Thiên 66 — Phẩm 34 – Vào pháp giới (phần 3)

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (gọi tắt là kinh Hoa Nghiêm, một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; "Đại Phương Quảng" là giáo lý chân chính, rộng lớn; "Hoa Nghiêm" là lấy muôn hạnh như hoa để tô điểm quả Phật), quyển thứ bốn mươi bảy. Phẩm Nhập Pháp Giới (đi vào pháp giới, tức toàn thể thực tại, cảnh giới chân lý của Phật), phẩm thứ ba mươi bốn, phần thứ ba.

 Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ) nói bài kệ (thể thơ trong kinh Phật) ấy xong, bảo Thiện Tài rằng: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật và Bồ Tát gọi người tu học)! Ở phương nam từ đây có một cõi nước tên là Khả Lạc. Nước ấy có ngọn núi tên là Hòa Hợp. Trong núi ấy có một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) tên là Công Đức Vân. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ Tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) học Bồ Tát hạnh (những việc làm, cách sống của Bồ Tát) thế nào? Tu Bồ Tát đạo (con đường tu tập của Bồ Tát) thế nào? Cho đến làm sao để có đầy đủ hạnh Phổ Hiền (những hạnh nguyện rộng lớn của Bồ Tát Phổ Hiền, tiêu biểu cho sự thực hành trọn vẹn)? Này thiện nam tử, vị tỳ-kheo ấy rất giỏi chỉ bày, giảng nói những việc Bồ Tát thực hành."

 Khi ấy đồng tử (chàng thiếu niên) Thiện Tài nghe pháp (giáo lý của Phật) từ Văn Thù Sư Lợi, lòng vui mừng, cúi đầu và mặt sát chân ngài mà lễ, đi vòng quanh ngài vô số vòng, ngước nhìn, buồn thương lưu luyến, khóc lóc từ biệt lui ra.

 Thiện Tài dần dần đi về phương nam, hướng đến nước Khả Lạc, lên núi Hòa Hợp. Ở trong núi ấy, chàng một lòng nhìn khắp mười phương, tìm xem vị đại sư đang ở nơi nào. Tìm kiếm như thế suốt bảy ngày. Bấy giờ Thiện Tài thấy vị tỳ-kheo ấy đang ở trên đỉnh núi, lặng lẽ suy tư và kinh hành (đi bộ chậm rãi qua lại để tu tập). Thấy rồi, chàng chạy đến, cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, đi vòng quanh về phía bên phải rồi đứng, thưa rằng: "Thưa bậc đại thánh, con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), nhưng chưa biết Bồ Tát học Bồ Tát hạnh thế nào, tu Bồ Tát đạo thế nào. Con nghe đại sư giỏi giảng giải rõ ràng, cúi xin ngài rủ lòng thương mà nói cho đầy đủ."

 Khi ấy vị tỳ-kheo bảo Thiện Tài: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử, ngươi lại có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà hỏi về hạnh Bồ Tát. Này thiện nam tử, việc như thế là khó nhất trong những điều khó; đó là: có thể hỏi về những điều Bồ Tát thực hành, tu Bồ Tát đạo, vào cảnh giới Bồ Tát, sinh ra con đường Bồ Tát trong sạch, cầu tâm rộng lớn trong sạch của Bồ Tát, đầy đủ các nguyện, thuận theo những ai trong thế gian đáng được giáo hóa, ở ngay trong sinh tử mà tìm cửa giải thoát, đối với pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và pháp vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt) tâm đều không vướng mắc.

 Này thiện nam tử, nhờ sức giải thoát, ta đạt được tuệ nhãn (con mắt trí tuệ) phương tiện (khả năng khéo léo tùy cơ dẫn dắt) trong sạch, soi chiếu quan sát khắp tất cả thế giới, cảnh giới không bị ngăn ngại, trừ mọi chướng ngại, có sức đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn, không để mất) về mọi sự giáo hóa của Phật. Có khi ta thấy ở phương đông một Phật, hai Phật, mười, trăm, nghìn, vạn, mười ức, trăm ức, nghìn ức, trăm nghìn ức Phật; có khi thấy trăm ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn trong kinh Phật), nghìn ức na-do-tha, trăm nghìn ức na-do-tha Phật; có khi thấy vô lượng a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm xuể), không thể nghĩ bàn, không thể cân lường, không có giới hạn, không có bờ mé, không thể đo, không thể nói, không thể nói không thể nói số Phật; có khi thấy số Phật nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của cõi Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở); có khi thấy số Phật bằng số hạt bụi của tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới); có khi thấy số Phật bằng số hạt bụi của một tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới gộp lại); có khi thấy số Phật bằng số hạt bụi của nhị thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới gộp lại); có khi thấy số Phật bằng số hạt bụi của tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn nhị thiên thế giới gộp lại, tức một tỷ thế giới, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên, phương dưới cũng đều như vậy.

 Ta thấy các vị Phật với đủ loại hình sắc, đủ loại thần thông (năng lực siêu phàm) tự tại du hí (biến hóa thong dong như trò chơi), đủ loại quyến thuộc (đoàn tùy tùng, đồ chúng) trang nghiêm, phóng ra lưới ánh sáng lớn, đủ loại cõi Phật trong sạch trang nghiêm; tùy theo người được giáo hóa mà thị hiện (hiện ra cho thấy) pháp môn giác ngộ tự tại; thấy các đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) ở giữa đại chúng mà rống tiếng sư tử (thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, như sư tử gầm khiến muôn thú khuất phục).

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết pháp tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất sâu xa) niệm Phật gọi là 'Cửa khắp, ánh sáng soi xét, chánh niệm về chư Phật' này mà thôi, làm sao biết hết hạnh trí tuệ viên mãn trong sạch của Bồ Tát?

 Các vị đại Bồ Tát: được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Viên mãn chiếu khắp', thấy được hết tất cả chư Phật cùng quyến thuộc và các cõi Phật trang nghiêm trong sạch; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Khiến mọi chúng sinh xa lìa điên đảo (cái thấy sai lệch, ngược với sự thật)', tùy chỗ thích hợp của mọi chúng sinh mà làm cho tất cả đều được trong sạch; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Rốt ráo mọi sức', chánh niệm (ghi nhớ đúng đắn, tập trung) tu tập mười lực của chư Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Tâm không điên đảo trong các pháp', thấy hết mọi đám mây Phật, ở nơi các Phật ấy nghe pháp và thọ trì (nhận lấy và gìn giữ); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Phân biệt mọi Như Lai mười phương', thấy hết biển các Như Lai trong mọi biển thế giới; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Không thể thấy, không thể vào', ở trong cảnh giới nhỏ nhiệm mà thấy cảnh giới tự tại của mọi Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Không điên đảo trong các kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài)', trong mọi kiếp thường thấy chư Phật, chưa từng xa lìa; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Tùy thời', trong mọi lúc thường thấy chư Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Trang nghiêm trong sạch cõi Phật', dựng lên mọi cõi Phật không ai phá hoại được, thấy khắp chư Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Không điên đảo trong ba đời', thấy hết chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) cùng quyến thuộc; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Cảnh giới không hoại', trong mọi cảnh giới đều thấy chư Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Vắng lặng', trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của một ý nghĩ) thấy hết mọi Như Lai trong mọi thế giới thị hiện Niết-bàn (sự diệt độ, chấm dứt hoàn toàn sinh tử); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Lìa tháng, lìa giờ' (?), trong một ngày thấy hết mọi Như Lai đi khắp nơi giáo hóa; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Rộng lớn', thấy một thân Phật ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) đầy khắp pháp giới (toàn thể vũ trụ, mọi cõi, mọi pháp); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Nhỏ nhiệm', trong một lỗ chân lông thấy mọi Phật thành Đẳng Chánh Giác (thành Phật, đạt sự giác ngộ chân chính trọn khắp); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Trang nghiêm', trong một niệm thấy mọi Phật ở mọi thế giới thành Đẳng Chánh Giác, thần lực tự tại; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Việc trong sạch', thấy mọi Phật ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu (chuyển pháp luân: thuyết pháp, ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm); được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Tâm trong sạch', tâm mình sáng tỏ mà thấy mọi Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Nghiệp trong sạch', thấy các nghiệp (hành động tạo quả báo) của mọi chúng sinh như bóng trong gương; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Tự tại', thấy mọi pháp giới trang nghiêm đầy khắp chư Phật; được pháp môn niệm Phật tam-muội 'Bằng hư không', thấy thân Như Lai chiếu khắp pháp giới và cõi hư không."

