Thiên 15 — Bàn về ngũ hành (một)

 Quyển thứ bảy

 Bàn về Ngũ hành, phần một (Ngũ hành: năm loại khí cơ bản vận hành trong trời đất là Kim – kim loại, Mộc – cây cỏ, Thủy – nước, Hỏa – lửa, Thổ – đất; mệnh học dùng sự mạnh yếu, sinh khắc giữa chúng để đoán tốt xấu cho đời người).

 Ngũ hành là những thứ đi lại trong khoảng trời đất mà không bao giờ cùng tận, vì thế gọi là "hành" (đi, vận hành). Ở phương bắc, âm lên đến cực điểm thì sinh ra lạnh, lạnh sinh ra Thủy (âm: mặt tĩnh, lạnh, tối, mềm của khí; dương: mặt động, nóng, sáng, cứng; hai mặt đối lập mà nương nhau). Ở phương nam, dương lên đến cực điểm thì sinh ra nóng, nóng sinh ra Hỏa. Ở phương đông, dương tỏa ra mà sinh gió, gió sinh ra Mộc. Ở phương tây, âm dừng lại để thu vào mà sinh khô hanh, khô hanh sinh ra Kim. Ở chính giữa, âm dương giao nhau mà sinh ấm áp, ấm áp sinh ra Thổ. Chúng tương sinh (hành này sinh ra, nuôi dưỡng hành kia) là để nối tiếp nhau; chúng tương khắc (hành này chế ngự, áp đảo hành kia) là để kiềm chế lẫn nhau. Đó gọi là có chỗ thiên lệch (?). (Theo sách Ngũ hành yếu luận)

 Bàn về Kim

 Mùa xuân kỵ gặp Mộc, vì lúc ấy Kim không đủ sức chặt phạt Mộc. Mùa hạ kỵ gặp Hỏa, vì Kim ghét "quỷ" (hành khắc mình; với Kim là Hỏa) quá thịnh. Mùa thu kỵ gặp Kim, vì quá cứng thì gãy khuyết, quá vượng (mạnh) thì làm hại vật. Mùa đông kỵ gặp Thủy, vì nước chảy thì Kim bị tan biến. (Kim đã thành thì cần lửa nung để làm ra đồ dùng; tức là Kim đã thành thì muốn được Hỏa, Kim chưa thành thì không muốn Hỏa. Lại có thuyết nói: Kim mùa thu có được Hỏa mới thành Kim tốt; đến Tỵ, Dậu, Sửu (?) cũng có thể gọi là đã thành (Tỵ, Dậu, Sửu là ba địa chi; địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ và phương hướng; ba chi Tỵ, Dậu, Sửu hợp lại thành "Kim cục", tức một nhóm cùng mang khí Kim).)

 Lại nói: Kim không qua nung luyện thì không thành đồ dùng; Kim tụ nhiều mà không có Hỏa thì khó được tiếng là đã thoát khỏi dạng quặng thô. Kim nặng mà Hỏa nhẹ thì làm việc gì cũng rườm rà khó khăn. Kim không hợp với Hỏa đang ở đất "tử", "suy" (hai giai đoạn trong vòng mười hai giai đoạn thịnh suy của một hành: "suy" là yếu dần, "tử" là chết), vì thế hình đồ vật khó hoàn chỉnh. Kim rất mạnh mà Hỏa cũng thịnh là cách (kiểu mẫu của lá số) tinh tuý nhất. Kim nhẹ mà Hỏa nặng thì bị nung luyện đến tiêu mất. Lửa lớn luyện Kim thì may mà thành công nhưng lui về cũng nhanh. Kim thuần gặp Thủy thì giàu sang hiển đạt, có của dư dả.

 Lý Cửu Vạn nói: Kim đã thành thì Hỏa sẽ đến, cho nên Kim chưa thành thì muốn gặp Hỏa; Kim đã thành đồ dùng thì không muốn gặp Hỏa nữa.

 Lại nói: Kim không có Thủy thì khô héo; Thổ nặng thì bị chôn vùi, không hiện ra được; Thủy nặng thì bị chìm mất, không làm nên phúc. Ngộ Huyền Tử nói: Lửa tắt thì Kim ắt thành đồ lớn; Kim nhẹ Hỏa nặng thì mệnh khó vẹn toàn. Tôn Tử Tài nói: Kim gặp Tý, Ngọ, Dần, Hợi thì là người trước sau đều trắc trở bế tắc, hoặc có thành rồi cũng phá.

 Hy Doãn nói: Trong ngũ hành, chỗ "trường sinh" (giai đoạn mới sinh ra, khởi đầu sức sống) của các hành khác đều nằm ở vị trí "lâm quan" (giai đoạn trưởng thành, sắp lên cực thịnh) của hành mẹ (hành sinh ra nó); như Mộc lâm quan ở Dần, thì Dần chính là đất trường sinh của Hỏa. Riêng Kim trường sinh ở Tỵ, mà khí Thổ (mẹ của Kim) đến Tỵ thì đã "tuyệt" (khí dứt hẳn), Tỵ lại là vị trí lâm quan của Hỏa; gặp kẻ khắc mình mà trái lại thành trường sinh. Há chẳng phải vì khí Kim tuy lấy cái âm tột cùng làm thể, nhưng bên trong chứa tinh chất dương tột cùng, nên mới cứng chắc, khác hẳn mọi vật đó sao? Nếu chỉ thuần âm mà không cứng thì đó là băng tuyết, gặp dương liền tan. Trong sáu Kim (sáu cặp can chi có nạp âm Kim; nạp âm là cách gán cho mỗi cặp trong sáu mươi cặp can chi một hành riêng), chỉ Canh Tuất là thích Tỵ hơn cả, vì đó là Kim nằm trong kho của Hỏa (Tuất là kho chứa của Hỏa). Nếu gặp Ất Tỵ, tuy nạp âm thuộc Hỏa, nhưng Ất hợp với Canh, hóa thành Kim thật, nên cũng không hại gì (Canh, Ất là thiên can; thiên can là mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng phối với địa chi để ghi năm, tháng, ngày, giờ; hai can Ất và Canh hợp nhau thì hóa ra khí Kim).

