Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; tên kinh có nghĩa là kinh rộng lớn nói về Phật, lấy muôn hạnh như trăm hoa để trang nghiêm quả Phật), quyển thứ hai mươi chín. Phẩm (chương) Thập Minh (mười thứ minh, tức mười thứ trí sáng suốt soi thấu, gần như thần thông), phẩm thứ hai mươi ba.
Bấy giờ, Bồ-tát Ma-ha-tát Phổ Hiền nói với các vị Bồ-tát rằng: (Bồ-tát: người tu hành phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi loài. Ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát ở địa vị cao. Phổ Hiền: tên một vị đại Bồ-tát, tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn.)
"Này Phật tử (con của Phật, tiếng gọi người tu theo Phật)! Bồ-tát Ma-ha-tát có mười thứ minh. Những gì là mười?
Vị Bồ-tát Ma-ha-tát này biết hết các ý niệm trong tâm của chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức) trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Đó là: tâm lành, tâm chẳng lành, tâm vô ký (tâm không lành cũng không dữ), tâm rộng, tâm hẹp, tâm xấu ác, tâm hơn trội, tâm thuận theo sinh tử (vòng chết đi sinh lại không dứt), tâm quay lưng với sinh tử; tâm Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình), tâm Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy chỉ dạy), tâm Bồ-tát; tâm tu hạnh Thanh văn, tâm tu hạnh Duyên giác, tâm tu hạnh Bồ-tát;
tâm của trời, tâm của rồng, tâm của dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, đi lại nhanh chóng), tâm của càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời, sống bằng mùi hương), tâm của a-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên), tâm của ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), tâm của khẩn-na-la (thần ca hát của trời, hình như người mà đầu có sừng), tâm của ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), tâm người, tâm phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần); tâm của chúng sinh địa ngục, tâm của súc sinh (loài thú vật), tâm của ngạ quỷ (quỷ đói), tâm của chúng sinh ở cõi vua Diêm-la (vị vua cai quản cõi chết), tâm của chúng sinh ở các nạn xứ (những cảnh giới khó gặp Phật, khó được nghe pháp).
Vô lượng các thứ tâm chúng sinh như thế, đều phân biệt mà biết. Như vậy, đối với trăm thế giới, nghìn thế giới, trăm nghìn thế giới, ức thế giới, trăm ức thế giới, nghìn ức thế giới, trăm nghìn ức thế giới, cho đến trăm nghìn ức na-do-tha (một con số cực lớn trong cách đếm của Ấn Độ xưa) thế giới; nói rộng ra cho đến chúng sinh trong số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết (nhiều đến mức không thể nói hết, cũng là tên một con số cực lớn) cõi Phật (thế giới nơi một vị Phật giáo hóa), đều phân biệt mà biết được ý niệm trong tâm họ. Này Phật tử, đó là trí minh thứ nhất của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí khéo biết tâm người khác.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát biết hết chúng sinh trong số thế giới nhiều như số bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: chết ở đây, sinh ra ở kia, vào các đường thú (các cảnh giới mà chúng sinh tái sinh vào) lành và dữ; hoặc đẹp hoặc xấu, hoặc dơ hoặc sạch, hoặc đen hoặc trắng. Vô lượng các loài chúng sinh như thế: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người, phi nhân; chúng sinh cực nhỏ, chúng sinh nhỏ, chúng sinh vừa, chúng sinh lớn, chúng sinh hơn trội. Vô lượng các loài chúng sinh như thế chết ở đây sinh ở kia, Bồ-tát Ma-ha-tát dùng thiên nhãn (con mắt như của chư thiên, nhìn thấy mọi hình sắc xa gần, thấy việc chết đây sinh kia của chúng sinh) sáng sạch không chướng ngại mà soi thấy hết.
