Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bốn mươi tám. Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Vào cõi chân lý") thứ ba mươi bốn, phần bốn.
Lúc bấy giờ, đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, đi khắp nơi tìm thầy học đạo) chăm chú suy ngẫm lời dạy của trưởng giả Giải Thoát (vị thầy Thiện Tài vừa đến học trước đó; trưởng giả: người giàu có, có danh vọng trong xã hội). Cậu nhớ nghĩ pháp môn (cánh cửa giáo pháp, tức một phương pháp tu học, một lối đi vào chân lý) không thể nghĩ bàn của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật và nguyện cứu giúp tất cả chúng sinh), suy ngẫm ánh sáng trí tuệ không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, thuận theo mà đi sâu vào pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ, xét theo phương diện chân lý) rất sâu không thể nghĩ bàn, thu nhận những công đức (phước lành và đức hạnh có được nhờ tu tập) trong sạch, nhiệm mầu không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, làm hiện rõ sức thần thông tự tại không thể nghĩ bàn của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), hiểu rõ các cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) được trang hoàng không thể nghĩ bàn, phân biệt mà biết cảnh giới an trụ được Phật gìn giữ và trang nghiêm không thể nghĩ bàn, suy ngẫm sự trang nghiêm của tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú hoàn toàn, không tán loạn) thuộc cảnh giới Bồ-tát không thể nghĩ bàn, phân biệt các thế giới không thể nghĩ bàn đến tận cùng mà không bị ngăn ngại, hướng về tâm sâu xa với việc làm lành trong sạch, bền chắc không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, và gìn giữ các lời nguyện về việc làm lành trong sạch không thể nghĩ bàn.
Cậu dần dần đi về phương nam, đến nước Trang Nghiêm Diêm-phù-đề Đỉnh (Diêm-phù-đề: tên châu lục nơi loài người sinh sống theo cách nhìn vũ trụ của nhà Phật), tìm khắp nơi vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật) Hải Tràng. Cậu thấy vị ấy ở nơi vắng lặng, ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), đang nhập tam-muội chánh thọ (trạng thái thiền định đúng đắn, tâm hoàn toàn an trụ), hơi thở ra vào đã ngừng, thân yên không động, lặng lẽ không còn cảm giác.
Từ dưới chân vị ấy hiện ra a-tăng-kỳ (số lượng lớn đến mức không thể đếm được) trưởng giả, a-tăng-kỳ Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế, đứng đầu xã hội Ấn Độ xưa), ai nấy đều đội mũ trời làm bằng các thứ báu, mỗi người mang theo báu vật quý, thức ăn uống ngon nhất, đủ loại áo báu, hương, hoa, chuỗi hoa báu, hương bột, hương xoa và mọi vật dụng để nuôi sống, thu nhận những người nghèo khổ, an ủi vỗ về, tiếp đón họ, mưa xuống các thứ báu vật, làm cho tất cả chúng sinh đều rất vui mừng, đầy khắp mười phương.
Từ hai đầu gối hiện ra các vị Sát-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ sĩ ở Ấn Độ xưa) và Bà-la-môn, ai cũng thông minh sáng suốt, hình dáng, sắc mặt, oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm đáng kính), y phục trang sức đều khác nhau, dùng giọng nói vi diệu dạy dỗ dẫn dắt chúng sinh, khiến họ bỏ ác làm lành, sống theo nghĩa lý chân thật; họ giảng pháp tứ nhiếp (bốn cách thu phục, gắn bó với chúng sinh: cho giúp, nói lời dịu dàng, làm việc có lợi cho người, cùng làm việc chung với người), làm cho chúng sinh vui mừng, đầy khắp mười phương.
Từ hai bên hông hiện ra các vị tiên nhân ngũ thông (người tu tiên có năm thứ thần thông: mắt thấy xa, tai nghe xa, biết tâm người khác, biết đời trước, đi lại và biến hóa tự do), nhiều bằng số tất cả chúng sinh; có vị mặc áo cỏ, có vị mặc áo vỏ cây, ai cũng cầm bình nước rửa, chống gậy ba chạc (?), dáng vẻ chững chạc khoan thai, không hề thay đổi. Họ đi lại giữa hư không, ca ngợi Tam Bảo (ba ngôi quý: Phật; Pháp là giáo lý của Phật; Tăng là đoàn thể người tu theo Phật), vì chúng sinh nói về phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, xa lìa dâm dục) thanh tịnh, chế ngự các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý), giảng nghĩa lý chân thật, thu nhận thế gian, khiến chúng sinh đi vào biển trí tuệ; lại giảng các học thuyết của thế gian, khiến họ lần lượt an trụ trong mọi căn lành (gốc rễ của điều thiện), đầy khắp mười phương.
Từ hai bên sườn hiện ra rồng và long nữ (rồng cái) nhiều không thể nghĩ bàn, hiện ra sự tự tại không thể nghĩ bàn của loài rồng, thu nhận chúng sinh. Họ mưa xuống những đám mây trang nghiêm không thể nghĩ bàn: mây hương trang nghiêm, mây hoa trang nghiêm, mây chuỗi hoa trang nghiêm, mây lọng báu trang nghiêm, mây phướn báu trang nghiêm, mây các thứ báu trang nghiêm, mây ngọc ma-ni (loại ngọc quý trong sáng, được xem là ngọc như ý) vô giá trang nghiêm, mây chuỗi ngọc báu trang nghiêm, mây tòa báu trang nghiêm, mây cung điện báu trang nghiêm, mây hoa sen báu trang nghiêm, mây mũ báu trang nghiêm, mây hình tượng các vị trời trang nghiêm, mây thiên nữ (tiên nữ cõi trời) trang nghiêm. Họ mưa xuống những đám mây như thế, mỗi thứ đều nhiều không thể nghĩ bàn, chiếu khắp mọi thế giới trong mười phương, đem cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) tất cả Như Lai, làm cho mọi chúng sinh đều rất vui mừng, đầy khắp pháp giới.
Từ chữ Đức trên ngực (chữ vạn, dấu hiệu tốt lành trên ngực Phật và Bồ-tát) hiện ra vô lượng a-tăng-kỳ vua A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ganh ghét, thường đánh nhau với các vị trời), phô bày sức thần thông tự tại không thể nghĩ bàn của vua A-tu-la: làm rung chuyển nước của tất cả các biển lớn và trăm nghìn thế giới, khiến các núi chúa va đập vào nhau, làm rung chuyển cung điện của các vị trời, che lấp ánh sáng của tất cả ma (các thế lực phá hoại việc tu hành) khiến chúng tối đen như đống mực, hàng phục mọi đạo quân ma. Họ diệt trừ sự buông thả và kiêu căng của chúng sinh, giúp họ lìa tâm giận dữ hại người, dứt bỏ điều bất thiện, phá núi phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, gây khổ như tham lam, giận dữ, si mê), từ bỏ đánh nhau tranh giành. Họ lại dùng sức thần thông làm thức tỉnh mọi chúng sinh, khiến họ chán lìa các điều ác, dứt hẳn sinh tử (vòng chết đi sống lại không dứt), không bám vào các cõi tái sinh, khiến chúng sinh luôn vui với tịch diệt (trạng thái lặng yên, dứt sạch phiền não, tức niết-bàn), an trụ nơi tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu giúp chúng sinh), làm trong sạch hạnh Bồ-tát, an trụ nơi các ba-la-mật (các hạnh tu trọn vẹn đưa người qua bờ bên kia, tức đến giác ngộ), đạt đến tột cùng các địa của Bồ-tát (các bậc tu chứng của Bồ-tát), soi tỏ mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng), soi khắp các pháp phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh) của chư Phật, đầy khắp pháp giới.
