Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu. Phẩm Bồ Tát Minh Nạn, thứ sáu (phẩm các vị Bồ Tát làm sáng tỏ những câu hỏi khó).
Bấy giờ Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi (Bồ Tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Văn Thù Sư Lợi là vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ) hỏi Bồ Tát Giác Thủ rằng: "Này Phật tử (con Phật, cách gọi người tu theo đạo Phật)! Bản tính của tâm chỉ là một, vì sao lại sinh ra đủ loại quả báo (kết quả phải nhận do việc làm trước kia gây ra)? Có người đến thiện thú (cõi lành, như cõi người, cõi trời), có người đến ác thú (cõi dữ, như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Có người đủ các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), có người không đủ. Có người sinh vào nơi tốt, có người sinh vào nơi xấu. Đẹp hay xấu, khổ hay vui đều không giống nhau.
Thế mà nghiệp (việc làm bằng thân, lời nói, ý nghĩ, tạo thành sức đẩy dẫn tới kết quả về sau) không biết tâm, tâm không biết nghiệp; cảm thọ (sự cảm nhận khổ, vui) không biết quả báo, quả báo không biết cảm thọ; tâm không biết cảm thọ, cảm thọ không biết tâm; nhân (nguyên nhân chính) không biết duyên (điều kiện phụ giúp), duyên không biết nhân; trí không biết pháp (mọi sự vật, hiện tượng), pháp không biết trí." Bấy giờ Bồ Tát Giác Thủ dùng kệ (bài thơ để tụng) đáp rằng:
Vì muốn giáo hóa chúng sinh, nên ngài mới hỏi được nghĩa này.
Về tính chân thật của các pháp, tôi xin nói, mong ngài lắng nghe cho kỹ.
Các pháp không tự làm chủ được, tìm cái thật nơi chúng thì không thể có.
Vì thế mọi pháp, hai bên đều không biết nhau.
Ví như dòng nước chảy xiết, dòng trước nối dòng sau không bao giờ dứt,
hai bên đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.
Cũng như ngọn lửa của ngọn đèn sáng, ngọn này nối ngọn kia không tạm dừng,
hai bên đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.
Cũng như cơn gió lớn nổi lên, thổi lay tạo ra thế chuyển động,
hai bên đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.
Cũng như mặt đất sâu rộng, các lớp lần lượt nương vào nhau mà đứng,
hai bên đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.
Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, tâm, ý — các căn cảm nhận,
nhân đó mà xoay vần mọi nỗi khổ, nhưng thật ra chẳng có gì xoay vần.
Pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) không hề xoay vần; vì có sự hiện ra nên mới có xoay vần.
Nơi pháp tính ấy không có sự hiện ra; mà sự hiện ra cũng chẳng có gì thật.
Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, tâm, ý — các căn cảm nhận,
tính của chúng đều trống rỗng, lặng lẽ, giả dối, không chân thật.
Quán xét và suy nghĩ đúng đắn thì thấy cái tưởng là có, thật ra không có gì.
Cái thấy ấy không điên đảo (lệch lạc, lộn ngược với sự thật), vì pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) trong sạch.
Giả dối hay không giả dối, thật hay không thật,
thế gian hay xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), đều chỉ là lời nói tạm đặt ra.
Bấy giờ Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Tài Thủ rằng: "Này Phật tử! Tất cả chúng sinh vốn chẳng phải chúng sinh, vậy làm sao Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) lại tùy theo thời của chúng sinh, tùy theo thọ mạng, tùy theo thân, tùy theo việc làm, tùy theo điều ưa thích, tùy theo nguyện, tùy theo ý, tùy theo phương tiện (cách khéo léo thích hợp), tùy theo suy nghĩ, tùy theo sự cân nhắc, tùy theo cách thấy của chúng sinh mà giáo hóa họ?" Bấy giờ Bồ Tát Tài Thủ dùng kệ đáp rằng:
Đây là cảnh giới của tâm người trí sáng suốt, luôn ưa hạnh tịch diệt (lặng dứt mọi phiền não).
Nay tôi nói đúng như thật, xin ngài lắng nghe cho kỹ.
Hãy phân tích, quán xét thân mình: thân ta có những gì?
Nếu quán xét được như vậy, người ấy sẽ thấu rõ "ta" là có hay không.
Quán xét mọi phần của thân, chẳng thấy chỗ nào để nương dựa mà đứng.
Người hiểu rõ thân này thì không bám chấp vào thân.
