỏa mọi ánh sáng làm thân, lấy ngọc ma-ni sáng như chớp làm lan can bao quanh, lấy ngọc ma-ni ánh sáng không thể nghĩ bàn làm cuống, lấy các ngọc ma-ni không thể nghĩ bàn làm phần phụ bao quanh, lấy ngọc ma-ni có ánh sáng vượt mọi so sánh làm chuỗi rủ xuống, lấy ngọc ma-ni Tự Tại Vương làm lưới giăng, lấy đủ thứ ngọc ma-ni xen kẽ nhau, lại treo vô số lọng báu, cờ và phướn.
Tòa cao bằng kho hoa sen báu lớn ấy từ khắp chung quanh đều phóng ra mười a-tăng-kỳ trăm nghìn vạn ức na-do-tha luồng ánh sáng. Ánh sáng ấy lúc đó chiếu khắp vô lượng thế giới ở mười phương.
Ngay lúc ấy, ở mười phương, mỗi một phương đều có, từ mười ức cõi Phật không thể nói hết, các vị nhiều như số hạt bụi của trăm nghìn vạn ức na-do-tha cõi, gồm: trời (các vị thần ở cõi trời), rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh mẽ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen ghét, thích đánh nhau), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát, đầu có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); cùng Tứ đại thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba), Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên), v.v., đều đến họp.
Các vị trời ấy, mỗi vị đều ngồi trên điện báu lầu gác, mỗi vị đều có a-tăng-kỳ thiên nữ không thể nghĩ bàn, trổi lên trăm nghìn vạn ức na-do-tha thứ âm nhạc, vui vẻ mà đến chỗ Phật.
Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện hoa lầu gác, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng hương chiên-đàn ưu-la-già-sa-la (một loại gỗ thơm chiên-đàn quý), đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc trai báu, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác nhiều màu sắc, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc ma-ni ánh sáng kim cương, đến chỗ Phật.
Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng vàng báu Diêm-phù-na-đề (thứ vàng ròng tốt nhất, lấy tên theo con sông chảy qua rừng cây diêm-phù), đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc ma-ni gom đủ mọi ánh sáng, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc châu ma-ni Tự Tại Vương, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc như ý (ngọc báu có thể đáp ứng mọi điều mong muốn), đến chỗ Phật.
Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc châu ma-ni trong chuỗi ngọc đeo dưới cổ vua trời Đế Thích, đến chỗ Phật. Lại có các vị trời, rồng v.v., mỗi vị đều ngồi trên điện lầu gác bằng ngọc châu ma-ni lớn giữ gìn biển lớn trong sạch, phóng khắp nghìn luồng ánh sáng, đến chỗ Phật.
Những vị như thế, mỗi vị đều có a-tăng-kỳ thiên nữ không thể nghĩ bàn, trổi lên trăm nghìn vạn ức na-do-tha thứ âm nhạc, vui vẻ mà đến chỗ Phật. Đến nơi rồi, tất cả cùng trổi lên đủ thứ âm nhạc vượt hơn tất cả thế gian, không thể nghĩ bàn, không thể cân nhắc, không thể đo lường, không thể đếm, để cúng dường Như Lai.
Các vị trời ấy nhờ sức bản nguyện, chỗ ngồi cần gì thì tự nhiên đầy đủ; rồi lui ngồi một bên, hết lòng chiêm ngưỡng nhìn Phật mà ở yên.
Bấy giờ mặt đất của cõi tam thiên đại thiên thế giới liền biến thành vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất). Đủ loại cây bằng ngọc ma-ni trang hoàng thế giới; đủ loại cây hoa cõi trời, đủ loại cây sinh ra y phục, đủ loại cây chiên-đàn ưu-la-già-sa-la, đủ loại cây hương thơm trang hoàng thế giới.
Ngọc ma-ni sáng như chớp kết thành lưới, phủ khắp cõi tam thiên đại thiên thế giới; dựng lên những cột cờ báu lớn, treo các phướn và lọng.
Trong mỗi cây ấy đều có trăm nghìn vạn ức na-do-tha a-tăng-kỳ thiên nữ, đều hiện nửa thân, hai tay cầm trăm nghìn vạn ức chuỗi ngọc báu, đứng cúng dường.
Bấy giờ, từ trong tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là chúa của muôn thú) bằng kho hoa sen báu lớn ấy phát ra âm thanh vi diệu, nói bài kệ (bài thơ tụng) rằng:
"Con nhờ sức Phật sinh ra, bản nguyện nay đã thành tựu;
Nguyện đấng Vua của loài người đến ngồi, con xin đội lấy đấng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật).
Thân con đây chỉ toàn là báu, hoa trong sạch được mọi người ưa thích;
Báu thành ra là nhờ sức Phật, nguyện Thế Tôn làm trọn ước nguyện của con.
Xin ngồi trên kho hoa sư tử này, làm đẹp cả thế giới lẫn thân con;
Ngài thuyết pháp cho đông đảo chúng nghe, nhờ vậy con được làm tòa sư tử.
Thân con có nghìn luồng ánh sáng, chiếu khắp vô lượng thế giới;
Nguyện Thế Tôn ngồi lên trên con, để con sinh lòng vui mừng.
Ở nơi thuyết pháp này, đã có tám ức (tám trăm triệu) đức Phật từng ngồi;
Nguyện Thế Tôn nay mau ngồi, thu nhận và làm lợi ích cho con."
Bấy giờ đức Thế Tôn từ chỗ ngồi cũ đứng dậy, liền lên ngồi kết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) trên tòa sư tử lớn bằng kho hoa sen báu lớn, quan sát tất cả chúng đại Bồ-tát. Vì muốn giảng pháp thù thắng vi diệu cho các Bồ-tát nên Ngài liền hiện ra dấu hiệu.
Ngay khi ấy, tất cả chúng đại Bồ-tát nghĩ như vầy: "Ngài Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nên thay chúng ta thưa hỏi Như Lai Ứng Chính Biến Tri (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân lý như thật; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chính Biến Tri là bậc hiểu biết đúng đắn và cùng khắp) về pháp môn không sinh không diệt. Vì chúng ta từ lâu xa đến nay đã từng được nghe pháp môn thù thắng vi diệu này."
Bấy giờ ngài Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử thấy dấu hiệu của Như Lai, biết tâm suy nghĩ của chúng đại Bồ-tát rồi, liền bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn! Pháp môn nào gọi là không sinh không diệt?" Rồi nói bài kệ rằng:
"Phật dạy không sinh diệt, vậy điều ấy mang tướng trạng thế nào?
