Thiên 63 — Phẩm 33 – Lìa thế gian (phần 8)

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bốn mươi bốn, phẩm Ly Thế Gian (Lìa thế gian) thứ ba mươi ba, phần tám.

 Này Phật tử (con Phật, lời gọi những người tu theo Phật, ở đây là gọi các vị Bồ-tát trong hội)! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) vì mười việc mà đi đến đạo tràng (nơi ngồi dưới gốc cây Bồ-đề để thành Phật). Mười việc ấy là gì?

 Đó là: muốn chiếu sáng khắp tất cả thế giới nên đi đến đạo tràng. Để làm rung động tất cả thế giới nên đi đến đạo tràng. Muốn hiện thân khắp tất cả thế giới nên đi đến đạo tràng. Để làm cho tất cả Bồ-tát, tất cả chúng sinh và tất cả những người cùng tu hạnh được tỉnh ngộ nên đi đến đạo tràng. Để bày ra những vẻ trang nghiêm của đạo tràng nên đi đến đạo tràng. Để tùy theo những ai đáng được giáo hóa mà hiện ra cây Bồ-đề (cây mà dưới gốc đó Phật thành đạo; "bồ-đề" nghĩa là giác ngộ) trang nghiêm nên đi đến đạo tràng. Muốn thấy tận mặt tất cả chư Phật ở mười phương thế giới nên đi đến đạo tràng.

 Muốn trong lúc nhấc chân, đặt chân, mỗi niệm (mỗi khoảnh khắc ý nghĩ) đều vào được vô lượng cửa chánh thọ tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn; "chánh thọ" là một cách gọi khác của tam-muội) mà thành Đẳng Chánh Giác (sự giác ngộ chân chánh, bình đẳng, trọn vẹn, tức là thành Phật) nên đi đến đạo tràng.

 Để nhận sự cung kính cúng dường của tất cả trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, đi lại nhanh), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (loài chim cánh vàng khổng lồ, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình giống người mà có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cho đến Thích (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi), Phạm (tức Phạm Thiên, vua cõi trời Phạm), Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương)… mà các vị ấy không ai biết ai, nên đi đến đạo tràng.

 Muốn dùng con mắt trí tuệ không ngăn ngại nhìn khắp tất cả thế giới, nhớ nghĩ chân chánh về tất cả chư Phật đang hiện thành Phật ở tất cả các cõi, nên đi đến đạo tràng. Này Phật tử! Đó là mười việc khiến Bồ-tát ma-ha-tát đi đến đạo tràng, vì để giáo hóa chúng sinh.

 Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà ngồi nơi đạo tràng. Mười việc ấy là gì? Đó là: vì làm rung động tất cả các cõi theo nhiều cách nên ngồi nơi đạo tràng. Vì chiếu sáng khắp tất cả thế giới nên ngồi nơi đạo tràng. Vì dẹp hết tất cả các ác đạo (những nẻo tái sinh khổ sở: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) nên ngồi nơi đạo tràng. Vì biến tất cả các cõi thành kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá vỡ được) nên ngồi nơi đạo tràng. Vì xem tiếng sư tử hống (tiếng rống của sư tử, ví lời thuyết pháp không chút sợ hãi của Phật) của tất cả chư Phật nên ngồi nơi đạo tràng. Vì lìa mọi tâm hư dối, tâm sạch như hư không nên ngồi nơi đạo tràng. Vì bày ra oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đoan nghiêm) thuận theo thân trong sạch nên ngồi nơi đạo tràng. Vì thuận theo và làm tròn đầy kim cương tam-muội (loại định vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não) nên ngồi nơi đạo tràng. Vì nhận chỗ ngồi trong sạch của tất cả chư Phật nên ngồi nơi đạo tràng. Vì sức thiện căn (gốc lành, tức công đức và việc lành đã gieo trồng) của mình có thể nâng đỡ giữ gìn tất cả chúng sinh nên ngồi nơi đạo tràng. Này Phật tử! Đó là mười việc khiến Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng.

 Này Phật tử! Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng thì có mười điều kỳ lạ chưa từng có. Mười điều ấy là gì? Đó là: khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, tất cả chư Phật ở mười phương thế giới nhìn vị Bồ-tát này, đều giơ tay phải lên khen rằng: "Lành thay, lành thay, bậc Đạo sư (người dẫn đường) vô thượng!" Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ nhất. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, tất cả các đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến), Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Đẳng Chánh Giác đều hộ trì. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ hai. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, các Bồ-tát đã cùng tu hạnh với mình từ những đời trước đều kéo đến tụ hội như mây, dùng đủ thứ đồ trang nghiêm để cung kính cúng dường. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ ba. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, cây cỏ rừng rậm ở tất cả thế giới mười phương, tuy không phải loài có tình thức, đều cúi mình hướng về đạo tràng. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ tư.

 Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vào chánh thọ tam-muội tên là Khéo Biết Pháp Giới (pháp giới: toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và chân lý). Nhờ được tam-muội này mà làm trọn mọi hạnh của Bồ-tát. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ năm. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi giáo pháp không quên) tên là Kho Biển Thù Thắng Mầu Nhiệm Lìa Cấu Bẩn. Vì Bồ-tát ma-ha-tát an trú trong đà-la-ni này nên tất cả chư Phật đổ mưa pháp cam lồ (cam lồ: nước ngọt của cõi trời, ví giáo pháp làm mát tâm, đem lại sự sống bất tử) xuống vị Bồ-tát ấy. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ sáu. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, dùng sức thần thông (năng lực siêu phàm) cung kính cúng dường tất cả chư Phật. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ bảy. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vào pháp môn trí tuệ vô thượng với phương tiện (cách làm khéo léo, tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) khéo léo, biết rõ căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) của tất cả chúng sinh. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ tám.

 Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vào chánh thọ tam-muội tên là Khéo Giác Ngộ. Bồ-tát ma-ha-tát vào định này rồi thì được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) trong sạch, đầy khắp cõi hư không trong cả ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ chín. Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, thân nghiệp (việc làm của thân) trong sạch thâu nhiếp cả ba đời, trí tuệ không ngăn ngại chiếu khắp tất cả. Đó là điều kỳ lạ chưa từng có thứ mười. Này Phật tử! Đó là mười điều kỳ lạ chưa từng có mà Bồ-tát ma-ha-tát có được khi ngồi nơi đạo tràng.

 Này Phật tử! Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vì mười lẽ mà thị hiện (hiện ra cho người thấy) việc hàng phục ma (Ma vương cùng quân của y, kẻ chuyên phá hoại người tu hành). Mười lẽ ấy là gì? Đó là: chúng sinh trong đời ác có năm thứ vẩn đục (ngũ trược: thời thế vẩn đục, tư tưởng vẩn đục, phiền não vẩn đục, chúng sinh vẩn đục, thọ mạng vẩn đục) ưa đánh dẹp lẫn nhau, muốn bày rõ sức công đức của Bồ-tát nên thị hiện hàng phục ma. Để dẹp hết mọi nghi ngờ của trời và người nên thị hiện hàng phục ma. Vì muốn giáo hóa độ thoát quyến thuộc (thuộc hạ, bà con) của ma nên thị hiện hàng phục ma. Để những trời và người ưa đánh dẹp tụ lại mà nhận sự giáo hóa nên thị hiện hàng phục ma. Sau khi trời và người đã tụ lại, để bày rõ sức công đức của Bồ-tát không thể bị phá hoại, điều phục được chúng sinh, nên thị hiện hàng phục ma. Để khơi dậy sức mạnh của tất cả chúng sinh nên thị hiện hàng phục ma. Vì thương xót tất cả chúng sinh đời sau nên thị hiện hàng phục ma. Cho đến khi nơi đạo tràng hiện ra việc ma, vì có thể vượt ra khỏi cảnh giới của các ma nên thị hiện hàng phục ma. Để bày rõ sức thế của phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, sân, si) là yếu ớt, còn thiện căn đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) thì mạnh mẽ, nên thị hiện hàng phục ma. Để thuận theo chúng sinh trong đời năm vẩn đục nên thị hiện hàng phục ma. Này Phật tử! Đó là mười lẽ khiến Bồ-tát ma-ha-tát khi ngồi nơi đạo tràng thị hiện hàng phục ma.

 Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười điều giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Mười điều ấy là gì? Đó là: vượt khỏi mọi việc làm của các ma, dẹp hết phiền não, làm trọn mọi hạnh của Bồ-tát, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Được tự tại trong mọi tam-muội của Bồ-tát, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Thành tựu đầy đủ mọi thiền (trạng thái tĩnh lặng, tư duy sâu) và tam-muội của Bồ-tát, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Làm đầy đủ mọi pháp lành trong sạch, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Phân biệt pháp lành, điều phục pháp thế gian, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Dùng pháp thân trong sạch đầy khắp mọi cõi, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Tiếng trong sạch phát ra đều hợp với tâm của tất cả chúng sinh, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Có thể nắm giữ trọn vẹn mọi Phật pháp, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Được thân, miệng, ý ngang bằng với các đức Như Lai ba đời, trong một niệm biết các pháp ba đời, đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Được tam-muội Khéo Giác Ngộ, đủ mười trí lực của Phật — từ trí biết điều gì hợp lẽ có thể xảy ra và điều gì không hợp lẽ không thể xảy ra, cho đến trí biết mình đã dứt sạch lậu (phiền não, như chỗ rỉ chảy làm mất công đức, khiến trôi lăn sinh tử) — đó là giác ngộ sức mạnh của Như Lai. Này Phật tử! Đó là mười điều giác ngộ sức mạnh của Như Lai của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ma-ha-tát vì đủ sức ấy nên được gọi là Như Lai.

 Này Phật tử! Khi đã thành Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác như vậy rồi, thì có thể quay bánh xe pháp (pháp luân: việc Phật giảng dạy, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) trong sạch gồm mười hạnh. Mười hạnh ấy là gì? Một là đầy đủ bốn điều không sợ hãi (tứ vô sở úy: bốn sự tự tin hoàn toàn của Phật khi thuyết pháp) trong sạch. Hai là phát ra tiếng nói trong sạch mầu nhiệm của bốn biện tài (bốn thứ tài nói năng không vướng mắc: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, và ưa thích nói cho người nghe). Ba là hiểu rõ bốn đế (bốn chân lý: khổ; nguyên nhân của khổ; sự dứt khổ; con đường dứt khổ). Bốn là thuận theo pháp môn không ngăn ngại của chư Phật. Năm là tâm bình đẳng trong sạch, có thể che chở khắp tất cả chúng sinh. Sáu là điều nói ra không hư dối, chắc chắn cứu độ chúng sinh ra khỏi bờ khổ. Bảy là được lòng đại bi từ những đời trước nâng đỡ. Tám là dùng tiếng pháp mầu nhiệm đầy khắp thế giới, chúng sinh không ai là không nghe biết. Chín là trải a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm được) kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) thường nói chánh pháp, chưa từng tạm nghỉ. Mười là quay các căn (năm căn: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ — năm gốc rễ sinh ra điều lành), các lực (năm sức mạnh tương ứng của năm căn), giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), giải thoát (sự thoát khỏi trói buộc), các thiền và tam-muội, nối nhau không dứt. Này Phật tử! Đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác quay bánh xe pháp gồm mười hạnh như vậy và vô lượng hạnh khác.

 Này Phật tử! Bánh xe pháp trong sạch của đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác nhờ mười pháp lành trong sạch mà quay vào tâm chúng sinh, sinh ra vô tướng (không còn bám vào hình tướng), chắc chắn không hư dối. Mười pháp ấy là gì? Đó là: vì sức nguyện từ quá khứ; vì được lòng đại bi nâng đỡ; vì không bỏ chúng sinh; vì trí tuệ tự tại, tùy chỗ thích hợp mà nói pháp; vì chưa từng lỡ thời cơ; vì tùy theo pháp khí (khả năng tiếp nhận giáo pháp của mỗi người, ví như đồ đựng) của người mà không thêm không bớt; vì có trí biết chắc chắn và rõ ràng ba đời; vì việc làm của thân là tối thắng; vì lời nói không hư dối; vì việc làm của trí theo tiếng nói mà khiến người giác ngộ. Này Phật tử! Đó là nhờ mười pháp lành trong sạch mà có thể quay bánh xe pháp vào tâm chúng sinh, sinh ra vô tướng, chắc chắn không hư dối.

 Này Phật tử! Đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác sau khi làm trọn Phật sự, vì mười lẽ mà thị hiện đại bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, tức Phật nhập diệt, lìa hẳn sinh tử). Mười lẽ ấy là gì? Đó là: để chỉ rõ mọi hành (mọi sự tạo tác) đều vô thường; để chỉ rõ mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) đều không an ổn; để chỉ rõ bát-niết-bàn là hướng đến chỗ an ổn nhất; để chỉ rõ bát-niết-bàn lìa xa mọi sợ hãi; vì trời và người ưa đắm sắc thân (thân xác bằng vật chất), nên chỉ rõ sắc thân là vô thường, là thứ phải hao mòn tiêu diệt, khiến họ cầu pháp thân trong sạch thường còn; để chỉ rõ sức vô thường rất mạnh, không thể xoay chuyển; để chỉ rõ pháp hữu vi không theo ý muốn, không tự chủ; để chỉ rõ mọi pháp trong ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ nơi chúng sinh trôi lăn sinh tử) đều như đồ gốm chưa nung, không bền chắc; để chỉ rõ bát-niết-bàn là chân thật nhất, không thể hoại; để chỉ rõ bát-niết-bàn lìa xa sinh tử, không có sinh khởi và hoại diệt. Này Phật tử! Vì mười lẽ này mà đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác thị hiện đại bát-niết-bàn.

 Này Phật tử! Pháp của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác đều như vậy: điều nguyện đã thành, đã quay bánh xe pháp, những ai đáng độ đều đã độ xong, đã thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy về sau sẽ thành Phật) cho các Bồ-tát với danh hiệu tôn quý, mọi Phật sự đều đã làm trọn, an trú không đổi mà thị hiện đại bát-niết-bàn. Này Phật tử! Đó là đức Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác vì mười lẽ mà thị hiện đại bát-niết-bàn.

 Này Phật tử! Đó là pháp môn lớn lao mầu nhiệm về hạnh thù thắng trong sạch của Bồ-tát ma-ha-tát, là vô lượng nghĩa sâu do chư Phật nói ra, có thể khiến tất cả người có trí đều vui mừng, làm trọn mọi đại nguyện của Bồ-tát, không dứt hạnh tu. Này Phật tử! Nếu có chúng sinh nghe kinh này mà lòng tin trong sạch, không chê bai, đúng như lời dạy mà tu hành, thì những chúng sinh ấy mau thành a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật). Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát làm đúng như lời dạy. Này Phật tử! Vì vậy Bồ-tát ma-ha-tát nên làm đúng như lời dạy, một lòng kính tin, thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) kinh này.

