Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; tên kinh có nghĩa là kinh nói về cảnh giới rộng lớn, sâu xa của Phật, được trang hoàng như bằng muôn hoa), quyển thứ năm mươi hai. Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể cảnh giới của mọi sự vật và mọi chân lý), phẩm thứ ba mươi bốn, phần tám.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, đi khắp nơi tìm thầy học đạo) chú tâm suy ngẫm lời dạy của vị trưởng giả kia (người giàu có, đức độ, được kính trọng; ở đây là vị thầy Thiện Tài vừa gặp trước đó). Cậu thuận theo kho tàng giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và vòng sinh tử) của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), chú tâm vào sức nhớ nghĩ của các Bồ-tát, lần lượt phân biệt hết thảy các đức Phật cùng giáo pháp của các ngài. Cậu một lòng chú tâm vào dòng chảy giáo pháp của các đức Phật, nhớ nghĩ và gìn giữ giáo pháp ấy, cùng những điều trang nghiêm của Phật nuôi lớn Bồ-đề (sự giác ngộ). Cậu suy ngẫm, chú tâm vào những việc làm không thể nghĩ bàn của hết thảy các đức Phật.
Cậu dần dần đi đến núi Quang Minh (núi Sáng Chói), trèo lên núi, tìm kiếm khắp nơi. Cậu thấy Bồ-tát Quán Thế Âm (vị Bồ-tát lắng nghe tiếng kêu khổ của thế gian mà đến cứu giúp) ở chỗ khuất phía tây của núi. Nơi ấy chỗ nào cũng có suối chảy, ao tắm, cây rừng um tùm, cỏ trên đất mềm mại. Ngài ngồi kiết già (tư thế ngồi thiền: hai chân xếp bằng, mỗi bàn chân đặt ngửa trên đùi bên kia) trên tòa báu kim cang (kim cang: thứ cứng chắc nhất, không gì phá vỡ được, như kim cương). Vô lượng Bồ-tát cung kính vây quanh, ngài đang giảng kinh Đại Từ Bi (kinh nói về lòng thương yêu ban vui và lòng xót thương cứu khổ lớn lao) để thâu nhận khắp chúng sinh.
Thấy vậy, Thiện Tài vui mừng hớn hở không kìm được, chắp tay nhìn chăm chú, mắt không chớp, nghĩ rằng: "Thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt trên đường tu) chính là Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức chân lý). Thiện tri thức là đám mây của hết thảy giáo pháp (ví như mây tuôn mưa pháp thấm nhuần mọi loài). Thiện tri thức là kho chứa các công đức (phước đức và đức hạnh có được nhờ tu tập). Thiện tri thức là của báu quý giá của mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có). Thiện tri thức khó thấy, khó gặp. Thiện tri thức là kho trí tuệ không cùng tận. Thiện tri thức là vua của các núi công đức. Thiện tri thức mở bày, chỉ dẫn cửa vào nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật), khiến cho mọi người vào được biển Tát-bà-nhã (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là trí biết hết thảy), đạt đến Bồ-đề vô thượng (giác ngộ cao tột) rốt ráo trong sạch."
Khi ấy, Bồ-tát Quán Thế Âm từ xa trông thấy Thiện Tài, bảo rằng: "Lành thay đồng tử đã đến! Con chuyên tâm cầu Đại thừa (cỗ xe lớn, tức giáo pháp chủ trương tự mình giác ngộ và cứu độ tất cả chúng sinh) để thâu nhận chúng sinh, với lòng ngay thẳng, lòng sâu xa, ưa thích tìm cầu giáo pháp của Phật; con nuôi lớn lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) để che chở cứu giúp hết thảy, hướng về hạnh của Phổ Hiền (Bồ-tát Phổ Hiền, vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn, thực hành không ngừng nghỉ), trong sạch làm tròn hết thảy đại nguyện; con muốn nghe và gìn giữ đám mây giáo pháp của hết thảy chư Phật, làm tăng trưởng thiện căn (gốc lành, tức những việc lành làm nền tảng sinh ra quả tốt) mà không biết chán; con thuận theo thiện tri thức, không trái lời dạy. Con khởi lên từ biển lớn trí tuệ và công đức của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ, người đầu tiên chỉ dẫn Thiện Tài lên đường cầu học), đã thành tựu thiện căn, đạt được tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú một chỗ không tán loạn) Quang Minh Thế Lực của Phật; con lìa bỏ lòng lười biếng, chuyên cầu chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật), thường được thấy chư Phật, xa lìa mọi điều ác, tu các hạnh lành; trí tuệ đã thành tựu đầy đủ, trong sạch như hư không."
Bấy giờ Thiện Tài đến chỗ Bồ-tát Quán Thế Âm, cúi đầu áp mặt lễ dưới chân ngài, đi vòng quanh vô số vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn: lòng mong cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào."
Ngài đáp: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu tại gia) đã phát được tâm cầu giác ngộ cao tột! Thiện nam tử, ta đã thành tựu hạnh Quang Minh của pháp môn Đại Bi (pháp môn: cửa ngõ giáo pháp, tức một phương pháp tu tập để vào đạo), giáo hóa làm cho hết thảy chúng sinh được thành thục, thường ở nơi hết thảy chư Phật, tùy theo chỗ nên giáo hóa mà hiện ra trước mặt khắp mọi người. Ta hoặc dùng việc bố thí để thu phục chúng sinh, cho đến dùng việc đồng sự (cùng sống, cùng làm việc như họ để gần gũi dẫn dắt) để thu phục chúng sinh; hiện ra thân tốt đẹp với sắc tướng không thể nghĩ bàn để thu phục chúng sinh; phóng lưới ánh sáng lớn để dập tắt cái nóng bức của phiền não (những trạng thái tâm xấu làm rối loạn, đau khổ như tham, giận, si mê) nơi chúng sinh; phát ra âm thanh vi diệu để giáo hóa, cứu độ họ; dùng dáng dấp đoan trang mà thuyết pháp, dùng sức thần thông tự tại, dùng phương tiện khéo léo làm họ tỉnh ngộ, hiện ra thân biến hóa, hiện ra thân cùng loài với họ, cho đến cùng ở chung với họ để thu phục chúng sinh.
Thiện nam tử, khi ta thực hành hạnh Quang Minh của pháp môn Đại Bi, ta phát lời nguyện rộng lớn tên là Thâu Nhận Hết Thảy Chúng Sinh, muốn cho hết thảy chúng sinh thoát khỏi: nỗi sợ đường hiểm, nỗi sợ bức bối khổ não, nỗi sợ ngu si, nỗi sợ bị trói buộc, nỗi sợ bị giết hại, nỗi sợ nghèo khổ, nỗi sợ không sống nổi, nỗi sợ kiện tụng tranh chấp, nỗi sợ đứng trước đám đông, nỗi sợ chết, nỗi sợ ác đạo (các cõi xấu như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), nỗi sợ các cõi tái sinh, nỗi sợ không hợp ý nhau, nỗi sợ gặp điều không ưa hay xa điều mình ưa, nỗi sợ mọi điều ác, nỗi sợ thân bị bức bách, nỗi sợ tâm bị bức bách, nỗi sợ sầu lo.
Lại nữa, thiện nam tử, vì ta đã sinh ra pháp môn Chánh Niệm Hiện Tại (?) và pháp môn Bánh Xe Danh Tự (?), nên ta hiện ra thân giống như thân của hết thảy chúng sinh, dùng đủ mọi phương tiện, tùy theo chỗ thích hợp mà dẹp bỏ nỗi sợ hãi và thuyết pháp cho họ, khiến họ phát tâm cầu giác ngộ cao tột, đạt đến chỗ bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước, không rơi lại địa vị thấp hơn), chưa từng để lỡ thời cơ.