Từ lưng hiện ra a-tăng-kỳ thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình) và duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy), vì cần dùng nhị thừa (hai cỗ xe, tức hai lối tu của thanh văn và duyên giác) để giáo hóa chúng sinh. Người chấp ngã kiến (cho rằng có một cái "tôi" thật sự, thường còn) thì dạy phép bất tịnh quán (quán xét thân thể là nhơ nhớp để dứt lòng tham đắm); người nhiều tham dục thì dạy phép từ tâm quán (quán tưởng lòng thương yêu, mong ban niềm vui cho chúng sinh); người nhiều giận dữ thì dạy phép duyên khởi quán (quán xét lẽ mọi vật đều do nhân duyên hợp lại mà sinh ra); người nhiều si mê thì dạy dùng trí phương tiện quán xét các pháp; người đẳng phần (người có tham, giận, si ngang nhau) thì giảng pháp không bám chấp; người bám vào cảnh giới thì giảng cảnh giới của những lời nguyện nhiệm mầu; người ưa tịch diệt thì dạy đi vào các cõi để làm lợi ích chúng sinh, đầy khắp pháp giới.
Từ hai vai hiện ra a-tăng-kỳ vua Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh mẽ, nhiều vị làm thần hộ pháp) và vua La-sát (loài quỷ dữ, hung tợn), thân hình dữ dằn đủ kiểu, cao thấp, màu sắc khác nhau, cưỡi đủ loại xe, mỗi vị có quyến thuộc của mình vây quanh. Chúng sinh nào làm điều lành, cùng các bậc hiền thánh và chư Bồ-tát, hoặc đang hướng về chánh đạo, hoặc đã chứng quả (đạt được kết quả của sự tu hành), họ đều che chở, bảo vệ. Có vị hóa làm Kim Cang lực sĩ (vị thần cầm chày kim cang hộ vệ Phật pháp) bảo vệ chư Phật và nơi Phật ở. Chúng sinh nào gặp điều sợ hãi, họ cũng che chở khiến không còn sợ; người bệnh tật thì được khỏi; người gặp tai nạn thì được thoát; trừ bỏ cái chết oan uổng, xa lìa nỗi khổ nóng bức. Họ giáo hóa chúng sinh khiến được lợi ích thật sự, phá bánh xe sinh tử, ca ngợi bánh xe pháp (pháp luân: giáo pháp của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), dẹp bánh xe ngoại đạo (các đạo giáo, học thuyết ngoài Phật giáo), đầy khắp pháp giới.
Từ bụng hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ vua Khẩn-na-la (loài thần âm nhạc của cõi trời, giỏi ca múa), mỗi vị có trăm nghìn a-tăng-kỳ a-tăng-kỳ nữ Khẩn-na-la làm quyến thuộc vây quanh; hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ vua Càn-thát-bà (loài thần âm nhạc hầu trời Đế Thích, sống bằng hương thơm), mỗi vị có trăm nghìn a-tăng-kỳ a-tăng-kỳ nữ Càn-thát-bà làm quyến thuộc vây quanh; hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ thứ nhạc vui của cõi trời. Tiếng nhạc ấy giảng pháp thật tướng (bản chất chân thật của mọi sự vật), ca ngợi chư Phật, khen ngợi bồ-đề (sự giác ngộ) và hạnh Bồ-tát, ca ngợi cửa bồ-đề, cửa vào bánh xe pháp, ưa thích mọi pháp môn tự tại, giảng mọi cửa bát-niết-bàn (sự diệt độ hoàn toàn, dứt sạch sinh tử), gìn giữ mọi cửa giáo pháp của chư Phật, cửa làm cho mọi chúng sinh vui mừng, cửa làm trong sạch, trang nghiêm mọi cõi Phật, cửa giảng nói mọi pháp giới, cửa diệt trừ mọi chướng ngại, cửa làm sáng tỏ mọi căn lành, đầy khắp pháp giới.
Từ miệng hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng trị vì cả thiên hạ bằng chánh pháp), đầy đủ bảy báu (bảy vật quý của vua chuyển luân: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng giữ binh báu), có bốn đạo quân (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) vây quanh, phóng ánh sáng không keo kiệt, mưa ngọc ma-ni, khiến người nghèo khổ được giàu vui, người không có của để cho thì có của để bố thí. Họ vì chúng sinh ca ngợi pháp xa lìa giết hại, trộm cắp, tà dâm; tu tập lòng từ, luôn nói lời dịu dàng, làm lợi ích chúng sinh; diệt trừ lời nói dối, xa lìa lời độc ác để thu nhận chúng sinh; xa lìa lời nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ), nói lời hòa hợp; xa lìa lời vô nghĩa, giảng pháp sâu xa; khiến chúng sinh đều xa lìa lỗi lầm của miệng. Họ ca ngợi lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả), khiến chúng sinh vui mừng, lìa tâm giận dữ; phân biệt mọi chánh pháp ở thế gian, quán xét nhân duyên, soi sáng chân đế (chân lý tuyệt đối), nhổ cái gai độc tà kiến (cách thấy sai lầm) của chúng sinh, diệt trừ nghi ngờ, lìa mọi chướng ngại, làm rõ nghĩa thật của pháp, đầy khắp pháp giới.
Từ hai mắt hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ mặt trời, chiếu khắp mười phương, diệt mọi bóng tối, khiến chúng sinh trừ sạch nhơ bẩn mờ tối, xa lìa mọi khổ độc của các ác đạo (những nẻo tái sinh khổ sở như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), khiến người lạnh được ấm. Ở các cõi Phật nhơ đục, chúng phóng ánh sáng trong sạch; nói rộng ra thì cho đến chiếu khắp tất cả thế giới bằng vàng, bạc, lưu ly (loại ngọc xanh biếc) cùng mọi loài chúng sinh, diệt trừ bóng tối dày đặc trong tâm chúng sinh, khiến tất cả đều vui mừng, có thể lo liệu vô lượng việc cho chúng sinh, trang nghiêm mọi thế giới và cảnh giới của diệu pháp (giáo pháp nhiệm mầu), đầy khắp pháp giới.
Từ khoảng giữa hai lông mày hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ thiên vương Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi, ở trên đỉnh núi Tu-di), lấy vô lượng thứ báu xen lẫn làm trang sức, giữ phép tắc của vua trời, chiếu khắp cung điện của các vị trời, làm rung chuyển mọi núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo cách nhìn vũ trụ của nhà Phật), khiến các vị trời sinh lòng chán lìa đối với cảnh vui cõi trời. Họ ca ngợi sức công đức, làm sáng sức trí tuệ, khơi dậy sức tâm ngay thẳng, nuôi lớn sức tâm sâu xa, làm trong sạch sức chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh giác đúng đắn), làm bền chắc tâm bồ-đề, xa lìa thú vui dục lạc; ca ngợi niềm vui được thấy tất cả chư Phật, không ca ngợi niềm vui của cảnh giới; ca ngợi niềm vui nghe pháp, lìa thú vui thế gian, ca ngợi niềm vui của trí tuệ quán xét các pháp; xa lìa nỗi sợ hãi khi đánh nhau với A-tu-la, diệt quân phiền não, xa lìa nỗi sợ chết; nguyện hàng phục các ma, dựng núi diệu pháp, giảng những câu pháp rộng lớn như núi Tu-di, có thể lo liệu vô lượng việc cho chúng sinh, đầy khắp pháp giới.