 Này Phật tử! Kinh này làm sinh ra những đóa hoa nghĩa lý sâu mầu về công đức của mọi hạnh Bồ-tát, đi sâu vào trí tuệ, thâu nhiếp mọi pháp môn, lìa thế gian, là pháp mà Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát riêng) và mọi chúng sinh không có được, có thể chiếu sáng khắp mọi pháp môn, nuôi lớn thiện căn, độ thoát chúng sinh. Vì vậy Bồ-tát ma-ha-tát nên một lòng lắng nghe, tiếp nhận, giữ gìn kinh này. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát thọ trì kinh này thì có thể sinh ra mọi đại nguyện, chỉ với chút phương tiện mà mau được a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Khi nói xong kinh làm sinh ra những đóa hoa nghĩa lý sâu mầu về công đức của mọi hạnh Bồ-tát, đi sâu vào trí tuệ, thâu nhiếp mọi pháp môn, lìa thế gian, là pháp mà Thanh văn, Duyên giác và mọi chúng sinh không có được, chiếu sáng khắp mọi pháp môn, nuôi lớn thiện căn, độ thoát chúng sinh này, thì nhờ sức thần của Phật, và vì pháp của kinh này vốn là như vậy, vô lượng a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương rung chuyển theo sáu cách (sáu kiểu chấn động đất trời báo hiệu điềm lành), ánh sáng lớn chiếu khắp. Bấy giờ chư Phật mười phương đối mặt nhìn Bồ-tát Phổ Hiền, vui mừng khen rằng: "Lành thay, Phật tử! Ông đã nói được kinh làm sinh ra những đóa hoa nghĩa lý sâu mầu về công đức của mọi hạnh Bồ-tát, đi sâu vào trí tuệ, thâu nhiếp mọi pháp môn, lìa thế gian, là pháp mà Thanh văn, Duyên giác và mọi chúng sinh không có được, chiếu sáng khắp mọi pháp môn, nuôi lớn thiện căn, độ thoát chúng sinh này. Phật tử! Ông đã khéo học pháp này, khéo biết pháp này, nói pháp này thật hay. Chúng ta là chư Phật cũng nói pháp này, tất cả chư Phật cũng đều như vậy. Vì thế, Phật tử, chúng ta cùng nhau giữ gìn kinh này, khiến các Bồ-tát đời sau chưa được nghe thì được nghe." Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền nương sức thần của Phật, quan sát tất cả đại chúng mười phương và toàn thể pháp giới, nói bài kệ (bài thơ tụng chép lời Phật pháp) rằng:

 Trải vô lượng vô số kiếp, siêng tu các hạnh khổ,

 cúng dường vô lượng Phật, sinh ra người con Phật chân thật này;

 giáo hóa độ thoát vô lượng chúng sinh, giúp họ đứng vững nơi đạo vô thượng.

 Hạnh không ai sánh của Bồ-tát, nay tôi nói, các vị hãy khéo lắng nghe.

 Cúng dường vô lượng Phật mà đều không nhiễm đắm,

 giáo hóa độ thoát mọi chúng sinh mà không khởi ý nghĩ "có chúng sinh".

 Luôn cầu công đức của Phật mà tâm không nương tựa vào đâu;

 nói về hạnh thù thắng mầu nhiệm ấy, khiến đại chúng đều vui mừng.

 Hàng phục mọi ma, diệt phiền não ba cõi,

 đã đủ công đức của bậc thánh, lại thị hiện địa vị đồng tử (giai vị "đồng chân" của Bồ-tát, tâm trong sạch như trẻ thơ; cũng là hiện thân trẻ nhỏ).

 Diệt điều ác, phiền não và ngu si, tâm thường lặng lẽ,

 thị hiện vô lượng hạnh; tôi nói công đức của vị ấy.

 Lìa xa mọi điều ác, rốt ráo đến bờ bên kia (bờ giải thoát, ra khỏi biển sinh tử),

 ở giữa vô lượng chúng sinh hiện ra đủ thứ biến hóa,

 biết tâm sinh khởi, tồn tại và hoại diệt, thị hiện mọi việc;

 nói công đức mầu nhiệm ấy, khiến đại chúng đều vui mừng.

 Thấy chúng sinh trong ba cõi hữu (ba cõi tồn tại của luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) bị vô lượng nỗi khổ đè ép,

 trôi lăn trong sinh tử, lửa phiền não cháy hừng hực,

 muốn cho họ được giải thoát, nên một lòng cầu bồ-đề.

 Nói sơ lược đức trong sạch của vị ấy, hãy một lòng khéo lắng nghe.

 Bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng không lười), thiền định đều được tự tại,

 đầy đủ trí tuệ và phương tiện, dùng lòng từ lớn độ chúng sinh;

 vô lượng vô số kiếp vui tu bi, hỷ, xả (cùng với từ là bốn tâm rộng lớn: từ — đem vui cho người; bi — cứu khổ cho người; hỷ — vui theo điều tốt của người; xả — buông bỏ, không thiên vị).

 Tôi nói công đức ấy, các vị nhân giả hãy lắng nghe.

 Làm khô héo vô lượng thân mình, luôn chân chánh cầu bồ-đề,

 không tiếc thọ mạng, rốt ráo đạo vô thượng.

 Luôn vì lợi ích chúng sinh, không cầu an vui cho mình;

 bậc Mâu-ni (bậc thánh vắng lặng) có tâm từ bi, tôi nói hạnh thù thắng của vị ấy.

 Vô lượng vô số kiếp, nói một phần nhỏ cũng không hết.

 Hư không còn đo lường được, nước biển còn đếm được từng giọt,

 chứ biển công đức của Bồ-tát thì không gì có thể ví được.

 Vì làm lợi ích chúng sinh nên nói sơ lược một phần nhỏ.

 Giữ gìn thiện căn của chúng sinh, nuôi lớn pháp lành trong sạch,

 lìa xa tâm kiêu mạn, cầu pháp không biết chán,

 khiến chúng sinh được an trú, nuôi lớn cây trí tuệ.

 Tâm Bồ-tát như mặt đất, làm lợi ích tất cả chúng sinh.

 Tâm từ mềm mại là rễ, đại bi vô thượng là thân cây,

 công đức là lá, trí tuệ là hoa, giữ giới là hương thơm mầu.

 Ánh sáng tuệ trong sạch của Như Lai làm nở hoa Bồ-tát,

 hoa không dính nước hữu vi, khiến khắp chúng sinh vui mừng.

 Tâm ngay thẳng là hạt giống, từ bi là rễ và mầm,

 trí tuệ, phương tiện là thân cây, năm độ (năm hạnh đưa sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) là cành nhánh,

 thiền là lá, các minh (trí sáng suốt thấu triệt) là hoa, nhất thiết trí (trí biết hết tất cả, tức trí của Phật) là quả.

 Cây pháp ấy có chim thần lực đậu, che khắp ba thế gian (?) (thế gian chúng sinh, thế gian cõi nước, và thế gian của trí giác ngộ).

 Lấy chân lý chân thật làm chân, lấy pháp lành trong sạch làm thân,

 chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn) là cổ, trí là đầu, giải thoát là đỉnh đầu,

 từ bi là đôi mắt sáng trong, từ hang sâu của nghĩa chân thật bước ra:

 đó là sư tử pháp Bồ-tát, điều phục mọi ma.