Thiện nam tử, ta chỉ biết hạnh Quang Minh của pháp môn Đại Bi của Bồ-tát này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát đã làm tròn hết thảy đại nguyện của Phổ Hiền, rốt ráo thành tựu điều Phổ Hiền thực hành, không làm đứt dòng chảy của mọi thiện căn, không làm đứt dòng chảy của các tam-muội của Bồ-tát, dòng chảy của mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài); tu hạnh Bồ-tát chưa từng gián đoạn, thuận theo dòng chảy của ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); khéo biết dòng chảy thành rồi hoại của mọi thế giới; cắt đứt dòng chảy của gốc rễ bất thiện nơi hết thảy chúng sinh, sinh ra dòng chảy của thiện căn nơi hết thảy chúng sinh, dập tắt mọi dòng chảy sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi lặp lại mãi). Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy!"
Bấy giờ ở phương đông có một vị Bồ-tát tên là Chánh Thú (nghĩa là "Hướng thẳng đến chánh đạo"), đến cõi này, đứng trên đỉnh núi Kim Cang. Khi ngài đến núi ấy, thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, tên có nghĩa là cõi phải chịu đựng) chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, điềm lành báo có việc lớn), được trang hoàng bằng mọi thứ báu. Ngài phóng ánh sáng lớn che lấp mặt trời, mặt trăng; ánh sáng của Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên (vua cõi trời Sắc giới), chư thiên, rồng và tám bộ chúng (các loài thần hộ trì Phật pháp như trời, rồng, dạ-xoa…) so ra đều tối như đống mực. Ánh sáng ấy chiếu khắp địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh, và chỗ vua Diêm-la (vua cai quản cõi chết), diệt trừ mọi khổ đau, dứt bỏ phiền não và mọi bệnh khổ. Ngài tuôn khắp mưa báu đầy cõi Phật (cõi nước do một đức Phật giáo hóa), cho đến tuôn khắp mưa mây của mọi đồ trang nghiêm để cúng dường (dâng lễ vật để tôn kính) Như Lai, tùy theo chỗ thích hợp mà hiện thân; sau đó đến chỗ Bồ-tát Quán Thế Âm.
Khi ấy Bồ-tát Quán Thế Âm bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử, con có thấy Bồ-tát Chánh Thú trong chúng hội này không?" Đáp: "Dạ, con đã thấy." "Thiện nam tử, con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?" Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu cung kính lễ dưới chân Bồ-tát Quán Thế Âm, đi vòng quanh vô số vòng, ngắm nhìn không chán, chú tâm vào lời dạy của bậc thánh, đi sâu vào biển trí tuệ, rồi từ biệt đến chỗ Bồ-tát Chánh Thú. Cậu cúi đầu áp mặt lễ dưới chân, đi vòng bên phải xong, cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, con đã phát tâm cầu giác ngộ cao tột, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào."
"Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Phổ Môn Tốc Hành (pháp môn đi khắp mọi nơi một cách mau lẹ) của Bồ-tát." Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Đại Thánh, ngài được pháp môn này nơi đức Phật nào? Cõi ngài từ đó đến cách đây bao xa? Ngài lên đường đã bao lâu?" Đáp: "Thiện nam tử, điều này khó biết, hết thảy chư thiên, loài người và các loài không phải người (như quỷ thần) đều không hiểu được. Chỉ những ai tinh tấn không lùi bước, gần gũi thiện tri thức, được Phật che chở ghi nhớ, đầy đủ thiện căn, có lòng trong sạch ngay thẳng, đạt được căn tính của Bồ-tát, mở được con mắt trí tuệ, nghe nhiều biết nhiều, thì mới biết được cảnh giới của Bồ-tát." Thiện Tài thưa: "Cúi mong bậc Đại Thánh giảng giải cho con. Con sẽ nhờ sức thần của Phật và sức của thiện tri thức mà tin hiểu được."
Đáp: "Thiện nam tử, cõi ta từ đó đến tên là Diệu Tạng (Kho Mầu Nhiệm), Phật ở đó hiệu là Diệu Đức. Ta được pháp môn này nơi đức Phật ấy. Từ khi ta lên đường đến nay đã trải qua số kiếp nhiều bằng số hạt bụi nhỏ trong số cõi Phật nhiều không thể nói hết. Trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của ý nghĩ), ta đi được số bước nhiều bằng số hạt bụi nhỏ trong số cõi Phật không thể nói hết, mỗi bước vượt qua số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ trong số cõi Phật không thể nói hết. Ở các nước ta đi qua đều có Phật đang hiện diện, ta dùng mọi đồ cúng dường của hết thảy Bồ-tát để cúng dường các ngài. Ta biết rõ hết biển chúng sinh trong các thế giới ấy, phân biệt căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) của họ, tùy theo chỗ thích hợp mà thuyết pháp cho họ; phóng lưới ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương (bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phía trên và phía dưới, tức khắp mọi nơi), phát ra âm thanh vi diệu giảng nói chánh pháp, làm lợi ích và cứu độ các chúng sinh ấy. Cho đến khắp mười phương cũng đều như thế.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Phổ Môn Tốc Hành của Bồ-tát này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát thì đi khắp mười phương, không đâu không đến, cảnh giới vô lượng, không gì phá hoại được; pháp thân (thân chân lý, không hình tướng, có mặt khắp nơi) trong sạch đầy khắp pháp giới; phân biệt biết rõ các nẻo đường của chúng sinh; đầy khắp mọi cõi, thuận theo mọi pháp; nhìn ba đời bình đẳng, giảng pháp bình đẳng; tùy thuận thế gian mà không vướng mắc ngay cả vào đạo Phật; đến khắp các nẻo mà không vướng không ngại. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy! Thiện nam tử, ở phương nam có một thành tên là Bà-la-ba-đề, ở đó có một vị trời tên là Đại Thiên. Con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?" Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu cung kính lễ Bồ-tát Chánh Thú, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngắm nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài chú tâm suy ngẫm về hạnh không chướng ngại của Bồ-tát, một mực chuyên cầu cảnh giới trí tuệ của Bồ-tát Chánh Thú, sinh ra mọi công đức của cảnh giới thần thông và trí sáng suốt; tinh tấn bền chắc, vui mừng vô lượng, đạt được thần thông du hí (thần thông tự tại như dạo chơi) không thể nghĩ bàn, biết rõ chắc chắn các địa vị công đức (địa: các bậc, các giai đoạn tu tập), các địa vị tam-muội, địa vị đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, gìn giữ mọi điều không quên mất), các địa vị đại nguyện, các địa vị biện tài (tài thuyết giảng lưu loát, khéo léo), địa vị đầy đủ các sức mạnh. Cậu dần dần đi đến thành ấy, hỏi thăm vị trời Đại Thiên nay ở đâu. Có người nói: "Thiện nam tử, ngài ở trên giảng đường lớn trong thành này, hóa hiện thân mình, được đại chúng vây quanh và đang thuyết pháp cho họ."
Bấy giờ Thiện Tài đến chỗ ấy, cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân vị trời Đại Thiên, đi vòng quanh vô số vòng, cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, con đã phát tâm cầu giác ngộ cao tột, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào."
Bấy giờ vị trời Đại Thiên đưa ra bốn cánh tay dài, lấy nước của bốn biển rửa mặt. Rửa xong, ngài lấy các hoa vàng rải lên Thiện Tài và nói: "Thiện nam tử, Bồ-tát khó được nghe đến, khó được thấy, là điều kỳ lạ đặc biệt của thế gian, là hoa sen trắng (phân-đà-lợi, ví bậc thanh cao bậc nhất) giữa những người nam. Bồ-tát làm chỗ nương tựa cho chúng sinh, thâu nhận, làm lợi ích, chở che nuôi dưỡng chúng sinh; soi sáng khắp tất cả, chỉ bày đường chánh, giúp xa lìa ngu si; làm thầy của chúng sinh, che chở gìn giữ chánh pháp; làm tướng dẫn đường cho chúng sinh, che chở giữ cho họ được yên ổn, khiến tất cả đều đến được thành trì nhất thiết trí (ví với quả vị Phật). Bồ-tát thành tựu đầy đủ việc làm của thân và lời nói trong sạch, vĩnh viễn xa lìa mọi điều ác; đối với các loài chúng sinh thường dùng lời dịu dàng thương yêu, tùy theo chỗ thích hợp mà hiện ra trước mặt họ, chưa từng để lỡ thời cơ. Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Vân Võng (Lưới Mây) của Bồ-tát."
Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Đại Thánh, cảnh giới của pháp môn này ra sao?" Bấy giờ vị trời Đại Thiên ở trước mặt Thiện Tài chất vàng cõi trời thành đống như vua của các núi; lại chất bạc trắng, lưu ly (ngọc màu xanh biếc), pha lê, xa cừ (một loại vỏ sò quý), mã não, ngọc Dạ Quang Ly Cấu Tạng (ngọc phát sáng ban đêm, không chút vết nhơ), ngọc Minh Tịnh (sáng trong), ngọc ma-ni (ngọc báu) Chư Phương Tiện Môn, ngọc chu-la (ngọc cài búi tóc) (?), ngọc anh lạc (chuỗi ngọc đeo), ngọc cát-do-la (vòng đeo tay) (?), ngọc trang sức tóc, ngọc trang sức của đồng tử, ngọc trang sức di-a-la (?), ngọc di-câu-la (?), ngọc trai đỏ, ngọc trang sức các khớp tay chân, ngọc như ý (ngọc báu đáp ứng mọi mong cầu), tất cả đều chất thành đống như vua của các núi. Hết thảy hoa, hết thảy hương, hết thảy hương thoa, hết thảy hương bột, hết thảy vòng hoa, hết thảy y phục, hết thảy lọng, hết thảy tràng (cờ hình ống), hết thảy phan (cờ dài treo dọc), hết thảy đồ vui chơi thuộc cảnh giới năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác khi chạm), những thứ ấy đều chất thành đống như vua của các núi. Ngài lại hiện ra vô số (a-tăng-kỳ: con số nhiều không thể đếm) đoàn đồng nữ, rồi bảo Thiện Tài:
"Thiện nam tử, con hãy lấy những vật này cúng dường Như Lai, bố thí cho tất cả để thu phục chúng sinh, khiến mọi chúng sinh tu đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đến mức trọn vẹn; ba-la-mật là hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ), học đàn ba-la-mật, buông bỏ tất cả. Thiện nam tử, ta dùng những vật này dạy con bố thí; dạy hết thảy chúng sinh cũng như thế, khiến chúng sinh đều dùng thiện căn không tham lam mà xông ướp khắp thân tâm, gần gũi thiện tri thức, cung kính cúng dường chư Phật và Bồ-tát, sinh ra và nuôi lớn mọi thiện căn, phát tâm cầu giác ngộ cao tột.
Lại nữa, thiện nam tử, nếu có chúng sinh tham đắm năm dục, ta hiện ra cho họ cảnh dơ bẩn (để họ chán bỏ ham muốn). Nếu họ giận dữ, buông thả, kiêu căng, tranh cãi, như loài quỷ La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) uống máu ăn thịt, ta đều dạy họ tu lòng đại từ đại bi, khiến họ vĩnh viễn lìa bỏ giận dữ và buông thả. Nếu là kẻ lười biếng, ta hiện ra cho họ các tai nạn như nước, lửa, giặc cướp, vua ác, kẻ thù. Thiện nam tử, với những loài chúng sinh xấu ác như vậy, ta dùng đủ mọi phương tiện diệt gốc rễ bất thiện, nuôi lớn thiện căn, trừ sạch mọi chướng ngại và kẻ thù đối với các ba-la-mật, khiến họ làm tròn đầy đủ các ba-la-mật, vượt khỏi chướng ngại, đạt được pháp không ngăn ngại.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Vân Võng của Bồ-tát này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát thì như Đế Thích thiên vương (vua cõi trời Đao-lợi), dẹp tan tai họa A-tu-la (loài thần hiếu chiến hay đánh nhau với chư thiên) là mọi phiền não; các Bồ-tát như nước, dập tắt lửa phiền não; các Bồ-tát như lửa, đốt cháy lòng tham ái của hết thảy chúng sinh; các Bồ-tát như gió, thổi tan mọi tâm đắm nhiễm; Bồ-tát như kim cang, đập nát mọi ý nghĩ chấp có cái tôi. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy! Thiện nam tử, trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, chỉ thế giới loài người chúng ta) này có một nước tên là Ma-kiệt-đề (một nước lớn ở miền trung Ấn Độ thời Phật), ở đó có vị thần đất của đạo tràng (nơi Phật thành đạo) tên là An Trụ. Con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?"
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân vị trời Đại Thiên, cho đến từ biệt, đi về nước Ma-kiệt, đến chỗ thần đất An Trụ ở đạo tràng. Khi ấy một vạn vị thần đất đều nói: "Đồng tử đến đây có thể thâu nhận chúng sinh, chính là kho tàng của Phật; có thể phá vỡ lớp vỏ trứng vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý, gốc rễ của mọi khổ đau) của hết thảy chúng sinh; sinh vào nhà Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật); được đội trên đầu dải lụa báu không nhơ, không ngại; dùng kho báu trí tuệ đập tan thế lực của ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật)."
Lúc ấy vị thần đất An Trụ cùng một vạn vị thần đất tuôn mưa nước thơm rưới lên mặt đất, quét bằng gió thơm để trang hoàng, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), trang hoàng bằng mọi thứ báu. Hết thảy cây hoa nở rộ tươi tốt, hết thảy cây ăn quả đều kết trái, hết thảy nguồn suối, sông, ao chảy rót vào nhau, phát ra đủ loại âm thanh vui tai; lầu gác của chư thiên được trang hoàng bằng mọi thứ báu; các loài chim khác nhau đều vui mừng cất tiếng hót êm dịu; vô lượng kho báu tự nhiên trồi lên.
Bấy giờ thần đất An Trụ bảo Thiện Tài: "Lành thay đồng tử đã đến! Con có muốn tự mình thấy quả báo của thiện căn con đã từng gieo ở nơi này không?" Bấy giờ Thiện Tài cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân vị thần đất ấy, cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, dạ, con muốn thấy." Khi ấy vị thần đất liền dùng ngón chân ấn xuống đất, vô lượng vô số na-do-tha (con số cực lớn) kho báu mở ra hiện rõ. "Thiện nam tử, quả báo của thiện căn con gieo thuở trước đã đem lại các kho báu này, tùy ý con sử dụng.
Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Bất Khả Hoại Tạng (Kho Không Thể Phá Hoại) của Bồ-tát. Từ thời Phật Nhiên Đăng (một đức Phật thời quá khứ, đã báo trước việc thành Phật cho Phật Thích-ca) đến nay, ta thường che chở Bồ-tát, tu tập hạnh Bồ-tát, đi sâu vào cảnh giới trí tuệ đến tận nguồn gốc, làm tròn đại nguyện, làm trong sạch hạnh Bồ-tát, sinh ra mọi thần thông và trí sáng suốt của Bồ-tát, đầy đủ các sức mạnh và công đức của Bồ-tát, thành tựu pháp không thể phá hoại của Bồ-tát; dạo khắp các cõi Phật, nghe pháp thọ ký (lời Phật báo trước người tu sẽ thành Phật) của hết thảy chư Phật, chuyển mọi bánh xe pháp (tức giảng dạy giáo pháp, ví như quay bánh xe), mọi đám mây pháp của kinh điển (tu-đa-la: kinh, lời Phật dạy), dùng ánh sáng lớn của giáo pháp giáo hóa chúng sinh, gìn giữ sức thần thông tự tại của chư Phật.