 Bấy giờ tỳ-kheo Công Đức Vân bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, ở phương nam có một nước tên là Hải Môn, ở đó có vị tỳ-kheo tên là Hải Vân. Ngươi nên đến đó hỏi về hạnh Bồ Tát. Này thiện nam tử, vị tỳ-kheo ấy có thể phân biệt giảng nói về thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nhân sinh ra quả tốt), thiện căn đầy đủ nhân, thiện căn như mặt đất lớn, thiện căn có sức lớn (?); có thể khen ngợi nhân duyên giác ngộ, mở rộng ma-ha-diễn (Đại thừa, 'cỗ xe lớn', giáo pháp cứu độ khắp mọi người), làm tăng rộng sức ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), hiển bày biển hạnh của mọi Bồ Tát, khéo làm cho đại nguyện trong sạch viên mãn, có thể sinh ra cửa khắp trong sạch, pháp môn trang nghiêm, sinh ra sức đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi chúng sinh)."

 Khi ấy đồng tử Thiện Tài nghe pháp từ tỳ-kheo Công Đức Vân, lòng vui mừng, cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, đi vòng quanh vô số vòng, ngước nhìn lưu luyến, từ biệt đi về phương nam.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài một lòng chánh niệm lời dạy của thiện tri thức (người thầy, người bạn lành dẫn dắt mình trên đường tu), pháp môn Bồ Tát 'Ánh sáng trí tuệ', tam-muội của Bồ Tát; quán sát biển phương tiện của mọi Bồ Tát, công đức viên mãn; lòng luôn ưa được thấy mọi Bồ Tát; nhớ nghĩ công đức trong sạch của mọi Phật lần lượt ra đời. Chàng dần dần đến cõi nước Hải Môn ở phương nam, tới chỗ tỳ-kheo Hải Vân, cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, đi vòng quanh về bên phải xong, lui đứng một bên, thưa rằng:

 "Thưa bậc đại thánh, con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, muốn vượt qua biển lớn của mọi trí tuệ, nhưng chưa biết Bồ Tát làm sao lìa bỏ tính chất sinh tử, được bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước trên đường giác ngộ), sinh vào nhà Như Lai; vượt qua biển sinh tử, đạt được biển nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí của Phật) của Như Lai; bỏ địa vị phàm phu (người thường còn mê lầm), đạt địa vị Như Lai; cắt đứt dòng sinh tử, vào dòng Bồ Tát; diệt bánh xe các nẻo luân hồi (các cõi phải tái sinh như trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh...), làm đầy bánh xe các nguyện; hàng phục các ma, đầy đủ công đức Phật; làm cạn biển ái dục, nuôi lớn biển đại bi; đóng các đường ác, mở đường lên cõi trời cõi người; [mở] các cửa giải thoát (?); ra khỏi thành tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế gian luân hồi), đến thành nhất thiết trí; bỏ lìa mọi đồ chơi ưa thích, phát thệ nguyện rộng lớn để thâu nhận chúng sinh?"

 Bấy giờ tỳ-kheo Hải Vân bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, ngươi đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi chăng?" Thiện Tài đáp: "Thưa vâng."

 "Này thiện nam tử, nếu không trồng sâu thiện căn thì không thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Người nào được thiện căn cửa khắp, pháp môn ánh sáng chiếu khắp, nuôi lớn chánh đạo, có ánh sáng trí tuệ của tam-muội, sinh ra kho tàng biển công đức đủ loại, tăng trưởng pháp trắng sạch (pháp lành trong sạch) chưa từng lui mất, gần gũi thiện tri thức, cung kính cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) không tiếc thân mạng, không cất giấu tích trữ gì, lìa mọi kiêu mạn, tâm yên không lay động như mặt đất lớn, lấy lòng từ lớn thương nghĩ mọi chúng sinh, xa lìa mọi cửa sinh tử, ưa thích cảnh giới Phật — người ấy mới có thể phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ).

 [Tâm Bồ-đề ấy] là tâm đại bi, vì cứu giúp che chở mọi chúng sinh; là tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh), vì làm cho mọi chúng sinh an vui; là tâm không mỏi mệt, vì diệt mọi khổ não của chúng sinh; là tâm làm lợi ích, vì diệt các điều bất thiện của mọi chúng sinh; là tâm không sợ hãi, vì trừ diệt mọi điều não hại; là tâm không ngăn ngại, vì diệt mọi chướng ngại; là tâm rộng lớn, vì đầy khắp mọi pháp giới; là tâm không bờ bến, vì bằng với cõi hư không; là tâm rộng mở, vì thấy mọi Như Lai; là tâm trong sạch, vì trí hiểu biết về các pháp ba đời không sai trái; là tâm trí tuệ, vì đi đến tận cùng biển nhất thiết trí.

 Này thiện nam tử, ta ở nước Hải Môn này đã mười hai năm, lấy biển lớn làm cảnh giới (đối tượng quán sát), quán sát biển lớn, suy nghĩ về biển lớn: suy nghĩ biển lớn mênh mông không lường, không bờ; suy nghĩ biển lớn sâu thẳm khó tìm tới đáy; suy nghĩ biển lớn càng vào càng sâu rộng; [suy nghĩ biển lớn] được vô lượng báu đẹp trang hoàng; suy nghĩ khối nước vô lượng của biển lớn; suy nghĩ màu nước biển lớn đủ loại không thể nghĩ bàn; suy nghĩ biển lớn là chốn nương tựa của những loài chúng sinh thân to lớn; suy nghĩ biển lớn là nơi tụ hội của tính nước (?); suy nghĩ biển lớn được mây lớn che phủ; suy nghĩ biển lớn chưa từng tăng hay giảm.

 Này thiện nam tử, khi ta suy nghĩ như vậy, lại nghĩ thế này: Trên đời có pháp nào rộng hơn biển lớn này, sâu hơn biển lớn này, trang nghiêm hơn biển lớn này chăng? Nghĩ vậy rồi, liền thấy nơi mép thủy luân (tầng nước nâng đỡ thế giới) dưới đáy biển, một đóa sen báu nhiệm mầu tự nhiên vọt lên: lấy báu y-na-ni-la (một loại ngọc xanh quý) làm cuống, vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc đỏ tía, tương truyền lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây diêm-phù) làm lá, báu trầm thủy hương (trầm hương, gỗ thơm nặng chìm trong nước) làm đài, báu mã não làm nhụy, che phủ cả biển lớn.