 Sinh tử là đồng hoang, phiền não là những đường hiểm ác,

 biên kiến (cái thấy lệch về một bên: cho mọi thứ là thường còn mãi hoặc là đứt mất hẳn) là nạn giặc cướp, kẻ mù ngu si lạc mất đường chánh.

 Bồ-tát là bậc đạo sư lớn, thấy những kẻ lạc lối trong tối tăm,

 chỉ bày đường chánh cho họ, dẫn đến chỗ an ổn.

 Tham, sân và các phiền não thường làm khổ hại chúng sinh,

 vô lượng khổ nạn ép ngặt suốt đêm dài.

 Bồ-tát thấy nỗi khổ ấy, vì họ mà phát tâm đại bi,

 nói đủ tám vạn bốn nghìn phép đối trị (phương pháp chữa trị từng loại phiền não) để cứu độ.

 Bồ-tát làm Pháp vương (vua của chánh pháp), dùng đạo chánh giáo hóa chúng sinh,

 khiến họ xa điều ác, tu các điều lành, một lòng cầu bồ-đề.

 Ở chỗ tất cả chư Phật, nhận lời thọ ký về trí tự tại,

 rộng bố thí của báu của hiền thánh, khiến người đủ báu bảy giác (bảy yếu tố giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, nhớ nghĩ, định, buông xả).

 Giới trong sạch là trục bánh xe, tinh tấn là nan hoa,

 chánh thọ tam-muội là vành bánh; quay bánh xe pháp trong sạch ba lần (ba lần giảng bốn đế: chỉ rõ, khuyên tu, và chứng nghiệm).

 Tâm trong sạch là khiên, trí tuệ sáng bén là gươm,

 phá diệt các phiền não, ngoại đạo (những giáo thuyết ngoài Phật pháp) và quân ma oán thù.

 Biển trí tuệ rất sâu, nước chánh pháp chỉ một vị,

 đầy dẫy báu thiền và giác, không ai biết hết được.

 Tâm ngay thẳng trong sạch rộng lớn, nhất thiết trí là thủy triều;

 biển trí tuệ của Bồ-tát diễn nói không thể hết.

 Cao nhất trong thế gian, mà đối với thế gian không dính mắc;

 núi thiền, minh và trí tuệ vững chắc ngay thẳng, không nghiêng không động.

 Nếu có ai gần gũi thì mau được trí tuệ như vị ấy.

 Đứng trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) của trí tuệ, nhìn khắp mọi thế gian.

 Tâm sâu như kim cương, tất cả đều bền chắc;

 lòng tin vào Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) và nhất thiết trí không thể phá hoại.

 Hàng phục mọi ma, dẹp hết các phiền não,

 an trú không sợ hãi, độ thoát các loài chúng sinh.

 Dấy lên mây đại từ che khắp tất cả,

 chớp đại bi sáng rực, sấm vang tiếng pháp lớn.

 Bốn biện tài tuôn mưa pháp, nước cam lồ của tám chánh đạo (tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng),

 dập tắt lửa phiền não, an trú nơi mọi nghĩa lý.

 Pháp lành trong sạch là thành, trí tuệ là tường vách,

 trí vô thượng là lầu gác, tàm quý (biết hổ thẹn với mình và xấu hổ với người khi làm điều sai) là hào sâu,

 ba cửa giải thoát Không (không, vô tướng, vô nguyện: thấy các pháp vốn không, không bám hình tướng, không mong cầu) là cổng thành, chánh niệm là lính canh giữ,

 bốn đạo (?) (bốn chặng tu: chuẩn bị, dứt phiền não, giải thoát, tiến lên cao hơn) là đường chánh; đi theo đó mà ra khỏi ba cõi.

 Dựng cờ pháp vô thượng, phá diệt mọi ma.

 Pháp thân là chim cánh vàng (tức ca-lâu-la), bốn như ý túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm, suy xét) là chân,

 từ bi là đôi mắt sáng trong, đậu trên cây nhất thiết trí.

 Vua chim cánh vàng Bồ-tát, ở giữa biển lớn sinh tử,

 quặp lấy trời, người, rồng, đặt lên bờ niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử).

 Giới trong sạch là mặt trời tròn đầy, trí trong sạch là ánh sáng,

 thần túc (thần thông đi lại tự tại) là đi nhanh, làm khô cạn nước ái dục (lòng tham đắm),

 đánh thức chúng sinh trong đêm dài, nuôi lớn thuốc căn và lực.

 Mặt trời sáng trong Bồ-tát, không đâu không chiếu tới.

 Mặt trăng pháp giới tròn đầy, chúng sinh nhìn không chán,

 che lấp ánh đom đóm trí nhỏ của hai thừa (Thanh văn và Duyên giác).

 Mặt trăng mát dịu Bồ-tát dạo trong cái không rốt ráo (mọi pháp rốt cùng đều không có tự tính),

 rủ ánh sáng chiếu ba cõi, tâm và pháp không gì không hiện.

 Vua tự tại của các pháp, lấy sắc công đức trang nghiêm thân,

 mắt trí trong sạch đầy phương tiện, an trú nơi pháp thù thắng mầu nhiệm,

 thân trang nghiêm bằng tướng tốt (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của thân Phật), ai nhìn cũng không chán.

 Vị vua tự tại về pháp ấy theo đúng pháp mà cai trị chúng sinh,

 dẹp hết dục và phiền não, vượt ra khỏi ba cõi,

 thường vui siêng tu pháp từ, bi, hỷ, xả.

 Đại Phạm vương Bồ-tát hiện khắp đủ loại thân,

 phát ra tiếng trong sạch mầu nhiệm, ba cõi không đâu không nghe.

 Lìa xa mọi hành, cảnh giới luôn trong sạch,

 được trí bất thoái (không bao giờ thối lui), đầy đủ tự tại về pháp,

 lìa hẳn đường lối của hai thừa, được chư Phật thọ ký,

 cưỡi cỗ xe vô thượng (thừa: cỗ xe, ví giáo pháp chở người đến giác ngộ), rốt ráo nhất thiết trí.

 Tâm sạch như hư không, lìa hẳn mọi hữu (sự tồn tại trong luân hồi),

 làm việc thế gian mà tâm không nương tựa vào đâu,

 rốt ráo hạnh trong sạch, cũng khiến chúng sinh được như vậy.

 Trí tuệ Bồ-tát rộng lớn, trong sạch như hư không.

 Vô lượng phương tiện như mặt đất, làm lợi ích các loài chúng sinh;

 nước từ bi mát lạnh dập tắt phiền não nóng bức;

 lửa trí tuệ mạnh mẽ đốt sạch tập khí (thói quen còn sót lại) của phiền não;

 như gió rong ruổi mười phương, làm rộng khắp các Phật sự.

 Ngọc như ý (viên ngọc báu muốn gì được nấy) Bồ-tát dẹp hết mọi nghèo khổ.

 Trí tuệ như kim cương phá diệt các tà kiến (cái thấy sai lầm),

 vô lượng đức trang nghiêm khiến chúng sinh đều vui,

 rốt ráo hạnh vô thượng, an trú nơi chỗ của Như Lai.

 Hoa công đức của Bồ-tát được bảy giác làm cho nở,

 các nguyện là chuỗi hoa báu, trang sức trên đỉnh thế gian.