Thiện nam tử, thuở xưa, cách đây số kiếp nhiều hơn số hạt bụi nhỏ của núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), có một kiếp tên là Trang Nghiêm, thế giới tên là Nguyệt Tràng, Phật hiệu là Thiện Nhãn. Ta được pháp môn này nơi đức Phật ấy, tu tập, nuôi lớn, làm trong sạch pháp môn này. Trong khoảng thời gian ấy, ta thường gặp số đức Phật nhiều bằng số hạt bụi nhỏ trong số cõi Phật không thể nói hết; khi các đức Như Lai ấy đến đạo tràng hiển hiện sức thần thông tự tại, ta đều đến chầu; ở nơi các đức Phật ấy ta tu tập gom góp thiện căn.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát thì thường theo hầu hết thảy chư Phật, đều nghe và gìn giữ giáo pháp của các ngài, đi sâu vào giáo pháp bí mật của chư Phật; trong từng niệm, các vị hiện ra pháp thân trong sạch ngang bằng hết thảy chư Phật, từ kho bóng hình của hết thảy chư Phật (?) mà hiện ra hết thảy giáo pháp của Phật, việc làm không gì phá hoại được. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy! Thiện nam tử, trong cõi Diêm-phù-đề này có thành tên là Ca-tỳ-la-bà (tức thành Ca-tỳ-la-vệ, quê hương của Phật Thích-ca), ở đó có vị thần đêm tên là Bà-sa-bà-đà. Con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?" Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu áp mặt cung kính lễ thần đất An Trụ, đi vòng quanh vô số vòng, rồi từ biệt đến thành ấy.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài chú tâm suy ngẫm pháp môn Bất Khả Hoại Tạng của Bồ-tát mà thần An Trụ đã dạy; tu các tam-muội, làm sáng tỏ các tam-muội; quán xét giới luật và oai nghi của Bồ-tát, thần thông du hí tự tại của Bồ-tát; quán xét hết thảy pháp trong sạch của Bồ-tát, đi sâu vào trí tuệ thâm sâu của Bồ-tát, đạt rốt ráo pháp môn không thể phá hoại của Bồ-tát, tùy thuận pháp môn không thể phá hoại của Bồ-tát, đi sâu vào biển pháp môn của Bồ-tát. Cậu dần dần đi đến thành ấy, vào từ cửa đông, dừng lại giữa thành.
Bấy giờ, khi mặt trời vừa lặn chưa lâu, Thiện Tài theo đúng lời dạy của hết thảy Bồ-tát, một lòng muốn gặp thần đêm Bà-sa-bà-đà. Cậu xem thiện tri thức như Như Lai. Cảnh giới của con mắt thấy khắp hiện ra khắp các phương, trí tuệ đến được mọi cảnh giới; con mắt pháp (con mắt thấy rõ chân lý) trong sạch thấy khắp hết thảy biển pháp giới; con mắt trí tuệ lớn quán xét mười phương. Cậu thấy vị thần đêm ấy ở trên hư không phía trên thành, ngồi trong lầu gác báu, trên tòa hoa sen thơm. Thân thần như vàng ròng, mắt và tóc màu xanh biếc thẫm, đoan trang đẹp đẽ khác thường, ai thấy cũng không chán; thân mặc áo đỏ, trang sức bằng mọi thứ báu; trên đỉnh đầu búi tóc như Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên). Trên thân thần hiện ra hết thảy các vì sao và ánh sáng của chúng, giáo hóa cứu độ chúng sinh trong vô lượng thế giới, khiến họ xa lìa ác đạo.
Trong một lỗ chân lông của thần, đều thấy rõ những chúng sinh được giáo hóa: hoặc có kẻ được sinh lên cõi trời, hoặc có kẻ đạt quả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự thoát khổ cho mình), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy), hoặc có kẻ tu hạnh Bồ-tát. Cũng thấy đủ mọi phương tiện, hình sắc, âm thanh, các cách nói năng, lời dạy chân chính mà thần dùng để giáo hóa cứu độ chúng sinh. Trải qua bao nhiêu kiếp, các Bồ-tát giáo hóa chúng sinh, khiến họ tu tập các hạnh Bồ-tát, dũng mãnh tinh tấn tu các tam-muội và các cửa thần lực; cảnh giới thần lực tự tại của Bồ-tát, chỗ Bồ-tát an trụ, ánh sáng của Bồ-tát, sức vươn mạnh mẽ (như sư tử vươn mình) của Bồ-tát, pháp môn của Bồ-tát dùng để giáo hóa chúng sinh, tất cả đều thấy, đều nghe được trong một lỗ chân lông.
Bấy giờ Thiện Tài thấy nghe điều ấy rồi, trong lòng rất vui mừng, cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân thần đêm, đi vòng quanh vô số vòng, cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa thiên thần, con đã phát tâm cầu giác ngộ cao tột. Con tin hiểu rằng nhờ thiện tri thức mà được giáo pháp của chư Phật. Cúi mong thiên thần mở bày, chỉ rõ con đường đến nhất thiết trí; nếu Bồ-tát nào hướng theo con đường này thì đạt đến địa vị mười lực (tức quả vị Phật)."
Bấy giờ thần đêm bảo Thiện Tài: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử, con kính trọng thiện tri thức và thuận theo lời dạy. Nếu Bồ-tát nào thuận theo lời dạy ấy thì mau đạt giác ngộ cao tột. Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Ánh Sáng Chiếu Khắp Các Pháp, Phá Tan Sự Ngu Si Của Chúng Sinh của Bồ-tát.
Thiện nam tử, đối với chúng sinh xấu ác, ta khởi lòng đại từ; đối với chúng sinh làm điều bất thiện, ta khởi lòng đại bi; đối với chúng sinh tu điều lành, ta khởi lòng vui mừng; đối với chúng sinh lành và ác, ta khởi lòng không phân biệt hai bên; đối với chúng sinh nhơ nhuốc, ta khởi lòng trong sạch; đối với chúng sinh theo đường tà, ta khởi lòng muốn đưa về đường chánh; đối với chúng sinh ưa điều không trong sạch, ta khởi lòng muốn họ ưa sự trong sạch; đối với chúng sinh ưa vòng sinh tử, ta khởi lòng muốn họ thuận theo bánh xe pháp; đối với chúng sinh ưa thích quả Thanh văn, Duyên giác, ta khởi lòng muốn đặt họ vào con đường nhất thiết trí.
Thiện nam tử, ta thường suy nghĩ giáo hóa chúng sinh như thế. Vào lúc đêm tối người vắng, quỷ thần và giặc cướp đi lại; lúc các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) rời bỏ oai nghi (?) (tức lúc nghỉ ngơi, không giữ dáng điệu nghiêm trang); lúc mây dày, khói bụi che tối mặt trời mặt trăng, không thấy được gì; nếu có chúng sinh ở thành ấp, làng xóm, núi non, đồng hoang, biển lớn tám phương, cho đến hết thảy chúng sinh dưới nước trên cạn, đối với những chúng sinh ấy, ta dùng đủ mọi phương tiện dẹp bỏ nỗi sợ hãi của họ.
Nếu có chúng sinh gặp nạn trên biển, nạn mây gió (?), nạn núi, gió lớn, nước xoáy và sóng dữ, mê lạc mất đường, không thấy bờ; gặp đủ mọi nạn trên biển như vậy, bấy giờ ta hoặc hóa làm hình chiếc thuyền, hoặc làm hình vua ngựa, vua voi, vua chó, vua A-tu-la, vua thần biển; hiện ra những hình như thế, dùng phương tiện cứu chúng sinh khỏi nạn biển. Vì chúng sinh trên đất liền, ta hoặc hóa làm vầng trăng trong cùng các vì sao, ánh đuốc, ánh chớp, ánh sáng các thứ báu, ánh sáng thân chư thiên, ánh sáng Bồ-tát; dùng vô lượng phương tiện như thế che chở cứu giúp chúng sinh, và phát tâm thế này: "Ta vì hết thảy chúng sinh mà luôn làm chỗ nương tựa, trừ diệt phiền não, khiến người sợ chết được pháp không sợ hãi, khiến người nghèo khổ đều được giàu vui."