Pháp nào không sinh diệt? Nguyện Phật dùng ví dụ thích hợp mà giảng.
Các Bồ-tát vì cầu trí tuệ, nương thần lực của chư Phật,
Từ vô lượng thế giới đến đây, nguyện Phật giảng pháp thù thắng vi diệu."
Bấy giờ Phật bảo ngài Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử rằng: "Lành thay, lành thay, Văn-thù-sư-lợi! Ông đã có thể hỏi Phật về nghĩa rất sâu xa này.
Văn-thù-sư-lợi! Ông vì muốn đem lại an ổn cho vô lượng chúng sinh, có thể ban cho vô lượng chúng sinh đủ mọi niềm vui, lại có thể thương xót vô lượng chúng sinh, làm lợi ích rộng khắp cho vô lượng chúng sinh, ban cho vô lượng chúng sinh niềm vui của cõi người và cõi trời, và vì giúp các vị đại Bồ-tát đạt đến rốt ráo quả vị Phật.
Văn-thù-sư-lợi! Đối với nghĩa này, ông chớ kinh hãi sợ sệt. Văn-thù-sư-lợi! Ta vì ông giảng pháp không sinh không diệt, ông hãy dùng trí tuệ mà hiểu. Văn-thù-sư-lợi! Pháp không sinh không diệt, chính là Như Lai Ứng Chính Biến Tri.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như mặt đất được làm bằng ngọc tỳ-lưu-ly lớn (một thứ ngọc lưu ly màu xanh biếc, trong suốt như gương), hình dáng giống như nơi ở của cõi trời Ba Mươi Ba (tức trời Đao Lợi, cõi trời do Đế Thích cai quản, có ba mươi ba vị trời cầm đầu). Trong mặt đất ấy hiện ra rõ ràng bóng của cõi trời Ba Mươi Ba, của Thích-đề-hoàn-nhân và Thiện Pháp đường (giảng đường nơi chư thiên cõi ấy nhóm họp nghe pháp); lại thấy cả vua trời Thích-đề-hoàn-nhân, mọi cảnh ngũ dục (năm thứ đối tượng gây ham muốn: sắc đẹp, âm thanh hay, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái) và những cuộc vui chơi trên cõi trời, tất cả đều thấy được.
Lúc ấy các vị trời bảo khắp mọi người, đàn ông đàn bà, con trai con gái, nói như vầy: "Các ngươi hãy đến xem Thiện Pháp đường của vua trời Thích-đề-hoàn-nhân, cùng mọi cảnh ngũ dục và đồ vui chơi của vua trời." Lại nói như vầy: "Hỡi các thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành)! Các ngươi hãy bố thí (đem của cải, sức lực giúp người), trì giới (giữ gìn giới luật), gieo trồng các thiện căn (gốc lành, tức những việc thiện làm nhân sinh ra quả tốt), thì đều sẽ được Thiện Pháp đường này cùng cảnh ngũ dục và đồ vui chơi trên cõi trời; sẽ được làm vua trời, được quả báo và sức thần thông như Thích-đề-hoàn-nhân; mọi cảnh ngũ dục mà vị ấy có, rốt cuộc đều sẽ thành tựu, chắc chắn được hưởng dùng."
Văn-thù-sư-lợi! Bấy giờ những thiện nam tử, thiện nữ nhân, con trai con gái ấy, ở trong mặt đất tỳ-lưu-ly lớn kia, thấy hiện ra rõ ràng bóng của cõi trời Ba Mươi Ba, Thiện Pháp đường của Thích-đề-hoàn-nhân, cùng cảnh ngũ dục và đồ vui chơi; liền mỗi người rải hoa, chắp tay cúng dường mà nói như vầy: "Thân của Thích-đề-hoàn-nhân, Thiện Pháp đường cùng cảnh ngũ dục trên cõi trời ấy, ta cũng phải được."
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng những chúng sinh ấy đều không biết rằng Thiện Pháp đường của cõi trời Ba Mươi Ba, Thích-đề-hoàn-nhân cùng cảnh ngũ dục, tất cả những việc như thế đều nương vào mặt đất tỳ-lưu-ly lớn mà hiện ra. Vì sao vậy? Vì mặt đất tỳ-lưu-ly lớn trong sạch, nên mọi hình bóng đều hiện ra trong đó.
Văn-thù-sư-lợi! Những chúng sinh ấy vì cầu được thân vua trời Đế Thích, nên mọi việc tu hành bố thí, trì giới, gieo trồng thiện căn đều hồi hướng (hướng toàn bộ công đức về một mục đích) về cõi trời Ba Mươi Ba.
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng trong mặt đất tỳ-lưu-ly lớn thật ra không hề có cõi trời Ba Mươi Ba, Thiện Pháp đường, Thích-đề-hoàn-nhân, cùng cảnh ngũ dục v.v. Chỉ vì mặt đất ngọc tỳ-lưu-ly lớn trong sạch nên hiện ra hình bóng như trong gương. Thiện Pháp đường của cõi trời Ba Mươi Ba, Thích-đề-hoàn-nhân và cảnh ngũ dục kia, vì không có thật nên không sinh không diệt, chỉ vì mặt đất ngọc tỳ-lưu-ly lớn trong sạch nên hiện ra hình bóng như trong gương.
Văn-thù-sư-lợi! Cũng như thế, cũng như thế, tất cả chúng sinh nương nơi tâm trong sạch, tu hành đúng như thật, nên thấy được thân Như Lai. Văn-thù-sư-lợi! Tất cả chúng sinh nhờ sức gia hộ của Như Lai nên thấy thân Như Lai; mà thân Như Lai không thật, không sinh không diệt, không phải là vật có, cũng không phải là vật không; không phải thấy được, cũng không phải không thấy được; không phải quán xét được, cũng không phải không quán xét được; không phải có tâm, cũng không phải không có tâm; không phải nghĩ bàn được, cũng không phải không thể nghĩ bàn; không phải có, cũng không phải không.
Văn-thù-sư-lợi! Tất cả chúng sinh nhờ sức của hình bóng như trong gương của pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) trong sạch của Như Lai, nên được thấy pháp thân trong sạch của Như Lai; họ dâng áo báu, rải hoa, đốt hương, chắp tay cúng dường mà nói như vầy: "Ta cũng phải được pháp thân trong sạch của Như Lai Ứng Chính Biến Tri."
Văn-thù-sư-lợi! Những chúng sinh ấy vì cầu pháp thân trong sạch của Như Lai mà bố thí, trì giới, gieo trồng các thiện căn; đem thiện căn này cầu trí tuệ của Như Lai, hồi hướng về A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và cùng khắp, tức quả vị Phật).