Từ trên trán hiện ra vô lượng Phạm thiên (các vị trời ở cõi Phạm, đã lìa dục, thân trong sạch), dung sắc đẹp đẽ đoan trang, khắp thế giới không ai sánh bằng, dáng vẻ chững chạc khoan thai, phát ra âm thanh nhiệm mầu ca ngợi chư Phật, khuyến thỉnh (thưa mời) Phật nói pháp, khiến chúng sinh vui mừng, cho đến có thể lo liệu vô lượng việc cho chúng sinh, đầy khắp pháp giới.
Từ trên đầu hiện ra a-tăng-kỳ chúng Bồ-tát, đủ mọi hình sắc, thân được trang nghiêm bằng tướng tốt (những nét tốt đẹp đặc biệt trên thân của bậc thánh), phóng vô lượng lưới ánh sáng, hiện ra đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa đến giác ngộ), ca ngợi bố thí, xa lìa keo kiệt, không tham đắm gì, trang nghiêm mọi thế giới. Họ khen ngợi giới thanh tịnh, xa lìa giới xấu (những điều giữ theo cách sai lầm), giúp chúng sinh đứng vững trong luật nghi (giới luật và oai nghi phải giữ) của Bồ-tát, ca ngợi giới Đại thừa (cỗ xe lớn, lối tu cầu thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh), sinh ra kho công đức đại bi; nói rằng mọi sự hiện hữu đều như giấc mộng, nói thú vui ngũ dục (năm thứ ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân tiếp xúc với sắc, tiếng, mùi, vị, cảm xúc mà sinh ra) chẳng có mùi vị gì, giúp chúng sinh đứng vững trong pháp xa lìa phiền não; khen ngợi ca tụng nghiệp đem lại thân sắc vàng; ca ngợi lòng từ, xa lìa giết hại, diệt cõi súc sinh; ca ngợi sức học rộng nghe nhiều; giúp chúng sinh đứng vững trong sức nhẫn nhục; ca ngợi sự chiếu khắp tự tại; xa lìa buông lung, giúp chúng sinh đứng vững trong sự không buông lung; ca ngợi thiền ba-la-mật (hạnh thiền định trọn vẹn), tâm được tự tại; nhổ gai tà kiến, ca ngợi chánh kiến (cách thấy đúng đắn) và bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ trọn vẹn, thấu suốt chân lý), ưa thích trí tuệ tự tại; ca ngợi việc tùy thuận thế gian mà vẫn xa lìa sinh tử, lại tự tại thọ sinh trong các cõi; ca ngợi nguyện lực đầy đủ, hiện ra các thần thông, các minh (sự hiểu biết sáng suốt siêu việt) và thọ mạng tự tại; ca ngợi sức của mọi đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, gìn giữ mọi giáo pháp không quên), sinh ra nguyện lực, làm trong sạch sức tam-muội, hiện ra sự thọ sinh tự tại; ca ngợi trí tuệ chiếu khắp các căn tính của mọi chúng sinh, phân biệt giảng rõ các tâm và hoạt động của tâm, soi tỏ trí của thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), ca ngợi tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) tự tại, đầy khắp pháp giới.
Từ đỉnh đầu hiện ra trăm nghìn a-tăng-kỳ thân Phật, đầy đủ tướng tốt trang nghiêm, giống như núi vàng, chiếu khắp tất cả, phát ra âm thanh nhiệm mầu đầy khắp pháp giới, hiện ra sức thần thông tự tại vô lượng vô biên, mưa khắp mọi đám mây pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví giáo pháp làm mát lòng, cứu khỏi khổ). Vì Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi thành đạo; chỉ Bồ-tát sắp thành Phật) mà mưa mây pháp bình đẳng. Với các bậc trong thập trụ (mười bậc an trụ trong tu tập của Bồ-tát, từ thấp lên cao): vì Bồ-tát quán đảnh (bậc thứ mười, được xem như thái tử được rưới nước lên đầu để phong vương) mà mưa mây pháp phổ môn (cửa mở khắp mọi nơi); vì Bồ-tát thâm nhẫn (?) (bậc có sự chấp nhận sâu xa chân lý, có lẽ chỉ bậc thứ chín) mà mưa mây pháp trang nghiêm khắp nơi; vì Bồ-tát đồng chân (bậc thứ tám, tâm trong sạch như trẻ thơ) mà mưa mây pháp núi bền chắc; vì Bồ-tát bất thoái (bậc thứ bảy, không còn lùi bước) mà mưa mây pháp kho biển; vì Bồ-tát thành tựu tâm ngay thẳng (bậc thứ sáu) mà mưa mây pháp cảnh giới khắp nơi; vì Bồ-tát đạo phương tiện (bậc thứ năm) mà mưa mây pháp âm thanh của địa tự tánh; vì Bồ-tát sinh quý (bậc thứ tư, như được sinh vào dòng dõi cao quý nhà Phật) mà mưa mây pháp tùy thuận thế gian; vì Bồ-tát tu hành (bậc thứ ba) mà mưa mây pháp chán lìa; vì Bồ-tát trị địa (bậc thứ hai, sửa sang nền tâm) mà mưa mây pháp nuôi lớn kho pháp; vì Bồ-tát sơ phát tâm (bậc thứ nhất, mới phát tâm bồ-đề) mà mưa mây pháp tinh tấn; vì người tín hạnh (người tu dựa vào lòng tin) mà mưa mây pháp cửa vô tận; vì chúng sinh cõi Sắc giới (các cõi trời đã lìa dục nhưng còn thân hình) mà mưa mây pháp bình đẳng vô tận; vì Đại Phạm thiên (vua cõi trời Phạm) mà mưa mây pháp kho khắp nơi; vì Đại Tự Tại thiên (vị trời ở đỉnh cõi Sắc giới) mà mưa mây pháp sinh sức mạnh; vì ma thiên vương (vua ma ở cõi trời cao nhất của cõi Dục) mà mưa mây pháp cờ tâm; vì trời Hóa Lạc (cõi trời tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng) mà mưa mây pháp chánh niệm trong sạch; vì trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở chờ ngày xuống thành Phật) mà mưa mây pháp ý trong sạch; vì trời Dạ-ma (một cõi trời của cõi Dục) mà mưa mây pháp vui mừng; vì trời Đế Thích mà mưa mây pháp trang nghiêm hư không; vì vua Dạ-xoa mà mưa mây pháp vui mừng; vì vua Càn-thát-bà mà mưa mây pháp tự tại tròn đầy; vì vua A-tu-la mà mưa mây pháp cảnh giới lớn; vì vua Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng khổng lồ) mà mưa mây pháp vô lượng thế giới; vì vua Khẩn-na-la mà mưa mây pháp trí tuệ thù thắng làm lợi ích chúng sinh; vì các vua loài người mà mưa mây pháp (chỉ ra thế gian) không đáng ưa thích (?); vì các vua rồng mà mưa mây pháp cờ vui mừng; vì vua Ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn) mà mưa mây pháp vắng lặng; vì chúng sinh địa ngục mà mưa mây pháp trang nghiêm bằng tâm niệm không rối loạn; vì các loài súc sinh mà mưa mây pháp trí tuệ; vì cõi của vua Diêm-la (vua cõi âm, xét xử tội lỗi người chết) mà mưa mây pháp không sợ hãi; vì cõi ngạ quỷ (quỷ đói) mà mưa mây pháp mong cầu chân chánh, khiến chúng sinh đều hướng về cửa của các bậc hiền thánh, đầy khắp pháp giới. Mỗi lỗ chân lông của các vị Như Lai ấy đều phóng ra a-tăng-kỳ lưới ánh sáng trong sạch, a-tăng-kỳ màu sắc nhiệm mầu, a-tăng-kỳ vẻ trang nghiêm, a-tăng-kỳ cảnh giới, làm xong a-tăng-kỳ việc, đầy khắp mười phương.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài một lòng quan sát tỳ-kheo Hải Tràng, nhớ nghĩ pháp môn tam-muội ấy, suy ngẫm cảnh giới Bồ-tát không thể nghĩ bàn, suy ngẫm pháp môn Phổ Môn (cửa mở khắp mọi nơi) với sự trang nghiêm hiện tiền vô lượng, không do tạo tác, quan sát trí tuệ trang nghiêm pháp giới, nương trí Phật mà an trụ, phát ra sức Bồ-tát, lập nguyện lực Bồ-tát, mở rộng các hạnh Bồ-tát. Cậu cứ đứng ngay ngắn quan sát như thế một ngày một đêm, rồi bảy ngày bảy đêm, nửa tháng, một tháng, cho đến sáu tháng sáu ngày. Qua thời gian ấy, tỳ-kheo Hải Tràng mới xuất khỏi tam-muội.