 Hương giới trong sạch của Bồ-tát lìa xa các giới sai lạc,

 dùng hương giới trong sạch này xoa xông cho tất cả chúng sinh.

 Lọng vô thượng của Bồ-tát che khắp các thế gian,

 dựng cờ trí tuệ, phá đổ cờ của quân ma.

 Hạnh trang nghiêm của Bồ-tát là lá phướn trí tuệ trong sạch mầu nhiệm,

 áo công đức tàm quý che khắp mọi chúng sinh.

 Cỗ xe vô thượng của Bồ-tát, cưỡi lên mà ra khỏi ba cõi;

 tâm khéo điều phục, thuần thục, an trú như voi chúa báu.

 Rồng chúa lớn Bồ-tát đầy đủ sức tự tại,

 mưa khắp pháp cam lồ thấm nhuần các loài chúng sinh.

 Bồ-tát rất khó gặp, như hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần),

 hàng phục mọi ma, dẹp hết các phiền não.

 Bánh xe pháp Phật quay, vị ấy có thể theo đó mà quay;

 đèn tuệ dẹp mọi bóng tối, khiến khắp nơi thấy được đường chánh.

 Sông công đức của Bồ-tát chảy theo đường chánh,

 luôn làm cây cầu vượt sinh tử, độ người không nghỉ.

 Thuyền chánh pháp của Bồ-tát dạo trên biển các nguyện,

 trí tuệ đều thành tựu tròn đầy, độ người đến bờ bên kia.

 Vườn rừng trong sạch của Bồ-tát lấy niềm vui chân thật làm vui chúng sinh,

 hoa giải thoát của chánh pháp, cung điện trí tuệ sáng trong.

 Đỉnh Tuyết Sơn (dãy núi tuyết Hy-mã-lạp-sơn) Bồ-tát mọc ra vua cây thuốc,

 trừ bệnh phiền não, khiến tất cả đều vui.

 Bồ-tát ngang bằng Như Lai, giác ngộ các chúng sinh,

 dẹp tan bóng tối ngu si, được thành Đẳng Chánh Giác.

 Đấng Tối Thắng (tức Phật) từ đâu đến, Bồ-tát cũng đến như thế,

 được trí bình đẳng, rốt ráo đến bờ bên kia.

 Bồ-tát là bậc đạo sư lớn, giáo hóa các loài chúng sinh,

 tự nhiên thành chánh giác, đạt cảnh giới nhất thiết trí,

 đầy đủ vô lượng sức mạnh, không gì phá hoại được,

 an trú không sợ hãi, biết pháp, hiểu rõ chúng sinh.

 Cho đến tất cả chúng sinh trong cõi sắc (cõi trời của người tu thiền, còn thân hình nhưng đã lìa dục),

 mọi tiếng nói của họ đều có thể thuận theo.

 Vượt cõi sắc đến cõi vô sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không có thân hình), hiện ra mọi việc ở nơi đó.

 Tất cả chúng sinh có nói cũng không hết được

 những công đức như thế mà Bồ-tát đều thành tựu.

 Hiểu rõ tánh và phi tánh, có và không có,

 đầy đủ trí chân thật, dẹp hết mọi trói buộc,

 rốt ráo nhất thiết trí, tâm không dính mắc.

 Nói hạnh rất sâu ấy, khiến đại chúng đều vui mừng.

 Thấu suốt mọi pháp đều như huyễn hóa (như trò ảo thuật, có hình mà không thật),

 phát khởi lòng bi đầy phương tiện, được tất cả chư Phật hộ trì,

 sinh ra cửa hóa hiện của trí tuệ, hiện khắp vô lượng việc.

 Các vị nhân giả hãy lắng nghe các công đức của Bồ-tát:

 một thân không bờ mé mà hiện khắp vô lượng thân,

 chẳng phải tâm, chẳng phải cảnh của tâm, ứng hiện cho mọi chúng sinh;

 phát ra một tiếng mầu nhiệm, rốt ráo mọi phép ngôn ngữ,

 thâu nhiếp hết các loài chúng sinh và mọi tiếng nói.

 Lìa thân phiền não, tùy chỗ thích ứng mà hiện thân,

 thân vô lượng phương tiện, dùng mọi tiếng nói để thuyết pháp,

 tâm thường vắng lặng, trong sạch như hư không.

 Dùng tâm trang nghiêm các cõi, thị hiện cho mọi chúng sinh;

 hiện đủ loại thân mà không dính mắc vào đó;

 lìa mọi sự sinh mà cũng không phá hoại nhân của sự sinh;

 thuận theo mọi nẻo (các đường tái sinh như trời, người, súc sinh…), thọ sinh mà không dính mắc;

 hiểu thân như hư không, tùy chỗ thích ứng mà hiện.

 Bồ-tát hiện vô lượng vô biên việc như thế,

 cung kính cúng dường đấng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật) tối thắng.

 Hương xoa, hương bột, hoa, cờ, lọng, phướn, âm nhạc,

 những đồ cúng dường vô thượng, với tâm ngay thẳng mà cúng chư Phật.

 Không rời một hội Phật mà có mặt khắp chỗ chư Phật,

 khéo léo nêu câu hỏi, nghe nhận pháp sâu mầu.

 Nhờ nghe chánh pháp này mà được các tam-muội,

 trong mỗi tam-muội lại sinh ra vô lượng cửa định;

 lại có thể hiện khắp vô lượng lần ra khỏi tam-muội,

 trí tuệ, phương tiện khéo léo, rốt ráo đến bờ bên kia.

 Giác ngộ mọi pháp đều như huyễn hóa,

 hiện đủ loại thân, phát ra vô lượng tiếng nói,

 đi vào lưới ý tưởng của chúng sinh mà tâm không nhiễm đắm.

 Có khi hiện làm chúng sinh, thuận theo lẽ thế gian;

 có khi bày ra hạnh bồ-đề vô lượng vô biên:

 bố thí, giữ giới trong sạch, nhẫn nhục, siêng năng tinh tấn,

 định, tuệ, bốn tâm vô lượng, tu bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm lợi ích cho họ, cùng làm việc với họ).

 Có khi hiện hạnh đã thành tựu tròn đầy, có khi được vô sinh nhẫn (an trú vững vàng trong chân lý các pháp vốn không sinh không diệt),

 có khi nhận lời thọ ký quán đảnh (nghi lễ rưới nước lên đầu, ví việc được chư Phật xác nhận sắp thành Phật), có khi là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật).

 Có khi hiện theo thừa Thanh văn, có khi lại hiện làm Duyên giác,

 nhập niết-bàn ở vô lượng cõi mà không bỏ hạnh Bồ-tát.

 Có khi hiện làm Đế Thích, có khi hiện làm Phạm thiên vương,

 có khi có thiên nữ vây quanh, có khi lại ngồi yên lặng một mình.

 Có khi hiện hình tỳ-kheo (người xuất gia), giữ giới trong sạch, chế ngự các căn (các giác quan),

 có khi hiện làm vua tự tại, có khi hiện vào lưới pháp (?).

 Có khi hiện làm cô gái khéo nghề, có khi hiện tu khổ hạnh,

 có khi hiện ở trong năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, hương thơm, vị ngon, sự đụng chạm êm ái), có khi lại ở trong thiền định.

 Có khi hiện nhập niết-bàn, có khi lại hiện thọ sinh,

 có khi hiện thân trẻ nhỏ, có khi lại hiện già yếu.

 Nếu có ai đem điều này ra suy lường thì tâm sẽ mê loạn mà phát cuồng.

