Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (thường gọi là kinh Hoa Nghiêm), quyển thứ năm mươi mốt. Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể mọi sự vật, mọi chân lý trong vũ trụ) thứ ba mươi bốn, phần bảy.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm học các bậc thầy) một lòng nhớ nghĩ đúng đắn về vị ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia, đã quy y Phật và giữ năm giới) kia: "Bà ấy là thiện tri thức (bậc thầy tốt, người dẫn dắt mình trên đường tu) chân thật của ta." Cậu nhớ lời dạy đúng đắn của bà, nhớ những điều bà nói, những điều bà khơi dậy, những điều bà mở bày, những điều bà chỉ ra, những điều bà khen ngợi, những điều bà làm sáng tỏ, những điều bà giảng rộng, những điều bà tu tập. Cậu thuận theo đó mà suy nghĩ, tu khắp mọi mặt, tu đến chỗ lặng lẽ và tịch diệt (dứt sạch mọi phiền não, mọi xao động), soi sáng và quán xét.
Cậu dần dần đi qua các thành ấp, xóm làng. Lúc mặt trời lặn thì vào thành Tri Túc. Cậu đi khắp nơi tìm hỏi vị ngoại đạo (người tu theo một đạo khác, không phải đạo Phật) tên là Tùy Thuận Nhất Thiết Chúng Sinh nay đang ở đâu. Đến nửa đêm, cậu thấy phía bắc thành có một ngọn núi lớn, ánh sáng chiếu rực như mặt trời mới mọc. Bấy giờ Thiện Tài đợi trời sáng thì ra khỏi thành, leo lên núi ấy. Từ xa cậu thấy vị ngoại đạo đang kinh hành (đi qua đi lại thong thả để giữ tâm tu tập) ở chỗ yên tĩnh. Dung sắc của ông đẹp đẽ vượt hơn cả Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên, một cõi trời cao hơn cõi dục), có một vạn quyến thuộc là các vị Phạm thiên vây quanh.
Thiện Tài đến chỗ ông, cúi đầu sát chân lạy, rồi lui đứng một bên, thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn, tức là cầu thành Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ mọi loài) học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào."
Ông đáp: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử (cách gọi người con trai có lòng lành), con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thiện nam tử, ta đã an trụ trong hạnh Bồ-tát "đi đến mọi nơi", thành tựu pháp môn (cửa ngõ, phương pháp tu học để vào đạo) tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một điểm) Phổ Quán (nhìn khắp), cùng thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hiện tự tại) không nương tựa, không tạo tác. Ta dùng ánh sáng của bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người sang bờ giải thoát) bình đẳng để quán xét, phân biệt tất cả các thú (các nẻo tái sinh) và tất cả chúng sinh: chết ở chỗ này sinh ra chỗ kia, trôi lăn trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sinh tử); đủ loại hình dạng, màu sắc, đẹp xấu khác nhau; đủ loại ham muốn, ưa thích mà thọ sinh vào các nẻo.
Đó là: trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có khi hung dữ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, thích đánh nhau), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát, hình dạng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh; cõi của vua Diêm-la (vua cai quản cõi âm, xét xử người chết), cõi người và cõi phi nhân (các loài không phải người). Những chúng sinh ấy, có kẻ bám vào tà kiến (thấy biết sai lệch), có kẻ ưa Nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác, chỉ lo tự giải thoát cho mình), có kẻ ưa Đại thừa (cỗ xe lớn: đạo cứu độ cả mình lẫn mọi người). Ta dùng trí tuệ mầu nhiệm và đủ mọi phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh) để làm lợi ích cho chúng sinh.
Có khi ta dạy cho đời đủ mọi nghề nghiệp, kỹ năng, muốn cho chúng sinh đạt được cửa đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên) về các kỹ thuật khéo léo. Có khi ta dùng tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để thu nhận chúng sinh, muốn cho tất cả đều đạt được tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật). Có khi ta khen ngợi các ba-la-mật (các hạnh tu hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát), muốn cho chúng sinh biết hồi hướng (đem công đức tu tập hướng về mục đích) về nhất thiết trí (trí biết tất cả). Có khi ta khen việc phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), muốn cho thiện căn (gốc rễ của điều lành) của chúng sinh không gì phá hoại được. Có khi ta khen hạnh Bồ-tát, muốn cho chúng sinh trang nghiêm, làm thanh tịnh cõi Phật, làm tròn đại nguyện và giáo hóa chúng sinh.
Có khi ta nói pháp nhàm chán, xa lìa, muốn cho chúng sinh biết quả báo của việc ác là phải chịu khổ trong tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Có khi ta nói pháp thanh tịnh, muốn cho chúng sinh sinh lòng vui mừng, gieo trồng các gốc công đức nơi chư Phật, đạt được quả nhất thiết trí. Có khi ta khen ngợi Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như), Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn), muốn cho chúng sinh phát thệ nguyện rộng lớn, một lòng chuyên cầu pháp thân (thân chân lý, bản thể thật của Phật) thanh tịnh. Có khi ta khen công đức của Như Lai, muốn cho chúng sinh một lòng ưa cầu thân Phật không hư hoại. Có khi ta khen giáo pháp mầu nhiệm không gì sánh của Như Lai, muốn cho chúng sinh đạt được mọi công đức không hư hoại của Phật.
Lại nữa, thiện nam tử, trong thành Tri Túc này, tất cả dân chúng, nam nữ già trẻ, ta đều tùy theo chỗ thích hợp của từng người mà giáo hóa, cứu độ, nhưng những chúng sinh ấy không ai biết ta là ai. Ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống) này có chín mươi sáu loại ngoại đạo mang tà kiến, ta đều vì họ mà nói pháp bằng nhiều cách để cắt đứt tà kiến của họ. Ở tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp thành một cõi lớn), cho đến biển chúng sinh trong tất cả thế giới ở mười phương, ta dùng đủ các pháp môn trí tuệ và phương tiện, dùng đủ loại việc làm, hình tướng, âm thanh để giáo hóa, cứu độ, làm lợi ích cho họ, cũng đều như thế.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn hạnh Bồ-tát "đi đến mọi nơi" này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì có thân nhiều bằng số chúng sinh, đều đạt tam-muội phân biệt thân của mọi chúng sinh, sinh ra vòng biến hóa, đi khắp mọi thế giới, mọi nẻo tái sinh, hiện ra trước mặt tất cả chúng sinh ở mười phương; ai thấy cũng vui ngắm không chán, đều có thể nuôi lớn mọi thiện căn. Các ngài ở trong mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ lâu dài) mà không bỏ đại nguyện, đạt được hạnh trang nghiêm sáng chói như lưới Nhân-đà-la (lưới báu của trời Đế Thích, mỗi hạt châu phản chiếu mọi hạt châu khác) (?), không dính mắc vào điều gì, chuyên cầu nghĩa chân thật, thuận theo chúng sinh, thấy ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng, soi tỏ cõi vô ngã (chẳng có cái "ta" thật), đầy đủ kho đại bi vô tận. Ta làm sao biết được, nói được công đức và trí tuệ trong hạnh thanh tịnh của các ngài?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một xứ tên là Cam Lộ Vị. Ở đó có một vị trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) tên là Thanh Liên Hoa Hương. Con hãy đến hỏi ông ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy vị ngoại đạo, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài không tiếc thân mạng, không bám vào của báu, xa lìa lửa phiền não bừng cháy, không bám vào các nẻo tái sinh, không bám vào thú vui ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ) của thế gian, không bám vào quyến thuộc, thế lực, quyền hành. Cậu luôn vui thích giáo hóa, cứu độ mọi chúng sinh, trang nghiêm cho thanh tịnh tất cả cõi Phật, cung kính cúng dường tất cả chư Phật mà lòng không biết chán. Cậu biết tướng chân thật của mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng), muốn đạt được biển lớn công đức của mọi Bồ-tát, làm tròn đại nguyện; trong mọi kiếp tu hạnh Bồ-tát, đến với tất cả chư Phật cùng biển quyến thuộc của các ngài; vào mọi tam-muội của Bồ-tát; đều có thể hiển hiện mọi thần lực tự tại của Bồ-tát; trong một lỗ chân lông thấy tất cả chư Phật mà lòng không biết chán; nghe và thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) mọi mây pháp luân (giáo pháp ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm, lại như mây tuôn mưa) chân chính của chư Phật mà lòng không biết chán; chuyên cầu những công đức ấy của mọi Bồ-tát và chư Phật.