Bấy giờ Thiện Tài khen là việc chưa từng có, chắp tay thưa: "Lạ thay, bậc Đại Thánh! Tam-muội này sâu xa nhất, tam-muội này rộng lớn nhất, cảnh giới của tam-muội này vô lượng, thần lực tự tại của tam-muội này không thể nghĩ bàn, tam-muội này không thể đo lường, ánh sáng trí tuệ của tam-muội này trong sáng, tam-muội này lấy a-tăng-kỳ vẻ trang nghiêm làm trang nghiêm, cảnh giới của tam-muội này không thể phá hoại, tam-muội này không hề thối lui, tam-muội này chiếu khắp mọi thế giới trong mười phương, tam-muội này có đủ vô lượng ý nghĩa và phương tiện. Thưa Đại Thánh, Bồ-tát nào nhập tam-muội này thì có thể diệt trừ mọi khổ cho tất cả, dứt hẳn mọi đau đớn độc hại của địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, xa lìa các tai nạn, khiến các cõi trời và người đều được vắng lặng, khiến chúng sinh vui mừng, luôn vui trong cảnh giới thiền định sâu xa, chán lìa các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), vượt ra khỏi tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc), phát tâm bồ-đề, nuôi lớn nhân duyên của trí tuệ và công đức, nuôi lớn và mở rộng lòng đại bi cao tột, sinh ra nguyện lực lớn, soi sáng đạo Bồ-tát, lấy trí tuệ trang nghiêm các ba-la-mật lớn, rốt ráo sinh ra cảnh giới Đại thừa, trí tuệ chiếu khắp những hạnh mà Bồ-tát Phổ Hiền (vị Bồ-tát tiêu biểu cho đại hạnh, đại nguyện) đã làm, được ánh sáng trí tuệ của các địa Bồ-tát, đầy đủ mọi nguyện và hạnh thanh tịnh của tất cả Bồ-tát, chứng được cảnh giới của nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ Phật). Thưa Đại Thánh, tam-muội này tên là gì?"
"Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, lời gọi thân mật), tam-muội này tên là Phổ Nhãn Xả Đắc (Mắt Thấy Khắp, Buông Bỏ Mà Được), lại tên là Cảnh Giới Bát-nhã Ba-la-mật Ánh Sáng Thanh Tịnh, lại tên là Phổ Môn Trang Nghiêm Thanh Tịnh. Này thiện nam tử, nhờ tu tập bát-nhã ba-la-mật mà được tam-muội này; khi được tam-muội này thì liền được trăm vạn a-tăng-kỳ tam-muội."
"Thưa Đại Thánh, tam-muội này chỉ có cảnh giới công đức ấy thôi, hay còn có những gì khác nữa?"
"Này thiện nam tử, tam-muội này phân biệt mọi thế giới không bị ngăn ngại, thấu đến tận cùng mọi thế giới không bị ngăn ngại, đi khắp mọi thế giới không bị ngăn ngại, trang hoàng mọi thế giới không bị ngăn ngại, sửa sang mọi thế giới không bị ngăn ngại, làm trong sạch và trang nghiêm mọi thế giới không bị ngăn ngại; thấy tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, quán xét công đức của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, biết sức thần thông tự tại của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, thấu tột sức mạnh của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, vượt qua biển công đức lớn của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, mưa mây pháp trong sạch nhiệm mầu của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, thông suốt mọi pháp của chư Phật không bị ngăn ngại, được trí chuyển bánh xe pháp không thể phá hoại của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại, thấu đến đáy nguồn của biển đại chúng thanh tịnh của tất cả chư Phật không bị ngăn ngại; thuận theo mà vào khắp các thế giới mười phương không bị ngăn ngại, thuận theo mà quán xét Phật pháp mười phương không bị ngăn ngại, dùng lòng đại bi thu nhận chúng sinh mười phương không bị ngăn ngại, dùng lòng đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn ban vui cho tất cả) đầy khắp thế giới mười phương không bị ngăn ngại, thấy chư Phật mười phương mà lòng không chán đủ không bị ngăn ngại, thuận theo mà vào khắp biển lớn chúng sinh không bị ngăn ngại, hiểu rõ biển căn tính của mọi chúng sinh không bị ngăn ngại, phân biệt mọi biển chúng sinh không bị ngăn ngại.
Này thiện nam tử, tôi chỉ biết pháp môn tam-muội Bát-nhã Ba-la-mật Ánh Sáng Thanh Tịnh này, làm sao có thể nói được những hạnh rốt ráo của các vị đại Bồ-tát? Các vị đại Bồ-tát đều đã vào sâu biển lớn trí tuệ, khéo phân biệt pháp giới thanh tịnh, trí tuệ thấu suốt đến tận cùng ý hướng của mọi pháp, ánh sáng trí tuệ vô lượng đầy khắp tất cả, được ánh sáng tự tại của đại đà-la-ni, mọi tam-muội đều tròn đầy thanh tịnh, sinh ra mọi thần thông và minh tự tại, vào sâu mọi biển biện tài (tài ăn nói, giảng giải) vô tận, tiếng nói vang như sấm khắp các địa, đều có thể cứu giúp che chở mọi chúng sinh. Tôi còn không thể nói được những hạnh các vị ấy làm, huống chi là nói về công đức của họ, làm hiện rõ cảnh giới của họ, giảng cảnh giới của họ, soi tỏ pháp môn của họ, làm rõ kho công đức họ đã tích chứa, giảng chánh đạo của họ, cùng dòng tam-muội và trí tuệ bình đẳng của họ.