 Có khi ở cung điện cõi trời, có khi hiện mạng chung rồi giáng sinh xuống,

 có khi hiện ở trong thai mẹ, thành Phật, quay bánh xe pháp.

 Có khi lại hiện ra đời, có khi hiện nhập niết-bàn,

 có khi hiện học nghề thuật lúc còn nhỏ, có khi lại hiện xuất gia.

 Có khi hiện ngồi nơi đạo tràng, có khi thành đạo vô thượng,

 có khi lại thị hiện quay bánh xe chánh pháp tự tại.

 Có khi hiện cầu chánh pháp, có khi hiện làm thân Phật,

 đầy khắp vô lượng cõi mà không lui sụt hạnh Bồ-tát;

 đi sâu vào vô lượng kiếp, rốt ráo đến bờ bên kia.

 Vô lượng kiếp là một niệm, một niệm là vô lượng kiếp;

 mọi kiếp vốn chẳng phải kiếp, mà vì chúng sinh thị hiện thành kiếp;

 không đến, không tích tụ, mà thị hiện việc của các kiếp.

 Trong một hạt bụi thấy khắp tất cả chư Phật;

 nơi mọi loài chúng sinh, không chỗ nào không có Phật.

 Tất cả các cõi Phật và cảnh giới của chúng sinh

 đều có thể phân biệt mà biết; mọi pháp ấn (dấu ấn chân lý dùng để xác nhận đúng là Phật pháp),

 dù mọi kiếp còn có thể hết, pháp ấn thì không cùng tận.

 Biết chúng sinh như thế, vô lượng không bờ bến.

 Một chúng sinh ấy có vô lượng trăm nghìn vạn

 na-do-tha (đơn vị số cực lớn) thân, nhân duyên cũng như vậy.

 Như một chúng sinh ấy, tất cả chúng sinh cũng đều thế.

 Biết rốt ráo như vậy, lại khiến tất cả cùng học.

 Biết rõ căn cơ của chúng sinh, cao, vừa, thấp khác nhau,

 các căn thường trôi chuyển, biết ai là pháp khí, ai không phải pháp khí.

 Một căn và mọi căn lần lượt nương giữ lẫn nhau,

 trí vi tế của Bồ-tát đều phân biệt mà biết.

 Cũng biết tánh của các ham muốn, đủ loại cấu bẩn phiền não,

 hiểu rõ tâm hành (sự vận hành của tâm) quá khứ, vị lai và hiện tại,

 biết hết hạnh của chúng sinh, rốt ráo đến bờ bên kia.

 Biết hành mà không có chỗ hành, vì chúng sinh nói pháp mầu;

 biết tâm hành như vậy, cả nhiễm ô lẫn trong sạch.

 Bồ-tát trong một niệm được nhất thiết trí,

 đi sâu vào tâm Như Lai, rốt ráo khó nghĩ bàn,

 trong một niệm biết hết trí vô thượng của chư Phật,

 rốt ráo trí thần lực, đầy đủ các thần thông và minh trí.

 Có thể trong một niệm đến khắp các cõi mười phương;

 đi nhanh như vậy suốt vô lượng vô số kiếp

 mà không rời chỗ ngồi ban đầu, an trú nơi pháp rất sâu.

 Như nhà ảo thuật hiện ra đủ loại hình sắc,

 chẳng phải có hình, chẳng phải không hình, huyễn hóa vốn không có thật;

 Bồ-tát cũng như vậy, hiểu sâu phương tiện rộng lớn,

 thị hiện các biến hóa đầy khắp mọi thế gian.

 Ví như mặt trời sáng trong xuất hiện ở thế gian,

 có thể dẹp hết mọi bóng tối, không gì không được chiếu;

 mặt trời trí tuệ của Bồ-tát sáng trong, rất tròn đầy,

 ra từ cảnh giới tâm trong sạch, chiếu khắp mọi pháp.

 Như người trong mộng làm ra đủ thứ việc,

 vô lượng kiếp còn có thể hết, tánh của mộng không cùng tận;

 Bồ-tát trong một niệm thị hiện các pháp như mộng,

 vô lượng kiếp còn có thể hết, trí tuệ không bao giờ cùng.

 Thường vui ở núi rừng đầm vắng, lìa xa lời lẽ thế gian,

 rốt ráo con đường ngôn ngữ mà tâm không nhiễm đắm.

 Bồ-tát biết rõ tánh chân thật của các pháp,

 nói khắp mọi tiếng của chúng sinh mà không khởi vọng tưởng (ý nghĩ hư dối).

 Ví như vào tháng mùa xuân, chúng sinh thấy hơi nắng dợn (ảo ảnh trên mặt đất nóng),

 kẻ ngu tưởng là nước, đuổi theo càng thêm khát;

 Bồ-tát cũng thấy như vậy: chúng sinh bị phiền não che lấp,

 như hơi nắng dợn làm thêm khát, nên một lòng cầu giải thoát cho họ.

 Biết chúng sinh không thật mà càng thêm lòng đại bi.

 Quán sắc (thân thể, vật chất) như đám bọt tụ lại, thọ (cảm giác) như bong bóng trên mặt nước,

 tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm) như hơi nắng dợn mùa xuân, các hành (những hoạt động tạo tác của tâm) như cây chuối (thân rỗng, không có lõi),

 tâm (thức, sự hay biết) như nhà ảo thuật hiện ra đủ thứ việc.

 Khéo phân biệt năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) mà tâm không dính mắc.

 Các nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) đều trống vắng, không có chủ thể tự tại nào;

 các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) không có tánh thật, chỉ bày ra sự phân chia của cõi chúng sinh.

 Chân lý tối thượng nhất chắc chắn là tánh vắng lặng;

 rộng diễn giải, phân biệt các pháp mà tâm không nhiễm đắm.

 Bồ-tát biết năm ấm không có quá khứ, vị lai, hiện tại;

 do phiền não và nghiệp mà quay bánh xe ba khổ này (khổ vì đau đớn, khổ vì cái vui bị hoại mất, khổ vì mọi thứ luôn biến đổi).

 Diễn nói pháp duyên khởi (mọi sự do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra), chẳng phải có cũng chẳng phải không;

 hiểu sâu nghĩa chân thật mà không dính mắc vào đó.

 Trí tuệ trong sạch của Bồ-tát giảng giải pháp ba đời,

 chỉ cho các loài chúng sinh thấy tất cả đều chỉ là một niệm.

 Cõi dục (cõi của những loài còn ham muốn), cõi sắc, cõi vô sắc, thị hiện việc của chúng sinh;

 giới và giải thoát của ba thừa (Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), rốt ráo nhất thiết trí.

 Biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ, biết nghiệp, biết các căn,

 biết các ham muốn, các tánh, các phiền não, biết con đường đi đến mọi nơi,

 trí túc mạng (biết các đời trước), thiên nhãn (mắt trời thấy khắp xa gần), dứt hết các phiền não:

 biết mười trí lực của Phật mà vẫn chưa rốt ráo.

 Thuận theo Phật pháp, hiểu sâu các pháp đều là không,

 diệt hết mọi phiền não mà không dứt hẳn các lậu,

 rộng vào con đường rất sâu, giáo hóa các loài chúng sinh.