Cậu dần dần đi đến nước Cam Lộ Vị, đến chỗ trưởng giả Thanh Liên Hoa Hương, cúi đầu sát chân lạy, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, rồi đứng một bên thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hướng về đạo vô thượng (đạo cao nhất), quyết chí cầu trí tuệ của tất cả chư Phật, muốn làm tròn đại nguyện của tất cả chư Phật, muốn làm thanh tịnh sắc thân (thân có hình tướng) của tất cả chư Phật, muốn thấy pháp thân (thân chân lý) của tất cả chư Phật, muốn biết trí thân (thân trí tuệ) của tất cả chư Phật, muốn làm thanh tịnh và trọn vẹn mọi hạnh của Bồ-tát, muốn soi tỏ mọi cửa tam-muội của Bồ-tát, muốn thành tựu mọi đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ không quên) của Bồ-tát, muốn trừ diệt hết mọi chướng ngại, muốn đi khắp mọi cõi Phật, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào để sinh ra nhất thiết trí (trí biết tất cả của Phật)."
Trưởng giả đáp: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thiện nam tử, ta khéo biết mọi loại hương: mọi hương pha trộn, mọi hương xông, mọi hương thoa, mọi hương bột, mọi loại hương vua (hương quý nhất trong các loại hương); hương của trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân; hương trừ mọi bệnh tật, hương diệt lo buồn, hương sinh niềm vui cho mọi chúng sinh, hương làm tăng phiền não (những thứ làm tâm rối loạn, khổ não như tham, sân, si), hương diệt trừ phiền não, hương khiến ưa thích pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), hương khiến nhàm lìa pháp hữu vi, hương buông thả, hương không buông thả, hương nhớ nghĩ chư Phật, hương thuận theo chánh pháp, hương của các bậc hiền thánh, hương phân biệt tất cả các Bồ-tát, hương của mọi Bồ-tát địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), hương của mọi Bồ-tát trụ (các chỗ an trụ, giai đoạn tu của Bồ-tát). Những loại hương như thế ta đều hiểu rõ. Hương ấy sinh ra từ đâu, công dụng thành tựu thế nào, sự đầy đủ, thanh tịnh, yên ổn của nó, phương tiện và phạm vi tác dụng, gốc rễ của việc làm ra nó, ta đều biết rõ.
Thiện nam tử, trong cõi người có một loại hương tên là Đại Tượng Tạng, sinh ra do rồng đánh nhau. Nếu đốt một viên thì nổi lên mây lưới ánh sáng lớn, che phủ cả nước Cam Lộ Vị, bảy ngày bảy đêm tuôn mưa nước thơm. Nếu nước ấy dính vào thân thì thân thành sắc vàng; dính vào áo quần, cung điện, lầu gác thì cũng đều thành sắc vàng. Nếu chúng sinh nào ngửi được hương ấy thì bảy ngày bảy đêm vui mừng sung sướng, khỏi mọi bệnh tật, không bị điên loạn hay tai họa bất ngờ, xa lìa lòng sợ hãi và lòng muốn hại người, một lòng hướng về đại từ (lòng thương lớn, mong mọi loài được vui), nghĩ đến khắp mọi chúng sinh. Ta biết họ đã như vậy rồi thì vì họ mà nói pháp, khiến vô lượng chúng sinh đạt được bất thoái chuyển (không còn bị lùi bước) trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Thiện nam tử, lại có loại hương tên là chiên-đàn Ngưu Đầu (gỗ đàn hương quý mọc ở núi hình đầu trâu), sinh ra từ núi chúa Ly Cấu; nếu thoa lên thân thì lửa không đốt được. Lại có loại hương tên là Bất Khả Hoại, sinh ra từ biển lớn; nếu thoa lên thân thì phát ra âm thanh mầu nhiệm, hàng phục được kẻ thù. Lại có loại hương tên là Liên Hoa Hắc Trầm Thủy (trầm hương đen sắc như sen), mọc ở bốn bờ hồ A-nậu-đạt (hồ lớn trong truyền thuyết, nằm phía bắc dãy Tuyết Sơn, nguồn của bốn con sông lớn); nếu đốt một viên thì xông thơm khắp cõi Diêm-phù-đề; chúng sinh nào ngửi được hương ấy thì lìa mọi điều ác, giữ giới thanh tịnh đầy đủ. Lại có loại hương tên là Minh Tướng, sinh ra từ núi chúa Tuyết Sơn (dãy Hy-mã-lạp-sơn); chúng sinh nào ngửi được hương ấy thì lìa mọi cấu nhiễm, tâm được thanh tịnh; ta liền nói pháp cho họ, khiến họ đều đạt được tam-muội Ly Cấu Viên Mãn của Bồ-tát.
Lại có loại hương tên là Hải Tạng, sinh ra từ nước La-sát (xứ của loài quỷ dữ ăn thịt người), chỉ dành cho Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng trị khắp thiên hạ bằng chánh pháp); nếu đốt một viên thì khiến bốn binh chủng (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) dàn hàng đứng giữa hư không. Lại có loại hương tên là Thanh Tịnh Trang Nghiêm, sinh ra từ giảng đường Thiện Pháp (giảng đường của trời Đế Thích trên cõi trời Ba mươi ba); nếu đốt một viên thì khiến chư thiên đều đạt được niệm Phật tam-muội (trạng thái định tâm do chuyên nhớ nghĩ đến Phật). Lại có loại hương tên là Tịnh Tạng, sinh ra từ cõi trời Dạ-ma (tầng trời thứ ba của cõi Dục); nếu đốt một viên thì khiến chư thiên ở đó đều tụ họp như mây, đến chỗ Dạ-ma thiên vương nghe nhận chánh pháp. Lại có loại hương tên là Tiên-đà-bà, sinh ra từ cõi trời Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi Dục, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), luôn ở trước tòa của vị Bổ xứ Bồ-tát (vị Bồ-tát chỉ còn một đời nữa sẽ thành Phật, nối ngôi vị Phật hiện tại); nếu đốt một viên thì nổi lên mây hương lớn che khắp tất cả pháp giới (toàn thể vũ trụ) ở mười phương, tuôn mưa vô lượng đồ trang nghiêm để cúng dường tất cả chư Phật và quyến thuộc của các ngài. Lại có loại hương tên là Chuyển Ý, sinh ra từ cõi trời Hóa Tự Tại (tầng trời thứ năm của cõi Dục, chư thiên ở đó tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng); nếu đốt một viên thì ở cõi trời Hóa Tự Tại, bảy ngày bảy đêm tuôn mưa đồ trang nghiêm.