Hiểu thân đúng như thật thì thấu suốt mọi pháp.
Biết các pháp đều giả dối thì tâm không bị nhiễm bẩn.
Thân và mạng sống nương theo nhau, lần lượt làm nhân cho nhau,
giống như vòng lửa quay (que lửa quay tròn trông thành vòng), không biết đâu là trước, đâu là sau.
Người trí quán xét được rằng mọi thứ có đều vô thường (không bền, luôn thay đổi).
Các pháp trống rỗng, không có ngã (cái "ta" làm chủ cố định), như vậy là lìa được mọi tướng (hình tướng bề ngoài để bám chấp).
Nghiệp do nhân duyên khởi ra, không có "ta", giống như giấc mộng.
Tính của quả báo vốn lặng dứt, trước sau không có tướng khác nhau.
Mọi pháp trong thế gian chỉ lấy tâm làm chủ.
Ai theo sự ưa thích mà nắm giữ hình tướng thì đều là điên đảo.
Mọi pháp có trong thế gian đều giả dối.
Người không hiểu được các pháp thì không biết rằng sự chân thật không có hai.
Mọi pháp sinh rồi diệt đều do duyên mà khởi lên,
trong từng ý niệm nhanh chóng trở về chỗ diệt, đầu và cuối không có tướng khác nhau.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Bảo Thủ rằng: "Này Phật tử! Tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể) của tất cả chúng sinh đều chẳng phải là ta, chẳng phải là của ta. Vậy vì sao chúng sinh có người chịu khổ, có người hưởng vui; có người làm ác, có người làm lành; có người đẹp ở bên trong, có người đẹp ở bên ngoài; có người chịu quả báo ít, có người chịu quả báo nhiều; có người chịu quả báo ngay đời này, có người chịu quả báo về sau? Thế mà tính của các pháp không lành cũng không ác." Bấy giờ Bồ Tát Bảo Thủ dùng kệ đáp rằng:
Tùy theo các nghiệp đã làm mà chịu quả báo cũng như vậy.
Nhưng người tạo nghiệp thì không có thật — chư Phật dạy như thế.
Ví như tấm gương sáng sạch, mặt nào soi vào thì hiện ra hình mặt ấy,
mà trong ngoài gương đều chẳng có gì; tính của nghiệp cũng như vậy.
Cũng như hạt giống gieo trong ruộng, mỗi hạt đều không biết nhau,
mà tự nhiên làm được nhân sinh ra cây; tính của nghiệp cũng như vậy.
Cũng như nhà ảo thuật lớn ở nơi ngã tư đường,
làm hiện ra đủ loại hình sắc; tính của nghiệp cũng như vậy.
Như người thợ làm ra người gỗ, phát ra được đủ thứ tiếng,
người gỗ ấy không có "ta", cũng chẳng phải là "ta"; tính của nghiệp cũng như vậy.
Cũng như các loài chim, vừa ra khỏi vỏ trứng(?) tiếng kêu đã khác nhau,
phát ra được đủ thứ tiếng; tính của nghiệp cũng như vậy.
Như khi nhân duyên cha mẹ gặp nhau thì có sự thụ thai sinh ra, mà chẳng có ai từ đâu đến,
các căn mỗi người mỗi khác; tính của nghiệp cũng như vậy.
Như trong địa ngục lớn, chúng sinh chịu khổ não,
mà khổ não ấy chẳng từ đâu đến; tính của nghiệp cũng như vậy.
Cũng như vị Chuyển Luân Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp) có đủ bảy báu thù thắng (bảy vật báu đặc biệt tự nhiên xuất hiện cho vị vua ấy),
mà các báu ấy chẳng từ đâu đến; tính của nghiệp cũng như vậy.
Cũng như các thế giới, có lúc thành, có lúc hoại,
mà sự thành hoại không có đến đi; tính của nghiệp cũng như vậy.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Đức Thủ rằng: "Này Phật tử! Như Lai chỉ giác ngộ một pháp, vì sao lại nói ra vô lượng pháp, âm thanh vang khắp vô lượng thế giới, giáo hóa được vô lượng chúng sinh, phát ra vô lượng tiếng, hiện ra vô lượng thân, biết rõ tâm ý của vô lượng chúng sinh, hiện ra vô lượng thần túc tự tại (phép thần thông đi lại, biến hóa tự do không ngăn ngại), hiện ra vô lượng vô biên thế giới, hiện ra vô lượng cảnh trang nghiêm đặc biệt, hiện ra vô lượng loại cảnh giới, mà trong pháp tính thì sự phân biệt thật ra không thể có?" Bấy giờ Bồ Tát Đức Thủ dùng kệ đáp rằng:
Phật tử mới hỏi được nghĩa rất sâu xa, nhiệm mầu này.