 Phật tử an trú không sợ hãi, không bỏ hạnh Bồ-tát,

 không lầm lẫn, không sơ sót, cũng không bỏ chánh niệm;

 tinh tấn, ý muốn, tam-muội và trí tuệ không suy giảm;

 ba nghiệp (thân, miệng, ý) luôn trong sạch, thấu suốt cả ba đời;

 dùng đại từ thương nghĩ chúng sinh, tất cả không ngăn ngại;

 đi sâu vào các pháp môn, đầy đủ những hạnh như vậy.

 Tôi nói một phần nhỏ nghĩa công đức trang nghiêm ấy,

 vô lượng vô số kiếp nói cũng không thể hết;

 phần nhỏ tôi nói chỉ như một hạt bụi của cả mặt đất.

 Luôn nương vào trí Như Lai mà cũng không nương vào đâu,

 thường tu ý tưởng kỳ lạ đặc biệt, vì lòng đại bi bền chắc mạnh mẽ.

 An trú giới trong sạch, thường siêng năng tinh tấn,

 giáo hóa các loài chúng sinh, trao lời thọ ký cho những người con Phật chân thật.

 Rốt ráo công đức của Phật, biết các cõi, biết chúng sinh,

 phân biệt các kiếp ba đời mà tâm không mỏi mệt.

 Đủ sức đà-la-ni, hiểu sâu nghĩa chân thật,

 suy nghĩ pháp không gì sánh, được đạo vô thượng.

 Với mọi công đức mầu nhiệm, phát nguyện cầu bồ-đề;

 sức nhân duyên của từ bi khiến bồ-đề trong sạch thù thắng.

 Đầy đủ các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác), thuận theo mà khéo rốt ráo,

 quyết định các trí lực, giác ngộ đạo vô thượng.

 Thành tựu trí phương tiện, vui nói pháp rất sâu,

 thuận theo và thường giữ gìn, được địa vị Pháp vương.

 An trú nơi pháp thù thắng mầu nhiệm mà không dính mắc vào đó,

 sinh ra sự hóa hiện của trí tuệ, giác ngộ bồ-đề thù thắng.

 Gìn giữ suốt mọi kiếp, Bồ-tát được điều mong cầu chân chánh (?).

 An trú pháp rất sâu, dẹp hết nghi ngờ của chúng sinh,

 tu tập trí rất sâu, khéo phân biệt các pháp,

 rốt ráo cảnh giới định và tuệ, giác ngộ nhất thiết trí,

 trí vào các giải thoát, rốt ráo đến bờ bên kia.

 Đầy đủ các thần thông và minh trí, như khu vườn mát mẻ không chút cấu bẩn,

 đầy đủ pháp lành trong sạch, thị hiện đủ loại hạnh,

 hiện khắp các pháp trang nghiêm, đều không thể nghĩ bàn.

 Khéo biết tâm chúng sinh, có thể nói pháp khiến họ đạt đến rốt ráo.

 Dấu ấn bồ-đề trong sạch, ánh sáng trí chiếu tất cả,

 không ai có thể cân lường, lìa xa thói lười biếng.

 An trú vững như vua của các núi, đầy đủ biển công đức và trí tuệ;

 pháp như báu kim cương mầu nhiệm, an trú trong sự trang nghiêm lớn lao,

 làm trọn các việc lớn, không gì phá hoại được.

 Được thọ ký bồ-đề, an trú tâm rộng lớn,

 được kho tàng vô tận của Phật, giác ngộ mọi pháp.

 Trí về thế gian luôn tự tại, dạo chơi trong các thần thông;

 trong cảnh giới của mọi pháp đều tự tại, không ngăn ngại.

 Thân, nguyện, hạnh đều tự tại, trí tuệ cũng tự tại,

 vô lượng ức điều tự tại, thị hiện cho tất cả.

 Đầy đủ các tự tại, dạo chơi trong các sức thần thông,

 đi sâu vào cảnh giới Phật, không gì phá hoại được.

 Được trang nghiêm bằng trí tuệ sáng suốt, bằng sự không sợ hãi và các pháp bất cộng (những đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác),

 tu hành sự nghiệp của người con Phật, lìa xa mọi điều ác.

 Thân trong sạch, việc làm của thân trong sạch; miệng trong sạch, việc làm của miệng trong sạch;

 vì được chư Phật giữ gìn nên làm xong mười việc lớn.

 Tâm và tâm sở (các tác dụng tâm lý đi kèm với tâm) khởi lên, an trụ, bày rõ việc vô thượng.

 An trú nơi định của các căn, được căn tối thắng,

 tâm trong sạch ngay thẳng, lìa xa mọi dối nịnh quanh co.

 Đi sâu vào tánh của chúng sinh, thị hiện đủ loại việc,

 dẹp hết tập khí phiền não, rốt ráo hạnh vô thượng.

 Đầy đủ trí tuệ sâu xa, được nhất thiết trí,

 lìa xa mọi điều ác, dùng phương tiện hướng đến tịch diệt (sự vắng lặng hoàn toàn, tức niết-bàn).

 Sinh ra con đường công đức, khéo học mọi điều cần học,

 vô lượng cảnh giới của tâm đạo, tu tập mà không dính mắc.

 An trú nơi trí tuệ sâu xa, thị hiện sự trang nghiêm của đạo.

 Tay chân, tâm và bụng là kho tàng trí tuệ vô thượng,

 tâm như kim cương, trí tuệ là khí giới,

 trí tuệ quán sát là đỉnh đầu, đi sâu vào hạnh bồ-đề,

 giới trong sạch là mũi, dẹp hết các lửa nóng phiền não,

 bốn biện tài là lưỡi rộng dài, thân không nơi nào không tới,

 tâm trí tuệ trong sạch mầu nhiệm, các hạnh lành là sự đi lại.

 Đạo tràng là chỗ ở an ổn, tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) là chỗ ngồi,

 Phạm trú (bốn tâm vô lượng, lối sống trong sạch như cõi trời Phạm) là giường nằm yên, đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) không ngăn ngại.

 Quán sát trí của đấng Thiện Thệ (danh hiệu của Phật: bậc đã khéo đi đến niết-bàn), chiếu khắp tất cả,

 xem khắp hạnh của chúng sinh và đủ loại công đức mầu nhiệm;

 lấy đó làm sự vươn mình mạnh mẽ (như sư tử vươn mình rũ lông). Lìa tham là bố thí trong sạch,

 không kiêu mạn là giới trong sạch, không lay động là nhẫn trong sạch,

 không lui chuyển là tinh tấn trong sạch, tự tại là thiền trong sạch,

 không làm theo ngu si là trí, lòng từ như hư không cứu giúp khắp nơi,

 không buồn khổ là bi, pháp trong sạch là hỷ,

 lìa các phiền não là xả, vắng lặng là nghĩa sâu xa,

 cảnh giới là chánh pháp, hồi hướng (đem công đức mình đã làm hướng về giác ngộ và về chúng sinh) là đồ dùng công đức,

 đồ dùng trí tuệ như gươm bén, chiếu khắp là ánh sáng cho mọi người.

 Nghe pháp không biết chán, đó là chân chánh cầu pháp;

 không tiếc thân mạng, đó là làm sáng chánh pháp;

 thuận theo lời Phật dạy, dẹp bỏ đường lối của ma;

 tâm trong sạch ngay thẳng, thâu nhiếp sự nghiệp của chư Phật;

 lìa xa việc làm của ma, nuôi lớn các trí tuệ;

 lìa khỏi sự khống chế của ma, an trú trong sự gia hộ của chư Phật;

 rốt ráo được pháp gia hộ, trú nơi trí tuệ không có chỗ trú.