Tùy theo nghiệp báo (quả báo do việc làm của mình gây ra) mà họ chịu khổ hay vui; các thứ nghiệp (việc làm của thân, miệng, ý tạo ra quả báo), các thứ hạnh, các thứ suy nghĩ và ước nguyện, các thứ kiến giải; theo cảnh giới của nghiệp, theo chỗ xoay chuyển của nó, đều thấy được hết. Này Phật tử, đó là trí minh thứ hai của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí thiên nhãn không chướng ngại.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát nhớ những việc túc mạng (các đời sống trong quá khứ), hoặc của mình hoặc của người, đều nhớ được. Chúng sinh trong số thế giới nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật; những việc trong số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật trong quá khứ: sinh ra như thế, tên họ như thế, ăn uống như thế, khổ vui như thế, đều biết rõ cả.
Lại nhớ chư Phật trong quá khứ nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: danh hiệu như thế, quyến thuộc (đồ chúng, những người theo hầu và gần gũi) như thế, cha mẹ như thế, thị giả (người hầu cận) như thế, các đệ tử Thanh văn như thế, hai vị đại đệ tử bậc nhất như thế; rời bỏ kinh thành của vua, xuất gia cầu đạo như thế; ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) dưới cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo) mà thành tối chánh giác (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh nhất) như thế; chỗ ở như thế, giường tòa như thế, thuyết pháp như thế, hóa độ (giáo hóa và cứu độ) như thế, thọ mạng như thế; làm xong Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa chúng sinh) rồi vào vô dư niết-bàn (niết-bàn trọn vẹn, thân tâm đều lặng hết, không còn sót gì của sinh tử) như thế; sau khi Phật diệt độ (nhập niết-bàn, tức qua đời), chánh pháp (giáo pháp chân chánh) còn tồn tại lâu dài như thế — đều nhớ được.
Chư Phật trong quá khứ nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: từ lúc mới phát tâm (phát lòng cầu thành Phật) sinh ra nguyện và hạnh, cung kính cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự) vô lượng chư Phật, giáo hóa điều phục (thuần hóa, khiến bỏ ác theo thiện) hết thảy chúng sinh, đại chúng quyến thuộc, chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp; pháp luân là "bánh xe pháp", ví lời Phật dạy lăn đi nghiền nát phiền não) thanh tịnh, tùy theo thọ mạng mà thị hiện thần lực, biến hóa tự tại, vào vô dư niết-bàn, tháp miếu được trang nghiêm, nuôi lớn thiện căn (gốc lành: những việc lành làm gốc sinh ra quả tốt), cho đến lúc pháp còn tồn tại. Này Phật tử, đó là trí minh thứ ba của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí túc mạng không ngại, đi sâu vào các kiếp thời quá khứ.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát đi sâu vào các kiếp thời vị lai, cho đến việc sinh tử trong tương lai của chúng sinh trong số thế giới nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, trôi lăn trong tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế gian sinh tử). Biết nghiệp của chúng sinh, biết quả báo của chúng sinh, biết điều lành của chúng sinh, biết điều chẳng lành của chúng sinh; biết chúng sinh ra khỏi sinh tử, biết chúng sinh không ra khỏi; biết chúng sinh đã định (đường đi đã chắc chắn), biết chúng sinh bất định (đường đi chưa chắc chắn); biết chúng sinh chánh định (chắc chắn đi tới giác ngộ), biết chúng sinh tà định (chắc chắn sa vào đường tà ác);
biết chúng sinh có thiện căn còn bị phiền não sai khiến (?), biết chúng sinh có thiện căn không bị phiền não sai khiến (?); biết chúng sinh có đầy đủ thiện căn, biết chúng sinh không đầy đủ thiện căn; biết chúng sinh thu nhận điều lành, biết chúng sinh thu nhận điều chẳng lành; biết chúng sinh tích chứa điều lành, biết chúng sinh tích chứa điều chẳng lành; biết chúng sinh tích chứa pháp ác, biết chúng sinh không tích chứa pháp ác.
Biết chư Phật tương lai trong số thế giới nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: danh hiệu như thế, quyến thuộc như thế, cha mẹ như thế, thị giả như thế, các đệ tử Thanh văn như thế, hai vị đại đệ tử bậc nhất như thế; rời bỏ kinh thành của vua, xuất gia cầu đạo như thế; ngồi kết già phu tọa dưới cây bồ-đề mà thành tối chánh giác như thế; chỗ ở như thế, giường tòa như thế, thuyết pháp như thế, hóa độ như thế, thọ mạng như thế; làm xong Phật sự rồi vào vô dư niết-bàn như thế; sau khi Phật diệt độ, chánh pháp còn tồn tại lâu dài như thế.