 Trăm vạn vua a-tu-la (loài thần có sức mạnh, tính hung hăng, hay đánh nhau với chư thiên) cùng nhau nâng giữ; trăm vạn lưới trang nghiêm bằng ngọc ma-ni (ngọc quý sáng trong) giăng phủ bên trên; trăm vạn long vương (vua loài rồng) mưa xuống nước thơm; trăm vạn vua ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ) ngậm những dải lụa báu đẹp thả xuống trang hoàng; trăm vạn vua la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) đem lòng từ nhìn ngắm; trăm vạn vua dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh bạo) cung kính lễ bái; trăm vạn vua càn-thát-bà (loài thần âm nhạc ở cõi trời) khen ngợi cúng dường; trăm vạn thiên vương (vua các cõi trời) mưa xuống hoa trời, hương trời, hương bột, cờ tràng, cờ phướn và mây áo báu đẹp; trăm vạn Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên thuộc cõi sắc) cúi đầu kính lễ; trăm vạn vị trời Tịnh Cư (các tầng trời cao nhất cõi sắc, nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi dục cư ngụ) mỗi vị kính lễ xong chắp tay đứng; trăm vạn Chuyển Luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp, có bảy món báu) với bảy báu trang nghiêm; trăm vạn vua thần biển từ biển lớn ra cung kính lễ bái; trăm vạn lưới ánh sáng ngọc dạ quang chiếu khắp tất cả; trăm vạn ngọc trong, trăm vạn ngọc sáng trong dùng để trang hoàng; trăm vạn kho báu phát ra vô lượng ánh sáng chiếu khắp tất cả; trăm vạn báu Diêm-phù-đàn yên đặt trang hoàng; trăm vạn báu kim cang sư tử không thể phá hoại, trang nghiêm trong sạch; trăm vạn báu Nhật Tạng (kho mặt trời) ánh sáng trong sáng chiếu khắp tất cả; trăm vạn ngọc ma-ni không thể hoại, sinh ra và nuôi lớn mọi hạnh lành; trăm vạn ngọc như ý (ngọc báu cầu gì được nấy) trang hoàng vô tận.

 Đóa sen báu ấy sinh khởi từ thiện căn vô thượng của Như Lai, làm cho mọi nguyện của tất cả Bồ Tát đều được thành tựu đầy đủ, ở mười phương thế giới không đâu không hiện ra; sinh ra mọi pháp như huyễn (như trò ảo thuật, không có thật thể), từ pháp trong sạch mà sinh, được trang nghiêm bằng pháp phương tiện không tranh cãi; hạnh như mộng, là dấu ấn của pháp vô vi; rốt ráo đạt đến phương tiện không ngăn ngại; che khắp mọi pháp giới mười phương; chỉ là cảnh giới của Phật mà thuận theo thế gian; dù vô lượng a-tăng-kỳ kiếp khen ngợi cũng không hết.

 Ta thấy trên hoa ấy có một đức Như Lai ngồi kiết-già. Thân trong sạch của đức Phật ấy lên tới cõi trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng (tầng trời cao nhất trong ba cõi, nơi tâm chẳng còn ý tưởng thô mà cũng chẳng phải hoàn toàn không có ý tưởng), không chỗ nào không đầy khắp. Ta thấy đức Như Lai ấy ngồi trên tòa sen báu trang nghiêm này, đại chúng không thể nghĩ bàn vây quanh; thấy sự trang nghiêm của ánh sáng viên mãn không thể nghĩ bàn; thấy sự trang nghiêm của tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp trên thân Phật) không thể nghĩ bàn; thấy thần lực tự tại không thể nghĩ bàn; thấy sắc thân đẹp của Như Lai không thể nghĩ bàn; thấy tướng đỉnh đầu không ai nhìn thấu (vô kiến đảnh tướng: tướng trên đỉnh đầu Phật mà không ai nhìn thấy được tột đỉnh) không thể nghĩ bàn; thấy tướng lưỡi rộng dài (tướng lưỡi Phật rộng dài che được mặt, biểu thị lời nói chân thật) không thể nghĩ bàn; nhớ âm thanh trong sạch không thể nghĩ bàn; suy nghĩ âm thanh viên mãn không thể nghĩ bàn; thấy các lực của Như Lai không thể nghĩ bàn; hiểu rõ những sự vô úy (sự tự tin không chút e sợ khi thuyết pháp) trong sạch không thể nghĩ bàn; hiểu rõ mọi tài biện luận không thể nghĩ bàn; nhớ những hạnh gốc mà Bồ Tát đã làm trải qua vô số đại kiếp không thể nghĩ bàn trong quá khứ; thấy sự tự tại của giác ngộ không thể nghĩ bàn; thấy mây chánh pháp không thể nghĩ bàn; thấy thân trang nghiêm cửa khắp không thể nghĩ bàn; thấy sự đoan nghiêm hai bên trái phải của thân không thể nghĩ bàn; thấy [Phật] làm xong mọi việc không thể nghĩ bàn để lợi ích chúng sinh.

 Khi ấy đức Như Lai đó liền duỗi tay phải xoa đỉnh đầu ta, nói Kinh Phổ Nhãn (kinh 'Mắt nhìn khắp'). Kinh ấy chỉ là cảnh giới của Như Lai, sinh ra mọi hạnh trong sạch của Bồ Tát, chiếu khắp mọi pháp giới, thâu nhiếp trọn vẹn mọi pháp giới, chiếu khắp mọi cõi Phật trang nghiêm trong sạch, hàng phục mọi ma và ngoại đạo (người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp), khiến mọi chúng sinh vui mừng, chiếu khắp những việc chúng sinh làm, tùy chỗ thích hợp mà không đâu không hiện ra, chiếu khắp bánh xe căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) của mọi chúng sinh.

 Này thiện nam tử, ta từ Phật nghe Kinh Phổ Nhãn này, đều thọ trì, đọc tụng thông thạo, chánh niệm suy nghĩ. Này thiện nam tử, giả sử có người lấy mực nhiều bằng biển lớn, bút chất cao như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) để chép kinh này, thì từng phẩm, từng pháp môn, từng phương tiện, từng pháp môn sinh khởi, ý vị trong từng câu, cũng không thể chép hết.

 Này thiện nam tử, ta ở chỗ Phật, suốt một nghìn hai trăm năm nghe nhận kinh này. Mỗi một ngày, nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Nghe nhiều' mà nhận được a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Trăm cửa' mà thấu suốt a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Xoay vòng vô lượng' mà thâu nhiếp a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Thuận theo phân biệt các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ Tát)' mà phân biệt a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Trang nghiêm thù thắng' mà làm trong sạch a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Trang nghiêm theo thí dụ' mà sinh ra a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Âm thanh sáng trong' mà nói ra a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Kho hư không' mà soi tỏ a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Thụ-đề-sa' (?) mà mở rộng a-tăng-kỳ phẩm; nhờ sức ánh sáng của đà-la-ni 'Kho biển' mà thành tựu a-tăng-kỳ phẩm.