Thiện nam tử, ta chỉ biết về hương này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì xa lìa mọi tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại trong tâm) bất thiện, lìa hẳn ngũ dục, diệt trừ phiền não, hàng phục các loài ma (những thế lực phá hoại việc tu hành), cắt đứt mọi trói buộc, lìa khỏi các nẻo của tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), lấy hương mầu của trí tuệ để tự trang nghiêm, không nhiễm dính vào bất cứ gì trong thế gian, thành tựu đầy đủ hương giới (đức hạnh giữ giới, ví như hương thơm tỏa khắp) không chướng ngại, trừ diệt mọi chướng ngại, cảnh giới trí tuệ thông suốt không vướng mắc, tâm luôn bình đẳng. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài, cửa giới thanh tịnh, thân miệng ý lìa mọi điều ác?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một thành tên là Lâu Các. Ở đó có một vị thuyền trưởng tên là Tự Tại. Con hãy đến hỏi ông ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy vị trưởng giả, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài đi về thành Lâu Các, quán xét con đường chân chính, chuyên tìm con đường chân chính; quán xét đường bằng phẳng và hiểm trở, đường dơ và sạch, đường yên ổn và nguy hiểm. Cậu lại nghĩ thế này: "Nhờ thiện tri thức mà có được đạo Bồ-tát, đạo các ba-la-mật, thu nhận chúng sinh vào pháp giới không chướng ngại, thuận theo mọi chúng sinh, diệt trừ lửa phiền não bừng cháy và mọi tà kiến, nhổ mọi gai góc bất thiện, vượt qua mọi biển sinh tử, ắt sẽ đến được thành nhất thiết trí. Vì sao vậy? Vì nhờ thiện tri thức mà có được mọi thiện căn, nhờ thiện tri thức mà có được nhất thiết trí."
Nghĩ như vậy xong, cậu dần dần đi đến thành Lâu Các, đi khắp nơi tìm vị thuyền trưởng Tự Tại, thấy ông đang ở chỗ bến thuyền trên bờ biển, có mười vạn thương nhân và vô số người khác vây quanh, muốn được nghe pháp thù thắng: pháp vào biển lớn, pháp biển công đức của Phật. Cậu đến chỗ ông, cúi đầu sát chân lạy, lui đứng một bên, thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào."
Ông đáp: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, lại có thể hỏi ta về báu mầu Đại thừa: vượt biển sinh tử để đến bãi đảo nhất thiết trí, đạt được pháp Ma-ha-diễn (tức Đại thừa, cỗ xe lớn) không thể phá hoại, lìa nạn Nhị thừa là đắm mình trong niềm vui tịch diệt, xa lìa xoáy nước và vực sâu của dòng sinh tử, đạt được bánh xe đà-la-ni về đạo pháp đến khắp mọi nơi của Bồ-tát, con đường trang nghiêm của Bồ-tát, những làn sóng trên đường đến tát-bà-nhã (trí biết tất cả) (?), thành tựu pháp môn phổ biến khắp cả, không chướng ngại đối với mọi pháp, vượt qua biển nhất thiết trí.
Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn hạnh thanh tịnh Đại Bi Tràng (lòng thương xót lớn dựng cao như cây cờ phướn). Ở trong thành Lâu Các bên bờ biển này, ta vì những người nghèo khổ mà tu các khổ hạnh, muốn cho tất cả đều được thỏa mãn mọi điều mong cầu. Khi đã làm họ đầy đủ rồi, ta rộng vì họ mà nói pháp, khiến ai cũng vui mừng, phát khởi thiện căn, nuôi lớn kho công đức và trí tuệ, làm bén nhạy căn cơ Bồ-tát, phát tâm bồ-đề, làm thanh tịnh trực tâm (lòng ngay thẳng) của Bồ-tát, tăng thêm thâm tâm (lòng sâu xa, vững chắc cầu đạo) của Bồ-tát, sinh ra và nuôi lớn sức mạnh đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi loài khỏi khổ), trừ khổ sinh tử, đi trong biển sinh tử mà không mỏi mệt, thu nhận biển chúng sinh khiến an trụ trong biển công đức, đạt ánh sáng của biển trí tuệ về mọi pháp, thấy biển chư Phật, vượt qua biển nhất thiết trí. Thiện nam tử, ta ở trong thành này, suy nghĩ như thế, giữ chánh niệm (sự nhớ nghĩ đúng đắn) như thế, làm lợi ích cho chúng sinh.
Thiện nam tử, ta biết mọi hòn đảo có báu trong biển, mọi tướng trạng của báu vật, mọi nơi sinh ra báu, mọi báu sạch và báu không sạch; biết giá trị của mọi báu, mọi đồ vật làm bằng báu; biết công dụng thích hợp của từng loại báu; biết cách chế tác mọi thứ báu; biết phạm vi tác dụng của mọi báu; biết ánh sáng của mọi báu. Ta biết mọi cung điện của rồng và dẹp được mọi tai nạn do rồng gây ra; biết mọi cung điện của la-sát và dẹp được mọi tai nạn do la-sát gây ra; biết mọi cung điện của các loài thân to lớn (như cá kình dưới biển) và dẹp được mọi tai nạn do chúng gây ra. Ta biết lúc nào nên đi tới, lúc nào nên tránh né những xoáy nước đáng sợ, biết cách thoát khỏi sóng dữ; biết xem màu nước; biết mặt trời, mặt trăng và các vì sao; biết mọi phép tính toán; biết ngày, biết đêm; biết sát-na, la-bà, ma-hầu-cấu-lộ (các đơn vị thời gian của Ấn Độ cổ, từ khoảnh khắc ngắn nhất đến khoảng gần một giờ) (?); biết khi nào nên đi, khi nào nên ở, biết phép giữ an toàn và nhận biết nguy hiểm; biết thuyền bè bền chắc hay không bền chắc; hiểu rõ việc xem gió để xoay hướng thuyền, biết rõ nơi sẽ đến.