Biết hết chư Phật tương lai nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: từ lúc mới phát tâm sinh ra nguyện và hạnh, cung kính cúng dường vô lượng chư Phật, giáo hóa điều phục hết thảy chúng sinh, đại chúng quyến thuộc, chuyển pháp luân thanh tịnh, tùy theo thọ mạng mà thị hiện thần lực, biến hóa tự tại, vào vô dư niết-bàn, tháp miếu được trang nghiêm, nuôi lớn thiện căn, cho đến lúc pháp còn tồn tại. Này Phật tử, đó là trí minh thứ tư của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí không ngại, đi sâu vào các kiếp thời vị lai.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát sinh ra thiên nhĩ (cái tai như của chư thiên, nghe được mọi âm thanh xa gần) không chướng ngại, trong sạch, rộng lớn, đầy đủ, không thể cân lường; nhờ tu tập mà chứng được, sáng sạch lìa chướng ngại, thấu suốt và quyết định. Bồ-tát thành tựu thiên nhĩ không ngại, mọi âm thanh xa gần trong mười phương, muốn nghe hay không nghe đều tự tại tùy ý.
Ở phương đông, chư Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến), Ứng cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Đẳng chánh giác (bậc giác ngộ chân chánh, trọn vẹn khắp cả) nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật: những điều các Ngài nói ra, phát khởi, mở bày, chỉ dạy, chế định, điều phục, giáo hóa, suy niệm, phân biệt, truyền dạy; những sự hiểu biết sâu mầu, vô lượng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt chúng sinh) thanh tịnh — hết thảy như vậy đều nghe được và giữ được.
Nghĩa lý hay, ý vị hay; tùy theo đại chúng, tùy theo từng người, tùy theo âm thanh, tùy theo trí, tùy theo thức, tùy theo công đức mà người được hóa độ đạt được, tùy theo cảnh giới, tùy theo chỗ nương, tùy theo con đường ra khỏi sinh tử — đều nghe được và giữ được, không quên mất. Rồi nói rộng pháp mầu, độ thoát hết thảy, cho đến không mất một câu, một ý vị nào. Như ở phương đông, khắp mười phương cũng đều như vậy. Này Phật tử, đó là trí minh thứ năm của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí thiên nhĩ không ngại, thanh tịnh.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong trí minh thần lực không sợ hãi, đạt được thần lực tự tại không do tạo tác, thần lực bình đẳng, thần lực rộng lớn, thần lực vô lượng, thần lực không nương tựa, thần lực vừa nghĩ là đến, thần lực không bị xoay chuyển, thần lực không thoái lui, thần lực không cùng tận, thần lực không thể phá hoại, thần lực nuôi lớn, thần lực tùy thuận việc làm.
Nếu nghe ở mười phương có chư Phật hiện tại trong vô lượng a-tăng-kỳ (số đếm cực lớn, nghĩa là "không thể tính đếm") thế giới, thế giới không bờ, thế giới không giới hạn, thế giới không thể cân lường, thế giới không thể nghĩ bàn, thế giới không thể đo lường, cho đến hết thảy thế giới nhiều như bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật — nghe rồi đều có thể đi đến chỗ chư Phật ấy, cung kính lễ bái, khen ngợi cúng dường.
Biết sâu xa cõi Phật thanh tịnh của Như Lai với đủ thứ trang nghiêm, đủ thứ công đức, vô lượng công đức, thảy đều đầy khắp. Thị hiện vô lượng tự tại, vô lượng cảnh giới, khen ngợi, cung kính cúng dường hết thảy Như Lai. Thị hiện thân mình có mặt ở chỗ hết thảy chư Phật trong mười phương, mà cũng không rời chỗ này để đến chỗ kia; tự mình biết rõ cả.