Văn-thù-sư-lợi! Như thân vua trời Đế Thích của cõi trời Ba Mươi Ba trong hình bóng như gương của mặt đất tỳ-lưu-ly lớn kia: không động, không sinh; tâm không hý luận (những lời bàn luận, suy diễn vọng tưởng, phân biệt suông), không phân biệt; không phân biệt, không có phân biệt; không suy nghĩ, không có suy nghĩ, không thể nghĩ bàn; không có niệm tưởng, tịch diệt (dứt hẳn mọi xao động), vắng lặng, không sinh không diệt; không thể thấy, không thể nghe, không thể ngửi, không thể nếm, không thể chạm, không có các tướng; không thể nhận biết, không thể hiểu biết.
Cũng như thế, Văn-thù-sư-lợi, pháp thân trong sạch của Như Lai Ứng Chính Biến Tri cũng lại như vậy: không động, không sinh; tâm không hý luận, không phân biệt; không phân biệt, không có phân biệt; không suy nghĩ, không có suy nghĩ, không thể nghĩ bàn; không có niệm tưởng, tịch diệt, vắng lặng, không sinh không diệt; không thể thấy, không thể nghe, không thể ngửi, không thể nếm, không thể chạm, không có các tướng; không thể nhận biết, không thể hiểu biết.
Văn-thù-sư-lợi! Pháp thân của Như Lai lấy sự không sinh, không diệt, không đi, không đến làm bản thể. Như hình bóng trong gương mà người đời trông thấy, Như Lai tùy theo sức tin khác nhau của các chúng sinh mà thị hiện đủ loại thân khác nhau.
Tùy theo sự cảm ứng dài ngắn của chúng sinh, Như Lai hiện thân có tuổi thọ dài hay ngắn. Tùy theo sức tin của chúng sinh đối với đại bồ-đề (sự giác ngộ lớn), Như Lai hiện thân. Tùy theo chúng sinh nghe pháp mà có thể tin nhận, Như Lai hiện thân. Tùy theo lòng tin của chúng sinh có thể hiểu được pháp tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát), Như Lai hiện thân. Tùy theo sức giải thoát mà chúng sinh đạt được, Như Lai hiện thân.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như giữa hư không có một chiếc trống Pháp vi diệu lớn, nhờ sức công đức của cõi trời Ba Mươi Ba mà sinh ra; nó ở giữa hư không, cách xa Thiện Pháp đường, vượt ngoài phạm vi nhãn thức (sự nhận biết bằng mắt) của tất cả chư thiên, không thể thấy, không thể quán xét.
Văn-thù-sư-lợi! Chiếc trống Pháp vi diệu lớn ấy khi nào phát ra tiếng? Văn-thù-sư-lợi! Khi các vị trời ấy đắm say cảnh ngũ dục, thường không rời bỏ, ngày càng buông lung, không vào Thiện Pháp đường nghe pháp và suy nghĩ ý nghĩa; Thích-đề-hoàn-nhân cũng đắm say cảnh ngũ dục, thường không rời bỏ, ngày càng buông lung, không vào Thiện Pháp đường, không lên tòa cao thuyết pháp cho chư thiên.
Lúc ấy, chiếc trống Pháp vi diệu lớn kia, không thể thấy, không thể quán xét, vượt ngoài phạm vi của mắt, ở giữa hư không, phát ra tiếng Pháp vi diệu. Tiếng Pháp vi diệu ấy vang khắp cõi trời Ba Mươi Ba mà nói như vầy:
"Này chư thiên, nên biết: tất cả sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (sáu thứ đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm và những gì ý nghĩ nhận biết) đều là vô thường (luôn thay đổi, không bền lâu). Chớ buông lung, phúc báo cõi trời sẽ mau tàn.
Này chư thiên, nên biết: mọi hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều là khổ, mọi hành đều là không, mọi hành đều vô ngã (không có cái tôi chân thật, thường còn). Vì thế, chư thiên chớ buông lung. Nếu phúc báo cõi trời hết thì sẽ sinh vào những nơi khổ khác.
Chư thiên hãy cùng nhau bàn luận về Pháp, ưa thích Pháp, vui mừng với Pháp, nếm hương vị của Pháp, thuận theo Pháp, nhớ nghĩ về Pháp. Chư thiên nếu muốn không mất phúc báo cõi trời và cảnh ngũ dục, thì phải tu hành chân chính."
Văn-thù-sư-lợi! Tiếng của trống Pháp ấy không thể thấy, không có hình sắc, không phân biệt, không có phân biệt, vượt ngoài phạm vi của mắt, không sinh không diệt, lìa mọi âm thanh lời nói, lìa tâm, ý và ý thức (các tầng hoạt động nhận biết, suy nghĩ của tâm).
Văn-thù-sư-lợi! Bấy giờ cõi trời Ba Mươi Ba nghe tiếng trống vi diệu, liền vào Thiện Pháp đường, bàn luận về Pháp, ưa thích Pháp, vui mừng với Pháp, nếm hương vị của Pháp, thuận theo Pháp, nhớ nghĩ về Pháp, đúng như lời dạy mà tu hành; nhờ vậy khi hết phúc ở cõi trời ấy thì được sinh vào nơi tốt đẹp hơn. Thích-đề-hoàn-nhân cũng vào Thiện Pháp đường, lên tòa Pháp cao thuyết pháp cho chư thiên.
Văn-thù-sư-lợi! Khi loài a-tu-la đánh nhau với chư thiên ấy, cõi trời Ba Mươi Ba sức yếu, lui tan chạy, lúc đó trống Pháp ở giữa hư không phát ra tiếng như thế; loài a-tu-la nghe thấy thì vô cùng kinh sợ, lui vào biển lớn.
Văn-thù-sư-lợi! Chiếc trống Pháp lớn ấy không có hình tướng, không có người làm ra, không thể thấy, không thể quán xét, vốn không có thật, không thể nghĩ bàn; không có tâm, không có tướng, không có hình sắc, không có âm thanh, không có bản thể, không có hai, vượt ngoài phạm vi của mắt.
Văn-thù-sư-lợi! Do nghiệp đã làm từ trước của cõi trời Ba Mươi Ba, chiếc trống vi diệu lớn kia ở giữa không trung phát ra tiếng, khiến các vị trời ấy xa lìa mọi chướng ngại, lo buồn, phiền muộn, không còn nhiễm ô, được vắng lặng.