Thiện nam tử, ta đã thành tựu trí tuệ như thế. Vì muốn làm lợi ích cho chúng sinh nên ta vào biển lớn, nhân đó mà nói pháp cho họ, khiến họ đều vui mừng, lìa nỗi sợ sinh tử, vào biển nhất thiết trí, làm cạn biển ái dục, đạt được biển trí tuệ sáng soi ba đời, vượt qua mọi biển khổ, làm thanh tịnh biển tâm của mọi chúng sinh, trang nghiêm cho thanh tịnh biển các cõi Phật, đi khắp biển các cõi ở mười phương mà không chướng ngại; biết biển căn cơ và ước nguyện của mọi chúng sinh, thuận theo biển việc làm của mọi chúng sinh, biết biển điều thích hợp với từng chúng sinh. Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn hạnh thanh tịnh Đại Bi Tràng này; ai thấy ta, nghe ta, nhớ đến ta thì đều không uổng phí.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì đi trong biển lớn sinh tử phiền não mà không nhiễm dính, lìa biển tà kiến, vào biển pháp chân thật, dùng phương tiện khéo léo thu nhận biển chúng sinh, an trụ trong biển nhất thiết trí, diệt trừ biển buông thả của mọi chúng sinh, khéo phân biệt biết biển đúng lúc và không đúng lúc, khéo dùng phương tiện để biết biển giáo hóa chúng sinh mà chưa từng lỡ thời cơ. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một thành tên là Khả Lạc. Ở đó có một vị trưởng giả tên là Vô Thượng Thắng. Con hãy đến hỏi ông ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân lạy, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, xúc động rơi nước mắt, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài làm tăng thêm sự thấm nhuần của đại từ đại bi (lòng thương lớn, mong mọi loài được vui và thoát khổ), nuôi lớn sự trang nghiêm bằng công đức và trí tuệ, lìa cấu bẩn phiền não, vào pháp bình đẳng; tâm không buông thả, nhổ gai góc bất thiện, diệt mọi chướng ngại, tinh tấn bền vững, tu tập các tam-muội không thể nghĩ bàn của Bồ-tát. Ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, lặng lẽ an vui; trong ao nước công đức nở hoa giải thoát; làm tròn đại nguyện, tràn đầy pháp giới mà không chướng ngại, hướng đến nhất thiết trí, một lòng chuyên cầu chánh đạo của Bồ-tát.
Cậu dần dần đi đến thành Khả Lạc, đi khắp nơi tìm trưởng giả Vô Thượng Thắng. Phía đông thành có khu rừng tên là Ly Ưu Não Diệu Trang Nghiêm Tràng. Lúc ấy vị trưởng giả đang ở trong rừng này, có vô số trưởng giả vây quanh, đang phân xử việc nước, nhân đó mà nói pháp cho họ: lìa cái "ta" và cái "của ta" cùng mọi sự tồn tại, xa lìa ganh ghét, làm thanh tịnh biển tâm, an trụ trong tâm thanh tịnh, thường thấy chư Phật, đạt được sức mạnh của niềm tin không cấu bẩn, nhận lãnh Phật pháp, khởi sức mạnh Bồ-tát, làm hạnh Bồ-tát, sinh ra sức mạnh các tam-muội của Bồ-tát, hiển bày sức mạnh trí tuệ của Bồ-tát, diễn nói sức mạnh chánh niệm của Bồ-tát, vui thích phát tâm bồ-đề vô thượng.
Bấy giờ Thiện Tài đến chỗ trưởng giả, vì kính trọng pháp nên lạy năm vóc sát đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất), hồi lâu mới đứng dậy, thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con là Thiện Tài, con là Thiện Tài. Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào để giáo hóa chúng sinh, thường thấy chư Phật, thưa hỏi chánh pháp và đều có thể thọ trì mây pháp của chư Phật, một lòng hướng về mọi cửa phương tiện, trong mọi thế giới, mọi kiếp làm hạnh Bồ-tát, biết thần lực tự tại của mọi Đức Phật, có thể nhận lãnh mọi điều chư Phật gìn giữ, đạt được sức mạnh của chư Phật."
Bấy giờ vị trưởng giả bảo Thiện Tài: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn trang nghiêm hạnh thanh tịnh của Bồ-tát "đến khắp mọi nẻo", cùng sức thần túc không nương tựa, không tạo tác. Thiện nam tử, thế nào là pháp môn trang nghiêm hạnh thanh tịnh của Bồ-tát đến khắp mọi nẻo?
Thiện nam tử, trong tam thiên đại thiên thế giới này: tất cả thế gian a-tu-la; tất cả ca-lâu-la; địa ngục, ngạ quỷ; dạ-xoa, la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người), càn-thát-bà, người và phi nhân; cõi trời Ba mươi ba (cõi trời của Đế Thích trên đỉnh núi Tu-di), cõi trời Tu-dạ-ma (tức trời Dạ-ma), cõi trời San-đâu-suất (tức trời Đâu-suất), cho đến thế gian của trời Ma (cõi trời cao nhất của cõi Dục, nơi ma vương ở); mọi nẻo sinh trong cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dục tình); mọi cung trời, mọi cung rồng, mọi cung điện của dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già; các quốc độ, thành ấp, xóm làng của loài người — ta đều ở trong đó mà nói pháp:
diệt trừ tranh chấp kiện tụng và lòng giận dữ muốn hại nhau; cởi bỏ mọi trói buộc, đưa mọi người ra khỏi ngục tù, lìa mọi sợ hãi; diệt các nghiệp bất thiện từ giết hại chúng sinh cho đến tà kiến; dứt bỏ các việc của vua và việc của quốc độ, xa lìa pháp bất thiện, khiến chúng sinh đều diệt trừ mọi điều ác; dạy cho họ các kỹ năng khéo léo và các môn học luận thuyết, làm lợi ích cho tất cả, khiến ai cũng vui mừng; thuận theo các nhóm ngoại đạo, hiện trí tuệ thù thắng mầu nhiệm để họ xa lìa tà kiến, vui thích Phật pháp; cho đến cõi trời Phạm thiên, ta cũng rộng vì họ mà nói pháp.
Như ở tam thiên đại thiên thế giới này, cho đến trong các thế giới ở mười phương nhiều như số bụi nhỏ trong không thể nói, không thể nói ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) cõi Phật, ta cũng rộng nói chánh pháp, đó là: pháp của Phật, pháp của Bồ-tát, pháp của chúng sinh, pháp của Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát), pháp của Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không có thầy chỉ dạy); nói pháp về các nẻo địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi Diêm-la, hiện ra nỗi khổ của đường ác; nói về các nẻo trời, hiện ra niềm vui của chư thiên; nói pháp thế gian và pháp ra khỏi thế gian; chỉ rõ đạo Bồ-tát để lìa cái ác của sinh tử; nói về mọi công đức mầu nhiệm của nhất thiết trí để diệt nỗi khổ ngu si cùng mọi chướng ngại, muốn cho chúng sinh đạt niềm vui ra khỏi thế gian, lìa mọi hư dối, hiểu pháp chân thật, xa lìa nghiệp ác, diệt các phiền não; chuyển bánh xe pháp thanh tịnh (tức giảng nói chánh pháp).
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn trang nghiêm hạnh thanh tịnh của Bồ-tát đến khắp mọi nẻo, cùng sức thần thông không nương tựa, không tạo tác này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì thành tựu đầy đủ mọi thần thông và tam minh (ba trí sáng: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não), có thân nhiều như số cõi Phật; đạt được Phổ Nhãn địa (tầng bậc "con mắt thấy khắp"); biết các đường lối của ngôn ngữ, thần lực tự tại; đầy đủ trí tuệ, lìa mọi tranh cãi; đạt được tướng lưỡi rộng dài của bậc đại nhân (một trong các tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói chân thật), phát ra âm thanh vi diệu không ai phá được; phân biệt tất cả chư Phật ba đời mà không có ý nghĩ cho là khác nhau; trí tuệ sáng trong soi khắp pháp ba đời; cảnh giới vô lượng, trong sạch như hư không. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một xứ tên là Nan Nhẫn, có thành tên là Ca-lăng-già-bà-đề. Ở đó có một vị tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia đã thọ đủ giới) tên là Sư Tử Phấn Tấn. Con hãy đến hỏi bà ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy vị trưởng giả, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, lưu luyến ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài dần dần đi đến thành của nước ấy, đi khắp nơi tìm hỏi vị tỳ-kheo-ni kia. Lúc ấy có vô số đại chúng nam nữ đáp với Thiện Tài rằng: "Vị tỳ-kheo-ni ấy nay đang ở trong rừng Nhật Quang thuộc vườn của nhà vua, dùng pháp để làm lợi ích cho mọi chúng sinh."