Vì chúng sinh ở núi, ta hoặc hóa làm cây ăn quả, hoặc làm suối chảy, hoặc làm chim Ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót rất hay) cùng các loài chim cất tiếng hay, hoặc làm thần núi, hoặc làm đất bằng; dùng vô lượng phương tiện như thế cứu độ chúng sinh, và phát tâm thế này: "Nguyện cho các chúng sinh thoát khỏi nạn núi này, lại khiến tất cả vượt qua ngọn núi sinh tử." Vì chúng sinh ở đồng hoang, ta dùng đủ mọi phương tiện khiến họ vui vẻ, vào con đường chánh kiến (cái thấy đúng đắn), trừ bỏ đói khát. Trong vô lượng tai nạn như thế, cứu chúng sinh xong, ta lại nghĩ: "Nguyện cho chúng sinh mau diệt mọi khổ, rốt ráo đạt con đường trí tuệ an ổn trọn vẹn."
Thấy chúng sinh ham mê đất nước mà chịu các khổ não, ta dùng đủ mọi phương tiện diệt lòng ham mê ấy, và nghĩ nguyện thế này: "Khiến chúng sinh trừ bỏ sự bám víu vào năm ấm (năm nhóm tạo thành con người: sắc là thân thể, thọ là cảm nhận, tưởng là nhận biết, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hay biết), an trụ nơi cảnh giới Tát-bà-nhã của hết thảy chư Phật." Thấy chúng sinh ham mê làng xóm mà chịu các khổ não, ta dùng đủ mọi phương tiện thuyết pháp cho họ, khiến họ chán lìa, dùng giáo pháp mà thâu nhận họ; lại nghĩ thế này: "Khiến hết thảy chúng sinh lìa khỏi xóm làng trống rỗng của sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý — ví như làng trống không có chủ), vượt khỏi sinh tử, rốt ráo vào được thành nhất thiết trí."
Lại nữa, thiện nam tử, nếu có chúng sinh mê lạc phương hướng, lấy đông làm tây, lấy tây làm đông, cho đến lấy trên làm dưới, lấy dưới làm trên, vì những chúng sinh ấy, ta dùng vô lượng phương tiện dứt bỏ mê lầm của họ: ai muốn ra thì mở cửa cho; ai lạc đường thì chỉ lối đúng; ai muốn qua sông thì chỉ bến đò; ai không có thuyền chèo thì cấp cho; ai không biết phương hướng thì chỉ cho vùng đất an vui. Dùng vô lượng phương tiện như thế mở đường mà cứu độ họ, và phát tâm thế này: "Ta đã soi sáng xua tan bóng tối của đêm dài (ví vòng sinh tử mê muội), mọi việc thế gian không gì không bày tỏ rõ ràng."
Lại khiến chúng sinh vĩnh viễn diệt bóng tối ngu si, được con mắt trong sạch, lìa bỏ ý niệm chấp có chúng sinh thật và các tà kiến. Có những chúng sinh chấp đời là thường còn, vui sướng, có cái tôi, trong sạch (bốn cái thấy sai lầm về thế gian), chấp có chúng sinh và có phú-già-la (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là một cái "người", cái "ta" có thật đi luân hồi), chấp vào ấm, giới, nhập (các cách phân loại thân tâm và thế giới: năm ấm, mười tám giới, mười hai nhập), không hiểu nhân quả, đi theo đường bất thiện, giết hại chúng sinh, cho đến tà kiến, bất hiếu với cha mẹ, không cúng dường sa-môn (người xuất gia tu hành) và Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ), xa lìa đường chánh, làm việc bất thiện, phỉ báng đường chánh, muốn phá bánh xe pháp, chê bai chúng Bồ-tát, ghét bỏ Đại thừa, không khen ngợi Bồ-đề, chê bai bậc hiền thánh, làm theo lối của kẻ ác, tạo tội ngũ nghịch (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của Tăng đoàn). Đối với những loài chúng sinh xấu ác như thế, ta dùng ánh sáng trí tuệ trong sạch trừ bỏ sự ngu tối của họ, khiến họ phát tâm cầu giác ngộ cao tột, rốt ráo đạt đến điều Bồ-tát Phổ Hiền thực hành, mở con đường mười lực, xa lìa sinh tử, hiện ra thành nhất thiết trí, cảnh giới của chư Phật, thần thông của chư Phật, đầy đủ các sức mạnh, hiện ra sức gìn giữ giáo pháp (?), an trụ nơi chánh pháp bình đẳng của chư Phật, hiện ra hết thảy chư Phật đều cùng một thân.
Lại nữa, thiện nam tử, ta thấy chúng sinh nghèo khổ, già bệnh, liền dùng đủ mọi phương tiện cứu giúp họ, lại nghĩ thế này: "Dùng giáo pháp cao tột thâu nhận những chúng sinh ấy, diệt các phiền não khiến họ được giải thoát, lìa bỏ sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não và các nạn ở ác đạo; gần gũi thiện tri thức, đi sâu vào pháp giới, lìa bỏ các nghiệp ác, làm trong sạch pháp thân Phật, đặt họ vào pháp giới thường còn, không già, không bệnh, không chết."
Lại nữa, thiện nam tử, ta thấy những chúng sinh xấu ác xa lìa đường chánh, theo lối tà, bám vào các cái thấy điên đảo, hư dối mê lầm, làm đủ các việc bất thiện của thân, lời nói và ý nghĩ, buông thả đủ đường, nương theo pháp ác; đối với điều không phải chánh giác (giác ngộ chân chính) lại tưởng là chánh giác, đối với chánh giác lại tưởng không phải chánh giác; gần gũi kẻ thầy bạn xấu, chịu các khổ não. Thấy vậy, ta dùng vô lượng phương tiện trừ bỏ mê lầm tà vạy của họ, đặt họ vào chánh kiến, khiến họ thù thắng nhất trong cõi trời và người. Ta lại nghĩ thế này: "Khiến các chúng sinh đạt được con đường chánh cao tột vượt ra khỏi thế gian, không còn lùi bước; đối với nhất thiết trí, làm tròn đại nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, đạt được nhất thiết trí mà cũng không rời các địa vị của Bồ-tát, không phá hoại tính của chúng sinh (?)."
Bấy giờ thần đêm muốn nói lại ý nghĩa của pháp môn này, nương sức thần của Phật, quán xét mười phương, liền vì Thiện Tài mà nói bài kệ (bài thơ dùng để tụng trong kinh) rằng:
Pháp mầu ta thành tựu: biết đúng thời, các cửa pháp, các địa vị (?);
Soi sáng xua tan bóng tối ngu si, nhìn khắp hết thảy các pháp.
Trải vô lượng vô số kiếp, ta thường tu lòng đại từ (thương yêu, ban niềm vui),
Che chở khắp các loài chúng sinh; Thiện Tài nên mau đầy đủ (hạnh ấy).
Thành tựu biển đại bi, sinh ra chư Phật ba đời,
Dứt sạch mọi khổ đau; Thiện Tài hãy mau đạt đến chỗ rốt ráo.
Người con Phật lòng vui mừng, xa lìa điều ác thế gian,
Vượt khỏi khổ của ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn thể thế giới sinh tử), hưởng niềm vui của bậc hiền thánh.
Xa lìa cái ác của pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), và sự giải thoát theo trí của hàng Thanh văn,
Làm đầy đủ sức mạnh của Như Lai; người con Phật nên đạt đến chỗ rốt ráo.
Ta dùng thiên nhãn (con mắt nhìn thấu mọi nơi, dù xa hay bị che khuất) trong sạch, nhìn khắp các cõi mười phương,
Trong các thế giới ấy, thấy Phật ngồi nơi đạo tràng,
Thân trang nghiêm bởi các tướng tốt (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp đặc biệt của thân Phật), vô lượng đại chúng vây quanh,
Phóng biển ánh sáng lớn, chiếu khắp để giáo hóa chúng sinh.
Thấy các loài chúng sinh, chết ở chốn này, sinh ra chốn kia,
Xoay vần trong năm nẻo (năm cõi tái sinh: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời), thường chịu khổ vô lượng.
Dùng biển thiên nhĩ (tai nghe được mọi âm thanh dù xa đến đâu) trong sạch, nghe khắp âm thanh mười phương,
Hết thảy biển ngôn ngữ, đều tiếp nhận gìn giữ được.
Hết thảy các đức Như Lai, vô lượng âm thanh vi diệu,
Bánh xe pháp trong sạch các ngài chuyển, đều nghe và gìn giữ được.