Này thiện nam tử, ở phương nam này có một nơi tên là Hải Triều, ở đó có khu vườn tên là Phổ Trang Nghiêm, có vị ưu-bà-di (người nữ tu tại gia, có giữ giới) tên là Hưu Xả. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm sao tu đạo Bồ-tát, làm trong sạch đạo Bồ-tát?"
Khi ấy đồng tử Thiện Tài vui mừng vô cùng. Ở chỗ tỳ-kheo Hải Tràng, trong cái không bền chắc mà cậu được bền chắc, trong cái không thật mà cậu được chân thật; cậu thấu đến tận cùng cảnh giới kho công đức nhiệm mầu, được trí tuệ trong sáng chiếu khắp tất cả, được ánh sáng của tam-muội sâu xa, đến được phương tiện của sự giải thoát thanh tịnh, quán xét mọi thế giới, làm trong sạch các pháp môn, trí tuệ trong sáng chiếu khắp mười phương. Cậu cúi đầu sát chân vị ấy mà lạy, đi vòng quanh vô số vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), ngước nhìn quyến luyến rồi từ biệt đi về phương nam.
Lúc bấy giờ, đồng tử Thiện Tài chăm chú nhớ nghĩ tỳ-kheo Hải Tràng, lòng chưa từng rời bỏ, muốn được gặp mãi không chán, nhớ tiếng nói của bậc thánh, mắt hình dung gương mặt hiền từ. Cậu chăm chú suy ngẫm cảnh giới tâm của vị ấy, cảnh giới tam-muội, cảnh giới nguyện và hạnh; chăm chú suy ngẫm trí tuệ trong sáng; kính trọng thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu), hướng về thiện tri thức, nhớ lời dạy của thiện tri thức, đối với thiện tri thức khởi lòng thương mến cung kính. Cậu lại nghĩ: "Nhờ thiện tri thức mà được thấy chư Phật. Thiện tri thức là người chỉ bày, làm hiện rõ mọi Phật pháp. Thiện tri thức là pháp kỳ diệu, vì giúp người được thấy Phật pháp. Thiện tri thức là con mắt trong sáng, vì giúp người thấy Phật như thấy hư không. Thiện tri thức là bến đò tốt, vì giúp người đến được đáy nguồn của ao hoa của Phật."
Cậu dần dần đi về phương nam đến nơi Hải Triều, thấy khu vườn Phổ Trang Nghiêm có tường bằng bảy thứ báu bao quanh khắp. Các cây báu nhiệm mầu xếp hàng trang nghiêm. Tất cả cây hoa đều mưa hoa như mây rải khắp mặt đất. Cây hương tỏa thơm ngát xông khắp mười phương. Cây chuỗi hoa rủ chuỗi hoa, cây báu mưa báu, rải khắp trang nghiêm. Cây áo báu che phủ tất cả. Các cây âm nhạc phát ra âm thanh vi diệu. Khu vườn được trang hoàng bằng những vật quý lạ như thế. Trong vườn có một vạn giảng đường làm bằng các thứ báu; một vạn lầu gác lợp bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, có ánh đỏ tía); một vạn cung điện trang nghiêm bằng kho báu Tỳ-lâu-giá-na (loại ngọc báu chiếu sáng khắp nơi); một vạn ao tắm làm bằng các thứ báu, lan can bảy báu bao quanh, nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, yên lặng, trừ đói khát, nuôi lớn thân căn) đầy ắp lặng trong; đáy ao trải khắp cát vàng Diêm-phù-đàn và ngọc báu làm nước trong; bốn phía có bậc thềm báu ngay ngắn đẹp đẽ; cây đa-la (loại cây cọ cao thẳng) báu xếp hàng bao quanh; vịt trời, ngỗng trời, uyên ương, công, chim loan và đủ loại chim lạ vui chơi trong đó, cất tiếng hòa nhã; trên có lưới vàng che phủ, gió tự nhiên thổi đến phát ra âm thanh vi diệu; giăng các màn báu, cây báu khắp nơi; dựng a-tăng-kỳ cờ báu thù thắng, phóng ánh sáng lớn chiếu xa trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Lại có trăm vạn ao đầm, bùn chiên-đàn (gỗ trầm hương quý) đen đọng dưới đáy, sinh ra hoa sen báu đầy trong đó; từ hoa sen ấy phát ra ánh sáng lớn chiếu khắp tất cả.
Trong vườn ấy có một cung điện lớn tên là Trang Nghiêm Tràng, nền làm bằng ngọc quý Hải Tạng, cột bằng ngọc lưu ly trang nghiêm đẹp lạ, cao lớn sừng sững như núi vàng; chúng sinh nào thấy cũng đều vui thích. Có a-tăng-kỳ ngọc ma-ni trong sạch chiếu khắp tất cả, tỏa ra hương tự nhiên, tức là hương Minh Tướng, hương Hương Vương, hương Giác Ngộ, v.v. Trong đó bày các tòa báu, tức là: tòa Liên Hoa Tạng, tòa Chiếu Chư Phương Tạng, tòa Minh Tịnh Tạng, tòa Chúng Sinh Duyệt Lạc Tạng, tòa Sư Tử Tạng, tòa Ly Cấu Bảo Tạng, tòa Bất Tư Nghị Tạng, tòa Phổ Môn Ma-ni Diệu Bảo Tạng, tòa Quang Nghiêm Tạng, tòa Đại Hải Tạng, tòa Kim Cang Sư Tử Tạng. Vô lượng cửa sổ trang sức bằng ngọc quý. Lại giăng một vạn màn báu nhiệm mầu, tức là: màn áo báu, màn hoa báu nhiệm mầu, màn cành cây báu, màn ngọc ma-ni, màn vàng, màn trang nghiêm, màn hương, màn vui chơi, màn vua rồng tự tại, màn vua ngựa, màn báu trang nghiêm của trời Đế Thích. Trên đó đan kết một vạn lưới báu, tức là: lưới chuông vàng, lưới lọng ngọc quý, lưới hình tượng các thứ báu, lưới ngọc Hải Tạng, lưới ngọc ma-ni lưu ly xanh, lưới tiếng sư tử rống, lưới ngọc ma-ni mặt trăng, lưới hình tượng hương, lưới núi các thứ báu, lưới vua của các báu. Có một vạn thứ ánh sáng chiếu khắp thế giới, tức là: ánh sáng ngọc ma-ni dạ quang, ánh sáng ngọc báu trong sạch ma-ni Nhật Tạng, ánh sáng ngọc quý ma-ni Nguyệt Tràng, ánh sáng Hương Diễm (?), ánh sáng ngọc ma-ni Diệu Tạng, ánh sáng hoa bát-đàm-ma (hoa sen hồng), ánh sáng ngọc báu trong sạch ma-ni dạ quang, ánh sáng ngọc báu trong sạch ma-ni Đại Đăng, ánh sáng ma-ni chiếu khắp các phương. Lại phát ra mười thứ ánh chớp hương lớn, mưa xuống mười thứ mây vượt hơn cõi trời, tức là: mười thứ mây chiên-đàn đen, mười thứ mây hoa mạn-đà-la (một loài hoa trời đẹp, thơm), mười thứ mây trang nghiêm, mười thứ mây chuỗi hoa, mười thứ mây áo nhiều màu, mười thứ mây báu, mười thứ mây thiên tử (con trai cõi trời), mười thứ mây thiên nữ, mười thứ mây Bồ-tát, luôn ưa nghe pháp.