Bấy giờ Thiện Tài đến khu vườn rừng ấy, quan sát khắp nơi. Cậu thấy một cây lớn tên là Mãn Nguyệt, phóng ánh sáng lớn chiếu xa một trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ cổ, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Lại thấy cây lớn tên là Phổ Phú, hình như cái lọng, phóng ánh sáng xanh. Lại thấy cây hoa tên là Hoa Tạng, cao như núi tuyết, tuôn mưa mây hoa, giống như cây ba-lợi-chất-đa-la (cây hoa quý trong vườn của Thiên đế Thích, vua cõi trời Ba mươi ba). Lại thấy cây lớn tên là Nhu Nhuyến, ánh sáng chiếu khắp, luôn có quả. Lại thấy cây lớn tên là Minh Tịnh, không gì ví được, trang nghiêm bằng ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, sáng trong), sinh ra vô số a-tăng-kỳ (số nhiều không thể đếm được) báu mầu thanh tịnh. Lại thấy cây áo, sinh ra vô số kho áo báu mầu. Lại thấy cây hoan hỷ, tự nhiên phát ra âm thanh vi diệu. Lại thấy cây hương xông Phổ Trang Nghiêm, tỏa ra mọi thứ hương, xông thơm khắp mười phương không gì ngăn trở.
Lại thấy trong vườn có suối chảy, vực sâu và ao hồ, hàng cây chiên-đàn (gỗ đàn hương) vây quanh, lan can bằng bảy báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, ngọc đỏ) làm trang nghiêm; bùn chiên-đàn đen đọng ở đáy, rải cát vàng, nước tám công đức (nước có tám đức tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, trừ đói khát, nuôi thân) đầy ắp bên trong; hoa ưu-bát-la (sen xanh), bát-đàm-ma (sen hồng), câu-mâu-đầu (hoa súng), phân-đà-lợi (sen trắng) nở rộ tươi tốt phủ kín mặt nước. Cây báu ở khắp nơi, đoan nghiêm đẹp đẽ khác thường. Dưới mỗi gốc cây đều bày vô số tòa sư tử (tòa ngồi cao quý, ví như chỗ ngồi của chúa sư tử), trải áo báu, xông các thứ hương, giăng các màn báu, trên phủ lưới báu trắng trong; trong lưới chuông vàng phát ra âm thanh mầu nhiệm. Có gốc cây bày tòa sư tử Liên Hoa Tạng, có gốc bày tòa Hương Tạng, có gốc bày tòa Long Trang Nghiêm Tạng, có gốc bày tòa sư tử Bảo Tụ, có gốc bày tòa Minh Tịnh Phổ Chiếu Tạng, có gốc bày tòa Sư Tử Lạc Tạng. Mỗi tòa ấy đều có mười vạn tòa sư tử báu làm quyến thuộc vây quanh, trang nghiêm vô lượng, rải vô lượng báu vật đầy khắp như đảo báu giữa biển.
Áo báu trải trên đất, mềm mại đẹp đẽ, giẫm lên thì lún ngập bàn chân, nhấc chân lên thì trở lại như cũ. Các loài chim khác nhau phát ra tiếng hót hòa nhã, vượt hơn vườn Hoan Hỷ của Đế Thích. Các thứ cây hoa luôn tuôn mưa mây hoa, vượt hơn vườn Chiếu Minh của Đế Thích. Hương mầu xông khắp, vượt hơn giảng đường Thiện Pháp của Đế Thích. Cây báu, cây nhạc phát ra âm thanh vi diệu, vượt hơn tiếng hát của thiên nữ Thiện Khẩu. Vô lượng trăm nghìn lầu gác trang nghiêm, người xem không chán, vượt hơn thành lớn Thiện Hiện của Đế Thích. Mọi đồ trang nghiêm trong vườn này giống như cung trời Phạm thiên, chúng sinh ai cũng thích nhìn.
Bấy giờ Thiện Tài thấy khu vườn rừng này đều do nghiệp hạnh của Bồ-tát tạo thành, do thiện căn vượt khỏi thế gian sinh ra, do cúng dường chư Phật không thể nghĩ bàn mà có được, không gì phá hoại được. Tất cả đều do tỳ-kheo-ni Sư Tử Phấn Tấn hiểu rõ các pháp như huyễn (như trò ảo thuật, không thật), nuôi lớn thiện căn của kho công đức mà thành. Vô lượng chúng sinh trời, rồng, bát bộ (tám loài thần hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) trong tam thiên đại thiên thế giới đều vào vườn này mà không chật chội. Vì sao vậy? Vì sức uy thần không thể nghĩ bàn của vị tỳ-kheo-ni này.
Bấy giờ Thiện Tài thấy vị tỳ-kheo-ni ngồi khắp trên tất cả các tòa sư tử báu, đoan nghiêm xinh đẹp, uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm) khoan thai đúng mực, tâm lặng lẽ, điều phục các căn (các giác quan). Bà giống như long tượng (voi chúa, ví bậc có oai lực lớn), như vực nước lặng trong, như ngọc báu như ý; không nhiễm năm dục giống như hoa sen; tâm không sợ hãi như vua sư tử; an trụ trong giới thanh tịnh không lay động như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo); diệt trừ cơn nóng phiền não của chúng sinh như vua hương mát lạnh; diệt trừ mọi bệnh như vua thuốc hay; ai thấy cũng không uổng, như trời Bà-lâu-na (thần nước, thần biển); nuôi lớn thiện căn như ruộng tốt.
Cậu thấy bà ngồi một tòa, có chúng trời Tịnh Cư (các cõi trời thanh tịnh nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi Dục cư ngụ) làm quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Vô Tận. Lại thấy bà ngồi tòa có chúng Phạm thiên như Phạm vương Duyệt Lạc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Phổ Diệu Âm Thanh. Lại thấy bà ngồi tòa có vô số vua trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất cõi Dục, hưởng cảnh vui do kẻ khác biến hóa ra) cùng thiên tử, thiên nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Bồ-tát Thanh Tịnh Tự Tại. Lại thấy bà ngồi tòa có vua trời Hóa Tự Tại cùng thiên tử, thiên nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Thanh Tịnh Nhất Thiết Trang Nghiêm. Lại thấy bà ngồi tòa có vua trời San-đâu-suất cùng thiên tử, thiên nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Tâm Tạng Toàn Phục. Lại thấy bà ngồi tòa có vua trời Dạ-ma cùng thiên tử, thiên nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Vô Lượng Trang Nghiêm. Lại thấy bà ngồi tòa có Thích thiên vương (Đế Thích) cùng thiên tử, thiên nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Yếm Ly (nhàm chán, xa lìa).