Ta dùng chiếc mũi trong sạch, ở trong biển pháp không bị ngăn ngại,
Vào được các pháp môn; Thiện Tài nên đạt đến chỗ rốt ráo.
Ta thành tướng bậc đại nhân: lưỡi rộng dài trong sạch (một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói chân thật),
Tùy chỗ thích hợp giảng pháp mầu; người con Phật nên đạt đến chỗ rốt ráo.
Pháp thân mầu nhiệm trong sạch, ba đời như như bình đẳng (như như: bản tính chân thật, không đổi khác của mọi vật),
Tùy chỗ cần giáo hóa, chẳng nơi nào không hiện ra.
Tâm ta không chút nhiễm, trong sạch như hư không,
Thâu nhận khắp hết thảy chư Phật, mà cũng không vướng mắc.
Biết rõ vô lượng cõi, biển tâm của các chúng sinh,
Phân biệt mọi căn cơ, xa lìa mọi điều hư dối.
Ta dùng sức thần thông, dạo khắp vô lượng cõi,
Che chở khắp mọi chúng hội, chế ngự dạy dỗ các chúng sinh.
Trí tuệ như hư không, là kho vô tận không gì sánh,
Cúng dường các đức Như Lai, làm lợi ích cho mọi người.
Trí tuệ rộng lớn trong sạch, phân biệt biển các pháp,
Dứt mê lầm của chúng sinh; người con Phật nên đạt đến chỗ rốt ráo.
Thông suốt pháp ba đời, đi sâu vào biển chư Phật,
Hiểu rõ hết thảy pháp, không ai đo lường được.
Trong mỗi một hạt bụi nhỏ, đều thấy biển cõi Phật,
Lại thấy các đức Như Lai; đó là địa vị Phổ Lực (sức mạnh trùm khắp).
Thấy đức Phật Lô-xá-na (tên một thân Phật, nghĩa là ánh sáng chiếu khắp — đức Phật chủ của kinh Hoa Nghiêm) nơi đạo tràng thành Chánh giác,
Trong các cõi mười phương nhiều như bụi nhỏ, đều chuyển bánh xe chánh pháp.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài thưa: "Thưa thiên thần, ngài phát tâm cầu giác ngộ cao tột đã bao lâu? Ngài được pháp môn này đã lâu chừng nào mà có thể làm lợi ích chúng sinh như thế?" Đáp: "Này người con Phật, thuở xưa, cách đây số kiếp nhiều hơn số hạt bụi nhỏ của núi Tu-di, có thế giới tên là Bảo Đức, kiếp tên là Tịch Tĩnh, có năm trăm ức (ức: một trăm triệu) đức Phật ra đời. Khi ấy có một thành lớn tên là Liên Hoa Quang, có vị chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Thiện Pháp Độ, theo đúng phép của thánh vương mà thành tựu bảy báu (bảy thứ báu của chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu). Phía đông thành có khu rừng tên là Diệu Đức, trong rừng có cây Bồ-đề (cây mà dưới gốc Phật thành đạo) tên là Nhất Thiết Phật Tự Tại Quang Minh. Bấy giờ đức Phật Nhất Thiết Pháp Lôi Vương ngồi dưới cây ấy thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính trọn vẹn, tức thành Phật), phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới.
Người nữ báu của nhà vua (một trong bảy báu) tên là Pháp Tuệ Nguyệt Liên Hoa Quang. Trong thành ấy có một thần đêm tên là Tịnh Nguyệt. Vào lúc nửa đêm, thần phát ra âm thanh vi diệu bảo người nữ báu ấy: "Nàng nên biết, đức Phật Nhất Thiết Pháp Lôi Vương đã ra đời." Thần ca ngợi công đức của đức Phật ấy, hiển bày sức thần thông tự tại của Như Lai, khiến nàng phát tâm cầu giác ngộ cao tột, và ca ngợi hết thảy hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền. Khi ấy người nữ báu của vua cúng dường đức Phật ấy cùng các Bồ-tát và chúng Thanh văn. Thiện nam tử, người nữ báu Pháp Tuệ Nguyệt Liên Hoa Quang lúc ấy đâu phải ai khác, chính là ta đây.
Thiện nam tử, nhờ sức thiện căn ta gieo nơi đức Phật ấy, suốt số kiếp nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của núi Tu-di, ta không rơi vào địa ngục, quỷ đói, súc sinh, chỗ vua Diêm-la, không sinh vào nhà thấp hèn, các giác quan đầy đủ, dứt trừ mọi khổ, thường hơn hẳn trong cõi trời và người, không rời thiện tri thức là chư Phật và Bồ-tát, không sinh vào kiếp ngũ trược (thời kỳ có năm thứ ô nhiễm: thời đại suy đồi, cái thấy sai lầm, phiền não dày đặc, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn ngủi). Nơi chư Phật và Bồ-tát ấy, ta tăng trưởng thiện căn; suốt số kiếp nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của tám mươi núi Tu-di, ta sống an ổn vui vẻ, nhưng thiện căn của Bồ-tát vẫn chưa đầy đủ.
Lại nữa, thiện nam tử, qua khỏi số kiếp nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của núi Tu-di ấy rồi, lại qua thêm một vạn kiếp, có kiếp tên là Ly Ưu, thế giới tên là Ly Cấu Thắng, có năm trăm đức Như Lai ra đời, như đức Tu-di Tịch Tĩnh Nhãn Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng được cúng dường), Đẳng Chánh Giác. Cõi nước của các ngài có nơi trong sạch, có nơi dơ bẩn. Trong thế giới ấy có một tứ thiên hạ (một thế giới gồm bốn châu lớn bao quanh núi Tu-di) tên là Ly Cấu, có thành tên là Trang Nghiêm. Lúc ấy ta là con gái của trưởng giả Minh Thắng, tên là Thắng Tuệ Quang, đoan trang đẹp đẽ khác thường. Thần Tịnh Nguyệt kia nhờ sức của lời nguyện từ trước mà sinh vào thành này, lại làm thần đêm, tên là Thanh Tịnh Nhãn. Bấy giờ thần đêm ấy lại vào lúc nửa đêm đến nhà ta, hiện ra sắc tướng tốt đẹp, ca ngợi Như Lai, lại khuyên dẫn ta đến chỗ đức Như Lai ấy, phóng ánh sáng lớn đi trước dẫn đường.
Lúc ấy ta cùng cha mẹ và người nhà đến chỗ đức Tu-di Tịch Tĩnh Nhãn Như Lai, cúng dường cung kính, nghe Phật thuyết pháp, được tam-muội của Bồ-tát tên là Kiến Phật Giáo Hóa Chúng Sinh Minh Tịnh Tuệ Quang Phổ Chiếu Tam Thế (Thấy Phật, Giáo Hóa Chúng Sinh, Ánh Sáng Trí Tuệ Trong Sạch Chiếu Khắp Ba Đời). Được tam-muội này rồi, ta nhớ lại chư Phật đã gặp trong số kiếp nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của núi Tu-di thuở trước; lại nghe kinh pháp do đức Phật ấy giảng, được pháp môn Ánh Sáng Chiếu Khắp Các Pháp, Phá Tan Sự Ngu Si Của Chúng Sinh. Ta phóng ánh sáng lớn chiếu số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của mười cõi Phật, thấy hết thảy các đức Như Lai trong các cõi ấy và đến chỗ các ngài; biết các cách nói năng, tâm ý, căn cơ, ham muốn và tính nết của chúng sinh ở đó, làm thiện tri thức cho họ, tùy theo chỗ thích hợp mà hiện thân.