 Bàn về Mộc

 Mùa xuân kỵ gặp Kim, vì Kim lúc ấy ở thế chết yếu mà lại làm tổn thương Mộc đang sinh. Mùa hạ kỵ gặp Hỏa, vì lửa bốc lên thì Mộc cháy hết. Mùa thu kỵ gặp Thủy, vì nước thịnh thì Mộc bị cuốn trôi. Mùa đông kỵ gặp đất tử, tuyệt. <Vì trước mùa xuân, khí dương chưa thịnh, Mộc còn cuộn rễ trong đất, lúc ấy Kim, Thủy, Hỏa, Thổ đều không hại được nó, chỉ kỵ năm tử, tuyệt.>

 Lại nói: Giáp Tuất, Ất Hợi là nguồn của Mộc (Giáp, Ất là hai can thuộc Mộc). Mộc sống muốn có Hỏa thì mới tươi tốt, gặp Bính, Đinh (hai can thuộc Hỏa) cũng vậy. Mộc chết được Kim thì mới chế tác thành đồ, gặp Canh, Tân (hai can thuộc Kim) ắt có lợi. Mộc sống gặp Kim thì tự bị tổn thương; Mộc chết gặp Hỏa đốt thì cháy hết, có phát lên cũng không có chỗ dựa. Không có gió thì dừng; gặp Thủy thì trở về nguồn. "Không có gió thì dừng" nghĩa là rối loạn (?). "Gặp Thủy thì trở về nguồn" nghĩa là hết. Mộc sống: Giáp Tuất, Ất Hợi là nguồn của Mộc; Giáp Dần, Ất Mão là quê của Mộc; Giáp Thìn, Ất Tỵ là chỗ sinh của Hỏa và Mộc. Mộc chết: Giáp Thân, Ất Dậu có Kim ngầm; Giáp Ngọ, Ất Mùi có Kim khắc; Giáp Tý, Ất Sửu là Kim khắc Mộc.

 Tôn Tử Tài nói: Thiên can và nạp âm là Mộc mà gặp nhiều Thủy thì khí Mộc nổi nhẹ, khí Thủy trôi dạt; người ấy làm ăn thường phải nhọc sức, khắc hại lục thân (những người thân gần nhất: cha mẹ, anh em, vợ chồng, con cái), trôi nổi nơi đất khách, không có chỗ yên thân. Ngộ Huyền Tử nói: Thủy ít thì tưới mạ, Thủy nhiều thì cuốn trôi. Lý Cửu Vạn nói: Mộc có Kim thì có đức vừa vươn cao vừa biết thu liễm; Mộc lại thích Thổ dày, để có thể cuộn rễ sâu muôn nhận (nhận: đơn vị đo dài thời xưa, khoảng tám thước; ý nói rất sâu). Tháng mùa đông nên có Thổ, tháng mùa xuân nên có Thủy, đó là trong ngoài bổ trợ cho nhau. Thổ ít thì có cái lo rễ nguy mà cành tốt. Lại nói: Phàm Mộc sinh vào mùa xuân thì chủ suốt đời không được nhàn.

 Bàn về Thủy

 Bốn mùa đều kỵ Hỏa nhiều, Hỏa nhiều thì Thủy bị cạn kiệt. Kỵ gặp xung, hình (xung: hai địa chi đối nghịch nhau như Tý với Ngọ; hình: các địa chi gây tổn hại, hình phạt lẫn nhau), gặp xung hình thì nước chảy tràn ngang. Kỵ gặp Thổ nặng, Thổ nặng thì nước không chảy. Kỵ gặp Kim chết, Kim chết thì Thủy bị "tù" (bị giam hãm, khốn đốn). Kỵ Mộc vượng, Mộc vượng thì Thủy chết. Lại nói: trời nghiêng về tây bắc là nguồn của nước, đất lún ở đông nam là kho chứa nước. Trời nghiêng về tây bắc, nên Hợi là phương nước chảy ra; đất lún ở đông nam, nên Thìn là biển thu nước. Nước chảy ngược đến Thân thì phát ra tiếng, cho nên nước không chảy về tây. Thủy nhiều thì tràn, trái lại tản mạn mà phần nhiều thành không đủ; năm Thổ cũng vậy, Mão, Tỵ cũng thế.

 Sách Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Tính của nước là thấm xuống; chảy ngược thì có tiếng, chảy thuận thì có sức chứa. Năm, tháng, ngày, giờ sinh đi ngược theo mười hai địa chi là ngược; vào cách thì chủ thanh quý (cao quý mà trong sạch), có tiếng tăm. Đi thuận theo mười hai địa chi là thuận, chủ người có độ lượng; có cát thần (sao tốt) phù trợ thì là cách quý.

 Ngộ Huyền Tử nói: Nước chảy chỗ trong lại gặp trời đông; Nhâm, Quý (hai can thuộc Thủy) khó gặp được đủ cả Hợi, Tý; thích nhất là Kim sinh cho, gọi là "tú khí" (khí tốt đẹp, thanh tú); chỉ sợ Thổ hư bại làm đục nguồn <một bản chép: lệch thành Thổ bại làm đục nguồn>. Lý Cửu Vạn nói: Thủy không dứt nguồn là nhờ nép vào Kim mà chảy xa; Thủy không được quá nhiều, quá thì trái lại tự hại. Trầm Chi nói: Mệnh Thủy mà dao động thì phần nhiều chủ đục. Lời chú giải: Phàm mệnh Thủy không nên quá vượng, lại gặp xung phá thì chủ là người tầm thường thô tục; phụ nữ thì không nên vượng, vượng thì phần nhiều chủ dâm đãng; nên ở chỗ tự tử, tự tuyệt (?) thì tốt.

 Bàn về Hỏa

 Mùa xuân kỵ gặp Mộc, vì ghét nó làm lửa cháy bùng. Mùa hạ kỵ gặp Thổ, vì Hỏa vượng gặp Thổ thì bị tối đi. Mùa thu kỵ gặp Kim, vì lúc ấy Hỏa không khắc chế nổi Kim. Mùa đông kỵ gặp Thủy, vì Thủy vượng thì lửa tắt mất hình. Hỏa mùa xuân muốn sáng, không muốn bốc cháy; bốc cháy thì không thực. Hỏa mùa thu muốn ẩn, không muốn sáng; sáng thì khô hanh. Hỏa mùa đông muốn được sinh, không muốn bị khắc hại; bị khắc hại thì tối. Lại nói: lửa không có lẽ nào không sáng, mà đã sáng thì không có hình tượng nào không tắt. Hỏa nhiều khiến người không thực; lửa sáng đến cực thì cái sáng không lâu. Không thể thiếu Mộc, vì Mộc giữ được lửa. Hỏa mùa xuân được sáng, đến Mão, Dần thì sinh. Hỏa không lợi ở phương tây. Phép xưa nói: Thế nhưng Hỏa mùa xuân cũng nên sáng muộn, vì sao? Vì lửa không lẽ nào không sáng, cũng không hình tượng nào không tắt; Hỏa nhiều mà phát sớm thì chết.