Văn-thù-sư-lợi! Như thân của chiếc trống Pháp lớn giữa không trung kia, không thể thấy, không thể quán xét, vốn không có thật, không thể nghĩ bàn; không có tâm, không có tướng, không có hình sắc, không có âm thanh, không có vật, không có hai, vượt ngoài phạm vi của mắt; nhờ nghiệp đã làm từ trước mà trống Pháp phát ra tiếng, khiến cõi trời Ba Mươi Ba xa lìa mọi chướng ngại, lo buồn, phiền muộn, không còn nhiễm ô, được vắng lặng.
Văn-thù-sư-lợi! Như khi tâm cõi trời Ba Mươi Ba buông lung, chiếc trống Pháp vi diệu ấy phát ra âm thanh lớn, khiến cõi trời Ba Mươi Ba xa lìa mọi chướng ngại, lo buồn, phiền muộn, không còn nhiễm ô, được vắng lặng.
Văn-thù-sư-lợi! Cũng như thế, pháp thân trong sạch của Như Lai Ứng Chính Biến Tri, tất cả thế gian không thể thấy được, vốn không có thật, không thể nghĩ bàn; không có tâm, không có tướng, không có hình sắc, không có bản thể, không có hai, vượt ngoài phạm vi của mắt.
Văn-thù-sư-lợi! Như các chúng sinh ấy, nương theo nghiệp đã làm từ trước, tùy theo tâm có thể tin mà được nghe tiếng Pháp; và tiếng Pháp ấy có thể khiến chúng sinh xa lìa mọi chướng ngại, lo buồn, phiền muộn, không còn nhiễm ô, được vắng lặng.
Văn-thù-sư-lợi! Pháp thân trong sạch ấy không có lời nói, không có bản thể; nhưng các chúng sinh nhờ sức nghiệp của thiện căn mà nghe được tiếng Pháp vi diệu, rồi cho rằng Như Lai thuyết pháp, cho rằng thế gian có Phật.
Văn-thù-sư-lợi! Tất cả chúng sinh nghe tiếng của Như Lai thì có thể được mọi thứ vui; người đã tin thì được hiểu đúng; nghe tiếng mà hiểu đúng, đó chính là thân Như Lai. Các Bồ-tát mới phát tâm (vừa mới khởi tâm cầu thành Phật) và tất cả chúng sinh phàm phu (người thường chưa giác ngộ) nghe Như Lai thuyết pháp, quán xét Như Lai thì tăng trưởng mọi thiện căn.
Văn-thù-sư-lợi! Pháp thân trong sạch không sinh không diệt của Như Lai Ứng Chính Biến Tri, nên hiểu như vậy.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như vào đầu mùa hạ, nhờ sức nghiệp từ trước của các chúng sinh, mọi hạt giống, lúa, cỏ, bụi rậm, rừng cây, cây thuốc trên mặt đất đều nảy sinh và lớn lên, để làm đồ nuôi sống và niềm vui cho chúng sinh.
Trên hư không nổi lên một thứ gió như thế; gió ấy có thể sinh ra mây lớn; mây lớn sinh ra có thể trút mưa lớn; mưa lớn trút xuống có thể làm đầy khắp mặt đất; mặt đất đầy nước thì có thể khiến mọi giống cây trồng tốt tươi.
Lúc ấy tất cả người ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người sinh sống, theo quan niệm Phật giáo) đều rất vui mừng, hớn hở nhảy nhót mà nói như vầy: "Đây là mây lớn, đây là mưa lớn."
Văn-thù-sư-lợi! Khi trên hư không trời không mưa, người cõi Diêm-phù-đề nói như vầy: "Không có mây, không có mưa." Văn-thù-sư-lợi! Bất cứ lúc nào mây lớn nổi lên khắp nơi, mưa lớn trút xuống khắp nơi, thì khi ấy các chúng sinh đều nói như vầy: "Mây lớn hiếm có, mưa lớn hiếm có, trút mưa lớn khắp nơi làm đầy mặt đất."
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng hư không kia không có mây, không có mưa. Văn-thù-sư-lợi! Nhờ có gió mà trong hư không ấy có thể sinh ra mây lớn, có thể sinh ra mưa lớn. Văn-thù-sư-lợi! Dù nhờ có gió, nhưng trong hư không ấy vẫn không có mây, không có mưa. Vì sao vậy? Vì đó là nhờ sức nghiệp từ trước của chúng sinh.
Văn-thù-sư-lợi! Như khối nước kia ở giữa hư không, nhờ nhân duyên của gió mà đứng lại, nhờ gió mà mưa xuống, rồi người đời gọi là mây, là mưa. Vì sao vậy? Vì nhờ sức nghiệp từ trước của chúng sinh, nên giữa hư không trút xuống khối mưa lớn làm đầy mặt đất.
Văn-thù-sư-lợi! Trong hư không ấy không có mây, không có mưa. Văn-thù-sư-lợi! Mây lớn và mưa lớn ấy, tự tính vốn không sinh không diệt, lìa tâm, ý và ý thức, lìa tướng đi và đến.
Văn-thù-sư-lợi! Cũng như thế, các vị đại Bồ-tát nương vào thiện căn đời trước mà tu các hạnh lành, nghe Phật thuyết pháp mà được con đường không chướng ngại; tất cả chúng sinh, tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy, còn gọi là Duyên giác) v.v. gieo trồng các thiện căn, cầu con đường niết-bàn; thì chúng sinh trong đời liền cho rằng Như Lai Ứng Chính Biến Tri xuất hiện ở đời, cho rằng Như Lai thuyết pháp đều là lời chân thật, lời đúng như thật, lời không sai khác; rồi chư thiên và loài người gọi đó là Như Lai.
Văn-thù-sư-lợi! Nhờ sức thiện căn của chúng sinh mà pháp thân phát ra tiếng, rồi chư thiên và loài người nói như vầy: "Như Lai thuyết pháp." Văn-thù-sư-lợi! Thật ra không có Như Lai. Vì sao vậy? Vì pháp thân của Như Lai không có tướng, lìa tướng; không có nơi chốn, lìa nơi chốn; không thật, không sinh không diệt.
Văn-thù-sư-lợi! Thế nhưng Như Lai có tài biện luận ưa giảng nói, vì chư thiên và loài người thuyết pháp không bao giờ cùng tận, tùy theo điều mỗi người nên nghe mà khiến họ đều được mở mang hiểu biết.