Người trí nếu biết điều này sẽ luôn ưa cầu công đức (điều lành và sức tốt đẹp do tu tập mà có).
Ví như tính của đất chỉ là một, mà chở được mọi vật,
không phân biệt một hay khác; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như tính của lửa chỉ là một, mà đốt được mọi vật trong thế gian,
tính của lửa không phân biệt; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như nước biển lớn, có trăm dòng sông đổ vào,
mà vị của nó không khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như tính của gió chỉ là một, mà thổi động mọi vật,
tính của gió không phân biệt; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như rồng nổi sấm, mưa xuống khắp mọi vùng đất,
giọt mưa không phân biệt; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như mặt đất lớn chỉ là một, mà sinh ra đủ loại mầm,
tính của đất không khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Như mặt trời không bị mây mù che, chiếu sáng khắp mười phương,
ánh sáng không có tính khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như mặt trăng trên trời, trong thế gian không ai là không thấy,
mà trăng chẳng đi đến khắp mọi nơi; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Ví như Đại Phạm Vương (vua cõi trời Phạm Thiên, làm chủ một đại thiên thế giới) ứng hiện khắp đại thiên thế giới (một khối gồm cả nghìn triệu thế giới),
mà thân ông ấy không khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Mục Thủ rằng: "Này Phật tử! Phúc điền (ruộng phúc: đối tượng mà người cúng dường gieo điều lành vào sẽ gặt được phúc) của Như Lai bằng nhau, là một, không khác. Vậy vì sao quả báo của việc bố thí (đem của cải, công sức cho người khác) lại không giống nhau: có đủ loại hình sắc, đủ loại tính nết, đủ loại gia đình, đủ loại căn, đủ loại của cải, đủ loại điều kỳ lạ, đủ loại quyến thuộc, đủ loại sự tự tại, đủ loại công đức, đủ loại trí tuệ? Như Lai bình đẳng, không có kẻ oán người thân." Bấy giờ Bồ Tát Mục Thủ dùng kệ đáp rằng:
Ví như mặt đất chỉ là một, mà sinh ra đủ loại mầm,
đất không có oán hay thân với chúng; ruộng phúc của Phật cũng như vậy.
Ví như nước chỉ một vị, vì đồ đựng mà thành khác nhau;
ruộng phúc của chư Phật là một, vì chúng sinh mà có khác nhau.
Ví như nhà ảo thuật lớn làm cho mọi người vui thích;
ruộng phúc thánh của chư Phật tùy theo nguyện mà làm cho người vui mừng.
Ví như vị vua có tài ăn nói làm cho mọi người vui thích;
ruộng phúc thánh của chư Phật làm cho chúng sinh vui sướng.
Ví như tấm gương sáng sạch, tùy vật đối diện mà hiện ra các hình;
ruộng phúc thánh của chư Phật vì chúng sinh mà có khác nhau.
Ví như vị vua của các loại thuốc, tiêu diệt được mọi chất độc;
ruộng phúc thánh của chư Phật diệt được bệnh phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham lam, giận dữ, si mê).
Ví như lúc mặt trời mọc, trừ được mọi bóng tối;
ruộng phúc thánh của chư Phật chiếu sáng khắp các cõi mười phương.
Ví như vầng trăng tròn trong sạch chiếu khắp bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu Di, tức toàn cõi đất loài người ở);
ruộng phúc thánh của chư Phật bình đẳng, không thiên vị.
Ví như gió Tỳ Lam (cơn bão dữ dội nổi lên lúc thế giới tan hoại) làm chấn động mọi vùng đất;
ruộng phúc thánh của chư Phật lay động được mọi sự tồn tại trong ba cõi (cõi dục: nơi chúng sinh còn ham muốn; cõi sắc: nơi còn thân hình vi tế; cõi vô sắc: nơi chỉ còn tâm thức).