 Ngộ Huyền Tử nói: Lửa thật bừng bừng trấn giữ phương nam, chẳng cần rực rỡ, cần được nâng đỡ và giữ kín; gặp Thổ thì không sáng, nhiều trắc trở; Mộc ở chỗ vượng là tốt nhất; Mộc chết, Hỏa hư thì khó mong cầu, công danh tuổi trẻ chẳng được lâu dài. Ngọc Tiêu Bảo Giám nói: Tính Hỏa bốc lên, không được quá vượng; quá vượng thì gay gắt tàn bạo với vật. Sinh ở cung Ly (quẻ Ly, ứng với phương nam, tượng lửa) thì quả quyết, có tài làm, hăng hái lập công dựng việc; nếu ở cung Khảm (quẻ Khảm, ứng với phương bắc, tượng nước) thì là người ngại việc, nhiều lễ nghi. Lý Cửu Vạn nói: Lửa không tự cháy mãi được, chỉ nhờ Mộc mà có ngọn; Hỏa nhiều mà không có Mộc thì không được phát sớm, phát sớm thì không thọ.

 Bàn về Thổ

 Thổ là chủ của ngũ hành, tản ra ở bốn góc (đông bắc, đông nam, tây nam, tây bắc), cho nên Kim, Mộc, Thủy, Hỏa dựa vào đó mà thành hình. Vì thế bốn mùa Thổ đều có chỗ dùng, chỉ kỵ Hỏa chết <tức ở Dậu> và Thủy vượng <tức ở Tý>. Sách Thần Bạch Kinh nói: Hỏa chết thì Thổ bị tù hãm, Thủy vượng thì Thổ hư. Sách Phong Giác nói: Thổ được Kim, Hỏa thì thành đồ lớn. Lại nói: Thổ cao mà không quý, chỉ vướng tro bụi. Thổ tụ thì trì trệ; chỗ ngũ hành tụ lại thì sinh ra người có phúc. Cớ sao Thổ tụ lại trì trệ? Người xưa nói: Thổ tụ ở Thìn, Mùi thì quý, nghĩa là Thổ dương tụ ở Thìn, Thổ âm tụ ở Mùi; Thìn, Mùi là vị trí chính của Thổ. Sửu, Tuất cũng là vị trí của Thổ, sao không nói đến? Vì Thìn có Thủy ẩn, Mùi có Mộc giấu, Thủy (và Mộc) (?) nuôi dưỡng được vạn vật, nên khiến người quý; còn Tuất chứa Hỏa, Sửu ẩn Kim, Hỏa mùa thu và Kim mùa đông làm vạn vật đình trệ, nên khiến người không quý. Vậy là Thổ thích Thìn, Mùi mà không thích Sửu, Tuất. Nếu ngũ hành có khí, xếp thành hàng ngay ngắn như sợi gai (?), thì về già ruộng vườn của cải không ai sánh bằng; đó là đất sinh dưỡng, nên thành phúc. (Thần Bạch Kinh)

 Tôn Tử Tài nói: Thiên can và nạp âm là Thổ thì không nên gặp Thủy quá nhiều; gặp ít thì là của cải, gặp nhiều thì trì trệ. Ngộ Huyền Tử nói: Thủy Thổ cùng đi thì rốt cuộc chìm lấp. Lý Cửu Vạn nói: Thổ quá nhiều mà không có Thủy thì không hòa mềm, không có Mộc thì không thông thoáng. Mệnh Thổ gặp Hỏa thì phụ nữ phần nhiều không sinh nở nuôi con được. Lại nói: Thổ vượng ở "tứ quý" (mười tám ngày cuối của mỗi mùa), chỉ Thổ ở Tuất là khốn yếu, người ấy hay buồn ngủ; người Thìn, Mùi ham ăn; người Sửu thanh đạm tỉnh táo. Trầm Chi nói: Thổ vượng trái lại thành hư, gặp Sửu thì đứng vững. Lời chú giải: Phàm mệnh Thổ không nên quá vượng, quá thì trái lại hư mà không thực; gặp Sửu thì tốt, vì Sửu có đất tốt, lại có Quý Thủy, nên ẩm nhuận màu mỡ; mệnh gặp thế này thì đứng vững được.

 Tính của ngũ hành

 Hỏa là thái dương (khí dương mạnh nhất), tính bốc lên; Mộc là thiếu dương (khí dương còn non), tính vươn lên mà có chỗ dừng; Thủy là thái âm (khí âm mạnh nhất), tính thấm xuống; Kim là thiếu âm (khí âm còn non), tính chìm xuống mà có chỗ dừng; Thổ không có tính cố định, xem nó đi theo mùa nào. Cần làm sao cho các hành giúp nhau đúng chỗ, đừng để quá hay thiếu. (Quảng Lục)

 Giải thích "chân tượng" của ngũ hành (hình thái thật do các hành phối hợp với nhau tạo thành) (Tể công yếu quyết)

 Giáp, Ất, Bính, Đinh: tượng Mộc Hỏa

 Phần nhiều quý hiển

 Canh, Tân, Nhâm, Quý: tượng Kim Thủy

 Tú lệ, chắc thực

 Quý hiển

 Giáp, Ất, Mậu, Kỷ: tượng Mộc Thổ

 Tú lệ, chắc thực

 Chủ bệnh tỳ vị (lá lách và dạ dày)

 Ất, Canh, Bính, Tân: tượng Kim Thủy (Ất hợp Canh hóa Kim, Bính hợp Tân hóa Thủy)

 Bính, Đinh, Mậu, Kỷ: tượng Hỏa Thổ

 Quý hiển

 Chủ bệnh phần dưới cơ thể hoặc bệnh thận

 Canh, Tân, Giáp, Ất: tượng Kim Mộc

 Bệnh xương

 Mậu, Quý, Giáp, Kỷ: tượng Hỏa Thổ (Mậu hợp Quý hóa Hỏa, Giáp hợp Kỷ hóa Thổ)

 Ất, Canh, Đinh, Nhâm: tượng Kim Hỏa (?)