 Làm xong nghiệp rồi mạng chung, giáng thần thức vào thai mẹ,

 thị hiện nẻo sống nhỏ nhiệm (?), rồi lại hiện ra đời,

 hiện xưng rằng: "Ta là tối thắng", hiện đi bảy bước,

 hiện làm trẻ nhỏ, lại hiện ở chốn thâm cung,

 hiện xuất gia học đạo, trang nghiêm các đạo tràng,

 phóng khắp vô lượng ánh sáng, giác ngộ các loài chúng sinh,

 hàng phục mọi ma, được thành đạo vô thượng,

 hiện quay bánh xe pháp trong sạch, thị hiện địa vị Như Lai,

 làm tăng trưởng pháp lành trong sạch, hiện đại bát-niết-bàn.

 Các hạnh Bồ-tát tu là vô lượng không bờ bến;

 như điều tôi vừa nói, chỉ nêu sơ lược một phần nhỏ.

 Tu tập suốt vô lượng kiếp, khiến chúng sinh an trú nơi bồ-đề,

 với hạnh của chúng sinh và các pháp đều không nhiễm đắm.

 Đầy đủ hạnh như vậy, thành tựu sức tự tại:

 đem vô lượng cõi đặt vào một lỗ chân lông,

 tay cầm vô lượng cõi đi khắp các thế giới,

 rồi đặt trở lại chỗ cũ mà chúng sinh không hề sợ hãi.

 Bồ-tát đem tất cả các cõi Phật đã trang nghiêm trong sạch

 đặt vào một lỗ chân lông, chúng sinh không ai là không thấy.

 Có thể dùng một lỗ chân lông chứa hết mọi biển,

 mà biển lớn không thêm không bớt, chúng sinh không bị quấy hại.

 Thị hiện mọi sự việc như thế:

 vô lượng núi kim cương, lấy tay xoa thành bụi nhỏ,

 đem tất cả bụi ấy rải khắp các cõi Phật;

 lại nghiền các cõi ấy thành bụi, mỗi hạt bụi rơi xuống một cõi (?), rải khắp các thế giới khác.

 Mọi hạt bụi ấy còn có thể biết số, chứ trí tuệ thì không thể cùng tận.

 Trong một lỗ chân lông phóng ra ánh sáng trong sạch,

 chiếu khắp mọi thế gian, che lấp ánh sáng mặt trời mặt trăng,

 ánh sáng của ngọc, của lửa, của thần trời đều ẩn mất, không hiện ra nữa;

 dẹp hết khổ của các ác đạo, vì họ nói pháp vô thượng.

 Một tiếng nói của Bồ-tát sinh ra mọi tiếng nói,

 tất cả chúng sinh không ai là không nghe,

 vì nghe được tiếng pháp ấy mà đều rất vui mừng.

 Có đủ sức tuyên giảng rộng rãi những pháp chư Phật đã nói.

 Đem tất cả các kiếp quá khứ đặt vào vị lai và hiện tại,

 đem các kiếp vị lai và hiện tại xoay về đặt vào quá khứ,

 tất cả các cõi mười phương đều hiện ra cảnh thành lập và hoại diệt.

 Đem tất cả chúng sinh đặt vào một lỗ chân lông.

 Tất cả các đức Như Lai quá khứ và hiện tại,

 đầy đủ sức tự tại, đều hiện ra trong thân mình.

 Hiểu sâu pháp biến hóa, khéo tùy chỗ thích ứng,

 hiện khắp vô lượng thân mà không dính mắc vào đâu:

 thân Đế Thích, thân Phạm vương, thân Tứ Thiên Đại vương,

 thân trong sạch của chư thiên, thân của mọi chúng sinh,

 thân Thanh văn, Duyên giác, thân trong sạch của Như Lai;

 hiện khắp mọi thân, khéo tu hạnh Bồ-tát.

 Hiện vào lưới ý tưởng của mọi loài, đủ các bậc cao, vừa, thấp,

 được nhất thiết trí gìn giữ, hiện khắp Phật và các cõi,

 đầy đủ trí tuệ sâu xa, dẹp tan các lưới ý tưởng,

 thị hiện hạnh Bồ-tát, rốt ráo thành bồ-đề.

 Thị hiện vô lượng sức tự tại như thế,

 không gì là không hiện, mà cả thế gian không ai biết được.

 Thị hiện mà không có gì để hiện, rốt ráo không gì cao hơn;

 tùy theo chỗ thích hợp với chúng sinh mà nói hạnh quyết định.

 Thân trong sạch như hư không, tiếng mầu nhiệm đầy khắp thế gian,

 giới trong sạch là hương xoa, áo tàm quý che khắp,

 dải lụa chánh pháp không cấu bẩn quấn trên đầu, nhất thiết trí là ngọc ma-ni (ngọc báu quý nhất),

 công đức trang nghiêm thân, được phong làm vua vô thượng.

 Ba-la-mật là bánh xe vàng (một trong bảy báu vật của vua Chuyển luân — vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp, có bảy báu: bánh xe vàng, voi, ngựa, ngọc, nữ, quan giữ kho, tướng quân), các thần thông là voi báu,

 thần túc là ngựa báu, tuệ trong sạch là ngọc báu vô thượng,

 hạnh mầu nhiệm là nữ báu, bốn nhiếp pháp là vị quan giữ kho báu,

 phương tiện là tướng quân báu: đó là vua Chuyển luân vô thượng.

 Tam-muội thù thắng mầu nhiệm là thành, quán xét tánh không là cung điện mầu nhiệm,

 từ bi là sự trang nghiêm lớn, trí tuệ là gươm sắc bén,

 chánh niệm bền chắc là cung, căn sáng bén là mũi tên,

 sự hộ trì của chư Phật là lọng che, dựng lên cờ trí tuệ,

 đi thẳng vào giữa quân ma, dùng sức nhẫn mà phá diệt hết.

 Đà-la-ni là đất bằng, hạnh trong sạch mầu nhiệm là dòng nước chảy,

 trí sâu là suối phun, tuệ trong sạch là rừng cây mát mẻ,

 tánh không là ao nước trong lặng, hoa bảy giác mầu nhiệm nở rộ,

 lấy thần túc để trang nghiêm, lấy tam-muội làm vui thú,

 các pháp môn là lời ca tụng, sự suy nghĩ về chánh pháp là thể nữ,

 pháp cam lồ là thức ăn, vị giải thoát là nước uống,

 điều khiển cỗ xe ba thừa đã thuần phục, dạo chơi trong khu vườn vô thượng.

 Những hạnh thù thắng này cùng các pháp vô thượng khác,

 tu học suốt vô lượng kiếp mà tâm không mỏi mệt;

 cúng dường tất cả chư Phật, trang nghiêm trong sạch tất cả các cõi,

 khiến khắp tất cả chúng sinh an trú nơi nhất thiết trí.

 Bụi nhỏ của tất cả các cõi còn có thể biết được số,

 tất cả cõi hư không còn có thể đo lường được,

 tâm của tất cả chúng sinh, từng niệm một còn có thể biết được số,

 chứ công đức của người con Phật thì nói không thể hết.

 Muốn đầy đủ công đức này cùng các pháp thù thắng mầu nhiệm khác,

 muốn diệt hết mọi khổ, đem an vui cho các loài chúng sinh,

 muốn thân, miệng, ý ngang bằng với các đức Như Lai,

 thì hãy phát tâm vững chắc như kim cương, làm trọn hạnh thù thắng này.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video