Lại thấy bà ngồi tòa có long vương Sa-già-la, long vương Thập Quang Minh, long vương Nan-đà và Bạt-nan-đà, long vương Ma-na-tư, long vương Y-na-bàn-na, long vương A-nậu-đạt cùng long tử, long nữ quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Thiện Phương Tiện Cứu Hộ Chúng Sinh. Lại thấy bà ngồi tòa có thiên vương Đề-đầu-lại-tra (vị vua trời giữ phương đông, cai quản loài càn-thát-bà) cùng nam nữ càn-thát-bà quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Vô Tận. Lại thấy bà ngồi tòa có ma-hầu-la-già và vua a-tu-la cùng quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Pháp Giới Phương Tiện Trí Trang Nghiêm. Lại thấy bà ngồi tòa có vua ca-lâu-la Đại Thế Lực cùng quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Không Sợ Hãi Trong Biển Sinh Tử. Lại thấy bà ngồi tòa có vua khẩn-na-la Đồn cùng quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Phật Hạnh Quang Minh. Lại thấy bà ngồi tòa có vua ma-hầu-la-già Vân Sơn cùng quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Phật Hỷ. Lại thấy bà ngồi tòa có vô số đàn ông, đàn bà, đồng nam, đồng nữ vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Thắng Thú. Lại thấy bà ngồi tòa có vua la-sát Thường Đoạt Chúng Sinh Mạng cùng quyến thuộc vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Khởi Đại Từ Đại Bi.
Lại thấy bà ngồi tòa có những người ưa Thanh văn vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Thắng Trí Quang Minh. Lại thấy bà ngồi tòa có những người ưa Duyên giác vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Minh Tịnh Như Lai Công Đức Quang Minh. Lại thấy bà ngồi tòa có những người ưa Đại thừa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Phổ Môn Tam-muội Trí Tuệ Quang Minh. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát mới phát tâm vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Đại Nguyện Của Tất Cả Chư Phật. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Nhị địa (bậc thứ hai trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát) vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Ly Cấu Tam-muội. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Tam địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Tịch Tĩnh Trang Nghiêm. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Tứ địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Cảnh Giới Thế Lực Của Nhất Thiết Trí. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Ngũ địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Tịnh Tâm Hoa Tạng. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Lục địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Minh Tịnh Tạng. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Thất địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Phổ Địa Tạng. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Bát địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Cảnh Giới Pháp Thân Của Pháp Giới. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Cửu địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Trang Nghiêm Không Có, Không Bám Víu. Lại thấy bà ngồi tòa có các Bồ-tát Thập địa vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Vô Ngại Tam-muội. Lại thấy bà ngồi tòa có các vị Kim Cương lực sĩ (thần hộ pháp cầm chày kim cương) vây quanh, bà vì họ nói pháp môn Trí Tuệ Kim Cương.
Cậu thấy bà ngồi trên tất cả các tòa như thế, có mọi nẻo, mọi chúng sinh làm quyến thuộc vây quanh. Với người mới gieo thiện căn, bà nói về thiện căn; với người đang nuôi lớn thiện căn, bà nói cách làm tăng trưởng mọi thiện căn; tùy theo chỗ thích hợp mà nói pháp, cho đến khiến họ đạt được bất thoái chuyển trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao vậy? Vì vị tỳ-kheo-ni này đã thành tựu trăm vạn a-tăng-kỳ cửa bát-nhã ba-la-mật, đó là: cửa bát-nhã ba-la-mật Phổ Nhãn, cửa bát-nhã ba-la-mật Nói Tất Cả Phật Pháp, cửa bát-nhã ba-la-mật Phân Biệt Pháp Giới, cửa bát-nhã ba-la-mật Phá Tan Mọi Chướng Ngại, cửa bát-nhã ba-la-mật Sinh Ra Và Nuôi Lớn Pháp Lành Của Mọi Chúng Sinh, cửa bát-nhã ba-la-mật Thắng Trang Nghiêm, cửa bát-nhã ba-la-mật Vô Ngại Tạng, cửa bát-nhã ba-la-mật Pháp Giới Viên Mãn, cửa bát-nhã ba-la-mật Thanh Tịnh Tâm Tạng, cửa bát-nhã ba-la-mật Kho Niềm Vui Của Mọi Chúng Sinh. Bà đạt được trăm vạn a-tăng-kỳ cửa bát-nhã ba-la-mật như thế, nên mọi chúng sinh ở trong vườn này đều đạt bất thoái chuyển trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Bấy giờ Thiện Tài thấy những việc kỳ lạ đặc biệt của tỳ-kheo-ni Sư Tử Phấn Tấn, đó là: vườn rừng và các vật dụng nuôi sống, dáng điệu khi kinh hành, tòa sư tử báu, đại chúng quyến thuộc, các công đức mầu nhiệm, thần lực tự tại, âm thanh vi diệu — tất cả những việc kỳ lạ đặc biệt như thế. Cậu lại nghe âm thanh vi diệu thanh tịnh tuyên dương, khen ngợi pháp không thể nghĩ bàn, được vô lượng mây pháp thấm nhuần, nên thân tâm mềm dịu. Cậu lạy năm vóc sát đất, cung kính lễ xong, định đi vòng quanh bà thì thấy vị tỳ-kheo-ni ở khắp trên mọi tòa; lại thấy chính thân mình cùng vô số đại chúng, cây cối, vườn rừng đều đi vòng theo chiều bên phải (cách tỏ lòng tôn kính), quanh bà không biết bao nhiêu vòng. Thấy như thế rồi, cậu chắp tay cung kính đứng một bên, thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Cúi mong Đại thánh giảng giải cho con."
"Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Tận Cùng Của Nhất Thiết Trí của Bồ-tát." — "Bạch Đại thánh, bản chất của pháp môn này thế nào?" — "Thiện nam tử, pháp môn này là sự trang nghiêm bằng ánh sáng trí tuệ, trong một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ) chiếu khắp ba đời." — "Bạch Đại thánh, cảnh giới của pháp môn Trí Quang Trang Nghiêm này thế nào?"
"Thiện nam tử, khi vào pháp môn này, hiện tiền chánh thọ (nhập vào định một cách đúng đắn) tam-muội Nhất Thiết Pháp Lâm (rừng mọi pháp), thì đối với chư Phật trong mọi thế giới ở mười phương đang ở cõi trời Đâu-suất, nơi mỗi Đức Phật ấy, ta từ thân mình hóa ra những thân ma-nậu-ma (?) (có lẽ là thân do ý sinh ra) nhiều như số bụi nhỏ trong không thể nói, không thể nói cõi Phật, cung kính lễ lạy. Lại mang theo hoa, hương, chuỗi ngọc, các vòng hoa báu mầu, hương bột, hương thoa, y phục, lọng, cờ phướn và đủ thứ mây hoa báu, cho đến mây của mọi đồ trang nghiêm, lưới báu, màn báu, lưới trang nghiêm cùng đủ loại tòa báu, nhiều như số bụi nhỏ trong không thể nói, không thể nói cõi Phật. Ta dùng những vật cúng dường như thế để cúng dường Như Lai. Như sự cúng dường được dâng lên khi Phật ở cõi trời Đâu-suất, thì khi Phật giáng thần vào thai mẹ, ra đời trong cung, bỏ nhà đi học đạo, đến cây bồ-đề (cây nơi Phật ngồi thiền và thành đạo), thành Chánh Giác tối thượng, chuyển bánh xe pháp thanh tịnh, ở giữa chư thiên, loài người và phi nhân, cho đến khi bát-niết-bàn (nhập niết-bàn, tức Phật qua đời, hoàn toàn giải thoát), sự cúng dường được dâng lên cũng đều như thế.