 Các vị trời và thiên vương, rồng và long vương, dạ-xoa và vua dạ-xoa, càn-thát-bà và vua càn-thát-bà, a-tu-la và vua a-tu-la, ca-lâu-la và vua ca-lâu-la, khẩn-na-la (loài thần ca nhạc, hình dạng gần giống người) và vua khẩn-na-la, người và vua người, Phạm thiên và Phạm vương ở mười phương, nếu đến hỏi ta, ta liền vì họ mở bày hiển hiện, phân biệt khen nói, khiến tất cả đều an trụ trong Kinh Phổ Nhãn này.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết một pháp môn này, làm sao biết hết các hạnh Bồ Tát? Vì sao? Vì các vị Bồ Tát đi đến tận cùng mọi hạnh; đi đến tận cùng biển đại nguyện, vì suốt biển mọi kiếp không hề dứt; vào biển chúng sinh, vì thuận theo hết những ai đáng được giáo hóa; vào sâu biển tâm của mọi chúng sinh, vì sinh ra ánh sáng trí tuệ mười lực của Như Lai; biết hết căn cơ của mọi chúng sinh, vì tùy chỗ đáng giáo hóa mà không lỡ thời; vào biển mọi cõi Phật, vì sinh ra nguyện bền chắc về cõi Phật; rốt ráo sức đại nguyện cung kính cúng dường biển mọi Phật; vượt biển mọi pháp nhờ trí giải thoát; vào sâu biển công đức, vì tu hành đúng như lời dạy; vượt qua biển ngôn ngữ của mọi chúng sinh, vì chuyển pháp luân ở các cõi mười phương.

 Này thiện nam tử, ngươi đi về phương nam sáu mươi do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần ước chừng mười mấy cây số) sẽ có một cõi nước tên là Hải Ngạn, ở đó có vị tỳ-kheo tên là Thiện Trụ. Ngươi nên đến hỏi vị ấy: Bồ Tát tu hạnh trong sạch thế nào?"

 Khi ấy đồng tử Thiện Tài cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, đi vòng quanh vô số vòng, ngước nhìn lưu luyến khôn cùng, từ biệt đi về phương nam.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài chánh niệm lời dạy của thiện tri thức, chánh niệm Kinh Phổ Nhãn, suy nghĩ về thần lực tự tại của đức Phật ấy, thọ trì mây pháp gồm câu chữ và ý vị của đức Phật ấy, tu tập chánh pháp, vào biển pháp sâu xa, đến tận nguồn đáy của pháp, thâu nhận pháp thù thắng, trừ diệt mây mù ngu si, hiểu rõ bãi châu báu của pháp, rồi đến nước Hải Ngạn. Chàng tìm khắp mười phương xem đại sư nay đang ở đâu, thì thấy vị tỳ-kheo ấy đang kinh hành giữa hư không, a-tăng-kỳ vị trời làm quyến thuộc vây quanh.

 Bấy giờ các chúng trời, để cúng dường tỳ-kheo Thiện Trụ, rải các hoa trời giữa hư không, tấu các thứ nhạc phát ra âm thanh vi diệu; a-tăng-kỳ cờ tràng báu trang hoàng hư không. Các long vương, để cúng dường, nổi lên mây hương trầm thủy không thể nghĩ bàn đầy khắp hư không. Vua khẩn-na-la, để cúng dường, tấu các thứ nhạc phát ra tiếng hay, đầy khắp hư không. Các vua thần biển, để cúng dường, cất tiếng ngân hòa nhã. Vua a-tu-la, để cúng dường, nổi lên mây báu không thể nghĩ bàn trang hoàng hư không, phóng ánh sáng không thể nghĩ bàn chiếu khắp tất cả, dùng những đồ quý hiếm không thể nghĩ bàn trang hoàng hư không. Vô số không thể nghĩ bàn vua khẩn-na-la đầy khắp hư không, lìa tâm giết hại, cung kính cúng dường tỳ-kheo Thiện Trụ. Vô số không thể nghĩ bàn vua la-sát, cùng quyến thuộc là các quỷ la-sát hình dạng dữ tợn vây quanh, đầy khắp hư không, ấy là nhờ sức đại từ của tỳ-kheo Thiện Trụ. Vô số không thể nghĩ bàn vua dạ-xoa cùng chúng dạ-xoa đầy khắp hư không, vây quanh khắp bốn phía để bảo vệ tỳ-kheo Thiện Trụ. Vô số không thể nghĩ bàn Phạm thiên vương ở giữa hư không chắp tay kính lễ, dùng tiếng người khen ngợi vị tỳ-kheo, rồi đứng một bên. Vô số không thể nghĩ bàn vị trời Tịnh Cư cùng với cung điện của mình, vì cúng dường mà đến chỗ tỳ-kheo Thiện Trụ.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài thấy sự cúng dường như thế giữa hư không, chắp tay kính lễ tỳ-kheo Thiện Trụ, thưa rằng: "Thưa bậc đại thánh, con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ Tát làm sao hướng thẳng về Phật pháp, chuyên cầu Phật pháp, cung kính Phật pháp, tu các Phật pháp, nuôi lớn Phật pháp, tích tụ Phật pháp, huân tu (tu tập thấm dần như hương ướp vào vật) Phật pháp, làm trong sạch các Phật pháp, làm trong sạch khắp Phật pháp, đạt đến các Phật pháp. Con nghe bậc đại thánh khéo dạy bảo pháp của các Bồ Tát. Bồ Tát tu tập Phật pháp thế nào để: thường thấy chư Phật, chưa từng xa lìa; thường thấy các Bồ Tát cùng chung thiện căn; không lìa Phật pháp mà trí tuệ đầy đủ; không bỏ đại nguyện; đối với mọi chúng sinh làm trọn việc của mình; trong mọi kiếp tu hạnh Bồ Tát mà tâm không mỏi mệt; không bỏ cõi Phật mà trang nghiêm khắp mọi thế giới; thấy biết hết sự tự tại của chư Phật; không lìa pháp hữu vi mà tu hạnh Bồ Tát; hiểu rõ mọi sự như huyễn mà vào mọi nẻo luân hồi; hiện ra chịu sinh tử mà không có sinh diệt; thường nghe chánh pháp chưa từng xa lìa; thọ trì được mọi mây pháp của chư Phật; không lìa ánh sáng trí tuệ chiếu khắp ba đời?"

 Bấy giờ tỳ-kheo Thiện Trụ bảo Thiện Tài: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử, ngươi lại có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, có thể hỏi về Phật pháp, pháp nhất thiết trí và pháp không cần thầy (pháp tự mình chứng ngộ). Này thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn 'Không ngăn ngại' của Bồ Tát. Ta đã tu tập, phân biệt rõ ràng, đạt được ánh sáng trí tuệ sáng trong không ngăn ngại. Được ánh sáng trí tuệ rồi, ta quán sát hoạt động tâm của mọi chúng sinh không bị chướng ngại; thấy mọi chúng sinh chết ở chỗ này sinh ra ở chỗ kia không bị chướng ngại; với trí túc mạng (trí biết các đời trước) không bị chướng ngại; với trí biết đời vị lai không bị chướng ngại; ở đời hiện tại biết mọi chúng sinh không bị chướng ngại; trong ngôn ngữ của mọi chúng sinh không bị chướng ngại; nếu mọi chúng sinh đến hỏi vặn, đều đáp được, không bị chướng ngại; biết căn cơ của mọi chúng sinh không bị chướng ngại; giáo hóa chúng sinh không bị chướng ngại; phân biệt biết rõ mọi sát-na, la-bà, ma-hầu-đa (?) (các đơn vị thời gian của Ấn Độ xưa, từ khoảnh khắc cực ngắn đến dài dần) không bị chướng ngại; đối với biển ba đời không bị chướng ngại; thân mình đầy khắp các cõi Phật mười phương không bị chướng ngại. Vì sao? Vì nương vào sức thần thông không có gì, không tạo tác.

