Thiên 15 — Phẩm 12 – Phạm hạnh

 Phẩm thứ mười hai: Phạm hạnh (lối sống trong sạch của người tu: giữ giới, dứt bỏ dục vọng)

 Bấy giờ thiên tử Chánh Niệm (thiên tử: một vị trời, chúng sinh sống ở cõi trời) thưa với Bồ-tát Pháp Tuệ (Bồ-tát: người tu đã phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) rằng: "Thưa Phật tử (con Phật, tức người tu theo Phật), trong mọi thế giới, các Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại sĩ, Bồ-tát lớn) tin theo đạo, hiểu rằng nhà không phải là chỗ để ở mãi, nên xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu) học đạo, bỏ đồ trang sức thế tục, mặc pháp y (áo của người tu). Các Bồ-tát ấy dùng phương tiện (cách thức khéo léo) thế nào để tu tập phạm hạnh, đầy đủ các bậc đạo của mười trụ Bồ-tát (mười bậc an trụ trên con đường tu của Bồ-tát), mau thành bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn của Phật) bình đẳng vô thượng (không gì cao hơn)?"

 Bấy giờ Bồ-tát Pháp Tuệ đáp thiên tử Chánh Niệm rằng: "Này bậc chánh sĩ (người chân chính), Bồ-tát ma-ha-tát này một lòng chuyên cầu bồ-đề vô thượng, trước hết nên phân biệt mười pháp. Những gì là mười? Đó là: thân và thân nghiệp (việc làm bằng thân), miệng và khẩu nghiệp (việc làm bằng lời nói), ý và ý nghiệp (việc làm bằng ý nghĩ), Phật, Pháp (giáo pháp của Phật), Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu hành) và giới (những điều răn cấm người tu phải giữ). Nên quán xét như vầy: thân là phạm hạnh chăng? … cho đến giới là phạm hạnh chăng?

 Nếu thân là phạm hạnh, thì nên biết phạm hạnh ấy là không trong sạch; nên biết phạm hạnh ấy là trái pháp; nên biết phạm hạnh ấy là đục ngầu; nên biết phạm hạnh ấy là hôi thối; nên biết phạm hạnh ấy là dơ bẩn; nên biết phạm hạnh ấy là bụi nhơ; nên biết phạm hạnh ấy là dối trá cong vạy; nên biết phạm hạnh ấy là tám vạn loài trùng (theo kinh Phật, trong thân người có tám vạn loài trùng sinh sống).

 Nếu thân nghiệp là phạm hạnh, thì nên biết bốn oai nghi của thân (bốn tư thế: đi, đứng, nằm, ngồi) là phạm hạnh; ngó trái nhìn phải, nhấc chân hạ chân là phạm hạnh. Nếu miệng là phạm hạnh, thì nên biết âm thanh là phạm hạnh; nên biết lời nói là phạm hạnh; nên biết sự xúc chạm của tâm (?) là phạm hạnh; nên biết cử động của lưỡi là phạm hạnh; nên biết sự khép mở hòa hợp của môi và răng là phạm hạnh. Nếu khẩu nghiệp là phạm hạnh, thì nên biết lời nói là phạm hạnh; nên biết những điều đã nói ra — việc làm hay không làm (?), lời khen, lời chê, lời chê bai, lời ca tụng — là phạm hạnh.

 Nếu ý là phạm hạnh, thì nên biết giác và quán (giác: tâm dò tìm còn thô; quán: tâm xét kỹ tinh tế), sự nhớ nghĩ không quên, sự suy nghĩ, mộng huyễn, v.v. đều là phạm hạnh. Nếu ý nghiệp là phạm hạnh, thì nên biết tưởng (sự nhận biết, hình dung trong tâm) là phạm hạnh; sự đặt bày khái niệm, tên gọi là phạm hạnh; lạnh nóng, đói khát, khổ vui, buồn mừng, v.v. đều là phạm hạnh.

 Nếu Phật là phạm hạnh, thì sắc (thân xác, vật chất) là Phật chăng? Thọ, tưởng, hành, thức (cảm giác, sự nhận biết hình dung, ý chí và các hoạt động của tâm, sự hiểu biết phân biệt) là Phật chăng? Ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) là Phật chăng? Mọi thần thông và nghiệp báo (quả báo do việc làm đời trước) là Phật chăng?

 Nếu Pháp là phạm hạnh, thì chánh giáo (lời dạy chân chính) là Pháp chăng? Tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt), xa lìa, Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết) là Pháp chăng? Sinh và không sinh là Pháp chăng? Thật và không thật là Pháp chăng? Hư dối là Pháp chăng? Hợp và tan là Pháp chăng?