Nếu có chúng sinh biết đến sự cúng dường của ta thì đều đạt bất thoái chuyển trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Có chúng sinh nào đến chỗ ta thì ta liền vì họ nói bát-nhã ba-la-mật. Ta không khởi ý tưởng về chúng sinh, không chấp lấy hình tướng chúng sinh; biết mọi ngôn ngữ mà không bám vào ngôn ngữ; thấy tất cả chư Phật mà không chấp lấy hình tướng Phật, vì hiểu sâu pháp thân; thọ trì bánh xe pháp của tất cả chư Phật mà cũng không chấp lấy hình tướng bánh xe pháp, vì hiểu rõ tướng chân thật của chư Phật; trong từng niệm đều có thể tràn đầy khắp pháp giới mà cũng không chấp lấy hình tướng pháp giới, vì hiểu mọi pháp đều như huyễn.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Tận Cùng Của Nhất Thiết Trí của Bồ-tát này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì thấu suốt tận cùng pháp giới, không bám vào bất cứ gì; một thân ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) mà tràn đầy pháp giới; trong thân mình hiện ra tất cả cõi Phật; trong một niệm có thể đến chỗ tất cả chư Phật; trong thân mình hiện ra thần lực của chư Phật; có thể dùng một sợi lông nâng không thể nói, không thể nói thế giới của chư Phật; trong một lỗ chân lông hiện ra sự thành lập và hoại diệt của không thể nói, không thể nói thế giới; trong một niệm thu nhận không thể nói, không thể nói chúng sinh; trong một niệm thu nhận không thể nói, không thể nói kiếp. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một xứ tên là Hiểm Nan, có thành tên là Bảo Trang Nghiêm. Ở đó có một người phụ nữ tên là Bà-tu-mật-đa. Con hãy đến hỏi cô ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy vị tỳ-kheo-ni, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, lưu luyến ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài dùng ánh sáng trí tuệ lớn soi chiếu tâm mình, nuôi lớn đầy đủ nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết), một lòng suy nghĩ về thật tướng (tướng chân thật) của các pháp, dựng lập kho đà-la-ni về mọi ngôn ngữ, tu rộng và thọ trì đà-la-ni về mọi bánh xe pháp, làm nơi nương tựa cho chúng sinh, nuôi lớn sức đại bi, dùng phương tiện quán xét nhất thiết chủng trí, làm tròn đại nguyện thanh tịnh rộng bằng pháp giới. Ánh sáng trí tuệ sáng trong chiếu khắp chúng sinh mười phương; sức thần thông và trí sáng trang nghiêm tràn khắp mọi thế giới mười phương; rốt ráo hoàn thành mọi việc làm của Bồ-tát. Cậu dần dần đi đến thành Bảo Trang Nghiêm thuộc nước Hiểm Nan, tìm hỏi cô gái Bà-tu-mật-đa nay ở đâu.
Bấy giờ có người không biết cô gái ấy có trí tuệ sâu xa, nghĩ rằng: "Cậu bé này uy nghi khoan thai đúng mực, tâm lặng lẽ, điều phục các căn, xa lìa buông thả, điên đảo, mê loạn; chánh niệm và trí tuệ hiện rõ, nhìn ngó cẩn trọng; lời nói hòa nhã, không đắm vào sắc đẹp hình hài; giữ chánh niệm suy nghĩ về pháp tướng sâu xa; xa lìa biếng nhác, tâm rộng như biển cả. Đây không phải là người đắm dục điên đảo, không có ý nghĩ tình dục, không chìm trong bùn ái dục, không chạy theo các giác quan, đã đi ra khỏi cõi ma, không chịu khuất phục năm dục, không bị các ma trói buộc; những việc không nên làm thì đã không làm. Vậy cậu có ý gì mà đi tìm cô gái ấy?"
Trong số đó có người vốn biết cô gái ấy có trí tuệ, bèn nói: "Lành thay, đồng tử! Cậu được lợi ích lớn lao, mới có thể tìm đến người phụ nữ có trí tuệ sâu xa ấy. Nên biết đồng tử này một lòng cầu Phật, muốn thu nhận tất cả chúng sinh, nhổ mọi gai góc ái dục, phá tan ý tưởng cho rằng thân xác là trong sạch. Thiện nam tử, người phụ nữ ấy nay đang ở trong cung sâu trong thành này."
Bấy giờ Thiện Tài nghe lời ấy xong, lòng rất vui mừng, đi đến cửa nhà cô, thấy nhà cửa trang hoàng rộng lớn. Mười lớp tường báu bao quanh, trồng mười hàng cây đa-la (cây thốt nốt cao thẳng) báu, mười lớp hào sâu đầy nước tám công đức, đáy rải cát vàng; hoa sen báu mầu — ưu-bát-la, bát-đàm-ma, câu-mâu-đầu, phân-đà-lợi — nở rộ tươi tốt phủ kín mặt nước, tỏa hương vi diệu, có thể chuyển đổi lòng người khiến không sinh ý nghĩ ô nhiễm. Cung điện, đài quán, lầu gác bằng các thứ báu, lấy vô số báu trang hoàng. Nền bằng lưu ly xanh biếc, tưới nước thơm, xông trầm hương, thoa chiên-đàn, lưới báu che phủ, chuông treo bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc vàng ánh tía) phát ra tiếng hòa nhã, rải hoa báu như mây tuôn xuống; các đồ trang nghiêm mầu nhiệm nói không hết. Kim cương, ngọc ma-ni, châu báu đầy khắp trong nhà; có mười loại vườn rừng làm trang nghiêm.
Bấy giờ Thiện Tài thấy người phụ nữ ấy ngồi trên tòa sư tử báu, dung mạo đoan nghiêm, đầy đủ tướng đẹp, thân như vàng ròng, mắt và tóc màu xanh biếc, không cao không thấp, không trắng không đen, thân thể cân đối đầy đủ, trong khắp cõi Dục không ai sánh bằng, huống gì hơn được. Giọng nói dịu dàng êm ái, đời không ai bì kịp. Cô khéo biết tự luân (bánh xe chữ cái, phép quán chiếu ý nghĩa các chữ cái), kỹ nghệ và các môn luận thuyết, thành tựu trí như huyễn và phương tiện của Bồ-tát. Cô dùng vô số báu trang sức thân, lưới báu phủ trên, đầu đội mũ trời. Đại chúng vây quanh cô đều tu điều lành, cùng chung nguyện và hạnh với cô, thành tựu thiện căn không thể phá hoại, đầy đủ kho báu công đức vô tận. Thân cô phát ánh sáng chiếu khắp mọi nơi; ai được ánh sáng ấy chạm đến thì vui mừng sung sướng, thân tâm mềm dịu, tắt cơn nóng phiền não.
Bấy giờ Thiện Tài cúi đầu sát chân lạy, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, cung kính chắp tay đứng một bên, thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào."