Văn-thù-sư-lợi! Các Bồ-tát mới phát tâm và tất cả phàm phu mao đạo (kẻ phàm phu tâm trí chưa vững, nhẹ bổng như sợi lông bị gió thổi bay), do sức nghiệp từ trước của chúng sinh, người nào đáng thấy Như Lai nhập niết-bàn, thì Như Lai liền nhập niết-bàn, không thể thấy được nữa; những chúng sinh ấy khởi lên tâm như vầy, cho rằng Như Lai đã hoàn toàn nhập niết-bàn.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri không sinh, không chết, không khởi lên, không diệt mất. Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri từ vô thủy (thời không có khởi đầu) đến nay đã chứng được đại bát niết-bàn (niết-bàn lớn, viên mãn trọn vẹn) thường còn.
Văn-thù-sư-lợi! Như đám mây lớn kia không thật, không sinh không diệt, do hư vọng mà có, rồi các chúng sinh nhớ tưởng mà đặt tên giả là mây, là mưa như vậy. Văn-thù-sư-lợi! Như Lai không thật, không sinh không diệt, xưa nay vốn không sinh; nhưng các chúng sinh tùy theo tâm tưởng của mình mà nghe thấy Như Lai Ứng Chính Biến Tri hiện ra thuyết pháp.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như vua trời Đại Tự Tại Phạm thiên (vị vua cõi trời Phạm thiên, làm chủ một vùng thế giới rộng lớn) ở trong mười trăm nghìn vạn cõi tam thiên đại thiên thế giới được tự tại không ngăn ngại, nhìn xuống tất cả cung điện chư thiên, cho đến nhìn xuống cõi Tứ thiên vương.
Bấy giờ vua trời Đại Tự Tại Phạm thiên ấy, trong mười trăm nghìn vạn cõi tam thiên đại thiên thế giới, làm vị chủ tự tại, nhìn xuống tất cả cung điện chư thiên.
Văn-thù-sư-lợi! Lúc ấy tất cả chư thiên trong cung điện, mỗi vị đều bỏ cảnh ngũ dục và mọi thứ âm nhạc, bỏ các ý nghĩ ham muốn, sinh tâm cung kính lớn, chắp tay cúng dường, chiêm ngưỡng vua trời Đại Phạm mà đứng yên.
Văn-thù-sư-lợi! Vua trời Đại Tự Tại Phạm thiên ấy hiện ra trong tất cả các cung điện kia trong chốc lát. Bấy giờ chư thiên vì muốn được sinh lên cõi Phạm thiên, nên đem mọi thiện căn hồi hướng về Phạm thiên.
Văn-thù-sư-lợi! Vua trời Đại Tự Tại Phạm thiên ấy, là chủ của mười trăm nghìn vạn cõi tam thiên đại thiên thế giới, không rời cõi Phạm thiên mà vẫn giữ gìn cung Phạm thiên; nhờ sức giữ gìn của lời nguyện tự tại, và nhờ sức thiện căn của tất cả chúng sinh, nên vị Phạm thiên ứng hóa (hiện thân biến hóa để đáp ứng) ngày ngày quan sát tất cả cung trời, xuống đến cõi trời Tứ thiên vương.
Chư thiên ở đó, mỗi vị đều bỏ cảnh ngũ dục và mọi thứ âm nhạc, bỏ các ý nghĩ ham muốn, sinh tâm cung kính lớn, chắp tay cúng dường, chiêm ngưỡng vua trời Đại Phạm mà đứng yên.
Vua trời Đại Tự Tại Phạm thiên ấy hiện thân trong tất cả các cung điện kia trong chốc lát, mà ở chỗ cũ của mình vẫn không hề lay động. Lúc ấy chư thiên vì muốn được sinh lên cõi Phạm thiên, nên đem mọi thiện căn hồi hướng về Phạm thiên.
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng ở nơi đó không có Phạm thiên thật. Văn-thù-sư-lợi! Vị Phạm thiên ấy là không, vị Phạm thiên ấy không có, không thật; không có tên gọi, không có âm thanh, không có chỗ ở, không có bản thể, không thể nghĩ bàn, không có tướng, lìa tâm, ý và ý thức, không sinh không diệt.
Văn-thù-sư-lợi! Vị Đại Phạm thiên ấy nhờ sức giữ gìn của bản nguyện và thiện căn của mình, lại nhờ sức giữ gìn của thiện căn các vị trời kia, nên hiện thân trong tất cả các cung điện ấy trong chốc lát.
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng các vị trời ấy không biết thân Phạm thiên là không, không có, không thật; không có tên gọi, không có âm thanh, không có chỗ ở, không có bản thể, không thể nghĩ bàn, không có tướng, lìa tâm, ý và ý thức, không sinh không diệt.
Cũng như thế, Văn-thù-sư-lợi, Như Lai Ứng Chính Biến Tri là không, không có, không thật; không có tên gọi, không có âm thanh, không có chỗ ở, không có bản thể, không thể nghĩ bàn, không có tướng, lìa tâm, ý và ý thức, không sinh không diệt, cũng lại như vậy.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri nương theo sức bản nguyện và hạnh nguyện của các Bồ-tát ấy mà giữ gìn nâng đỡ các Bồ-tát mới phát tâm, giữ gìn những người đi theo thừa (cỗ xe, ví con đường tu) Thanh văn và Bích-chi-phật; lại nhờ sức thiện căn của tất cả phàm phu mao đạo, nên Như Lai ứng hiện thân được trang nghiêm bằng trăm nghìn vạn tướng hảo (những tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật), như hình bóng trong gương, mà ở chỗ cũ vẫn không lay động.
Văn-thù-sư-lợi! Các Bồ-tát mới phát tâm, tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật và phàm phu mao đạo, không biết rằng Như Lai Ứng Chính Biến Tri là không, không có, không thật, không thể quán xét; không có tên gọi, không có âm thanh, không có chỗ ở, không có bản thể, không thể nghĩ bàn, không có tướng, lìa tâm, ý và ý thức, không sinh không diệt.
Văn-thù-sư-lợi! Thế nhưng thân Như Lai được trang nghiêm bằng trăm nghìn vạn ức thứ tướng hảo, đầy đủ mọi cung cách đi đứng và hạnh nghiệp của Như Lai; tùy theo đủ thứ lòng tin của các chúng sinh mà phát ra âm thanh vi diệu lớn, thuyết pháp cho chúng sinh, có thể khiến chúng sinh xa lìa mọi chướng ngại, lo buồn, phiền muộn, không còn nhiễm ô, được vắng lặng; mà Như Lai đối với tất cả đều có tâm buông xả bình đẳng (đối xử như nhau, không thiên lệch), không phân biệt, không có tâm khác biệt.