Trong từng niệm, ta nuôi lớn pháp môn này: một thân đầy khắp số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một thế giới, cho đến đầy khắp số biển thế giới (tập hợp vô số thế giới) nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của một biển thế giới; thấy hết thảy các đức Như Lai trong các biển thế giới ấy và đến chỗ các ngài. Pháp các ngài giảng, ta đều nghe và gìn giữ; phân biệt biết rõ biển chuyện đời trước và lời nguyện của các đức Như Lai ấy. Các đức Như Lai ấy làm trang nghiêm trong sạch cõi Phật, ta cũng làm trang nghiêm trong sạch. Trong các thế giới ấy, ta tùy theo chỗ thích hợp mà hiện thân giáo hóa cứu độ chúng sinh, từng niệm nuôi lớn pháp môn này cho rộng ngang bằng pháp giới.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Ánh Sáng Chiếu Khắp Các Pháp, Phá Tan Sự Ngu Si Của Chúng Sinh này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát thì rốt ráo đạt hạnh Phổ Hiền vô lượng vô biên, đi sâu vào biển pháp giới, dựng ngọn cờ trí tuệ, được các tam-muội, thần thông du hí, làm tròn đại nguyện, giữ gìn mọi giáo pháp của Phật trong mười phương thế giới. Trong từng niệm, các vị làm trang nghiêm trong sạch hết thảy cõi Phật, làm đầy biển công đức; trong từng niệm, giáo hóa hết thảy biển chúng sinh. Các vị như mặt trời trí tuệ trong sạch chiếu khắp hết thảy thế giới ba đời, giáo hóa hết thảy chúng sinh; như vầng trăng trong không vết nhơ, dập tắt sự nóng bức khổ não, nghi ngờ, ngu tối của hết thảy chúng sinh. Ở trong biển các cõi còn sinh tử, tâm không vướng mắc; phát ra âm thanh mầu nhiệm trong sạch tròn đầy, vang khắp hết thảy pháp giới mười phương; trong từng hạt bụi nhỏ, hiện ra hết thảy sức thần thông tự tại, ánh sáng trí tuệ trong sạch chiếu khắp ba đời. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy! Thiện nam tử, ở nước Ma-kiệt-đề trong cõi Diêm-phù-đề này có một thần đêm tên là Thậm Thâm Diệu Đức Ly Cấu Quang Minh (Đức Mầu Rất Sâu, Ánh Sáng Không Vết Nhơ). Con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?"
Bấy giờ Thiện Tài liền nói bài kệ ca ngợi thần đêm ấy rằng:
Con thấy thân trong sạch, tự trang nghiêm bằng tướng tốt,
Như Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, cũng như vua của núi báu.
Đầy đủ pháp thân trong sạch, ba đời thảy đều bình đẳng,
Thâu nhận khắp các chúng sinh, mà tâm không chút vướng mắc.
Phóng ra ánh sáng trong sạch, chiếu khắp hết thảy các nẻo,
Trong một lỗ chân lông, đều thấy các vì sao.
Tâm trong sạch không vết nhơ, như hư không đầy mười phương,
Gìn giữ pháp của các đấng Pháp vương (?), trí tuệ sâu xa trong sáng.
Trong mỗi lỗ chân lông, đều phóng vô lượng ánh sáng,
Đến chỗ chư Phật mười phương, tuôn khắp mây công đức.
Trong mỗi lỗ chân lông, hiện ra các thân biến hóa,
Đầy khắp các cõi mười phương, dùng phương tiện độ chúng sinh.
Những cõi trong sạch không thể nghĩ bàn mà ngài đã tạo từ khi còn là Bồ-tát,
Trong mỗi lỗ chân lông, thảy đều hiện ra rõ ràng.
Nếu ai được thấy, được nghe, đều nhận lợi ích công đức,
Chuyên cầu đạo Bồ-tát, thành tựu Bồ-đề của Phật.
Nếu ai được thấy, được nghe, đều khởi lòng vui mừng lớn,
Xa lìa tai nạn ác đạo, dứt trừ các phiền não.
Suốt số kiếp nhiều như bụi nhỏ của nghìn cõi, ca ngợi công đức của ngài,
Các kiếp còn có thể hết, mà công đức thì không cùng.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân thần đêm, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngắm nhìn, lòng không chán, rồi từ biệt, đi về nước Ma-kiệt.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài một lòng suy ngẫm việc thần đêm kia buổi đầu phát tâm cầu đạo tròn đầy trong sạch. Suy ngẫm như vậy rồi, cậu liền đi sâu vào các kho tàng của Bồ-tát, sinh ra các biển đại nguyện của Bồ-tát, làm trong sạch con đường ba-la-mật của các Bồ-tát, đạt được các địa vị tròn đầy của Bồ-tát, an trụ trong các hạnh nghiệp tròn đầy của Bồ-tát, đi đến tận cùng biển con đường phát tâm tiến tới của Bồ-tát, khéo đi sâu vào biển nhất thiết trí, che chở cứu giúp hết thảy chúng sinh, nuôi lớn và mở rộng đám mây đại từ đại bi, ở trong mọi cõi sinh ra các hạnh đại nguyện của Phổ Hiền. Cậu dần dần đi đến chỗ thần đêm Thậm Thâm Diệu Đức Ly Cấu Quang Minh, cúi đầu lễ dưới chân, đi vòng quanh vô số vòng, cung kính chắp tay đứng sang một bên, thưa rằng: "Thưa thiên thần, con đã phát tâm cầu giác ngộ cao tột, nhưng chưa biết Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát và làm đầy đủ các địa vị như thế nào."
Đáp: "Lành thay, lành thay, đồng tử đã phát được tâm cầu giác ngộ cao tột, lại hỏi về hạnh Bồ-tát và việc làm đầy đủ các địa vị. Thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu mười pháp thì có thể làm đầy đủ điều Bồ-tát thực hành. Mười pháp ấy là gì? Một là được tam-muội Hiện Tiền (tam-muội mà trong đó chư Phật hiện ra ngay trước mặt), thấy hết thảy chư Phật. Hai là được con mắt trong sạch, thấy thân trang nghiêm bằng tướng tốt của hết thảy chư Phật. Ba là phân biệt biết rõ biển lớn công đức vô lượng vô biên của hết thảy chư Phật. Bốn là biển ánh sáng vô lượng vô biên của Phật đều chiếu khắp hết thảy pháp giới. Năm là trong một lỗ chân lông phóng ra biển ánh sáng lớn nhiều bằng số chúng sinh, tùy theo chỗ thích hợp mà cứu độ chúng sinh. Sáu là trong mỗi lỗ chân lông đều thấy hết thảy biển ánh lửa báu. Bảy là trong từng niệm, hiện ra biển lớn biến hóa của hết thảy chư Phật, đầy khắp pháp giới, rốt ráo đạt hết thảy cảnh giới của chư Phật, giáo hóa chúng sinh không chướng ngại. Tám là phát ra biển âm thanh mầu nhiệm của hết thảy chư Phật, chuyển bánh xe pháp trong sạch của chư Phật ba đời. Chín là giảng nói mây của hết thảy kinh điển, rốt ráo đạt âm thanh của Phật, đi sâu vào biển của hết thảy các đức Như Lai. Mười là hiện ra sức thần thông tự tại không thể nghĩ bàn của Phật để giáo hóa cứu độ chúng sinh. Thiện nam tử, nếu Bồ-tát nào đầy đủ mười pháp này thì làm tròn hết thảy các hạnh của Bồ-tát.
Thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Tinh Tấn Trong Niềm Vui Của Thiền Định Vắng Lặng của Bồ-tát (định: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú). Ta thấy hết các cõi Phật trang nghiêm trong sạch của ba đời, hết thảy chư Phật và biển quyến thuộc của các ngài, biển thần lực vô lượng vô biên của Phật; phân biệt biết rõ biển danh hiệu của Phật, biển chuyển bánh xe pháp; biết các đức Phật ấy tuổi thọ vô lượng, âm thanh vi diệu, pháp thân trong sạch đầy khắp pháp giới, mà cũng không vướng mắc vào bất cứ tướng nào của Như Lai. Vì sao vậy? Như Lai không phải quá khứ, vì đã dứt hết mọi sự chấp lấy của thế gian. Như Lai không phải vị lai, vì không có gì khởi lên. Như Lai không phải hiện tại, vì không có thân sinh ra. Như Lai không phải diệt mất, vì vượt ngoài đường lối của lời nói. Như Lai không phải thật có, vì hiện ra pháp như huyễn. Như Lai không phải hư dối, vì ra đời để làm lợi ích cho hết thảy chúng sinh. Như Lai đi mà không đến đâu, vì đã dứt việc chết ở đây sinh ở kia. Như Lai không thể phá hoại, vì bản tính của các pháp không hoại. Như Lai là một tính, vì vượt ngoài đường lối của lời nói. Như Lai không có tự tính, vì là bản tính rốt ráo của các pháp.