 Canh, Tân, Bính, Đinh: tượng Kim Hỏa

 Bệnh về máu, tai họa ngầm

 Họa phát ra thì chết

 Nhâm, Quý, Bính, Đinh: tượng Thủy Hỏa

 Bệnh mắt

 Thủy nhiều thì hèn, Hỏa nhiều thì quý

 Ất, Canh, Mậu, Quý: tượng Kim Hỏa

 Bệnh về máu

 Bính, Tân, Mậu, Quý: tượng Thủy Hỏa

 Bệnh mắt

 Canh, Tân, Mậu, Kỷ: tượng Kim Thổ

 Quý hiển

 Nhâm, Quý, Mậu, Kỷ: tượng Thủy Thổ

 Thủy nhiều thì quý, Thổ nhiều thì hèn

 Tuy nhanh nhạy mà không phát đạt, bệnh thận

 Ất, Canh, Giáp, Kỷ: tượng Kim Thổ

 Bính, Tân, Giáp, Kỷ: tượng Thủy Thổ

 Bệnh thận

 Nhâm, Quý, Giáp, Ất: tượng Thủy Mộc

 Thanh quý

 Giáp, Kỷ, Đinh, Nhâm: tượng Thổ Mộc

 Bính, Tân, Đinh, Nhâm: tượng Thủy Mộc

 Mậu, Quý, Đinh, Nhâm: tượng Hỏa Mộc

 Lại nói về chân tượng của ngũ hành

 Kim Thủy

 Đa tình

 Kim Hỏa

 Cứng rắn, tàn bạo

 Khắt khe, hà khắc

 Kim Mộc

 Mềm mỏng mà đứng vững được

 Cứng cỏi, ngay thẳng, có lúc thành tựu (?)

 Kim Thổ

 Nặng nề đôn hậu, có chủ kiến

 Có phúc, có trí, giỏi tính toán tiền bạc (?)

 Mộc Hỏa

 Có văn vẻ

 Mộc Thủy

 Thanh tú, ôn hòa

 Mà đứng vững được

 Mộc Kim

 Cương trực

 Mộc Thổ

 Độc hại; trong việc ăn uống

 Chỉ coi trọng bản thân (?)

 Thủy Hỏa

 Nhiều trí tuệ

 Thủy Mộc

 Có trí và có lòng nhân

 Thấm nhuần, hiền hòa

 Thủy Kim

 Thanh tú, có phúc

 Có đức, vượt trội hiển đạt

 Thủy Thổ

 Nặng nề, đục, chìm lấp

 Nhiều hoạn nạn

 Hỏa Thủy

 Trước tối sau sáng

 Về già vượt trội hiển đạt

 Hỏa Mộc

 Có văn vẻ

 Hiếu thắng

 Hỏa Kim

 Tính nóng nảy

 Hỏa Thổ

 Nhớ dai, ham học hỏi

 Rất độc

 Hỏa Thổ

 Hay lo nghĩ

 Học rộng

 Thổ Mộc

 Bình thường ngay thẳng mà

 Biết xoay xở vật dụng (?)

 Thổ Kim

 Ham học mà ít thành

 Trước vất vả sau nhàn hạ

 Thổ Thủy

 Giữ chữ tín

 Có trí

 (Tể công yếu quyết)

 Tượng Kim Thủy không được gặp Thổ, vì Thủy và Thổ lẫn lộn thì đục ngầu, khí Kim không hiện ra được; nước đục thì Kim tối, khiến người phúc mỏng; gặp năm Thổ cũng trì trệ. Chỉ khi Kim Thủy trong trắng thì người mới có dung mạo tú lệ. Thủy sâu Kim nặng thì gặp ách nước; gặp Thủy ắt rơi xuống vực sâu.

 Giả sử sinh năm Quý Dậu, sợ gặp tháng Quý Hợi, ngày Canh Tý, giờ Tân Tỵ, thì chủ gặp ách nước (chết đuối).

 Tượng Kim Hỏa không được gặp Thủy. Kim Hỏa chủ nhiều máu, tính thích giết chóc, thường nhờ việc đổ máu mà được phúc. Kim nặng Hỏa nhẹ thì phát muộn mà thêm thọ; Kim nhẹ Hỏa nặng thì phát sớm mà lui nhanh. Phát sớm thì giảm thọ; có lợi về việc nắm quyền binh, hình pháp.

 Tượng Kim Mộc: Mộc sống sợ Kim, gặp Hỏa thì thành tú lệ; Mộc chết được Kim mới thành được công tạo hóa (được đẽo gọt thành đồ dùng). Kim nặng Mộc nhẹ khiến người hay đau xương; Mộc nặng Kim nhẹ thì trái lại sinh bệnh phổi. Kim Mộc tương xứng thì tạo nên tượng ngay ngắn bằng phẳng (?).

 Ngộ Huyền Tử nói: Kim nhẹ Mộc nặng thì hao tổn tiền của; Kim nặng thì thành tai ương, họa thấu đến xương.

 Tượng Kim Thổ: Thổ tích lại mà thành Kim. Thổ nhiều Kim ít thì phúc dày dặn; Kim nặng Thổ nhẹ thì phúc đến từ gian khổ. Thổ Mậu, Kỷ nhiều mà có Canh, Tân thì phúc dày; nếu Canh, Tân nhiều mà có Mậu, Kỷ thì phúc gian nan.

 Tượng Thủy Hỏa: Hỏa nhiều thì tính nóng vội, hay hối hận; Thủy nhiều khiến người bị bệnh mắt. Tượng này kỵ ở ngày và giờ sinh. Vào Dậu thì Hỏa chết, Thủy ở "mộc dục" (giai đoạn "tắm gội" ngay sau khi sinh, còn non yếu, dễ bị tổn hại), mệnh ấy gian nan mà chết; lại càng kỵ năm Dậu đến.

 Tượng Thủy Thổ: Thổ nặng Thủy nhẹ khiến người có bệnh phần dưới cơ thể; tuy có văn chương tú lệ mà không thực. Thủy nặng Thổ nhẹ thì lại có khoa danh (đỗ đạt thi cử).

 Tượng Hỏa Thổ: Hỏa hư Thổ tụ thì không thành vật; nếu lại cùng Thủy chảy thì thành chìm lấp. Hỏa hư Thổ tụ thì thành được việc gì? Ắt là người tầm thường lăn lóc trong bụi bặm. (Gồm) Mậu Tý, Mậu Ngọ, Kỷ Sửu, Kỷ Mùi, Đinh Tỵ, Đinh Hợi, Bính Thìn, Bính Tuất.

 Bính, Đinh kẹp với Mậu, Kỷ là Hỏa hư Thổ tụ; giờ sinh lại gặp Thủy thì Thổ trì trệ, Hỏa tắt, suốt đời trắc trở bạc phận. Lại nói: lửa lớn gặp Thổ thì tối; Thổ lớn gặp Hỏa thì hư; Thổ nhẹ Hỏa nặng thì không sáng, như ngày Kỷ Mão giờ Bính Dần vậy. (Thần Bạch Kinh)

 Lý Cửu Vạn nói: Mậu Tý, Kỷ Sửu, Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, Bính Thìn, Đinh Tỵ, Bính Tuất, Đinh Hợi đều là tượng Hỏa Thổ lẫn lộn; gặp Nhâm, Quý thì chủ chìm lấp.