 Này thiện nam tử, vì ta được sức thần thông ấy nên đi, đứng, ngồi, nằm giữa hư không, bay đi khắp mười phương. Trong một niệm, ta đến khắp phương đông: một thế giới Phật, trăm thế giới Phật, nghìn, trăm nghìn, vô lượng thế giới Phật, cho đến không thể nói không thể nói thế giới chư Phật, những thế giới nhiều bằng số bụi của cõi Diêm-phù-đề, cho đến những thế giới nhiều bằng số bụi của không thể nói không thể nói cõi Phật; đều thấy hết mọi đức Phật cùng quyến thuộc trong các thế giới ấy. Ta dùng mọi thứ hoa, hương, hương bột, hương xoa, tràng hoa báu, cờ tràng, cờ phướn, lọng lụa nhiều màu, các lưới báu đẹp và mọi hình tượng để cúng dường các đức Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính trọn khắp) ấy. Những gì các đức Như Lai ấy mở bày, tuyên giảng, khen ngợi, ta đều nghe và thọ trì, phân biệt thông suốt. Những cõi trong sạch trong quá khứ của các đức Phật ấy, ta đều nhớ hết. Phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy.

 Nếu có chúng sinh nào được thấy ta, đều nhất định đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Như ta thấy, mọi chúng sinh, hoặc lớn hoặc nhỏ, hoặc đẹp hoặc xấu, hoặc khổ hoặc vui, để hóa độ họ, ta tùy chỗ thích hợp mà hiện thân giống như họ. Nếu có chúng sinh nào đến chỗ ta, ta đều khiến họ an trụ trong chánh pháp này.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết một pháp môn 'Không ngăn ngại' này, làm sao nói được những giới (điều răn cấm, khuôn phép tu hành) mà Bồ Tát tu: giới đại bi, giới các ba-la-mật, giới cưỡi cỗ xe Đại thừa, giới không bỏ đạo Bồ Tát, giới diệt chướng ngại, giới kho tàng Bồ Tát, giới không bỏ tâm Bồ-đề, giới tâm sâu xa đối với mọi Phật pháp, giới nhớ nhất thiết trí không quên mất, giới như hư không, giới không nương tựa vào mọi thế gian, giới không thể hoại, giới không gì sánh được, giới không vẩn đục, giới không pha tạp, giới lìa nghi ngờ, giới trong sạch, giới lìa bụi trần, giới lìa cấu bẩn mà trong sạch. Này thiện nam tử, Bồ Tát có vô lượng công đức như thế, ta đâu biết được mà giải nói đúng như thật.

 Này thiện nam tử, ở phương nam này có một cõi nước tên là Tự Tại, thành tên là Chú Dược, ở đó có vị thầy thuốc giỏi tên là Di-già. Ngươi hãy đến hỏi: Bồ Tát hướng về hạnh Bồ Tát thế nào?" Khi ấy đồng tử Thiện Tài lễ chân tỳ-kheo Thiện Trụ, cho đến từ biệt đi về phương nam.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài một lòng chánh niệm pháp môn 'Ánh sáng pháp', đầy đủ sức pháp, chánh niệm chư Phật, không làm dứt Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), khen ngợi tính lìa dục, nhớ thiện tri thức, chiếu khắp ba đời, nhớ các đại nguyện, đi đến cùng [việc độ] chúng sinh khắp pháp giới, đối với mọi pháp hữu vi tâm không vướng mắc, quán sát mọi pháp đều vô thường, có thể trang nghiêm trong sạch mọi cõi Phật mà tâm không lười biếng, đối với mọi Phật cùng quyến thuộc tâm không chấp trước. Chàng dần dần đến nước ấy, vào thành Chú Dược, tìm xem thầy thuốc giỏi Di-già nay đang ở đâu.

 Bấy giờ đồng tử thấy vị thầy thuốc giỏi ấy ở trong nhà chánh pháp, ngồi tòa sư tử (tòa ngồi cao quý dành cho người thuyết pháp) mà luận bàn, một vạn đại chúng vây quanh trước sau, ông đang giảng Kinh Luân Tự Trang Nghiêm Quang (kinh 'Ánh sáng trang nghiêm của bánh xe chữ'). Khi ấy đồng tử Thiện Tài đến chỗ thầy thuốc Di-già, cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, đi vòng quanh về bên phải xong, lui đứng một bên, chắp tay thưa rằng:

 "Thưa bậc đại thánh, con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ Tát hướng về hạnh Bồ Tát thế nào? Học hạnh Bồ Tát thế nào? Làm sao ở trong sinh tử mà luôn không mất tâm Bồ-đề? Làm sao được tâm bình đẳng mà không thiên về đâu (?)? Làm sao đạt được tâm bền chắc ngay thẳng mà mọi thế gian không phá nổi? Làm sao sinh ra sức đại bi mà không lo buồn phiền não? Làm sao chứng được sức đà-la-ni 'Cửa khắp' trong sạch? Làm sao sinh ra ánh sáng trí tuệ, đối với mọi pháp trừ diệt bóng tối ngu si? Làm sao chứng được các sức biện tài, phân biệt kho chân thật của các pháp? Làm sao được sức chánh niệm, thọ trì mọi bánh xe pháp trong sạch mà chưa từng quên mất? Làm sao được sức đi vào các nẻo một cách trong sạch, ở mọi nẻo chiếu khắp các pháp? Làm sao được sức trí tuệ, đối với mọi pháp được trí quyết định, hiểu rõ nghĩa chân thật?"

 Bấy giờ thầy thuốc giỏi hỏi Thiện Tài: "Này thiện nam tử, ngươi trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi chăng?" Thiện Tài đáp: "Thưa vâng." Bấy giờ thầy thuốc giỏi bước xuống tòa sư tử, năm vóc sát đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất, cách lễ kính cao nhất) kính lễ Thiện Tài. Lễ xong, ông rải hoa vàng đẹp, các hoa bằng nhiều thứ báu, ngọc ma-ni vô giá, bột chiên-đàn (gỗ đàn hương thơm quý) hảo hạng, áo báu vô giá mà phủ lên Thiện Tài; dùng các đồ cúng tốt đẹp như thế mà cúng dường, kính trọng khen ngợi, nói rằng:

 "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử, ngươi lại có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, nếu có người phát được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì đó là giữ gìn dòng giống của mọi Phật, trang nghiêm trong sạch dòng giống của mọi cõi Phật, dòng giống giáo hóa chúng sinh, dòng giống vì mọi chúng sinh nói đúng như pháp, dòng giống thuận theo mọi nghiệp, dòng giống thành tựu đầy đủ mọi hạnh Bồ Tát, dòng giống không dứt mọi đại nguyện, dòng giống hiểu rõ sự lìa dục, dòng giống trí tuệ sáng trong chiếu khắp mọi pháp ba đời, dòng giống dựng lập giải thoát. Người ấy được mọi Phật giữ gìn che chở, mọi Phật thường cùng nhớ nghĩ bảo hộ, khéo thuận theo mọi Bồ Tát; mọi bậc hiền thánh đều tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác); được mọi Phạm thiên cung kính lễ bái, mọi vị trời cung kính cúng dường, mọi vua dạ-xoa nâng đỡ, mọi vua la-sát cung kính cúng dường, mọi long vương đội trên đầu, mọi vua khẩn-na-la kính lòng khen ngợi, mọi vua các thế giới đều kính nhớ.