Bấy giờ ưu-bà-di Hưu Xả ngồi trên tòa Kim Sắc Tạng, lưới trang nghiêm bằng báu Hải Tạng che phủ thân, vòng đeo tay (?) trang nghiêm vượt hơn cõi trời, lưới ma-ni lớn trang sức trên đầu, ngọc sư tử, vô lượng ngọc như ý và ngọc ma-ni trong sạch trang sức thân mình. Vô lượng ức chúng hội cung kính vây quanh, chắp tay đứng hầu. Từ phương đông, vô lượng chúng sinh — các vua Phạm thiên, các vị trời Phạm Thân, Đại Phạm, Phạm Phụ (các tầng trời trong cõi trời Phạm), vua trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục, hưởng vui do người khác biến hóa ra), cho đến người và phi nhân (các loài không phải người như thần, quỷ), cùng tất cả các vua — đều đến chỗ bà. Phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ và phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Ai được thấy vị ưu-bà-di này thì mọi bệnh tật đều khỏi, tâm trong sạch lìa nhơ, nhổ được gai tà kiến, diệt trừ chướng ngại, làm trong sạch địa vị không ngăn ngại; ở trong địa vị ấy nuôi lớn căn lành, thành tựu các căn và phương tiện, thu nhận nhất thiết trí; mọi cửa đà-la-ni, mọi cửa tam-muội đều hiện ra trước mắt; phát mọi cửa nguyện, làm trọn mọi cửa hạnh, sinh ra mọi cửa thanh tịnh; tâm họ rộng lớn, sinh ra mọi thần thông, được thân không bị ngăn ngại, không nơi nào không đến được.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài vào vườn Phổ Trang Nghiêm, quan sát khắp nơi, thấy ưu-bà-di Hưu Xả ngồi trên tòa sắc vàng, liền đến chỗ bà, cúi đầu sát chân lạy, đi quanh vô số vòng, thưa: "Bạch Đại Thánh, con đã phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn, tức quả vị Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào. Kính mong Ngài vì con giảng nói đầy đủ."
Bà đáp: "Này thiện nam tử, tôi chỉ thành tựu một pháp môn. Ai thấy, nghe, nhớ, biết, gần gũi tôi thì đều không uổng phí. Này thiện nam tử, chúng sinh nào không gieo căn lành, không gần gũi thiện tri thức, không được chư Phật che chở nhớ nghĩ thì không thể thấy tôi. Này thiện nam tử, chúng sinh nào thấy được tôi thì đối với a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề được bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước). Chư Phật phương đông thường đến chỗ tôi, ngồi tòa sư tử báu (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử, vua các loài thú) nói pháp cho tôi nghe; tất cả chư Phật phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới đều đến chỗ tôi, ngồi tòa sư tử báu nói pháp cho tôi nghe. Này thiện nam tử, tôi thường thấy chư Phật, Bồ-tát, chưa từng xa lìa. Này thiện nam tử, trong đại chúng của tôi đây có tám vạn bốn nghìn ức Bồ-tát, đều là bạn cùng tu với tôi, đối với a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đều được bất thoái chuyển. Tất cả hội chúng trong vườn Phổ Trang Nghiêm này cũng đều đối với a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề được bất thoái chuyển."
Thiện Tài thưa: "Bạch Đại Thánh, Ngài phát tâm bồ-đề đến nay đã bao lâu?"
Bà đáp: "Này thiện nam tử, tôi nhớ thuở quá khứ, ở chỗ Phật Đĩnh Quang (tức Phật Nhiên Đăng) tôi xuất gia cầu đạo, tu phạm hạnh trong sạch, cung kính cúng dường, nghe pháp và gìn giữ. Kế đến ở chỗ Phật Ly Cấu, tôi xuất gia cầu đạo, tu phạm hạnh trong sạch, cung kính cúng dường, nghe pháp và gìn giữ. Kế đến ở chỗ Phật Diệu Tràng, Phật Diệu Đức, Phật Công Đức Tạng, Phật Tỳ-lâu-giá-na, Phật Phổ Nhãn, Phật Phạm Thọ, Phật Tự Tại, Phật Thiện Thiên. Này thiện nam tử, tôi ở chỗ các vị Phật như thế, nhiều bằng ba mươi sáu lần số cát sông Hằng, xuất gia cầu đạo, tu phạm hạnh trong sạch, cung kính cúng dường, nghe pháp và gìn giữ, hiểu rõ trí tuệ của tất cả chư Phật. Từ lúc mới phát tâm Bồ-tát, tâm ấy đã đầy khắp pháp giới; dùng lòng đại bi vô lượng thu nhận chúng sinh; phát vô lượng nguyện lớn của Bồ-tát, thấu khắp pháp giới mười phương; lòng đại bi vô lượng che chở khắp chúng sinh; trong mọi cõi, mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), tu tập vô lượng hạnh Bồ-tát; có sức của vô lượng tam-muội, không bỏ, không rời chánh đạo Bồ-tát; có sức vô lượng đà-la-ni của Bồ-tát, khéo gìn giữ che chở mọi chúng sinh; có sức vô lượng trí tuệ trong sạch của Bồ-tát, dùng phương tiện và chánh niệm soi khắp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); có sức vô lượng thần thông và minh của Bồ-tát, đi khắp lưới các thế giới; có sức vô lượng biện tài của Bồ-tát, có thể dùng một lời mà làm vui lòng tất cả mọi người. Này thiện nam tử, tôi có vô lượng thần lực tự tại của Bồ-tát, có thể dùng một thân mà đầy khắp mọi cõi."
Thiện Tài thưa: "Bạch Đại Thánh, bao lâu nữa Ngài sẽ thành a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
"Này thiện nam tử, Bồ-tát không phải vì giáo hóa một chúng sinh mà phát tâm bồ-đề, không phải vì giáo hóa trăm chúng sinh, cho đến không phải vì giáo hóa số chúng sinh nhiều đến bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển (con số lớn tột bậc, không thể nói hết) mà phát tâm bồ-đề — nói rộng thì như trong phẩm A-tăng-kỳ (một phẩm trong kinh này bàn về các con số lớn). Không phải vì giáo hóa chúng sinh của một thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giáo hóa chúng sinh của bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì giáo hóa số chúng sinh nhiều bằng số hạt bụi của cõi Diêm-phù-đề, không phải vì giáo hóa số chúng sinh nhiều bằng số hạt bụi của một tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn tỉ thế giới hợp thành một khối lớn, đơn vị vũ trụ do một vị Phật giáo hóa), cho đến không phải vì giáo hóa số chúng sinh nhiều bằng số hạt bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề. Bồ-tát không phải vì cung kính cúng dường một Như Lai mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì cung kính cúng dường bất khả thuyết bất khả thuyết Như Lai mà phát tâm bồ-đề. Bồ-tát không phải vì làm trong sạch một cõi mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì làm trong sạch bất khả thuyết bất khả thuyết cõi mà phát tâm bồ-đề. Bồ-tát không phải vì làm trong sạch số cõi nhiều bằng số hạt bụi của Diêm-phù-đề mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì làm trong sạch số cõi nhiều bằng số hạt bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề. Bồ-tát không phải vì gìn giữ Phật pháp của một vị Phật mà phát tâm bồ-đề, nói rộng như trên.