 "Chân khí" của ngũ hành: lấy trường hợp hành do thiên can hợp hóa ra trùng loại với hành nạp âm (chân khí: khí thật, thuần nhất của một hành)

 Nhâm Tý, Nhâm Ngọ là Mộc thật; Kỷ Dậu, Kỷ Mão là Thổ thật; Bính Tý, Bính Ngọ (?) là Thủy thật; Mậu Tý, Mậu Ngọ là Hỏa thật.

 Ất Sửu, Ất Mùi, Canh Thìn, Canh Tuất là Kim thật.

 Ngày giờ ngũ hành thật

 Ngày Ất Dậu giờ Canh Thìn là Kim tinh tuý; ngày Đinh Tỵ giờ Bính Ngọ là Hỏa tinh tuý; ngày Quý Hợi giờ Nhâm Tý là Thủy tinh tuý.

 Ngày Kỷ Sửu giờ Mậu Thìn là Thổ tinh tuý; ngày Giáp Dần giờ Đinh Mão là Mộc tinh tuý. Các trường hợp trên đều chủ giàu sang. (Quảng Tín Tập)

 Bàn về "chân quý" của ngũ hành (cái quý thật sự của mỗi hành) (Thần Bạch Kinh)

 Người mệnh Hỏa: ngày Bính giờ Tân, hoặc ngày Tân giờ Bính. Người mệnh Mộc: ngày Giáp giờ Kỷ, hoặc ngày Kỷ giờ Giáp. Người mệnh Thổ: ngày Mậu giờ Quý, hoặc ngày Quý giờ Mậu.

 Người mệnh Thủy: ngày Nhâm giờ Đinh, hoặc ngày Đinh giờ Nhâm. Người mệnh Kim: ngày Canh giờ Ất, hoặc ngày Ất giờ Canh. Nếu gặp trùng lặp nhiều lần thì giàu mỏng.

 Bốn mùa thu gom tụ khí

 Giáp Dần, Bính Dần: Mộc Hỏa thu giúp nhau ở Dần (?); Đinh Tỵ, Tân Tỵ: Kim Hỏa tụ ở Tỵ; Canh Thân, Giáp Thân: Kim Mộc tụ ở Thân (?).

 Nhâm Thân, Mậu Thân: Thủy Hỏa thu giúp nhau ở Thân; Quý Hợi, Ất Hợi: Thủy Mộc tụ ở Hợi.

 Các trường hợp trên chủ được giữ chức vụ thanh cao, trọng yếu mà hiển đạt; nếu nguyệt lệnh (chi của tháng sinh, quyết định hành nào đang nắm quyền trong mùa ấy) không đắc địa thì cũng là mệnh giàu. (Quảng Tín Tập) Thần Bạch Kinh nói: Kim Thủy tụ ở Thân, Hỏa Mộc tụ ở Dần, Thủy Mộc tụ ở Hợi, Hỏa Thổ tụ ở Tỵ; nếu đều nằm ở ngày và giờ sinh thì thường có phúc; nếu lại sinh vào mùa mà các hành ấy có khí thì càng hay, mười người có chín người quý.

 Cách "ngũ hành đầy đủ"

 Nghĩa là năm, tháng, ngày, giờ sinh và thai (thai nguyên: tháng thụ thai, tính lùi từ tháng sinh) xếp ra đủ năm hành, nếu không có xung phá, không vong (hai địa chi bị coi là "trống rỗng" trong mỗi tuần mười ngày, gặp thì sức tốt mất đi), tử tuyệt, lại có phúc thần (sao tốt) thay nhau giúp đỡ, ngũ hành "nhập khố" (vào kho, tức đến giai đoạn mộ khố của mình), thì là cách bậc nhất, quý đến hàng nhất phẩm (bậc quan cao nhất). Tuy không nhập khố mà chỉ sinh vượng cũng được, nhưng không quý bằng nhập khố. Lại nếu không nhập khố, không sinh vượng, chỉ thuần tuý không pha tạp, cũng có thể làm đến Lưỡng phủ (hai cơ quan đứng đầu triều đình đời Tống là Trung thư và Xu mật viện, tức bậc tể tướng). Thuần tuý không pha tạp là không có tử tuyệt, xung phá, không vong; nếu có không vong, tử tuyệt thì luận giảm bớt. Nhưng nếu có nạp âm ở chỗ khác cứu thì cũng có thể làm Lưỡng phủ, Lưỡng chế (các chức quan lo soạn chiếu chỉ cho vua: Hàn lâm học sĩ và Trung thư xá nhân), song khá nhiều gian nan, đường làm quan phải nhiều lần lên xuống, nhưng rốt cuộc được thọ.

 Nếu không có cứu mà có phúc thần giúp thì làm Khanh giám (các quan đứng đầu các tự, các giám trong triều). Nếu không có cứu lại thêm không vong, mà có phúc thần thay nhau giúp, thì chẳng qua là một viên Chính lang (quan hàm bậc trung) nhiều trắc trở, suốt đời không có đất đai. Nếu có xung phá, không vong mà lại không có một phúc thần nào, thì chẳng qua là quan nhỏ ở châu huyện như Chủ bạ, Huyện úy, lại còn nhiều lần bị đình chức, thay thế. Nếu có tam hình, lục hại (các kiểu địa chi gây hại, hình phạt lẫn nhau) thì làm cử nhân có tiếng, hoặc là tăng sĩ, đạo sĩ thanh cao; lại thêm tử tuyệt thì ắt là một người dân thường giàu đủ. Lại nói: ngũ hành đầy đủ thì phải tương sinh, không tử tuyệt, có khí, có phúc thần, lộc thần lần lượt cưỡi lên nhau, thì thành mệnh cực quý. Nếu ngũ hành tử tuyệt mà có chỗ khác đến cứu thì cũng như không tử tuyệt; nếu tự tử, tự tuyệt mà không có cứu thì không vào cách. (Lâm Khai Tam Mệnh)

 Hồ Trung Tử nói: Ngũ hành muốn tự đủ, không luận đến thai. Lời chú giải: Tức là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; có đủ thì là cách "ngũ hành mượn đủ". Phải nói "mượn" là vì năm, tháng, ngày, giờ chỉ chiếm được bốn chữ trong ngũ hành, nên lấy hành của chân khí lúc sinh mà tính thêm vào; vì chân khí là chủ của năm ấy. Kẻ không hiểu (?) thì thêm nạp âm của thai nguyên vào, trộn với tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một can một chi) cho thành năm, gọi là "ngũ mệnh", mong cho ngũ hành đủ mà không khuyết. Theo sách Thai Phân Kinh, người mang thai hai trăm bảy mươi ngày thì sinh; nhà y tính sinh vào tháng thứ mười là kể cả một tháng khô ướt của huyết tạng; huống chi có người sinh quá nhiều tháng thì lấy gì làm chuẩn? Cho nên nói: đừng dùng thai nguyên.