 Người ấy vì an ủi mọi chúng sinh, diệt ba đường ác (địa ngục, quỷ đói, súc sinh), xa lìa các tai nạn, cứu vớt mọi gốc rễ của sự nghèo khổ, đặt chúng sinh vào chỗ an vui của trời và người; gặp thiện tri thức chưa từng xa lìa; nghe pháp mầu của Phật mà phát tâm Bồ-đề, nhờ đó [nảy ra] cành tâm Bồ-đề trong sạch; được ánh sáng sáng trong soi đường Bồ Tát; thuận theo trí Bồ Tát, trụ ở địa vị Bồ Tát.

 Này thiện nam tử, nên biết Bồ Tát có thể vì mọi chúng sinh làm những việc rất khó, khó gặp khó thấy: làm cha mẹ cho mọi chúng sinh, trang nghiêm chúng sinh, thâu nhận mọi vị trời và người đời, trừ diệt vô lượng khổ nạn của chúng sinh, bảo vệ chúng sinh xa lìa lo buồn phiền não. Bồ Tát là vòng gió lớn (phong luân: tầng gió nâng đỡ thế giới), giữ vững chúng sinh, vì không để họ rơi xuống ba đường ác; Bồ Tát là mặt đất lớn, vì làm sinh trưởng mọi thiện căn; Bồ Tát là biển lớn, vì có đủ kho công đức vô tận; Bồ Tát là mặt trời, vì ánh sáng trí tuệ sáng trong chiếu khắp thế gian, diệt bóng tối ngu si; Bồ Tát là vua núi Tu-di, vì công đức và thiện căn cao lớn nhất; Bồ Tát là mặt trăng, vì làm cho mọi chúng sinh đều mát mẻ; Bồ Tát là đại tướng, vì hàng phục được mọi ma; Bồ Tát là bậc trượng phu hiền thiện, vì làm vua trong thành pháp; Bồ Tát là lửa, vì đốt được các tham ái của chúng sinh; Bồ Tát là mây, vì mưa pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp làm mát và nuôi sống tâm); Bồ Tát là chánh kiến (cái thấy đúng đắn), vì nuôi lớn được các căn lành tốt đẹp; Bồ Tát là phương hướng, vì chỉ rõ biển pháp; Bồ Tát là cây cầu, vì đưa các chúng sinh qua biển sinh tử."

 Bấy giờ thầy thuốc giỏi khen ngợi đồng tử Thiện Tài và các Bồ Tát xong, liền từ trong miệng phóng ra mây ánh sáng lớn, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Chiếu rồi, các vị trời có thần lực lớn cho đến các Phạm thiên trong đại thiên thế giới đều đến chỗ thầy thuốc giỏi. Khi ấy thầy thuốc giỏi liền dùng phương tiện, tùy thuận phân biệt, diễn giảng rộng rãi, hiển bày rõ ràng, nói Kinh Luân Tự Trang Nghiêm Quang. Đại chúng nghe kinh ấy xong, đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đều được bất thoái chuyển. Làm xong việc cần làm, ông trở lại lên tòa của mình, bảo Thiện Tài:

 "Này thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn 'Lời nói không hư dối', phân biệt biết rõ ngôn ngữ của các vị trời trong tam thiên đại thiên thế giới, và mọi ngôn ngữ của rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn), người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần). Như ở tam thiên đại thiên thế giới này, thì ở vô lượng vô biên không thể nói không thể nói tam thiên đại thiên thế giới khắp mười phương cũng như vậy.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn 'Lời nói không hư dối' này của Bồ Tát, làm sao nói được các hạnh Bồ Tát? Các vị Bồ Tát ấy thuận theo và vào sâu biển mọi hình tướng của chúng sinh; thuận theo và vào sâu biển mọi sự đặt bày (những tên gọi, quy ước do con người đặt ra) của chúng sinh; thuận theo và vào sâu biển các danh hiệu; thuận theo và vào sâu biển các ngôn ngữ; thuận theo và vào sâu biển các câu nối tiếp nhau; thuận theo và vào sâu biển thứ tự các câu giải nói; thuận theo và vào sâu biển thứ tự nối tiếp của các câu giải nói; thuận theo và vào sâu biển các Như Lai; thuận theo và vào sâu biển phân biệt các câu; thuận theo và vào sâu biển ngôn ngữ của mọi chúng sinh; đạt được âm thanh vi diệu trang nghiêm viên mãn về mọi mặt, sinh ra bánh xe phân biệt các văn tự.

 Này thiện nam tử, ở phương nam này có một cõi nước tên là Trụ Lâm, ở đó có vị trưởng giả (người giàu có, đức hạnh, được mọi người kính trọng) tên là Giải Thoát. Ngươi hãy đến hỏi: Bồ Tát hướng về đạo Bồ Tát, tu đạo Bồ Tát, thành tựu đạo Bồ Tát, suy nghĩ đạo Bồ Tát thế nào?"

 Khi ấy đồng tử Thiện Tài ở chỗ thầy thuốc giỏi nghe pháp môn này, phát lòng tin sâu xa trong sạch, cung kính pháp, thấy biết một cách quyết định rằng nhờ thiện tri thức mà được tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), bèn cúi đầu và mặt sát chân mà lễ, cho đến từ biệt đi về phương nam.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài chánh niệm pháp môn 'Lời nói không hư dối' của Bồ Tát, vào biển ngôn ngữ của Bồ Tát, nhớ biển phương tiện nhỏ nhiệm của mọi chúng sinh, suy nghĩ các pháp nhơ và sạch của Bồ Tát, sinh ra ánh sáng thiện căn của Bồ Tát, tu sạch cửa phương tiện khéo léo giáo hóa chúng sinh của Bồ Tát, làm sáng trong trí thâu nhận chúng sinh của Bồ Tát, làm bền chắc sức tâm ngay thẳng của Bồ Tát, nuôi lớn sức tâm sâu xa của Bồ Tát, tu sạch sức các ý muốn của Bồ Tát, tin tâm Bồ Tát, xa lìa các điều ác, tâm nguyện bền chắc, lấy sự trang nghiêm lớn mà tự trang nghiêm, tâm không mỏi mệt, dũng mãnh tinh tấn, tâm không lùi bước, đủ sức lòng tin trong sạch không thể phá hoại, đến cả lực sĩ kim cang Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô cùng, thân bền chắc như kim cương) cũng không phá được.