Thiện nam tử, ta biết rõ hết thảy các đức Như Lai như vậy, mở mang, tăng trưởng pháp môn Tinh Tấn Trong Niềm Vui Của Thiền Định Vắng Lặng của Bồ-tát, soi sáng trang nghiêm, đi sâu vào và thuận theo cảnh giới bình đẳng bền chắc, phân biệt biết rõ, xa lìa hư dối, khởi lòng đại bi thâu nhận chúng sinh, chưa từng rời bỏ một tâm vắng lặng định tĩnh. Ta nhập vào sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất trong bốn tầng thiền định), dứt bỏ hoạt động của ý, được sức trí tuệ vắng lặng, thâu nhận chúng sinh. Vui mừng hớn hở, ta vào nhị thiền (tầng thiền định thứ hai). Lìa bỏ sinh tử, vắng lặng như Niết-bàn (trạng thái tịch lặng, dứt hết phiền não và sinh tử), quán xét tính của chúng sinh, ta tu tam thiền (tầng thiền định thứ ba). Diệt khổ phiền não của hết thảy chúng sinh, ta tu tứ thiền (tầng thiền định thứ tư), tăng trưởng tâm nguyện Bồ-đề hướng về nhất thiết trí, sinh ra hết thảy biển tam-muội của Bồ-tát, dùng phương tiện khéo léo, rốt ráo đạt hết thảy biển pháp môn của Bồ-tát, thành tựu thần thông du hí của Bồ-tát, sinh ra việc làm tự tại của Bồ-tát, trí tuệ trong sáng đi sâu vào pháp giới mở khắp mọi cửa.
Thiện nam tử, ta tu tập pháp môn Tinh Tấn Trong Niềm Vui Của Thiền Định Vắng Lặng của Bồ-tát như thế, dùng đủ mọi phương tiện cứu độ chúng sinh. Đối với chúng sinh ở nhà buông thả, tham dục, ta khiến họ quán tưởng thân là dơ bẩn, quán tưởng đời không đáng vui, quán tưởng lo buồn khổ não, quán tưởng bị bức bách, quán tưởng bị trói buộc, quán tưởng như quỷ La-sát, quán tưởng vô thường (mọi vật đều thay đổi, không thường còn), quán tưởng khổ, quán tưởng vô ngã (không có cái tôi thật), quán tưởng không (mọi vật đều trống rỗng, không có thực thể riêng), quán tưởng không được tự chủ, quán tưởng già và chết, khiến các chúng sinh ấy xa lìa năm dục, thường ưa chánh pháp, tin rằng nhà không phải là chốn thật đáng ở, xuất gia học đạo, suy ngẫm và ngồi thiền. Ta vì họ ngăn những tiếng ồn quấy nhiễu, trừ nỗi sợ quỷ thần. Nếu lúc nửa đêm họ muốn ra đi, ta mở cửa cho, chiếu sáng đường đi, xua tan bóng tối. Ta khen ngợi Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: đức Phật, giáo pháp, và đoàn thể người xuất gia) cùng thiện tri thức, lại khen ngợi việc gần gũi thiện tri thức, khiến các chúng sinh: điều ác chưa sinh thì tìm cách cho đừng sinh, điều ác đã sinh thì tìm cách diệt đi, điều lành chưa sinh thì tìm cách cho sinh ra, điều lành đã sinh thì tìm cách làm tăng rộng; tu hạnh Bồ-tát, tu các ba-la-mật, làm tròn đại nguyện, sinh ra nhất thiết trí, tập lòng đại từ đại bi. Ta muốn cho chúng sinh được niềm vui cõi trời và người, dứt trừ vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm hư dối), tăng trưởng pháp lành, thuận theo Tát-bà-nhã.
Thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Tinh Tấn Trong Niềm Vui Của Thiền Định Vắng Lặng của Bồ-tát này thôi. Còn các vị đại Bồ-tát thì làm tròn nguyện của Phổ Hiền, đầy đủ hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền, rốt ráo lìa khỏi pháp giới tăm tối ngu si, đầy đủ các thiện căn, thành tựu ánh sáng sức trí tuệ của Như Lai; đối với cảnh giới của Phật không chút ngăn ngại; ở trong sinh tử mà tâm không nhiễm; nguyện cầu Tát-bà-nhã được đầy đủ trọn vẹn; đi sâu vào hết thảy biển cõi Phật, thâu nhận hết thảy biển lớn chư Phật, nhận lấy hết thảy biển mây pháp mầu của Phật, dập tắt biển tối tăm sinh tử của hết thảy chúng sinh, dùng ánh sáng Tát-bà-nhã chiếu soi đêm dài sinh tử. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy! Thiện nam tử, cách đây không xa, ở phía bên phải đức Như Lai, có một thần đêm tên là Hỷ Mục Quán Sát Chúng Sinh (Mắt Vui Quan Sát Chúng Sinh). Con hãy đến hỏi vị ấy: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát như thế nào?"
Bấy giờ thần đêm Thậm Thâm Diệu Đức Ly Cấu Quang Minh muốn nói lại ý nghĩa của pháp môn này, bèn nói bài kệ rằng:
Vào trong định Hiện Tiền, thấy khắp chư Phật ba đời,
Mắt trong sạch không vết nhơ, phân biệt biển chư Phật.
Quán xét thân chư Phật, tự trang nghiêm bằng tướng tốt,
Trong một niệm, sức vô lượng, tự tại đầy khắp pháp giới.
Đức Như Lai Lô-xá-na, nơi đạo tràng thành Chánh giác,
Trong hết thảy pháp giới, chuyển bánh xe pháp trong sạch.
Đấng tối thắng biết tướng của các pháp, vắng lặng không có hai,
Trang nghiêm bằng sắc tướng tốt đẹp, hiện ra trước mọi người.
Thân Phật khó nghĩ bàn, đầy khắp các pháp giới,
Ở khắp các cõi mười phương, tùy chỗ thích hợp đều hiện ra trước mặt.
Trong một niệm phóng ánh sáng, nhiều bằng số bụi nhỏ của mọi cõi,
Vô lượng sắc màu vi diệu, chiếu khắp các pháp giới.
Một lỗ chân lông của Như Lai, phóng ánh sáng không thể nghĩ bàn,
Chiếu khắp các chúng sinh, dứt trừ mọi phiền não.
Một lỗ chân lông của Như Lai, hiện ra biển biến hóa vô tận,
Đầy khắp các pháp giới, hiện ra trước mọi loài chúng sinh.
Một âm thanh mầu nhiệm của Như Lai, vang đầy các pháp giới,
Tuôn khắp pháp cam lộ (nước cam lồ, thứ nước ngọt cõi trời giúp bất tử, ví giáo pháp), khiến người phát tâm Bồ-đề.
Tu hành trong vô lượng kiếp, thâu nhận các chúng sinh,
Thấy khắp các cõi Phật, thảy đều như ánh chớp.
Như Lai ra đời, thấy khắp mọi loài chúng sinh,
Tính nết và cảnh giới của chúng sinh, đều phân biệt biết rõ.
Hết thảy các Bồ-tát, cùng những pháp môn các vị an trụ,
Ngay trong một lỗ chân lông của Phật, đều phân biệt biết rõ.
Cách đây không xa có thần đêm, tên là Hỷ Mục Quán Sát,
Con hãy đến đó hỏi: hạnh Bồ-tát là thế nào?
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài cúi đầu áp mặt cung kính lễ dưới chân thần đêm ấy, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngắm nhìn rồi từ biệt, đi đến chỗ thần đêm Hỷ Mục Quán Sát Chúng Sinh.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video