 Sách Thiên Nguyên Biến Hóa Thư nói: Ngũ hành đủ chưa hẳn đã quý, phải can chi có chỗ dùng; trong đó có chính khí, chân khí, quan khí thì mới cho là bậc trên. Chính khí là "ấn" (hành sinh ra mình); chân khí là ngũ hành vượng; quan khí là chân khí đến khắc mình. Giả sử năm Giáp Tý nạp âm Kim, tháng Đinh Sửu Thủy, ngày Đinh Mão Hỏa, giờ Tân Sửu Thổ, thai Mậu Thìn Mộc: thiên can ở đây pha tạp, nạp âm không có chính khí, chân khí, quan khí, chỉ có chữ Tân là dùng được, lại bị nhiều chữ Đinh chế ngự, không vượng được; tuy ngũ hành đủ mà vẫn nghèo hèn. Như năm Nhâm Thân, tháng Mậu Thân, ngày Ất Tỵ, giờ Bính Tý, thai Kỷ Hợi: thiên nguyên (phần thiên can) có quý khí của Mậu, khí hóa ra là Hỏa thật, nên làm đến Khanh giám. Ngọc Chưởng Quyết nói: Ngũ hành đủ thì luận ở chỗ hòa mềm; tạp loạn thì uổng phí một đời; giao nhau mà khắc lột nhau sao gọi là tốt, mệnh ấy tầm thường như cây gai.

 "Ngũ hành một chữ" nghĩa là năm, tháng, ngày, giờ, thai đều có nạp âm cùng một hành; phải mang lộc (lộc thần: vị trí mà thiên can đạt được bổng lộc), mã (dịch mã: sao chủ việc đi lại, thăng chuyển), quý nhân (thiên ất quý nhân: sao tốt nhất, chủ được người giúp đỡ) mà có khí thì làm Lưỡng phủ; nếu chỉ mang lộc mã, hoặc chỉ mang quý nhân thì làm Lưỡng chế; gặp lộc mã quý nhân nhưng chỉ có khí thì cũng là mệnh khanh đại phu (quan lớn trong triều). Như Phùng Kinh: năm Tân Dậu, tháng Tân Mão, ngày Quý Sửu, giờ Tân Dậu, thai Nhâm Ngọ, Mộc vượng ở Mão, lộc mã qua lại tốt với nhau, nên làm Lưỡng phủ. Lại như Mai Xương Tông: năm Bính Ngọ, tháng Quý Tỵ, ngày Quý Mão, giờ Giáp Dần, thai Giáp Thân, tuy lộc và quý nhân đủ cả nhưng không ở chỗ kiến vượng (chỗ cực thịnh), nên làm Lưỡng chế. Lại có người năm, tháng, ngày, giờ đều là Bính Thân, vốn không có tấc đất, bỗng phất lên giàu tột bậc, nhưng con cháu dần nghèo đi. (Quảng Tín Lục)

 Ngũ hành một chữ thì phúc đến chầu, được vua ban thưởng, làm tể tướng bàn mưu việc triều; vận đầu đời không trắc trở, kẻ áo vải (người thường) chốn nào mà chẳng được phong hầu.

 Như Giáp Tý, Quý Dậu, Nhâm Thân, Tân Hợi, lấy đó làm mệnh cực quý, vì có chỗ quy về; như Nhâm Thân, Quý Mão thì không có chỗ quy về, nên là mệnh thấp kém. (Quỷ Cốc Yếu Quyết)

 Nạp âm một chữ là mạnh nhất, rất kỵ gặp phải đất tử tuyệt; sinh vượng kiêm thêm khố mộ, vào làm quan văn ra làm tướng võ, quý phi thường.

 Một là cần gặp sinh, một là cần gặp vượng, lại mang chính khố thì là cách quý; nếu gặp tử tuyệt thì vô dụng. (Lạc Lục quý tiện cách)

 Sách Thốn Châu Xích Bích nói: Người ngũ hành một chữ rất kỵ đi vận tử tuyệt (vận: các chặng thời gian của đời người, mỗi chặng thường mười năm).

 Ngũ hành

 Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng (mười hai giai đoạn thịnh suy của mỗi hành, ví như đời người từ lúc sinh ra, lớn lên, cực thịnh, suy yếu, chết, nằm mồ, rồi lại thụ thai, nuôi dưỡng).

 Sách Tam Mệnh Đề Yếu nói: Một là thụ khí, còn gọi là tuyệt, là bào; vì vạn vật ở trong đất chưa có hình tượng, như bụng mẹ còn trống chưa có gì. Hai là thụ thai: khí trời đất giao nhau, hòa quyện mà tạo ra vật, vật ấy thành hình trong đất, bắt đầu có khí, như người nhận khí của cha mẹ. Ba là thành hình: vạn vật thành hình ở trong ấy, như người thành hình trong bụng mẹ. Bốn là trường sinh: vạn vật nảy sinh mà hướng tới tươi tốt, như người mới sinh mà hướng tới lớn lên. Năm là mộc dục, còn gọi là bại: vì vạn vật mới sinh, hình thể mềm yếu, dễ bị tổn hại, như người sinh ra được ba ngày thì lấy nước nóng tắm, gần như kiệt sức. Sáu là quan đới: vạn vật dần tươi tốt, như người đã mặc áo đội mũ. Bảy là lâm quan: vạn vật đã tươi tốt chắc hạt, như người ra làm quan. Tám là vượng: vạn vật chín muồi, như người hưng thịnh. Chín là suy: hình vạn vật suy, như khí của người suy. Mười là bệnh: vạn vật bệnh, như người bệnh. Mười một là tử: vạn vật chết, như người chết. Mười hai là mộ, còn gọi là khố: vì vạn vật thành công rồi được cất vào kho, như người cuối đời trở về mồ.