Đến chỗ chư Phật, cung kính lễ bái, khen ngợi cúng dường, hỏi pháp của Bồ-tát, sinh ra trí của Phật; thấy quyến thuộc và các sự biến hóa ở các cõi Phật, biết tướng thuyết pháp, biết tướng của cõi Phật, mà đều không chấp trước. Đối với mọi việc đều làm đến rốt ráo, đến được bỉ ngạn (bờ bên kia, tức chỗ hoàn thành trọn vẹn, ra khỏi sinh tử). Thần lực không suy giảm, nhanh chóng đi khắp hết thảy thế giới mười phương: không vị Phật nào không thấy, không pháp nào không nghe, không chúng hội nào không biết. Thường nghe chánh pháp, chưa từng gián đoạn; ưa cầu Phật pháp, nguyện thù thắng được viên mãn, tu tập đầy đủ vô lượng hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền. Này Phật tử, đó là trí minh thứ sáu của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí minh an trụ thần lực không sợ hãi.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát biết rõ hết âm thanh, ngôn ngữ của chúng sinh trong số thế giới nhiều như bụi nhỏ của vô lượng vô số bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Đó là: tiếng nói của xứ trung tâm, tiếng nói của xứ biên địa, tiếng nói của trời, tiếng nói của rồng, của dạ-xoa, của càn-thát-bà, của a-tu-la, của ca-lâu-la, của khẩn-na-la, của ma-hầu-la-già, tiếng nói của người, tiếng nói của phi nhân. Bất khả thuyết bất khả thuyết các thứ tiếng nói khác nhau của chúng sinh như thế, Bồ-tát Ma-ha-tát đều biết rõ, khéo phân biệt mà biết.
Vào được hết thảy những cách đặt bày quy ước, đi sâu và hiểu rõ hết thảy thế đế (chân lý theo quy ước thông thường của thế gian), biết hết các phép tắc của mọi thứ tiếng nói, phân biệt rõ các phép tắc của tiếng nói, vào được biển lớn của hết thảy các loại tiếng nói. Bồ-tát Ma-ha-tát tùy chỗ mình vào, đi khắp các thế giới, đều biết rõ tính tình của chúng sinh trong thế giới ấy; biết tính tình của họ rồi, hiểu hết mọi phép tắc của tiếng nói.
Như Nhật thiên tử (vị thần trời cai quản mặt trời) hiện ra chiếu sáng mọi hình sắc, khiến người có mắt đều thấy được hình tướng; Bồ-tát Ma-ha-tát cũng như vậy, vào khắp các đám mây tiếng nói, khéo biết hết thảy phép tắc của tiếng nói. Này Phật tử, đó là trí minh thứ bảy của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí phân biệt hết thảy tiếng nói.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát biết hết thảy sắc (hình tướng, màu sắc, thân hình có thể thấy được): pháp không sinh ra sắc, không có các thứ sắc, không có sắc hư dối, không có hình sắc xanh, vàng, đỏ, trắng... Vậy mà Bồ-tát Ma-ha-tát vào pháp giới (toàn thể mọi sự vật hiện tượng, cũng là cõi chân lý) sâu xa, gìn giữ và biến hóa ra đủ thứ hình sắc:
sắc vô lượng, sắc sáng sạch, sắc thanh tịnh, sắc hiện khắp nơi, sắc giống như đối tượng kia, sắc chiếu khắp, sắc đã chứng được (?), sắc không nhiễm ô, sắc đầy đủ tướng tốt, sắc có tướng thanh tịnh, sắc lìa điều xấu, sắc có sức lớn, sắc tôn quý, sắc không cùng tận, sắc không hết, sắc xen nhiều màu, sắc đoan nghiêm, sắc không thể cân lường, sắc khéo học, sắc khéo nuôi lớn, sắc thành thục, sắc tùy người được hóa độ, sắc không ngại, sắc sáng trong suốt, sắc lìa nhơ, sắc lắng trong, sắc thân ngay thẳng, sắc phương tiện không thể nghĩ bàn, sắc không thể hoại, sắc tối thắng, sắc lìa mờ mịt, sắc lìa tối tăm, sắc bền chắc, sắc xen màu khéo léo, sắc có tướng công đức, sắc dáng đẹp, sắc của "ngã lớn" (?), sắc cảnh giới, sắc khéo điều phục, sắc thanh tịnh ngay thẳng, sắc bậc trên, sắc thù thắng rộng lớn, sắc không thể cắt đứt, sắc không nương tựa, sắc không gì sánh bằng, sắc đầy khắp bất khả thuyết cõi Phật, sắc nuôi lớn, sắc bền chắc nhất, sắc hơn trội, sắc xấu (?), sắc công đức thù thắng, sắc tùy lòng mong cầu, sắc có tính thanh tịnh, sắc luôn tốt lành, sắc khéo quyết định, sắc không chướng ngại, sắc sáng sạch như hư không, sắc nuôi lớn thanh tịnh, sắc không cấu bẩn, sắc lìa bụi, sắc lìa mọi thứ bụi, sắc khéo thị hiện, sắc ứng hiện khắp nơi, sắc thị hiện đúng thời, sắc vắng lặng, sắc lìa ham muốn,
sắc chân thật của phúc điền (ruộng phúc — ví bậc đáng được cúng dường, gieo phúc vào đó thì sinh ra phúc) công đức, sắc an ổn, sắc oai nghi (dáng điệu cử chỉ) bình đẳng lìa sợ hãi, sắc trí tuệ vượt trội, sắc thân không ngại, sắc thân đi khắp nơi, sắc lìa ngu si, sắc khởi lên cùng lòng đại từ, sắc được lòng đại bi gìn giữ, sắc phát ra con đường chân chánh, sắc đầy đủ sức công đức, sắc tùy theo chánh niệm (ý nghĩ chân chánh, tỉnh giác), sắc vô lượng báu, sắc kho tàng sáng sạch, sắc khiến hết thảy chúng sinh vui mừng, sắc cửa vào nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả, tức trí của Phật), sắc làm mắt vui mừng, sắc trang nghiêm bằng mọi thứ báu không gì sánh, sắc tâm không chấp trước, sắc không bền chắc (?), sắc gìn giữ tự tại, sắc tự tại với đủ thứ thần lực, sắc sinh ra trong nhà Như Lai, sắc không gì sánh, sắc đầy khắp pháp giới, sắc theo đại chúng mà đi đến, các thứ sắc, sắc đầy đủ, sắc khéo tu hành, sắc tùy sự hóa độ mà rốt ráo, sắc nhìn không biết chán,
sắc vô lượng ánh sáng xen nhau, sắc phóng ra vô lượng a-tăng-kỳ ánh lửa sáng, sắc bất khả thuyết các thứ ánh sáng, sắc ánh hương không thể nghĩ bàn xông khắp tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), sắc ánh lửa mặt trời không thể đo lường, sắc hình tượng mặt trăng không thể cân lường, sắc phóng ra vô lượng mây hoa đáng ưa, sắc mây trang nghiêm bằng đủ thứ vòng hoa báu, sắc ánh lửa của mọi thứ hương vượt trên hết thảy thế gian xông khắp, sắc sinh ra kho công đức của hết thảy Như Lai, sắc dùng vô lượng âm thanh nói rộng hết thảy pháp mà hiển hiện, sắc Bồ-tát Phổ Hiền đầy đủ hết thảy các hạnh.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát vào pháp giới không có hình sắc, gìn giữ và biến hóa ra đủ thứ hình sắc, vì tùy theo chỗ thích ứng. Đó là: giáo hóa bằng cách cho thấy, giáo hóa bằng chánh niệm, giáo hóa bằng cách chuyển pháp luân, giáo hóa tùy thời, giáo hóa trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ), giáo hóa bằng cách gần gũi, giáo hóa bằng cách đi theo, giáo hóa bằng thần lực, giáo hóa bằng đủ thứ tự tại, giáo hóa bằng thần biến lớn không thể nghĩ bàn — đều độ thoát được hết thảy chúng sinh. Này Phật tử, đó là trí minh thứ tám của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí sinh ra vô lượng a-tăng-kỳ sắc thân trang nghiêm.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát biết rõ các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không có tên gọi; biết hết thảy pháp đều không có tự tính (bản chất riêng tự có); biết hết thảy pháp không đến không đi; biết hết thảy pháp khác nhau; biết hết thảy pháp không khác nhau; biết hết thảy pháp không phải hai, cũng không phải không hai; biết hết thảy pháp vô ngã (không có cái "ta" chủ thể thường còn); biết hết thảy pháp không gì sánh; biết hết thảy pháp không sinh; biết hết thảy pháp không diệt; biết hết thảy pháp đến không từ đâu, đi không tới đâu; biết hết thảy pháp không hoại; biết hết thảy pháp không thật; biết hết thảy pháp không phải không thật; biết hết thảy pháp một tướng, không tướng; biết hết thảy pháp không phải có; biết hết thảy pháp không phải không;