Văn-thù-sư-lợi! Vì nghĩa ấy, nên nói rằng cái không sinh không diệt gọi là Như Lai." Bấy giờ đức Thế Tôn nói bài kệ rằng:
"Như Lai thường không sinh, các pháp cũng như vậy;
Thế gian không có pháp nào thật, kẻ ngu si vọng chấp lấy hình tướng.
Trong pháp lành vô lậu (không còn ô nhiễm phiền não), không có 'như' cũng không có 'Như Lai';
Nhờ sức của pháp lành ấy, mà hiện ra ở đời như bóng trong gương."
"Văn-thù-sư-lợi! Ví như ánh mặt trời mới mọc, trước hết chiếu lên núi chúa lớn nhất, kế đến chiếu núi Chước-ca-bà-la (núi Thiết Vi, vòng núi sắt bao quanh thế giới) và núi Ma-ha Chước-ca-bà-la (núi Đại Thiết Vi), kế đến chiếu các núi lớn khác, kế đến chiếu các núi Đen khác, kế đến chiếu các cao nguyên, gò đống, sau cùng chiếu đến các hang sâu và chỗ trũng thấp.
Văn-thù-sư-lợi! Nhưng ánh mặt trời ấy không phân biệt, không có phân biệt, không suy nghĩ. Vì sao vậy? Văn-thù-sư-lợi! Ánh sáng mặt trời ấy không có tâm, ý và ý thức; không sinh không diệt, không có tướng, lìa tướng, không có niệm, lìa niệm; không có hý luận, không có chướng ngại, lìa chướng ngại; không ở bờ bên này, không ở bờ bên kia; không cao không thấp, không bị trói buộc cũng không được cởi thoát; không biết cũng không phải không biết; không có phiền não cũng không phải không có phiền não; không phải thật cũng không phải không thật; không ở bờ bên này, không ở bờ bên kia; không ở trên đất liền, không ở dưới nước; không ở hai bên bờ, không ở giữa dòng; không có sự nhận biết, lìa sự nhận biết; không có hình sắc cũng không phải không có hình sắc.
Văn-thù-sư-lợi! Vì mặt đất có chỗ cao, chỗ thấp, chỗ vừa, nên ánh mặt trời theo mặt đất mà có cao, thấp, vừa.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri cũng lại như vậy, không phân biệt, không có phân biệt, không suy nghĩ. Văn-thù-sư-lợi! Vì sao vậy? Vì Như Lai Ứng Chính Biến Tri lìa tâm, ý và ý thức, không sinh không diệt, không có tướng, lìa tướng, không có niệm, lìa niệm, không có hý luận, lìa hý luận, không có nóng bức phiền muộn, lìa nóng bức phiền muộn; không ở bờ bên này (cõi sống chết), không ở bờ bên kia (niết-bàn); không cao không thấp, không bị trói buộc cũng không được cởi thoát; không biết cũng không phải không biết; không có phiền não cũng không phải không có phiền não; không phải người nói lời thật cũng không phải người nói lời không thật; không ở bờ bên này, không ở bờ bên kia; không ở trên đất liền, không ở dưới nước; không ở hai bên bờ, không ở giữa dòng.
Không phải là người biết tất cả, cũng không phải không phải là người biết tất cả; không phải người giác ngộ, cũng không phải không phải người giác ngộ; không phải người tu hạnh, cũng không phải không phải người tu hạnh; không phải người tu tập, cũng không phải không phải người tu tập; không phải người có niệm tưởng, cũng không phải không phải người có niệm tưởng; không phải người có tâm, cũng không phải người không có tâm; là người lìa tâm, cũng không phải người lìa tâm; là người không có ý, cũng không phải người không có ý; không phải người làm hại, cũng không phải người không làm hại; không phải người có tên, cũng không phải người không có tên; không phải người có hình sắc, cũng không phải người không có hình sắc; không phải người nói, cũng không phải người không nói; không phải người có tên giả, cũng không phải người không có tên giả; không phải người thấy được, cũng không phải người không thấy được; bản thể vốn như thế, cũng không phải không như thế; không phải người giảng nói đạo, cũng không phải người không giảng nói đạo; không phải người chứng quả, cũng không phải người không chứng quả; không phải người phân biệt, cũng không phải người không phân biệt; không phải người lìa phân biệt, cũng không phải người không lìa phân biệt.
Văn-thù-sư-lợi! Tùy theo căn tính cao, vừa, thấp của chúng sinh trong pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới, mọi hiện tượng) vô biên kia, Như Lai phóng ra vầng mặt trời trí tuệ lớn chiếu khắp chúng sinh cũng như vậy: trước hết chiếu lên núi chúa Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) là tâm ngay thẳng trong sạch của tất cả các Bồ-tát; kế đến chiếu những người đi theo thừa Bích-chi-phật; kế đến chiếu những người đi theo thừa Thanh văn; kế đến chiếu những chúng sinh làm việc thiện tùy theo mức họ có thể tin; kế đến chiếu cho đến cả những chúng sinh thuộc tà tụ (nhóm chúng sinh nhất định đi theo đường tà).
Tất cả đều được vầng mặt trời nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả mọi sự) của Như Lai chiếu đến, để làm lợi ích rốt ráo cho tất cả chúng sinh, để sinh ra mọi thiện căn trong tương lai, để làm tăng trưởng mọi thiện căn.
Văn-thù-sư-lợi! Đối với tất cả các việc ấy, Như Lai đều có tâm buông xả bình đẳng, không phân biệt, không có tâm khác biệt.
Văn-thù-sư-lợi! Vầng mặt trời trí tuệ của chư Phật Như Lai không có tâm như thế này: "Ta thuyết pháp vi diệu cho chúng sinh này, mà không thuyết pháp cho chúng sinh kia."
Văn-thù-sư-lợi! Chư Phật Như Lai không có tâm phân biệt như thế này: "Chúng sinh này tin pháp bậc cao, chúng sinh này tin pháp bậc vừa, chúng sinh này tin pháp bậc thấp, chúng sinh này tin pháp chính, chúng sinh này tin pháp tà."
Văn-thù-sư-lợi! Chư Phật Như Lai không có tâm như thế này: "Chúng sinh này tin pháp bậc cao, thì giảng Đại thừa cho họ; chúng sinh này tin pháp bậc vừa, thì giảng thừa Duyên giác cho họ; chúng sinh này tin pháp bậc thấp, thì giảng thừa Thanh văn cho họ; chúng sinh này tin hạnh chính, thì giảng pháp tâm trong sạch cho họ; cho đến chúng sinh này tin hạnh tà, thì tùy theo điều họ nên nghe mà thuyết pháp cho họ."