 Chàng thâu nhận mọi lời dạy của thiện tri thức; cảnh giới không ngăn ngại đều trong sạch; trong cảnh giới không cấu nhiễm, tâm mầu nhiệm hiện ra trước mắt; đạt được địa (tầng bậc, nền tảng chứng ngộ) đà-la-ni ánh sáng phương tiện 'Mắt nhìn khắp'; địa hiểu rõ pháp giới thường hiện trong tâm; biết địa bình đẳng và chẳng phải địa, trang nghiêm trong sạch; không chấp vào 'cái của ta', ở trong cảnh giới không hai; đạt được trí tuệ trong sạch không ngăn ngại; hiểu rõ địa của pháp mà không bị chướng ngại; biết địa các phương mà không lùi bước; phân biệt biết rõ địa của mọi nghiệp; trang nghiêm trong sạch, hiển hiện đại địa của chư Phật; được bánh xe trí tuệ phân biệt ba đời; đạt được tam-muội 'Ánh sáng vui khắp', chiếu khắp thân tâm; thuận theo mà đến địa của mọi cảnh giới; cảnh giới trí tuệ Như Lai chiếu khắp; khởi lên thân sóng trí tuệ khắp mọi nơi (?); thường không lìa thế lực của Phật pháp; được các Như Lai giữ gìn che chở; tâm đều bằng với mọi Phật; thuận theo trí tuệ chiếu khắp tất cả; thân đầy khắp mọi lưới cõi; thành tựu đại nguyện; thân mình dung chứa mọi pháp giới.

 Nghĩ như vậy rồi, chàng dần dần đi, trải qua mười hai năm mới đến nước Trụ Lâm, tìm khắp nơi trưởng giả Giải Thoát. Thấy rồi, chàng lễ chân, đứng một bên, nghĩ thế này: "Ta được điều lợi lớn, được gặp thiện tri thức. Thiện tri thức ra đời là khó, đến được chỗ họ là khó, gặp được là khó, thấy biết được là khó, gần gũi được là khó, ở cùng được là khó, hợp ý được là khó, thuận theo được là khó."

 Nghĩ rồi, chàng thưa: "Thưa bậc đại thánh, con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề: muốn gặp mọi Phật, muốn thấy mọi Phật, muốn được ý của mọi Phật, muốn biết tâm của mọi Phật, muốn được mọi tam-muội của chư Phật, thuận theo mọi đại nguyện của mọi Phật, muốn làm đầy mọi đại nguyện của mọi Phật, muốn cầu ánh sáng trí tuệ của mọi Phật, muốn từ trong thân mình xuất hiện mọi Phật, muốn được các minh (trí sáng suốt thấu triệt) để biết thần thông tự tại của mọi Phật, muốn làm trong sạch các pháp về lực và vô úy của mọi Phật, muốn nghe pháp của mọi Phật mà lòng không chán đủ, muốn nhận pháp của mọi Phật, muốn giữ pháp của mọi Phật, muốn phân biệt pháp của mọi Phật, muốn bảo vệ lời dạy của mọi Phật, muốn được giống như mọi Bồ Tát, muốn cùng Bồ Tát làm bạn chung thiện căn, muốn đầy đủ các ba-la-mật của Bồ Tát, muốn làm đầy mọi hạnh Bồ Tát, muốn phát đại nguyện trong sạch của Bồ Tát, muốn được kho pháp nhân duyên của mọi Phật và Bồ Tát, muốn được ánh sáng trí tuệ của vô lượng kho pháp của mọi Bồ Tát, muốn được các kho tam-muội của mọi Bồ Tát, muốn sinh ra các kho thần thông và minh của mọi Bồ Tát, muốn phát kho đại bi để giáo hóa chúng sinh không cùng tận, muốn phân biệt biết kho thần thông du hí, muốn phân biệt biết kho tự tại, muốn đối với kho tự tại mà tâm được tự tại, muốn làm trong sạch mười thứ kho. Con một lòng chuyên cầu các công đức này mà đến chỗ trưởng giả: muốn đầy các nguyện, muốn vượt ra khỏi sinh tử, muốn được pháp tự tại, muốn đủ cửa cung kính, muốn đủ cửa phương tiện, muốn xa lìa các cấu bẩn, muốn trong sạch trang nghiêm, muốn thân tâm mềm mại, muốn điều phục các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý)."

 Chàng lại thưa: "Con nghe bậc đại thánh khéo dạy con đường chân chính và phương tiện của Bồ Tát: chiếu khắp mọi nơi, hiển bày pháp mầu, chỉ dẫn bến đò cứu vớt, mở cửa chánh pháp, trừ diệt điên đảo, nhổ gai nghi hoặc, tâm lìa cấu bẩn mê lầm, soi trừ bóng tối dày đặc, lìa các phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê) mà mãi được mát mẻ, bỏ thói dua nịnh quanh co, vượt ra khỏi sinh tử, lìa gốc bất thiện, nuôi lớn thiện căn, xa lìa các nẻo luân hồi mà không nhiễm đắm, diệt mọi chướng ngại, cầu tát-bà-nhã, đến thành của Pháp Vương (vua của pháp, tức Phật), tâm an trụ trong đại từ đại bi, dạy hạnh Bồ Tát, tu các tam-muội, tâm an trụ thuận theo pháp môn, phát tâm rộng lớn, đầy đủ các lực, soi sáng tâm của mọi chúng sinh. Cúi xin bậc đại thánh vì con phân biệt: Bồ Tát hướng về đạo Bồ Tát, tu đạo Bồ Tát thế nào? Tu tập rồi, làm sao khiến hạnh Bồ Tát mau được trong sạch, thành tựu đầy đủ hạnh trong sạch viên mãn của Bồ Tát?"

 Khi ấy trưởng giả Giải Thoát, nhờ sức thiện căn quá khứ, sức oai thần của Phật và sức nhớ nghĩ của Văn Thù Sư Lợi, đi vào cửa tam-muội của Bồ Tát; cửa tam-muội ấy tên là 'Đà-la-ni xoay vòng vô lượng, thâu nhiếp mọi cõi Phật'. Vào rồi, ông được thân trong sạch. Trong thân ông, ở mỗi phương trong mười phương đều thấy số Phật nhiều bằng số bụi của mười thế giới Phật, cùng các cõi trang nghiêm trong sạch; những việc làm quá khứ của mọi đại chúng, thần lực tự tại của các đức Như Lai ấy, những đồ dùng công đức của mọi đại nguyện, con đường chân chính trang nghiêm bằng các hạnh trong sạch, việc thành Đẳng Chánh Giác, chuyển pháp luân trong sạch, giáo hóa chúng sinh đến tận cùng các pháp — tất cả đều hiện rõ trong thân ông, mà không tạp loạn, không ngăn ngại nhau, mỗi thứ vẫn ở đúng hình tướng vốn có, hình sắc khác nhau, đủ thứ trang sức, đại chúng Bồ Tát vây quanh trang nghiêm, hiển hiện sự tự tại của mọi Phật, nói các cửa nguyện, thị hiện vô lượng thần lực tự tại.

 Hoặc ở một cõi, [Phật] ở trên cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ Tát sắp thành Phật ở trước khi giáng sinh xuống cõi người) mà làm Phật sự (công việc giáo hóa của Phật); hoặc ở một cõi thị hiện mệnh chung; hoặc hiện vào thai mẹ; hoặc hiện ở trong thai, bày sức tự tại; hoặc hiện ra đời; hoặc hiện ở trong cung; hoặc hiện xuất gia; hoặc hiện đi đến đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo) trang nghiêm; hoặc hiện hàng phục ma; hoặc hiện thành Phật; hoặc hiện các vị trời trong cung trời, dạ-xoa, càn-thát-bà, các vua thế giới cùng đại chúng vây quanh thỉnh chuyển pháp luân; hoặc hiện chuyển pháp luân; hoặc hiện vào các nẻo; hoặc hiện bát Niết-bàn (vào Niết-bàn trọn vẹn, tức Phật qua đời); hoặc hiện chia xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng); hoặc hiện xây tháp trang nghiêm đủ kiểu.