Ví như khi kiếp lửa (tai họa lửa thiêu đốt lúc thế giới tan hoại) nổi lên, trời đất không gì không cháy;
ruộng phúc thánh của chư Phật đốt sạch được mọi sự tồn tại.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Tiến Thủ rằng: "Này Phật tử! Chúng sinh có phải nhờ thấy lời dạy của Như Lai mà dứt được các phiền não chăng? Hay nhờ biết sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm nhận, nhận biết hình ảnh, các hoạt động tâm ý, ý thức phân biệt), cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, si mê và ái luyến mà dứt được các phiền não? Nếu nhờ biết sắc, thọ, tưởng, hành, thức, cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, si mê và ái luyến mà dứt được phiền não, thì giáo pháp của Như Lai thêm bớt được gì?" Bấy giờ Bồ Tát Tiến Thủ dùng kệ đáp rằng:
Phật tử hãy lắng nghe cho kỹ, tôi xin nói nghĩa đúng như thật.
Có người mau ra khỏi sinh tử, có người khó được giải thoát.
Nếu muốn trừ diệt vô lượng lỗi lầm và điều ác,
thì phải luôn luôn, mọi lúc, dũng mãnh tinh tấn (siêng năng, gắng sức không lùi).
Ví như đốm lửa nhỏ, gặp củi ướt thì tắt;
trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như người dùi gỗ lấy lửa, lửa chưa ra đã mấy lần nghỉ tay,
sức lửa theo đó mà tắt; kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như hạt châu lửa trong sạch (loại ngọc hội tụ ánh nắng để tạo ra lửa), lìa điều kiện là ánh nắng mà cầu lửa,
rốt cuộc không thể có được; kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như giữa mặt trời sáng sạch mà nhắm mắt đòi thấy hình sắc;
trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như người không có tay chân mà muốn bắn tên vượt qua cả mặt đất lớn,
mãi mãi không được như ý; kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như nước biển lớn, muốn dùng giọt nước trên đầu sợi lông mà tát cạn;
trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như kiếp lửa nổi lên, muốn dùng chút ít nước mà dập tắt;
trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như vậy.
Ví như người thấy hư không rồi nói rằng thân ta đã trùm khắp(?);
trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như vậy.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Pháp Thủ rằng: "Này Phật tử! Như Phật đã nói, người nghe và tiếp nhận pháp thì dứt được phiền não. Vì sao chúng sinh đều nghe chính pháp mà không dứt được, vẫn chạy theo dâm dục, giận dữ, si mê, chạy theo kiêu mạn, chạy theo ái luyến, chạy theo nóng giận, chạy theo keo kiệt và ganh ghét, chạy theo hờn oán, chạy theo dối trá quanh co? Những thứ nhơ bẩn ấy đều không lìa khỏi tâm. Phải khi tâm không còn chỗ vận hành thì mới dứt được kết sử (những trói buộc và sai khiến của phiền não)." Bấy giờ Bồ Tát Pháp Thủ dùng kệ đáp rằng:
Phật tử hãy lắng nghe cho kỹ, điều ngài hỏi là nghĩa đúng như thật.
Chẳng phải chỉ tích lũy nghe nhiều mà vào được pháp của Như Lai.
Ví như người bị nước cuốn trôi, sợ chết đuối mà lại chết khát;
không làm đúng như lời dạy, nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người bày tiệc bố thí lớn, đủ loại món ngon,
tự mình không ăn mà chết đói; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như có thầy thuốc giỏi, biết đủ các phương thuốc,
mà bệnh của chính mình thì không chữa được; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người nghèo khó, ngày đêm đếm của báu của người khác,
tự mình chẳng có lấy nửa đồng; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như con của vua, đáng được hưởng niềm vui tột bậc,
mà vì nghiệp chướng (nghiệp xấu gây ngăn trở) nên nghèo khổ; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người điếc mà giỏi tấu các thứ âm nhạc,
làm người khác vui mà tự mình không nghe được; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người mù, nhờ thói quen từ trước nên vẽ được tranh,
đưa cho người khác xem mà tự mình không thấy; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người dẫn đường trên biển, đưa được vô số người qua biển,
cứu người khác mà không tự cứu mình; nghe nhiều cũng như vậy.
