Thiên 8 — Phẩm 8 – Bồ-tát giả danh và Bồ-tát thật nghĩa

 Kinh Ưu-bà-tắc giới (kinh về giới luật dành cho ưu-bà-tắc, tức người nam theo đạo Phật, tu tại gia và đã thọ giới) — Phẩm thứ tám: Bồ-tát chỉ có danh và bồ-tát có thật nghĩa (bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật, vừa tự tu cho mình vừa cứu giúp chúng sinh).

 Thiện Sinh (vị trưởng giả trẻ đang thưa hỏi Phật trong kinh này) thưa: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Như Phật đã dạy, bồ-tát có hai loại: một là giả danh bồ-tát (chỉ mang cái tên bồ-tát), hai là thật nghĩa bồ-tát (bồ-tát đúng với ý nghĩa thật). Thế nào gọi là giả danh bồ-tát?"

 Phật dạy: "Này thiện nam tử (cách Phật gọi người nghe, nghĩa là người nam có lòng lành)! Có chúng sinh sau khi đã phát tâm bồ-đề (lòng mong cầu đạt giác ngộ, thành Phật), lại ưa học các thuật của ngoại đạo (các đạo giáo ngoài Phật giáo) cùng sách vở của họ, giữ gìn, tụng đọc, rồi đem những điều ấy dạy dỗ chúng sinh; vì mạng sống của mình mà giết hại mạng sống kẻ khác; không thích tu lòng thương xót mà lại ưa vòng sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh, triền miên không dứt); thường tạo các nghiệp (những hành động có lành có dữ, sẽ đưa tới quả báo về sau) để hưởng cái vui trong sinh tử; không có lòng tin, đối với Tam bảo (ba ngôi quý: Phật; Pháp — lời Phật dạy; Tăng — đoàn thể người xuất gia tu hành) thì sinh lòng nghi ngờ rối rắm như mắc lưới; tiếc giữ thân mạng, không thể nhẫn nhịn; nói năng thô lỗ, hay ăn năn hối hận, buông lung; tự xem thường mình, nghĩ rằng: 'Ta không thể đạt được giác ngộ cao tột'; đối với phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham lam, giận dữ, si mê) thì sinh lòng sợ hãi, mà cũng không siêng năng tu những cách phá bỏ kết sử (những sợi dây trói buộc của phiền não); thường sinh lòng keo kiệt tham lam, ganh ghét, giận dữ; gần gũi bạn xấu, biếng nhác, tâm tán loạn; ưa ở trong vô minh (sự mê muội, không thấy biết lẽ thật), không tin lục độ (sáu pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); không ưa làm phúc, không quán xét về sinh tử; thường ưa nghe theo, giữ lấy lời xấu ác của người khác. Đó gọi là giả danh bồ-tát.

 "Này thiện nam tử! Lại có chúng sinh phát tâm bồ-đề, muốn đạt A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp của Phật), nhưng nghe nói phải tu khổ hạnh, tu đạo trải qua vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) rồi mới đạt được, nghe xong thì sinh lòng hối tiếc. Tuy có tu hành theo đạo nhưng lòng không chân thật; không biết hổ thẹn, không sinh lòng thương xót; ưa thờ ngoại đạo, giết dê tế trời; tuy có chút lòng tin nhưng không bền vững; vì cái vui của ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, sự xúc chạm êm ái) mà làm đủ điều ác; cậy vào sắc đẹp, tuổi thọ, của cải mà sinh kiêu căng lớn; việc làm trái ngược, không đem lại lợi ích; vì cái vui trong sinh tử mà bố thí; vì muốn được sinh lên cõi trời hưởng vui mà giữ giới cấm; tuy tu thiền định nhưng chỉ để được sống lâu. Đó gọi là giả danh bồ-tát.