 Trường sinh của Thổ

 Đã nói "Thủy và Thổ cùng sinh ở Thân", lại nói "Thổ sinh ở Tỵ", là sao? Thủy Thổ sinh ở Thân là thuyết của nhà âm dương; Thổ sinh ở Tỵ là thuyết của nhà y. Vì trong ngũ hành chỉ có Thổ là chia ra thể và dụng: đức dày chở vạn vật, ở giữa mà không đem ra dùng, đó là thể (bản chất) của Thổ; tản ra bốn góc, như vượng ở bốn quý, mỗi lần mười tám ngày, đó là dụng (công dụng) của Thổ. Thể sinh ở Tỵ là nhờ lộc của cha mẹ (Hỏa); dụng sinh ở Thân là nối ngôi cha mẹ mà sinh. (Sách của Lý Hư Trung)

 Xét về hình sắc thì Thủy đen, Hỏa đỏ, Mộc xanh, Kim trắng, Thổ vàng, đó là màu chính của ngũ hành. Đến khi biến đổi thì không như thế: thường khi sinh vượng thì theo màu chính; sinh vượng thì chính khí đầy đủ, có thể thấy màu chính. Khi tử tuyệt thì theo màu của mẹ: Thủy là mẹ của Mộc, nên Mộc tử tuyệt thì màu đen; Mộc là mẹ của Hỏa, nên Hỏa tử tuyệt thì màu xanh; Hỏa là mẹ của Thổ, nên Thổ tử tuyệt thì màu đỏ; Thổ là mẹ của Kim, nên Kim tử tuyệt thì màu vàng; Kim là mẹ của Thủy, nên Thủy tử tuyệt thì màu trắng. Ngũ hành tử tuyệt thì khí trở về gốc, hiện ra màu của mẹ; như người gặp đau khổ thì rên gọi mẹ, chính là nghĩa ấy.

 Lúc thành hình, quan đới thì theo màu của vợ (hành mà mình khắc); vì tuổi nhỏ, tuổi tráng niên và lúc già yếu là lúc phải nhờ vợ. Lúc bệnh, bại thì theo màu của quỷ (hành khắc mình); vì đất bệnh bại là quê của quỷ, bị khắc thì khí về với quỷ. Lúc vượng, mộ thì theo màu của con (hành mình sinh ra); vì vượng là lúc truyền lại, mộ là lúc thu cất, nên màu ở nơi con. Về số thì Thủy là một, Hỏa là hai, Mộc là ba, Kim là bốn, Thổ là năm; vượng, sinh thì gấp đôi, tử tuyệt thì giảm một nửa, cứ theo lẽ ấy mà suy. (Chúc Thần Kinh)

 Lệ về vượng, tướng, tù, hưu, tử của ngũ hành (năm trạng thái mạnh yếu của mỗi hành theo từng mùa, giải thích ở dưới)

 Mùa xuân: Mộc vượng, Hỏa tướng, Kim tù, Thủy hưu, Thổ tử.

 Mùa hạ: Hỏa vượng, Thổ tướng, Thủy tù, Mộc hưu, Kim tử.

 Mùa thu: Kim vượng, Thủy tướng, Hỏa tù, Thổ hưu, Mộc tử.

 Mùa đông: Thủy vượng, Mộc tướng, Thổ tù, Kim hưu, Hỏa tử.

 Luận rằng: hành đang đúng mùa của mình là vượng (mạnh nhất, đang nắm quyền); hành được nó sinh ra là tướng (mạnh thứ hai, như vị tướng phò vua); hành bị nó khắc là tử (yếu nhất, như chết); hành sinh ra nó là hưu (đã sinh con nên lui về nghỉ, yếu dần);

 hành khắc nó là tù (bị giam hãm, khốn đốn). Riêng Thổ không có vượng, Kim không có tướng, Thủy không có tử, Hỏa không có hưu, Mộc không có tù, cớ sao vậy? Vì một năm (?) ba trăm sáu mươi ngày, mỗi hành đều vượng bảy mươi hai ngày; riêng Thổ là mẹ của vạn vật, vượng ở bốn quý, mỗi lần mười tám ngày. Hoàng Đế nói: Thổ vào mùa trường hạ (khoảng cuối mùa hạ) thì Thổ vượng, Kim tướng, Thủy tử, Hỏa hưu, còn Mộc hưu (?) thì có thể biết được. Diêm Đông Tẩu nói: Đoán mệnh càng phải xét kỹ điều này, thì cái hung có khi thành cát, cái cát có khi thành hung. Như Tân Tỵ gặp Canh Dần, là gặp kiếp sát (sao hung chủ bị cướp đoạt, tai họa) cũng như gặp hại tử, thế mà cái hung có khi lại thành cát. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.

 Bàn về ngũ hành

 * Ngũ hành tự sinh, tự vượng, tự lâm quan, tự tử, tự tuyệt (tức cặp can chi mà hành nạp âm của nó tự đứng đúng ở giai đoạn ấy trên chính địa chi của mình)

 Giáp Thân Thủy, Bính Dần Hỏa, Kỷ Hợi Mộc, Tân Tỵ Kim, Mậu Thân Thổ: tự sinh.

 Bính Tý Thủy, Mậu Ngọ Hỏa, Tân Mão Mộc, Quý Dậu Kim, Canh Tý Thổ: tự vượng.

 Quý Hợi Thủy, Ất Tỵ Hỏa, Canh Dần Mộc, Nhâm Thân Kim, Đinh Hợi Thổ: tự lâm quan.

 Ất Mão Thủy, Đinh Dậu Hỏa, Nhâm Ngọ Mộc, Giáp Tý Kim, Kỷ Mão Thổ: tự tử.

 Quý Tỵ Thủy, Ất Hợi Hỏa, Canh Thân Mộc, Nhâm Dần Kim, Đinh Tỵ Thổ: tự tuyệt.

 * Ngũ hành không sinh, không vượng, không lâm quan, không tử, không tuyệt

 Thủy gặp Mậu Thân, Hỏa gặp Giáp Dần (?), Mộc gặp Tân Hợi, Kim gặp Ất Tỵ, Thổ gặp Canh Thân: không sinh.

 Thủy gặp Canh Tý, Hỏa gặp Bính Ngọ, Mộc gặp Quý Mão, Kim gặp Đinh Dậu, Thổ gặp Nhâm Tý: không vượng.

 Thủy gặp Đinh Hợi, Hỏa gặp Quý Tỵ, Mộc gặp Nhâm Dần, Kim gặp Bính Thân, Thổ gặp Kỷ Hợi: không lâm quan.

 Thủy gặp Quý Mão, Hỏa gặp Tân Dậu, Mộc gặp Bính Ngọ, Kim gặp Canh Tý, Thổ gặp Đinh Mão: không tử.

 Thủy gặp Tân Tỵ, Hỏa gặp Kỷ Hợi, Mộc gặp Giáp Thân, Kim gặp Mậu Dần, Thổ gặp Ất Tỵ: không tuyệt.