Ví như người ở giữa đám đông khéo nói những chuyện hay ho tốt đẹp,
mà bên trong tự mình không có đức hạnh thật; nghe nhiều cũng như vậy.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Trí Thủ rằng: "Này Phật tử! Trong Phật pháp, trí tuệ là đứng đầu. Vì sao Như Lai có khi vì chúng sinh mà khen ngợi Đàn ba la mật (ba la mật: pháp tu đưa người sang bờ bên kia, tức bờ giải thoát; Đàn là bố thí), Thi ba la mật (giữ giới), Sằn đề ba la mật (nhẫn nhục), Tỳ lê da ba la mật (tinh tấn), Thiền ba la mật (thiền định: giữ tâm yên lặng chuyên nhất), Bát nhã ba la mật (trí tuệ thấy rõ chân lý), và từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông xả bình đẳng)? Mà mỗi pháp ấy riêng lẻ đều không thể đạt được vô thượng bồ đề (sự giác ngộ cao tột, tức quả vị Phật)." Bấy giờ Bồ Tát Trí Thủ dùng kệ đáp rằng:
Điều khó biết mà biết được, là thuận theo tâm chúng sinh.
Nghĩa mà Phật tử hỏi, hãy lắng nghe, nay tôi sẽ nói.
Các bậc đạo sư (thầy dẫn đường, chỉ chư Phật) đời quá khứ, đời vị lai và đời hiện tại,
chưa từng chỉ nhờ một pháp mà thành đạo vô thượng.
Như Lai biết bản tính của chúng sinh và những gì họ đã tu tập,
khéo thuận theo người đáng được cứu độ mà nói pháp trong sạch nhiệm mầu.
Với người keo kiệt thì khen bố thí, với người phạm giới thì khen giữ giới,
với người hay giận thì khen nhẫn nhục, với người lười biếng thì khen tinh tấn,
với người tâm tán loạn thì khen thiền định, với người ngu si thì khen trí tuệ,
với người bất nhân thì khen lòng từ thương xót, với người giận dữ hại người thì khen đại bi,
với người buồn rầu thì khen hỷ, với người còn ghét và thương thì khen xả.
Người tu tập như vậy dần dần hiểu được mọi pháp.
Ví như xây cung điện, phải đắp móng cho vững chắc;
bố thí và giữ giới cũng như vậy, là gốc của mọi hạnh Bồ Tát.
Ví như(?) tòa thành kiên cố, phòng giữ mọi tai họa do giặc gây ra;
nhẫn nhục và tinh tấn cũng như vậy, bảo vệ các Bồ Tát.
Ví như vị vua có sức mạnh lớn, dùng uy đức bình định thiên hạ;
thiền định và trí tuệ cũng như vậy, làm cho các Bồ Tát được yên ổn.
Ví như Chuyển Luân Vương hưởng đủ mọi niềm vui;
tứ đẳng (bốn tâm bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả) cũng như vậy, làm cho các Bồ Tát được an vui.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Hiền Thủ rằng: "Này Phật tử! Tất cả chư Phật chỉ nhờ Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, tức con đường duy nhất đưa đến thành Phật) mà ra khỏi sinh tử. Vì sao nay thấy mọi cõi Phật, việc nào cũng khác nhau, như: thế giới, chúng sinh, cách thuyết pháp giáo hóa, thọ mạng, ánh sáng, thần lực, chúng hội (đại chúng tụ họp nghe pháp), Phật pháp và thời gian pháp còn tồn tại — những việc như vậy đều khác nhau? Mà không có ai không đủ mọi Phật pháp lại có thể thành tựu vô thượng bồ đề." Bấy giờ Bồ Tát Hiền Thủ dùng kệ đáp rằng:
Văn Thù ơi, pháp vốn thường như thế: Pháp Vương (vua của pháp, chỉ Phật) chỉ có một pháp.
Tất cả những bậc không còn chướng ngại đều theo một con đường mà ra khỏi sinh tử.
Thân của tất cả chư Phật chỉ là một pháp thân (thân chân lý, bản thể chân thật của Phật).
Cùng một tâm, một trí tuệ; lực (các năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp) cũng như vậy.
Tùy theo hạnh vốn có của chúng sinh khi cầu vô thượng bồ đề,
mà cõi Phật, chúng hội và cách thuyết pháp đều không giống nhau.
Tất cả cõi Phật đều bình đẳng, khắp nơi trang nghiêm trong sạch,
nhưng vì nghiệp và hạnh của chúng sinh khác nhau nên điều họ thấy mỗi người một khác.
Chư Phật và Phật pháp, chúng sinh không thể thấy hết;
cõi Phật, pháp thân, chúng hội, sự thuyết pháp cũng như vậy.
Người có hạnh xưa rộng lớn trong sạch, đầy đủ mọi nguyện,
người ấy thấy được sự chân thật, là bậc thấy biết thấu suốt.
Thuận theo ý muốn của chúng sinh, theo các nghiệp và quả báo,
khiến mỗi người đều thấy được sự chân thật, là nhờ sức tự tại của Phật.