biết hết thảy pháp không phải pháp; biết hết thảy pháp không phải không phải pháp; biết hết thảy pháp không phải lời nói; biết hết thảy pháp không phải không phải lời nói; biết hết thảy pháp không phải nghiệp; biết hết thảy pháp không phải không phải nghiệp; biết hết thảy pháp không phải quả báo; biết hết thảy pháp không phải không có quả báo; biết hết thảy pháp không phải tạo tác; biết hết thảy pháp không phải không tạo tác; biết hết thảy pháp không phải là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng); biết hết thảy pháp không phải ra khỏi; biết hết thảy pháp không phải không ra khỏi; biết hết thảy pháp không phải có lượng; biết hết thảy pháp không phải vô lượng; biết hết thảy pháp không phải thế gian; biết hết thảy pháp không lìa thế gian;
biết hết thảy pháp không phải do nhân sinh ra; biết hết thảy pháp không phải không có nhân mà sinh; biết hết thảy pháp không phải sắc cố định; biết hết thảy pháp không phải sắc không cố định; biết hết thảy pháp không phải sắc đầy đủ; biết hết thảy pháp không phải sắc không đầy đủ; biết hết thảy pháp không ra khỏi sinh tử; biết hết thảy pháp không phải không ra khỏi sinh tử; biết hết thảy pháp không phải hư dối; biết hết thảy pháp không phải không hư dối; biết hết thảy pháp không phải phương tiện, cũng không phải không phương tiện.
Bồ-tát Ma-ha-tát vì biết các pháp như vậy, nên không chấp trước thế đế, không chấp trước đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối thượng, tuyệt đối); không nắm giữ các pháp một cách hư dối, không khởi lên các văn tự; tùy thuận tính tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não và sinh tử), không bỏ hết thảy nguyện; thấy nghĩa chân thật bậc nhất, quyết định biết các pháp; dấy lên vô lượng mây pháp, tuôn khắp hết thảy mưa pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của chư thiên, ví giáo pháp làm mát lành, cứu khỏi chết).
Vào bất khả thuyết phương tiện, vượt qua bất khả thuyết phương tiện; dùng biện tài (tài ăn nói, giảng giải) không cùng tận nói rộng nghĩa đúng như thật, không trái chân pháp; dùng phương tiện khéo léo nói hết thảy pháp, biện tài không cùng tận. Thành tựu đại từ bi; từ cảnh giới không văn tự mà sinh ra văn tự, nghĩa lý không phá hoại tính của văn tự. Quán sát các pháp đều từ duyên khởi (mọi thứ đều do các nhân duyên, điều kiện hợp lại mà sinh), không nhiễm đắm điều gì. Hiểu rõ hết thảy phép tắc của lời nói, mở bày chỉ dẫn, khen ngợi hiển bày, đầy đủ thanh tịnh, diệt trừ lưới nghi của mọi người, thu nhận chúng sinh mà không bỏ pháp chân thật. Đối với pháp không hai mà không thoái lui chìm mất. Thành tựu đầy đủ âm thanh vi diệu của pháp môn (cửa vào đạo, tức phương pháp tu học) không ngại, tuôn khắp mưa pháp, chưa từng lỡ thời. Này Phật tử, đó là trí minh thứ chín của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí chân thật về hết thảy các pháp.