 Nếu Tăng là phạm hạnh, thì người đang hướng đến quả Tu-đà-hoàn (quả vị thánh thứ nhất, người đã bước vào dòng thánh) là Tăng chăng? Người đã được quả Tu-đà-hoàn là Tăng chăng? Người đang hướng đến quả Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn tái sinh một lần nữa), quả A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn tái sinh vào cõi còn ham muốn), quả A-la-hán (quả thánh thứ tư, cao nhất, dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) là Tăng chăng? Người đã được quả Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán là Tăng chăng? Ba minh sáu thông (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự chết đây sinh kia của chúng sinh, dứt sạch phiền não; sáu thần thông: đi lại biến hóa tự tại, nghe xa, thấy xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não) là Tăng chăng? Thời giải thoát (bậc A-la-hán căn cơ chậm, phải đợi đủ điều kiện, đúng thời mới vào được định giải thoát) là Tăng chăng? Phi thời giải thoát (bậc A-la-hán căn cơ lanh lợi, bất cứ lúc nào cũng vào được định giải thoát) là Tăng chăng?

 Nếu giới là phạm hạnh, thì giới trường (nơi làm lễ truyền giới) là giới chăng? Mười vị tăng (số tăng tối thiểu có mặt chứng minh trong lễ truyền giới) là giới chăng? Việc hỏi người thọ giới trong sạch hay không trong sạch (tức có phạm lỗi gì ngăn cản việc thọ giới hay không) là giới chăng? Giới sư (vị thầy truyền giới) là giới chăng? Ba lần yết-ma (thủ tục tuyên đọc trước tăng chúng để xin chấp thuận, làm ba lần) và hòa thượng (vị thầy chính trong lễ truyền giới) là giới chăng? Cạo tóc, mặc pháp phục, khất thực (đi xin ăn) là giới chăng?

 Bồ-tát ma-ha-tát nên quán sát mười pháp như vậy. Lại biết quá khứ không có nơi đến, vị lai không có gì, hiện tại không có người làm, không có người biết, không có người chịu quả báo; đời này không đến đời kia, đời kia không đến đời này. Vậy pháp nào là phạm hạnh? Pháp phạm hạnh ở chỗ nào? Ai có pháp phạm hạnh này? Pháp phạm hạnh này là có chăng? Là không chăng? Là pháp thuộc về sắc chăng? Là pháp không thuộc về sắc chăng? Là pháp thọ, tưởng, hành, thức chăng? Là pháp không phải thọ, tưởng, hành, thức chăng?

 Bồ-tát ma-ha-tát có chánh niệm (sự nhớ nghĩ, chú tâm đúng đắn) không ngăn ngại, quán sát phân biệt các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều bình đẳng, như hư không không có hai tướng. Người quán như vậy thì trí tuệ và phương tiện không bị vướng mắc; đối với mọi pháp không chấp lấy hình tướng, vì mọi pháp không có tự tánh (bản chất riêng tự có). Đối với mọi Đức Phật và các Phật pháp, quán sát bình đẳng như hư không. Đó gọi là Bồ-tát ma-ha-tát dùng phương tiện tu tập phạm hạnh thanh tịnh.

 Lại tu tập mười pháp tăng thượng (giúp tiến lên cao hơn). Những gì là mười? Đó là: trí biết điều hợp lẽ và không hợp lẽ; trí biết nghiệp báo của quá khứ, vị lai, hiện tại; trí biết sự nhơ, sạch và cách khởi lên của mọi thiền định, tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất, vắng lặng mà sáng suốt), chánh thọ và giải thoát (thoát khỏi trói buộc của phiền não); trí biết các căn (khả năng tiếp nhận đạo) của chúng sinh; trí biết theo các ý muốn, sở thích của chúng sinh; trí biết các loại tính của chúng sinh; trí biết con đường dẫn đến mọi nơi; trí túc mạng (biết các đời trước) không ngăn ngại; trí thiên nhãn (mắt trời, thấy xa thấy khắp) không ngăn ngại; trí dứt sạch tập khí (thói quen nhiễm từ trước còn sót lại). Đó là mười.

 Quán sát mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) của Như Lai (một danh hiệu của Phật) rất sâu, vô lượng như vậy, nuôi lớn đầy đủ tâm đại từ bi (lòng thương lớn, muốn ban vui và cứu khổ cho mọi loài); phân biệt rõ mọi chúng sinh mà không bỏ rơi chúng sinh, cũng không rời bỏ sự tịch diệt; làm việc vô thượng mà không cầu quả báo; quán mọi pháp như huyễn (như trò ảo thuật), như mộng, như tia chớp, như tiếng vang, như vật do phép biến hóa ra. Bồ-tát ma-ha-tát quán như vậy thì chỉ dùng chút ít phương tiện mà mau được mọi công đức của chư Phật; thường ưa quán sát tướng pháp không hai. Điều này là có thật: ngay khi lần đầu phát tâm liền thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính của Phật), biết tính chân thật của mọi pháp, đầy đủ thân trí tuệ, không nhờ người khác mà tự mình giác ngộ."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video