Cõi Phật không có tướng khác nhau, Như Lai không có ghét thương;
chính tùy theo hạnh của chúng sinh mà họ tự thấy như vậy.
Đó chẳng phải là lỗi của tất cả chư Phật, những bậc đạo sư an trụ vững vàng.
Vô lượng thế giới hiện ra, mà cái thấy mỗi nơi khác nhau.
Trong tất cả thế giới, những ai đáng được giáo hóa
đều thường thấy bậc anh hùng trong loài người (chỉ Phật); pháp của chư Phật là như vậy.
Bấy giờ các vị Bồ Tát thưa với Văn Thù Sư Lợi rằng: "Này Phật tử! Chúng tôi đều đã nói ra điều mình hiểu. Ngài có tài biện luận sâu xa, tiếp theo xin ngài giảng giải: Thế nào là cảnh giới Phật (phạm vi hiểu biết và hoạt động của Phật)? Thế nào là nhân của cảnh giới Phật? Thế nào là chỗ vào của cảnh giới Phật? Thế nào là chỗ cứu độ của cảnh giới Phật? Thế nào là sự thuận theo mà biết cảnh giới Phật? Thế nào là pháp thuận theo cảnh giới Phật? Thế nào là sự phân biệt mà biết cảnh giới Phật? Thế nào là nhận biết cảnh giới Phật? Thế nào là biết chắc chắn cảnh giới Phật? Thế nào là sự chiếu soi của cảnh giới Phật? Thế nào là sự rộng lớn của cảnh giới Phật?" Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi dùng kệ đáp rằng:
Cảnh giới sâu xa của Như Lai, rộng ngang bằng hư không.
Tất cả chúng sinh đều vào trong đó, mà thật ra chẳng có chỗ nào để vào.
Nhân của cảnh giới Như Lai chỉ có Phật mới phân biệt được;
những người khác dù giảng nói suốt vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không hết.
Vì thuận theo chúng sinh nên Phật đi vào khắp mọi thế gian,
mà trí tuệ thường lặng lẽ, không giống như điều thế gian thấy.
Cứu độ giải thoát mọi loài, thuận theo tâm trí của họ,
giảng nói không cùng tận — đó chính là cảnh giới Phật.
Nhất thiết trí (trí biết tất cả) của Như Lai, đối với ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai đều không chướng ngại.
Cảnh giới nhiệm mầu của chư Phật đều giống như hư không.
Pháp giới (toàn thể mọi sự vật xét theo bản tính chân thật của chúng) không có tướng khác nhau, Phật thuận theo chúng sinh mà nói.
Nếu muốn phân biệt cho đầy đủ thì chỉ là cảnh giới của Phật.
Tất cả các thế gian, vô lượng thứ âm thanh,
Phật tùy lúc đều biết rõ, mà thật ra không có sự phân biệt.
Cảnh giới ấy không phải điều thức (ý thức phân biệt) có thể biết được, cũng không phải là cảnh giới của tâm.
Tự tính của nó chân thật trong sạch, có thể chỉ bày cho mọi loài.
Không phải nghiệp, không phải phiền não, lặng dứt, không có chỗ trụ.
Vô minh (sự mê muội không thấy sự thật) không có chỗ hoạt động; Phật đi trong thế gian một cách bình đẳng.
Tâm của tất cả chúng sinh, trải khắp trong ba đời,
Như Lai trong một ý niệm đều thấu rõ tất cả.
Bấy giờ chúng sinh ở thế giới Ta Bà này (cõi đời mà chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ), nhờ thần lực của Phật, thấy được mọi chúng sinh trong cõi Phật này: pháp họ làm theo, nghiệp họ tạo ra, việc làm ở thế gian, việc làm của thân, việc làm của các căn, nơi họ sinh ra do quả báo của việc làm, quả báo của việc giữ giới, phạm giới, thuyết pháp — những việc trong thế giới như vậy đều thấy hết cả.
Cũng như vậy, ở phương đông có trăm nghìn ức thế giới, không thể lường, không thể đếm, không thể nghĩ bàn, không thể cân nhắc, không gì sánh bằng, không có bờ, không có giới hạn, không thể nói hết, rộng bằng hư không và pháp giới — tất cả các thế giới ấy, cho đến quả báo của việc thuyết pháp, đều thấy hết. Phương nam, phương tây, phương bắc, bốn hướng phụ, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video