Văn-thù-sư-lợi! Vầng mặt trời trí tuệ của chư Phật Như Lai không có tâm phân biệt như thế. Vì sao vậy? Vì vầng mặt trời trí tuệ của chư Phật Như Lai đã xa lìa mọi phân biệt, mọi phân biệt khác nhau và mọi hý luận.
Văn-thù-sư-lợi! Chính do đủ loại thiện căn khác nhau của các chúng sinh, mà vầng mặt trời trí tuệ của chư Phật Như Lai có đủ loại sai khác.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như trong biển lớn có viên ngọc như ý treo trên cột cờ cao; bất cứ chúng sinh nào nghĩ đến điều gì, cần đến việc gì, thì đều nghe viên ngọc ma-ni ấy phát ra tiếng đúng như thế. Nhưng viên ngọc ma-ni ấy không phân biệt, không có phân biệt, không suy nghĩ, không có tâm, lìa tâm, lìa tâm, ý và ý thức.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai cũng lại như vậy: không phân biệt, không có phân biệt, không suy nghĩ, không có tâm, lìa tâm, lìa tâm, ý và ý thức; không thể đo lường, lìa mọi sự đo lường; không có được, lìa sự được; tham lam không thể làm lay chuyển, giận dữ không thể làm lay chuyển, si mê không thể làm lay chuyển; không thật cũng không dối; không phải thường còn cũng không phải không thường còn; không phải chiếu soi cũng không phải không chiếu soi; không phải sáng cũng không phải không sáng; không phải người giác ngộ cũng không phải người không giác ngộ; không sinh không diệt; không phải nghĩ bàn, không thể nghĩ bàn; không có bản thể, lìa bản thể; không thể nắm giữ, không thể buông bỏ; không thể hý luận, không thể nói ra, lìa mọi lời nói.
Không vui mừng, lìa vui mừng; không sinh, không thể đếm, lìa mọi số lượng; không đi, không có đi, sự đi đã lặng; dứt hẳn mọi nẻo tái sinh, lìa mọi lời nói; không thể thấy, không thể quán xét, không thể nắm giữ; không phải là hư không cũng không phải không phải hư không; không phải thấy được, không phải nói được; không phải hòa hợp cũng không phải lìa hòa hợp; không phải làm ra, không phải tạo nên; không phải chỉ bày, không phải nhiễm ô, không phải có thể làm cho trong sạch; không phải danh, không phải sắc (không phải phần tinh thần, không phải phần vật chất); không phải tướng cũng không phải không có tướng; không phải nghiệp, không phải quả báo của nghiệp; không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không phải có phiền não cũng không phải không có phiền não; không phải tranh cãi cũng không phải không tranh cãi; không phải âm thanh, lìa mọi âm thanh; không có lời nói, không có tướng, lìa mọi tướng; không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở khoảng giữa.
Văn-thù-sư-lợi! Viên ngọc báu Như Lai là tâm ngay thẳng trong sạch, được treo trên cột cờ cao là lòng đại từ đại bi; bất cứ chúng sinh nào có lòng tin như thế nào, có hạnh nghiệp như thế nào, thì đều nghe được tiếng thuyết pháp đúng như thế ấy.
Văn-thù-sư-lợi! Đối với mọi việc, Như Lai đều có tâm buông xả bình đẳng, không phân biệt, không có tâm khác biệt.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như tiếng vang phát ra từ chỗ khác mà chúng sinh nghe được; nhưng tiếng vang ấy không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không thể tìm thấy ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên; không phải sinh, không phải diệt, không phải đứt đoạn, không phải thường còn; không phải biết, không phải không biết; không phải nhận biết, không phải không nhận biết; không phải sáng, không phải không sáng; không phải trói buộc, không phải cởi thoát; không phải hủy hoại, không phải không hủy hoại; không phải niệm tưởng, không phải không niệm tưởng; không phải nơi chốn, không phải không phải nơi chốn; không phải dừng ở, không phải không dừng ở.
Không phải địa giới, không phải thủy giới, không phải hỏa giới, không phải phong giới (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất – tính cứng, nước – tính ướt, lửa – tính nóng, gió – tính chuyển động); không phải hữu vi (do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), không phải vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt); không phải hý luận, không phải không hý luận; không phải âm thanh, không phải không âm thanh; không phải thấy, không phải không thấy; không phải chữ, không phải lời, cũng không phải lìa lời nói; không phải cân lường, lìa sự cân lường; không phải tướng, lìa tướng; không phải vắng lặng, không phải lìa vắng lặng; không phải dài, không phải ngắn; không phải tâm, không phải không phải tâm; không phải quán xét, không phải không quán xét; không phải tướng thấy được, không phải tướng không thấy được; không phải không, không phải không không, tự thể là không; không phải nghĩ tưởng được, không phải không nghĩ tưởng được, lìa sự nghĩ tưởng được; không phải nhận biết được, không phải không nhận biết được; lìa tâm, ý và ý thức; mọi nơi đều bình đẳng; không phân biệt, lìa phân biệt khác nhau, vượt khỏi tam thế (ba thời: quá khứ, hiện tại, vị lai).
Văn-thù-sư-lợi! Thế nhưng tiếng vang ấy, tùy theo đủ loại tiếng nói của đủ loại chúng sinh mà nghe ra đủ loại tiếng vang.
Văn-thù-sư-lợi! Âm thanh thuyết pháp của Như Lai Ứng Chính Biến Tri cũng lại như vậy: không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không thể tìm thấy ở trong, ở ngoài hay ở khoảng giữa hai bên; không phải sinh, không phải diệt, không phải đứt đoạn, không phải thường còn; không phải biết, không phải không biết; không phải nhận biết, không phải không nhận biết; không phải sáng, không phải không sáng; không phải trói buộc, không phải cởi thoát; không phải hủy hoại, không phải không hủy hoại; không phải niệm tưởng, không phải không niệm tưởng; không phải nơi chốn, không phải không phải nơi chốn; không phải dừng ở, không phải không dừng ở.
Không phải địa giới, không phải thủy giới, không phải hỏa giới, không phải phong giới; không phải hữu vi, không phải vô vi; không phải hý luận, không phải không hý luận; không phải âm thanh, không phải không âm thanh; không phải thấy, không phải không thấy; không phải chữ, không phải lời, cũng không phải lìa lời nói; không phải cân lường, lìa sự cân lường; không phải tướng, lìa tướng; không phải vắng lặng, không phải lìa vắng lặng; không phải dài, không phải ngắn; không phải tâm, không phải không phải tâm; không phải quán xét, không phải không quán xét; không phải tướng thấy được, không phải tướng không thấy được; không phải không, không phải không không, tự thể là không; không phải nghĩ tưởng được, không phải không nghĩ tưởng được, lìa sự nghĩ tưởng được; không phải nhận biết được, không phải không nhận biết được; lìa tâm, ý và ý thức; mọi nơi đều bình đẳng; không phân biệt, lìa phân biệt khác nhau; vượt khỏi tam thế.