Cô đáp: "Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn thanh tịnh Ly Dục Thật Tế (lìa dục, đạt đến thật tế — tức bản chất chân thật rốt ráo của mọi sự). Nếu trời thấy ta thì ta là thiên nữ; nếu người thấy ta thì ta là người nữ; cho đến phi nhân thấy ta thì ta là nữ phi nhân, hình thể xinh đẹp, ánh sáng và sắc tướng thù thắng không gì sánh. Nếu có chúng sinh bị dục vọng trói buộc đến chỗ ta, ta vì họ nói pháp, họ đều lìa được dục, đạt tam-muội Cảnh Giới Không Bám Víu. Nếu có người thấy ta thì đạt tam-muội Hoan Hỷ. Nếu có chúng sinh nói chuyện với ta thì đạt tam-muội Diệu Âm Vô Ngại. Nếu có chúng sinh nắm tay ta thì đạt tam-muội Đến Khắp Mọi Cõi Phật. Nếu có chúng sinh ngủ chung với ta thì đạt tam-muội Giải Thoát Quang Minh. Nếu có chúng sinh đưa mắt nhìn ta thì đạt tam-muội Tịch Tĩnh Chư Hạnh. Nếu có chúng sinh thấy ta vươn mình thì đạt tam-muội Phá Tan Ngoại Đạo. Nếu có chúng sinh ngắm nhìn kỹ ta thì đạt tam-muội Quang Minh Cảnh Giới Của Tất Cả Chư Phật. Nếu có chúng sinh a-lê-nghi (ôm) ta thì đạt tam-muội Thu Nhận Tất Cả Chúng Sinh. Nếu có chúng sinh a-chúng-bệ (hôn) ta thì đạt tam-muội Mật Tạng Các Công Đức. Tất cả chúng sinh thuộc những loại như thế đến chỗ ta đều đạt được pháp môn Ly Dục Thật Tế."
Thiện Tài thưa: "Bạch Đại thánh, xưa kia ngài đã gieo các thiện căn ở đâu, tu những nghiệp gì mà đạt được pháp môn này?" Cô đáp: "Thiện nam tử, thuở quá khứ có Đức Phật hiệu là Thường Trụ Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác ra đời. Đức Phật ấy vì thương xót và làm lợi ích cho muôn loài nên vào thành An Lạc. Khi chân Ngài vừa bước lên ngưỡng cửa thành, tức thì mặt đất chấn động theo sáu cách (rung, nổi, vọt, kêu, gầm, đập — điềm lành báo việc lớn), thành ấy tự nhiên trở nên kỳ diệu rộng lớn, được trang nghiêm bằng các thứ báu, rải đủ loại hoa, tự nhiên vang lên tiếng nhạc vui, phóng ánh sáng lớn, chư thiên đầy khắp hư không — nói rộng ra như những việc kỳ lạ hiện ra trong kinh Phật Nhập Thành.
Thiện nam tử, thuở ấy ta là vợ của một trưởng giả, tên là Thiện Nữ. Thấy những việc kỳ lạ như thế, ta cùng chồng là trưởng giả ra đường phố, dâng lên Như Lai một mũ trời bằng báu mầu. Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) làm thị giả (người hầu cận) của Phật, vì ta nói pháp, ta liền phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Ly Dục Thật Tế này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì thành tựu vô lượng phương tiện và trí tuệ, kho trí rộng lớn, cảnh giới trí tuệ không gì phá được. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài? Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một thành tên là Thủ-bà-ba-la. Ở đó có một vị trưởng giả tên là An Trụ, ông thường cúng dường một ngôi tháp Phật bằng gỗ chiên-đàn. Con hãy đến hỏi ông ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy người phụ nữ ấy, cho đến từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài dần dần đi đến thành ấy, tới chỗ vị trưởng giả, cho đến thưa rằng: "Bạch Đại thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào."
Ông đáp: "Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Bồ-tát Bất Diệt Độ Tế (bờ mé không diệt độ; diệt độ tức là nhập niết-bàn, dứt hẳn sinh tử). Trụ trong pháp môn này, ta thấy khắp chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại trong mọi thế giới ở mười phương không có vị nào thật sự nhập niết-bàn, trừ khi vì giáo hóa chúng sinh mà dùng phương tiện thị hiện diệt độ. Thiện nam tử, khi ta mở cửa tháp Phật bằng chiên-đàn, thì trong từng niệm ta nhập chánh thọ vào cửa tam-muội Vô Tận Phật Tánh (bản tính Phật vốn có, không cùng tận), trong từng niệm đạt được vô lượng vô biên pháp thù thắng mầu nhiệm."
Thiện Tài thưa: "Bạch Đại thánh, cảnh giới của tam-muội này thế nào?" Ông đáp: "Thiện nam tử, khi ta vào tam-muội này, ta thấy các Đức Phật của thế giới này: Phật Ca-diếp, Phật Câu-na-hàm Mâu-ni, Phật Thi-khí, Phật Tỳ-bà-thi, Phật Đề-xá, Phật Phất-sa, Phật Vô Thượng Thắng, Phật Vô Thượng Liên Hoa. Ta thấy không thể nói, không thể nói chư Phật như thế, chư Phật nhiều như số bụi nhỏ trong cõi Diêm-phù-đề, cho đến chư Phật nhiều như số bụi nhỏ trong không thể nói, không thể nói cõi Phật.
Ta thấy các Đức Phật ấy từ lúc mới phát tâm, thần lực tự tại, mọi đại nguyện, hạnh thanh tịnh mầu nhiệm, các ba-la-mật được thành tựu theo thứ lớp; các địa của Bồ-tát; đạt được pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) sâu xa; hàng phục các ma; nuôi lớn và thành tựu bồ-đề tự tại; làm thanh tịnh các cõi Phật; đủ loại đại chúng; giáo hóa chúng sinh; phóng ánh sáng lớn; chuyển bánh xe pháp thanh tịnh; biến hóa bằng thần lực — ta đều thọ trì, giữ chánh niệm suy nghĩ, dùng trí tuệ phân biệt, đem pháp của các Đức Phật ấy hiển bày cho chúng sinh. Ta thấy và biết tất cả chư Phật vị lai như Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), tất cả chư Phật hiện tại như Phật Lô-xá-na (danh hiệu Phật với ánh sáng chiếu khắp), cũng đều như thế. Như ở thế giới này, ta thấy và biết tất cả chư Phật, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát ba đời ở mười phương cũng đều như thế.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Bồ-tát Bất Diệt Độ Tế này thôi. Các vị đại Bồ-tát thì trong một niệm biết hết các pháp ba đời, các mé thời gian của niệm đều bình đẳng, không hai; trụ nơi chỗ Phật trụ; trải qua mọi kiếp mà không có ý tưởng về kiếp; thuận theo chánh pháp bình đẳng của chư Phật, thấy Như Lai, ta và mọi chúng sinh bình đẳng không hai; trí tuệ trang nghiêm thanh tịnh soi chiếu thế gian ba đời; thành tựu uy nghi không lay chuyển của chư Phật; phân biệt cảnh giới của mọi pháp giới. Ta làm sao biết được, nói được hạnh công đức của các ngài?
Thiện nam tử, ở phương nam cách đây có một ngọn núi tên là Quang Minh. Ở đó có một vị Bồ-tát tên là Quán Thế Âm (vị Bồ-tát lắng nghe tiếng kêu khổ của chúng sinh để cứu giúp). Con hãy đến hỏi ngài: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào." Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu sát chân kính lạy vị trưởng giả, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, lưu luyến ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video