Bồ-tát không phải vì làm tròn một lời nguyện mà phát tâm bồ-đề; không phải vì trang nghiêm một cõi, không phải vì biết quyến thuộc của một vị Phật, không phải vì gìn giữ pháp của một vị Phật, không phải vì biết biển tâm của một chúng sinh, không phải vì độ biển căn tính của một chúng sinh, không phải vì biết thứ tự thành hoại qua các kiếp của một thế giới, không phải vì biết tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại) phiền não của một chúng sinh, không phải vì dứt phiền não của một chúng sinh, không phải vì làm tròn hạnh của một chúng sinh mà phát tâm bồ-đề. Mà vì muốn giáo hóa tất cả chúng sinh nên phát tâm bồ-đề; vì muốn cung kính cúng dường tất cả chư Phật, muốn làm trong sạch trang nghiêm mọi cõi Phật, muốn gìn giữ mọi Phật pháp, muốn làm tròn mọi đại nguyện, muốn biết quyến thuộc của tất cả chư Phật, muốn biết biển tâm của mọi chúng sinh, muốn biết mọi tâm và hoạt động của tâm của mọi chúng sinh, muốn biết vòng căn tính của mọi chúng sinh, muốn biết thứ tự thành hoại qua mọi kiếp số của mọi thế giới, muốn biết tập khí phiền não của mọi chúng sinh, muốn dứt phiền não của mọi chúng sinh, muốn làm tròn hạnh của mọi chúng sinh mà phát tâm bồ-đề.
Này thiện nam tử, nói tóm lại, Bồ-tát có trăm vạn a-tăng-kỳ pháp môn phương tiện như thế, Bồ-tát đều phải hiểu biết đến tận cùng, thuận theo trí tuệ, tu tập trọn vẹn các hạnh Bồ-tát, làm trong sạch mọi cõi Phật, tâm không điên đảo mê lầm. Này thiện nam tử, vì thế tôi phát nguyện này: làm trong sạch mọi cõi thì nguyện của tôi mới tròn; dứt tập khí phiền não của mọi chúng sinh thì nguyện của tôi mới tròn."
"Bạch Đại Thánh, pháp môn này tên là gì?"
"Này thiện nam tử, pháp môn này tên là Ly Ưu An Ổn Tràng (Cờ Lìa Lo Buồn, Yên Ổn). Tôi chỉ biết pháp môn này. Các vị đại Bồ-tát thì tâm như biển, có thể dung chứa mọi Phật pháp; tôi làm sao biết được hạnh của các vị ấy? Tâm các vị Bồ-tát bền chắc ngay thẳng như núi Tu-di. Các vị đại Bồ-tát là thuốc chữa bệnh chỉ cần thấy, ai thấy được thì diệt trừ phiền não. Các vị đại Bồ-tát là mặt trời trong sáng, diệt trừ bóng tối si mê của mọi chúng sinh. Các vị đại Bồ-tát là mặt đất lớn, có thể chở che mọi chúng sinh. Các vị đại Bồ-tát là ngọn gió trí tuệ, nuôi lớn nghĩa thật cho mọi chúng sinh. Các vị đại Bồ-tát là bậc tự tại, dùng ánh sáng trí tuệ trong sạch chiếu khắp tất cả. Các vị đại Bồ-tát là đám mây lành, tùy chỗ thích hợp mà mưa pháp cam lộ. Các vị đại Bồ-tát là vầng trăng trong, phóng lưới ánh sáng công đức. Các vị đại Bồ-tát là trời Đế Thích, có thể bảo vệ mọi chúng sinh. Tôi làm sao biết được hạnh của các vị ấy?
Này thiện nam tử, ở phương nam này có một nước tên là Hải Triều, ở đó có vị tiên nhân tên là Tỳ-mục-đa-la, khéo giảng giải các hạnh Bồ-tát. Con hãy đến đó hỏi."
Khi ấy đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân lạy, đi quanh vô số vòng, ngắm nhìn không chán, buồn khóc rơi lệ, chăm chú suy nghĩ: "Được bồ-đề là khó, gặp thiện tri thức là khó, được ở chung với bậc cao nhân là khó, được các căn của Bồ-tát là khó, làm tròn tâm ngay thẳng của Bồ-tát là khó, gặp được thiện tri thức cùng chí hướng là khó, quán xét chân thật là khó, được dạy dỗ đúng pháp là khó, sinh ra tâm nhiệm mầu là khó, nhớ nghĩ nhất thiết trí là khó, nuôi lớn ánh sáng của pháp là khó." Nghĩ như thế rồi, cậu từ biệt đi về phương nam.
Lúc bấy giờ, đồng tử Thiện Tài suy ngẫm và thuận theo lời dạy chân chánh của Bồ-tát, làm trong sạch hạnh Bồ-tát; tâm có thể nuôi lớn sức công đức của Bồ-tát, tâm thấy chư Phật, tâm mong cầu bồ-đề, tâm có thể khởi lên và nuôi lớn đại nguyện, tâm soi tỏ mọi pháp trong mười phương, tâm thấy được thực chất của pháp, tâm bao trùm tất cả mà không tán loạn, tâm làm trong sạch trí tuệ, quán xét các pháp giới mà diệt trừ bóng tối si mê, tâm trong sạch ngay thẳng mà diệt trừ chướng ngại, tâm có thể hàng phục mọi ma. Cậu dần dần đi đến nước Hải Triều, tìm khắp nơi tiên nhân Tỳ-mục-đa-la.
Khi ấy vị tiên nhân đang ở trong một khu rừng lớn. Rừng ấy được trang nghiêm bằng a-tăng-kỳ cây, lá báu che phủ khắp nơi, các cây hoa, cây quả luôn tô điểm; cây báu mưa báu rải khắp mặt đất; cây chiên-đàn lớn xếp hàng bao quanh; các cây trầm thủy (cây trầm hương, gỗ nặng chìm trong nước) luôn tỏa hương thơm nhiệm mầu; cây ni-câu-luật (loại cây đa) và cây diêm-phù-đàn mưa xuống những trái thơm ngọt; hoa ưu-bát-la (sen xanh), bát-đàm-ma (sen hồng), phân-đà-lợi (sen trắng) dùng để trang hoàng.
Bấy giờ Thiện Tài thấy vị tiên nhân ở trong rừng ấy, mặc áo vỏ cây, tóc quấn búi, ngồi trên cỏ, có một vạn tiên nhân làm quyến thuộc, như rừng chiên-đàn có cây chiên-đàn vây quanh. Cậu đến chỗ vị ấy, năm vóc gieo xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất, cách lạy tôn kính nhất) mà lạy. Cậu nghĩ: "Thiện tri thức có thể mở dẫn cho ta cửa tát-bà-nhã; thiện tri thức chỉ bày đạo chân thật; thiện tri thức có thể đặt ta vào địa vị nhất thiết trí; thiện tri thức thắp ngọn đèn trí tuệ quý báu, làm trong sáng ánh sáng trí tuệ, nuôi lớn ánh sáng trí tuệ của thập lực. Con đường của thiện tri thức chính là kho vô tận của nhất thiết trí. Thiện tri thức là ngọn đèn, vì soi sáng cảnh giới của nhất thiết trí. Thiện tri thức là cây cầu, vì đưa người qua sinh tử. Thiện tri thức là cái lọng, vì sinh ra sức đại từ che chở tất cả. Thiện tri thức là không hư dối, vì soi tỏ tướng chân thật của mọi pháp. Thiện tri thức là nước triều biển, vì làm đầy đủ lòng đại bi." Nghĩ như thế rồi, cậu đi quanh vô số vòng, chắp tay đứng, thưa: "Bạch Đại Thánh, con đã phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào."