Này Phật tử! Bồ-tát Ma-ha-tát trong từng niệm, vào tam-muội chánh thọ (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú lặng yên vào một cảnh; chánh thọ: tên khác của định, tâm an trụ đúng đắn) "diệt hết thảy pháp" mà không thoái chuyển; cũng không bỏ việc của Bồ-tát, không bỏ tâm đại từ bi, không bỏ các ba-la-mật (các pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ...); khéo phân biệt các cõi Phật mà không biết chán; không bỏ đại nguyện độ thoát chúng sinh; không bỏ việc chuyển pháp luân; không bỏ việc giáo hóa điều phục chúng sinh; không bỏ việc cúng dường cung kính hết thảy chư Phật; không bỏ pháp môn tự tại đối với hết thảy các pháp; không bỏ việc thường thấy hết thảy chư Phật; không bỏ việc thường nghe chánh pháp của chư Phật.
Sinh ra được hết thảy pháp không ngại, biết hết thảy pháp đều bình đẳng; thành tựu đầy đủ các pháp thù thắng và các nguyện của hết thảy chư Phật; đi sâu vào hết thảy cõi Phật; rốt ráo đến bờ bên kia của dòng giống hết thảy chư Phật. Ở hết thảy thế giới, đều khéo học hết thảy những điều cần học; đối với tướng của hết thảy pháp thì đi sâu vào tướng của pháp; khéo biết các pháp đều từ duyên khởi, hiểu rõ hết thảy pháp không có gì chân thật; tùy thuận các phép tắc lời nói của thế gian, đối với hết thảy pháp không nhiễm đắm; tùy chỗ thích ứng mà dùng phương tiện giảng nói hết thảy các pháp.
Bồ-tát Ma-ha-tát ở trong chánh thọ diệt tận hết thảy pháp, hoặc trụ một kiếp, hoặc trụ trăm kiếp, hoặc trụ trăm nghìn kiếp, hoặc trụ ức kiếp, hoặc trụ trăm ức kiếp, hoặc trụ trăm nghìn ức kiếp, hoặc trụ ức na-do-tha kiếp, hoặc trụ trăm ức na-do-tha kiếp, hoặc trụ nghìn ức na-do-tha kiếp, hoặc trụ trăm nghìn ức na-do-tha kiếp, hoặc trụ vô lượng kiếp, hoặc trụ vô biên kiếp, hoặc trụ a-tăng-kỳ kiếp, hoặc trụ kiếp không thể nghĩ bàn, hoặc trụ kiếp không thể cân lường, hoặc trụ kiếp không giới hạn, hoặc trụ bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp.
Luôn ở trong tam-muội chánh thọ diệt hết thảy pháp mà dung mạo không đổi khác, thân thể không gầy yếu hao tổn, cũng không tan rã; không thể đốt cháy, không thể nhấn chìm, không thể mất, không thể hết. Đối với có và không, đều không tạo tác gì, mà vẫn làm xong được các việc của Bồ-tát; giảng nói rộng rãi hết thảy các pháp, giáo hóa chúng sinh chưa từng lỡ thời; nuôi lớn hết thảy pháp của chư Như Lai, làm đầy đủ hết thảy hạnh của Bồ-tát; không bỏ việc làm lợi ích hết thảy chúng sinh, ứng hiện giáo hóa khắp mười phương chưa từng tạm nghỉ; không bỏ việc soi khắp hết thảy các đường thú; mà ở nơi địa vị chánh thọ thì lặng yên bất động. Này Phật tử, đó là trí minh thứ mười của Bồ-tát Ma-ha-tát: trí định diệt hết thảy các pháp.
Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong trí minh này thì hết thảy trời và người không thể nghĩ bàn được, hết thảy thế gian không thể nghĩ bàn được, Thanh văn và Duyên giác không thể nghĩ bàn được, các Bồ-tát ở hạ địa (các bậc tu thấp hơn) không thể nghĩ bàn được. Thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ) của vị ấy không thể nghĩ bàn; sự tự tại trong hết thảy tam-muội không thể nghĩ bàn; cảnh giới trí tuệ không thể nghĩ bàn. Chỉ có Như Lai mới nói được công đức của người này, ngoài ra không ai nói được. Này Phật tử, đó là mười thứ trí minh của Bồ-tát Ma-ha-tát. Bồ-tát Ma-ha-tát này trụ trong các trí minh ấy thì được trọn trí minh không ngại trong tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video