 Các đức Như Lai ấy, vì đủ loại chúng sinh, vì các biển chúng sinh, [dùng] đủ loại phương tiện, [tùy theo] đủ loại căn cơ, đủ loại tập khí phiền não (thói quen do phiền não để lại), hoặc ở chúng nhỏ mà hiện thành chúng lớn — nghĩa là hội chúng rộng một do-tuần hiện thành hội chúng rộng mười do-tuần, cho đến hội chúng rộng bằng số do-tuần nhiều như số bụi của không thể nói cõi Phật — mà thuyết pháp. Chánh pháp mà các đức Như Lai ấy nói bằng âm thanh vi diệu, đồng tử Thiện Tài đều nghe và thọ trì. Chàng lại thấy thần lực tự tại của các đức Phật ấy và tam-muội Bồ Tát không thể nghĩ bàn.

 Bấy giờ trưởng giả Giải Thoát ra khỏi tam-muội, bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn 'Trang nghiêm không ngăn ngại của Như Lai'. Được pháp môn này rồi, ta thấy ở phương đông, thế giới Diêm-phù-đàn Quang, đức Tinh Tú Vương Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Minh Tịnh Tạng; lại thấy ở phương nam, thế giới Chư Lực, đức Phổ Hương Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Tâm Vương; lại thấy ở phương tây, thế giới Hương Quang, đức Tu-di Đăng Vương Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Vô Ngại Tâm; lại thấy ở phương bắc, thế giới Thánh Phục Tràng, đức Tự Tại Thần Lực Vô Hữu Năng Hoại Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Tự Tại Thế; lại thấy ở phương đông bắc, thế giới Nhất Thiết Lạc Bảo, đức Vô Ngại Nhãn Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Vô Ngại Hóa; lại thấy ở phương đông nam, thế giới Hương Diệm Quang, đức Hương Trí Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Tự Tại Tuệ Diệm Quang; lại thấy ở phương tây nam, thế giới Phổ Chiếu Tuệ Nhật, đức Pháp Giới Luân Tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Tán Nhất Thiết Hóa Tràng; lại thấy ở phương tây bắc, thế giới Phổ Tịnh Hiện, đức Nhất Thiết Phật Bảo Vô Thượng Tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Pháp Tràng Vương; lại thấy ở phương trên, thế giới Vô Tận Phật Tánh, đức Vô Lượng Tuệ Quang Viên Mãn Tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Pháp Giới Địa Tràng Vương; lại thấy ở phương dưới, thế giới Phật Giải Thoát Quang, đức Vô Ngại Tuệ Tràng Như Lai Ứng Cúng Đẳng Chánh Giác cùng mọi đại chúng như Bồ Tát Nhất Thiết Chúng Sinh Thế Giới Tràng Vương.

 Này thiện nam tử, ta thấy ở mỗi phương trong mười phương số Như Lai nhiều bằng số bụi của một vạn cõi Phật. Các đức Như Lai ấy không đến đây, ta cũng không đi đến đó. Này thiện nam tử, nếu ta muốn thấy đức Phật Vô Lượng Thọ (tức Phật A-di-đà) ở thế giới An Lạc, tùy ý liền thấy; [muốn thấy] đức A-súc Như Lai ở thế giới Diệu Lạc, đức Sư Tử Như Lai ở thế giới Thiện Trụ, đức Nguyệt Tuệ Như Lai ở thế giới Thiện Hiện Viên Mãn Quang Minh, đức Tỳ-lâu-giá-na Như Lai (đức Phật có ánh sáng chiếu khắp) ở thế giới Bảo Sư Tử Trang Nghiêm. Này thiện nam tử, mọi đức Phật như thế, ta tùy ý liền thấy. Các đức Như Lai ấy không đến đây, ta cũng không đi đến đó. Ta biết mọi Phật không từ đâu đến, ta cũng không đi tới đâu. Ta biết mọi Phật và tâm ta đều như mộng; biết mọi Phật đều như ánh chớp; hiểu rõ tâm mình như bóng trong nước; biết mọi Phật đều như huyễn, tâm mình cũng vậy; biết âm thanh của mọi Phật như tiếng vang, tâm mình cũng vậy. Biết như vậy, hiểu như vậy, thâm nhập như vậy.

 Này thiện nam tử, nên biết Bồ Tát đều do tâm mình mà được các Phật pháp, tu hạnh Bồ Tát, làm trong sạch mọi cõi, giáo hóa chúng sinh, phát sinh các đại nguyện, [đến] thành nhất thiết trí, [vào] cửa thần thông du hí không thể nghĩ bàn; sự giác ngộ của chư Phật và mọi cảnh giới tự tại không ngăn ngại đều do tâm mình. Có trí rất sâu thì hiểu rõ mọi pháp. Vì vậy, này thiện nam tử, hãy dùng các thiện căn làm tăng trưởng tâm mình; mưa pháp cam lộ thấm nhuần tâm ấy; ở trong cảnh giới làm cho tâm trong sạch; siêng tu tinh tấn làm cho tâm bền chắc; chuyên nhớ chánh pháp làm cho tâm không loạn; trí tuệ sáng trong mà xa lìa cấu bẩn của tâm; ánh sáng trí tuệ sáng trong soi xét tâm mình; sinh tâm tự tại, phát tâm rộng lớn, bằng với chư Phật; dùng mười lực của Như Lai soi chiếu tâm mình.

 Này thiện nam tử, ta chỉ tu pháp môn 'Không ngăn ngại của Như Lai' này, làm sao nói được các hạnh Bồ Tát: trí không chướng ngại, hạnh trong sạch không ngăn ngại, an trụ quán sát tam-muội về chư Phật hiện tại, được tam-muội 'Không Niết-bàn' (?), đầy đủ chánh pháp bình đẳng ba đời, khéo biết địa của cảnh giới tam-muội bình đẳng, đầy đủ thân trong sạch, ở nơi chư Phật ở, cảnh giới không hoại, cảnh giới pháp môn của mọi phương, cửa trí viên mãn, trí tuệ quán sát chiếu khắp tất cả, trong thân mình hiện ra hết sự thành và hoại của mọi thế giới, mà đối với thân mình và các thế giới không sinh ý tưởng là hai, đi đến tận cùng mọi hạnh, công đức đầy đủ.

 Này thiện nam tử, ở phương nam này có một cõi nước tên là Trang Nghiêm Diêm-phù-đề Đảnh, ở đó có vị tỳ-kheo tên là Hải Tràng. Ngươi hãy đến hỏi: Bồ Tát hướng về đạo Bồ Tát, tu hạnh Bồ Tát thế nào?"

 Khi ấy đồng tử Thiện Tài cúi đầu và mặt kính lễ chân trưởng giả Giải Thoát, đi vòng quanh về bên phải xong, khen ngợi vô lượng a-tăng-kỳ công đức, ngước nhìn chiêm ngưỡng, lòng không chán đủ, buồn khóc rơi lệ, chuyên nhớ thiện tri thức, thuận theo thiện tri thức, quán sát thiện tri thức, [biết rằng] nhờ thiện tri thức mà được nhất thiết trí; đối với thiện tri thức xa lìa dua nịnh quanh co; đối với thiện tri thức khởi tâm như đối với mẹ hiền, vì giúp xa lìa mọi pháp vô ích; đối với thiện tri thức khởi tâm như đối với cha hiền, vì sinh ra được mọi pháp lành; rồi từ biệt đi về phương nam.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video