Khi ấy vị tiên nhân nhìn đại chúng mà nói: "Các người nên biết, đồng tử này đã phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nguyện ban khắp sự không sợ hãi cho mọi chúng sinh, làm lợi ích cho mọi chúng sinh, hướng về biển trí tuệ sâu xa, muốn uống mưa pháp của tất cả chư Phật, muốn đến tận đáy nguồn của mọi biển pháp, muốn thành biển lớn trí tuệ cho thế gian, muốn dấy lên lớp mây dày đại bi, muốn mưa xuống mưa pháp cam lộ, muốn hiện vầng trăng trí tuệ trong sáng cho thế gian, muốn diệt bóng tối phiền não của thế gian, muốn nuôi lớn căn lành của mọi chúng sinh."
Bấy giờ đại chúng mỗi người cầm đủ loại hoa đẹp sắc vàng, hương thơm dễ chịu, rải lên người đồng tử, cúi đầu sát chân lạy, khom mình cung kính đi quanh, nói rằng: "Đồng tử này có thể cứu giúp che chở mọi chúng sinh, diệt ba đường ác (ba nẻo tái sinh khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), lìa mọi tai nạn của cõi Diêm-la, làm cạn biển ái dục, diệt trừ khối khổ, bỏ bóng tối ngu si, cắt dây trói tham ái, có thể leo lên núi Kim Cang Vi (dãy núi bằng kim cang bao quanh thế giới) của công đức, dựng núi Tu-di trí tuệ cho thế gian, hiện mặt trời trí tuệ trong sáng cho thế gian, làm rạng rỡ mọi pháp lành, chỉ dẫn thế gian biết rõ thiện ác."
Khi ấy vị tiên nhân bảo đại chúng: "Ai phát được tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì được nhất thiết trí, làm trong sạch địa vị công đức của tất cả chư Phật." Rồi vị tiên nhân bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử, tôi đã thành tựu pháp môn trí tuệ Vô Hoại Tràng (Cờ Không Thể Phá Hoại) của Bồ-tát."
Thiện Tài thưa: "Bạch Đại Thánh, cảnh giới của pháp môn ấy thế nào?"
Khi ấy vị tiên nhân liền đưa tay phải xoa đỉnh đầu Thiện Tài, xoa xong thì nắm tay Thiện Tài. Ngay lúc đó, Thiện Tài tự thấy thân mình ở chỗ các vị Phật nhiều bằng số hạt bụi của mười thế giới Phật trong mười phương, thấy các vị Phật ấy đầy đủ tướng tốt trang nghiêm, cõi của các Ngài được trang hoàng bằng a-tăng-kỳ vật quý báu. Cậu lại thấy biển lớn quyến thuộc của các vị Phật ấy; những pháp nghe được từ các Ngài, cậu đều gìn giữ được, cho đến không sót một câu, một ý vị; cậu phân biệt và gìn giữ bánh xe Phạm (bánh xe pháp thanh tịnh) của chánh pháp, nhận các mây pháp, đi vào đại nguyện của Phật, tu trong sạch các sức mạnh và các nguyện hạnh thanh tịnh, đạt trọn các kho công đức. Cậu thấy các vị Phật ấy tùy theo căn cơ mà hóa độ mọi chúng sinh; thấy lưới ánh sáng lớn thanh tịnh tròn đầy của tất cả chư Phật; thấy rồi thì thuận theo ánh sáng trí tuệ không ngăn ngại mà thấu tột sức mạnh của Phật. Có khi cậu tự thấy mình ở chỗ một vị Phật một ngày một đêm; có khi lại tự thấy mình ở chỗ vị Phật khác bảy ngày bảy đêm; cứ lần lượt như thế, ở chỗ các vị Phật khác, có khi nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm, nghìn năm, hoặc trăm nghìn năm, trăm nghìn ức năm, hoặc trăm ức na-do-tha (một con số cực lớn, thường hiểu là khoảng nghìn tỉ) năm, hoặc nửa kiếp, một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, trăm nghìn kiếp, hoặc trăm ức na-do-tha kiếp, cho đến bất khả thuyết bất khả thuyết na-do-tha kiếp, hoặc số kiếp nhiều bằng số hạt bụi của Diêm-phù-đề, cho đến số kiếp nhiều bằng số hạt bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới.
Bấy giờ Thiện Tài, nhờ được pháp môn trí tuệ Vô Hoại Tràng soi sáng nên được tam-muội Minh Tịnh Tạng; nhờ tam-muội pháp môn Vô Tận soi sáng nên được ánh sáng đà-la-ni đi khắp mọi phương; nhờ pháp môn ánh sáng Kim Cang Viên Mãn soi sáng nên được tam-muội Lầu Gác Ý Trí Phân Biệt; nhờ sự tinh tấn của bát-nhã ba-la-mật an trụ nơi kho pháp trang nghiêm của đất bằng soi sáng nên được ánh sáng tam-muội Phật Hư Không Tạng; nhờ tướng ánh sáng tam-muội bánh xe pháp của tất cả chư Phật soi sáng nên được ánh sáng vô tận của trí tuệ tròn đầy ba đời. Khi ấy vị tiên nhân buông tay Thiện Tài ra. Thiện Tài liền tự thấy thân mình trở lại chỗ cũ.
Bấy giờ vị tiên nhân hỏi Thiện Tài: "Con có nhớ không?"
Cậu đáp: "Dạ, con nhớ. Bạch Đại Thánh, đó là nhờ sức của thiện tri thức."
"Này thiện nam tử, tôi chỉ biết pháp môn trí tuệ Vô Hoại Tràng của Bồ-tát này, làm sao biết được hạnh của đại Bồ-tát? Các vị đại Bồ-tát đều được tam-muội tự tại đối với mọi chúng sinh, được tự tại trong mọi vòng thời gian, sinh ra trí tuệ vô tận của chư Phật, chứng được ngọn đèn trí tuệ trong sạch trang nghiêm của tất cả chư Phật, trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của ý nghĩ) hiểu rõ việc ba đời, ở mọi thế gian hiện thân trí tuệ trong sạch đầy khắp pháp giới, tùy theo chỗ thích hợp của chúng sinh mà hiện ra trước mặt họ, hiểu rõ hạnh của mọi chúng sinh, tròn đầy thanh tịnh, ai cũng mến thích. Tôi làm sao biết được hạnh của đại Bồ-tát — những nguyện công đức nhiệm mầu, việc làm trong sạch trang nghiêm cõi Phật, sự khéo xét căn cơ khi giảng luận, cảnh giới trí tuệ, tam-muội sâu xa, thần lực tự tại, cảnh giới giải thoát, thần thông tự tại như dạo chơi, âm thanh của pháp thân (thân chân lý của Phật), trí tuệ rốt ráo? Những việc như thế không phải cảnh giới của tôi.
Này thiện nam tử, ở phương nam này có một nước tên là Tiến Cầu, có vị Bà-la-môn tên là Phương Tiện Mạng. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm sao hướng về đạo Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát?"
Khi ấy đồng tử Thiện Tài vui mừng vô cùng, cung kính lạy xong, đi quanh vô số vòng, ngước nhìn quan sát rồi từ biệt đi về phương nam.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video