Văn-thù-sư-lợi! Tùy theo đủ loại lòng tin, đủ loại hiểu biết của đủ loại chúng sinh, mà họ nghe được âm thanh thuyết pháp của Như Lai Ứng Chính Biến Tri đúng như thế ấy.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như mặt đất nâng giữ muôn vật, làm sinh trưởng mọi thứ lúa, lúa mạch, trái cây, dưa quả, cỏ cây, rừng rậm, gây dựng và làm cho thành tựu. Văn-thù-sư-lợi! Nhưng mặt đất ấy không phân biệt, không phân biệt khác nhau; mọi nơi đều bình đẳng; không có tâm phân biệt, không có tâm phân biệt khác nhau; không có tâm, lìa tâm, ý và ý thức.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri cũng lại như vậy. Nhờ Như Lai Ứng Chính Biến Tri mà tất cả chúng sinh được nâng giữ, mọi thiện căn được sinh trưởng; tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát, cùng các ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật) với đủ thứ kiến giải khác nhau, như phái Ni-kiền tử (phái tu khổ hạnh lõa thể, tức đạo Kỳ-na) v.v. xuất phát từ tà kiến, cho đến chúng sinh thuộc tà định tụ (nhóm chúng sinh đã chắc chắn đi theo đường tà), mọi thiện căn mà họ có đều được gây dựng thành tựu. Các thiện căn ấy đều do Như Lai Ứng Chính Biến Tri nâng giữ, đều nương vào Như Lai Ứng Chính Biến Tri mà được sinh trưởng, gây dựng và thành tựu.
Văn-thù-sư-lợi! Thế nhưng Như Lai Ứng Chính Biến Tri lìa mọi phân biệt, không có ý niệm phân biệt hay phân biệt khác nhau, lìa mọi tâm, ý và ý thức; không thể quán xét, lìa mọi sự quán xét; không thể thấy, lìa mọi cái thấy; không thể suy nghĩ, lìa mọi suy nghĩ; không thể nghĩ tưởng, lìa mọi nghĩ tưởng; tâm bình đẳng, buông xả cả cái bình đẳng; mọi nơi đều không phân biệt, lìa phân biệt khác nhau.
Văn-thù-sư-lợi! Ví như hư không, mọi nơi đều bình đẳng, không phân biệt hay phân biệt khác nhau; không sinh không diệt; không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không thể thấy, không thể hý luận; không có hình sắc, không thể chỉ bày, không thể biểu hiện; không thể chạm, không thể giữ gìn; không thể đo lường, lìa sự suy lường; không thể ví dụ, lìa mọi ví dụ; không có chỗ ở, không thể nắm giữ; lìa con đường của nhãn thức, lìa tâm, ý và ý thức; không có tướng, không có chữ, không có âm thanh, không có niệm tưởng; không nắm giữ, không buông bỏ; không thể chuyển đổi, không thể thay thế; lìa con đường của lời nói; ở khắp mọi nơi, vào khắp mọi nơi.
Văn-thù-sư-lợi! Như các chúng sinh vì mặt đất có chỗ cao, chỗ thấp, chỗ vừa, nên nói hư không có cao, thấp, vừa; nhưng hư không ấy không có cao, thấp, vừa.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Ứng Chính Biến Tri cũng lại như vậy: ở mọi nơi đều bình đẳng, không phân biệt hay phân biệt khác nhau; không sinh không diệt; không phải quá khứ, không phải vị lai, không phải hiện tại; không thể thấy, không thể hý luận; không có hình sắc, không thể chỉ bày, không thể biểu hiện; không thể chạm, không thể giữ gìn; không thể đo lường, lìa sự suy lường; không thể ví dụ, lìa mọi ví dụ; không có chỗ ở, không thể nắm giữ; lìa con đường của nhãn thức, lìa tâm, ý và ý thức; không có tướng, không có chữ, không có âm thanh, không có niệm tưởng; không nắm giữ, không buông bỏ; không thể chuyển đổi, không thể thay thế; lìa con đường của lời nói; ở khắp mọi nơi, vào khắp mọi nơi.
Văn-thù-sư-lợi! Vì tâm chúng sinh có cao, thấp, vừa, nên thấy Như Lai có cao, thấp, vừa; nhưng thật ra Như Lai không có cao, thấp, vừa.
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai không có tâm như thế này: "Chúng sinh này có lòng tin bậc thấp, Ta thị hiện hình sắc bậc thấp; chúng sinh này có lòng tin bậc vừa, Ta thị hiện hình sắc bậc vừa; chúng sinh này có lòng tin bậc cao, Ta thị hiện hình sắc bậc cao."
Văn-thù-sư-lợi! Việc Như Lai thuyết pháp cũng lại như vậy. Văn-thù-sư-lợi! Như Lai không có tâm như thế này: "Chúng sinh này có lòng tin bậc thấp, Ta giảng pháp Thanh văn cho họ; chúng sinh này có lòng tin bậc vừa, Ta giảng pháp Bích-chi-phật cho họ; chúng sinh này có lòng tin bậc cao, Ta giảng pháp Đại thừa cho họ."
Văn-thù-sư-lợi! Như Lai không có tâm như thế này: "Chúng sinh này tin bố thí, nên Ta giảng Đàn ba-la-mật (ba-la-mật: hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ; Đàn là bố thí) cho họ; chúng sinh này tin trì giới, nên Ta giảng Thi ba-la-mật (hạnh giữ giới) cho họ; chúng sinh này tin nhẫn nhục, nên Ta giảng Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục) cho họ; chúng sinh này tin tinh tấn, nên Ta giảng Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh siêng năng tinh tấn) cho họ; chúng sinh này tin thiền định, nên Ta giảng Thiền ba-la-mật (hạnh thiền định, giữ tâm lắng yên chuyên nhất) cho họ; chúng sinh này tin trí tuệ, nên Ta giảng Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấu suốt chân lý) cho họ."
Kinh Như Lai Trang Nghiêm Trí Tuệ Quang Minh Nhập Nhất Thiết Phật Cảnh Giới, quyển thượng (hết).
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video