 "Còn thật nghĩa bồ-tát là người có thể lắng nghe nghĩa lý sâu xa, ưa gần thiện hữu (bạn lành, người dẫn dắt mình theo đường chánh); ưa cúng dường thầy, cha mẹ và bạn lành; ưa nghe mười hai bộ kinh của Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật; mười hai bộ kinh: toàn bộ lời Phật dạy, chia thành mười hai thể loại), thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), đọc tụng, chép viết, suy ngẫm nghĩa lý; vì Pháp mà không tiếc thân mạng, vợ con, của cải; tâm bền vững, thương xót tất cả; miệng nói lời dịu dàng, chủ động hỏi han trước, nói lời thật; không nói lời độc ác và lời đâm thọc hai chiều; không xem thường bản thân; mở tay ban cho, không bo bo giữ chặt; thường ưa mài giũa cho bén con dao trí tuệ; tuy có học sách vở ngoại đạo nhưng là để phá tà kiến (cái thấy sai lầm), vượt hơn các tà kiến; khéo biết phương tiện (cách thức khéo léo tùy theo hoàn cảnh và từng người) để điều phục (dạy dỗ cho thuần hậu, hướng về điều lành) chúng sinh; ở giữa đông người không sinh lo sợ; thường dạy chúng sinh rằng giác ngộ là dễ đạt, khiến người nghe không sinh lòng sợ hãi; siêng tu tinh tấn, xem thường phiền não, khiến phiền não không thể tự tung tự tác; tâm không buông lung, thường tu nhẫn nhục; vì quả Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) mà giữ giới và tinh tấn; nguyện vì chúng sinh mà chạy việc, làm kẻ sai bảo, khiến họ được yên ổn, vui vẻ, hưởng an lạc; vì người khác mà chịu khổ, lòng không hối tiếc; thấy người thoái lui tâm bồ-đề thì sinh lòng thương xót; có thể cứu đủ mọi thứ khổ não; có thể quán thấy hết mọi lỗi lầm của sinh tử; có thể làm đầy đủ sáu ba-la-mật cao tột (ba-la-mật: pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ; sáu ba-la-mật chính là sáu pháp lục độ nói trên); những việc đời mình làm đều hơn các chúng sinh khác; lòng tin vững chắc, tu tập từ bi (từ: thương yêu, ban vui; bi: xót thương, cứu khổ) mà cũng không mong cầu quả báo của từ bi; đối với kẻ thù và người thân, lòng không phân hai; khi bố thí thì bình đẳng, bỏ thân mạng ra cũng như vậy; biết tướng vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền mãi) nên không tiếc thân mạng; dùng tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục, gắn bó người khác: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích cho họ, cùng làm việc chung với họ) để thu nhận chúng sinh; vì biết thế đế (chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian) nên nói năng theo cách nói của chúng sinh; khi vì chúng sinh mà chịu khổ, tâm không lay động như núi Tu-di (ngọn núi cao lớn nhất, nằm ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo); tuy thấy chúng sinh làm nhiều điều ác, nhưng hễ họ có chút điều lành thì trọn không quên; đối với Tam bảo không sinh lòng nghi, ưa cúng dường; nếu lúc ít của thì trước cho người nghèo, sau mới cúng vào phúc điền (ruộng phúc: những đối tượng đáng cúng dường như Tam bảo, cha mẹ, thầy; cúng vào đó sinh ra phúc như gieo hạt vào ruộng); trước vì người nghèo khổ, sau mới vì người giàu; ưa khen điều lành của người, vì họ mà mở bày con đường Niết-bàn; mọi nghề nghiệp, tài khéo mình có đều muốn cho người khác học; thấy người học giỏi hơn mình thì sinh lòng vui mừng; không nghĩ lợi cho mình, thường nghĩ lợi cho người; mọi việc lành do thân, miệng, ý làm ra, trọn không vì mình mà luôn vì người khác. Đó gọi là thật nghĩa bồ-tát.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát có hai loại: một là tại gia (ở nhà, sống đời thế tục), hai là xuất gia (rời nhà đi tu). Bồ-tát xuất gia làm được thật nghĩa bồ-tát thì chẳng khó; bồ-tát tại gia làm được mới là khó. Vì sao? Vì người tại gia bị nhiều nhân duyên xấu quấn chặt."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video