 Giáp Thân Thủy, Bính Dần Hỏa, Kỷ Hợi Mộc, Tân Tỵ Kim, Mậu Thân Thổ đều là ngũ hành tự trường sinh, cho nên bốn mùa không làm nó thịnh suy được, có cái lẽ tự sinh vượt ra ngoài. Người bẩm thụ được thì nhanh nhẹn sáng suốt; người quý gặp được thì tiến lên dần dần; người giàu gặp được thì thu lợi dày; đến cả người nghèo hèn gặp được cũng được tươi tốt, vì có được cái lẽ để sinh.

 Bính Tý Thủy, Mậu Ngọ Hỏa, Tân Mão Mộc, Quý Dậu Kim, Canh Tý Thổ là ngũ hành tự vượng; không đợi bốn mùa mà tự đạt đến vượng, thì cái vượng ấy ai bằng (?). Đó là phúc lực của ngũ hành, hăng hái chấn động, không gì sánh nổi.

 Nhâm Thìn Thủy, Giáp Tuất Hỏa, Quý Mùi Mộc, Ất Sửu Kim, Bính Thìn Thổ là "ấn khố" (kho chứa ấn tín, tức chỗ mộ khố) của ngũ hành, là lúc ngũ hành về gốc, trở lại bản nguyên. Phàm chỗ có kho thì ắt muốn có vật tụ vào, kho mới đầy. Giả như Nhâm Thìn Thủy làm chủ thì muốn được nhiều Thủy cùng quy về, sau đó mới nặng; lại có Kim, Mộc qua lại tương sinh thì được quyền thanh cao; nếu Thủy chế Hỏa, Hỏa chế Kim, lại có "thiên trung" (tức không vong) đến, thì gọi là mang ấn mà không đứng dậy nổi.

 Ất Mão Thủy, Đinh Dậu Hỏa, Nhâm Ngọ Mộc, Giáp Tý Kim, Kỷ Mão Thổ là ngũ hành tự tử. Sinh thì nhọc, chết thì nghỉ, đó là lẽ tự nhiên; không có đất chết thì vật không có chỗ về. Lại có cái gọi là tự tử, là được cái lẽ quy về chân thật. Phàm mệnh gặp điều này thì thông minh xuất chúng, nhiều trí tuệ mà ít phúc, lấy sự im lặng làm gốc, không lợi khi có chức vị; lấy sự đạm bạc làm việc, không lợi khi gây dựng hưng khởi; chỉ nên học đạo tìm tiên, vượt khỏi cửa sinh tử; lại còn phải xét thêm sự biến đổi.

 Quý Tỵ Thủy, Ất Hợi Hỏa, Canh Thân Mộc, Nhâm Dần Kim, Đinh Tỵ Thổ là ngũ hành tự tuyệt. Đạo trời không có gì tuyệt hẳn; vì can chi vừa gặp nhau, đã tuyệt thì lại sinh. Phàm gặp điều này thì lo hay mừng chưa định. Giả như Quý Tỵ là Thủy tuyệt, được Quý Dậu là Kim vượng hợp vào, thì gọi là Thủy trong chỗ tuyệt lại được sinh. (Chúc Thần Kinh)

 Phàm mệnh có Giáp Tý, Ất Mão, Kỷ Mão, Nhâm Ngọ, Đinh Dậu thì không được vội luận là tử; có Nhâm Dần, Quý Tỵ, Đinh Hợi, Canh Thân, Ất Hợi thì không được vội luận là tuyệt; có Bính Dần, Tân Tỵ, Giáp Thân, Mậu Thân, Kỷ Hợi thì không được vội luận là sinh khí; có Ất Sửu, Nhâm Thìn, Bính Thìn, Quý Mùi, Giáp Tuất thì không được vội luận là mộ khí; phải dùng nguyệt lệnh để phân biệt trong đục, sang hèn mà nói. (Quảng Tín Lục)

 Lý Hư Trung nói: Nhâm Dần đúng được vị trí Cấn (quẻ Cấn, ứng với hướng đông bắc), nên không thể gọi là tuyệt; Đinh Tỵ đúng được lộc của Hỏa, nên không thể gọi là tuyệt, mà lại càng vững mạnh.

 Trầm Chi nói: Vua và tướng của ngũ hành chỉ xét ở nạp âm. Phàm ngũ hành lấy sinh vượng làm vua, lâm quan làm tướng; nếu nạp âm là Mộc mà tháng, ngày, giờ sinh gặp hai vị trí Dần, Mão; Kim gặp Thân, Dậu; Thủy gặp Hợi, Tý; Hỏa gặp Tỵ, Ngọ thì đều chủ quý. (Tam Mệnh Đề Yếu)

 Còn như Câu Trần được vị trí thì không thiếu chữ tín nhỏ để làm nên điều nhân; Chân Vũ nắm quyền thì biết là bậc tài lớn mà được chia điềm lành (Câu Trần, Chân Vũ: tên các vị thần, giải thích ở lời chú dưới đây).

 Lời chú của hòa thượng Oánh: Câu Trần là thần tướng của Thổ, trong ngũ thường (năm đức: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín) ứng với tín; Chân Vũ là thần của Thủy, trong ngũ thường ứng với trí. Nếu sinh ra ở đất vượng, có phúc đức gia vào, thì có thể gọi là được vị trí, là người có tài nắm quyền.

 Lời chú của họ Vương: Lạc Lục Tử nêu (?) hai vị thần này là để nói về tính của Thủy và Thổ mà thôi.

 Tự sinh, tự vượng thì việc ra sao? Ấn và mộ cùng tốt đẹp lại càng khác thường; có quyền, có sát (sao chủ uy quyền mạnh mẽ) ắt lên đến ngôi tể tướng; không có quyền cũng được đeo túi cá vàng (vật đeo của quan lớn thời Đường, Tống).

 Như cách quý: Bính Tý, Nhâm Thìn, Canh Tý, Bính Thìn là vậy. Không vào cách, pha tạp: như Tân Tỵ gặp Bính Tý, Quý Dậu gặp Bính Dần là vậy. Trong cung tử tuyệt mà thuận theo được sinh, lại hòa với thiên ất quý nhân và lộc cùng đến, đời người gặp thế ắt rốt cuộc sẽ quý; không có lộc thì cũng vẫn có danh tiếng quý hiển.

 Có người Nhâm Ngọ gặp Đinh Mão, Đinh và Nhâm hợp nhau, lộc của Đinh ở Ngọ, nên tích được của cải rồi sau mới quý. (Quỷ Cốc Yếu Quyết)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video