Bàn về phép nạp âm của Lục Giáp (sáu tuần Giáp, tức trọn sáu mươi cặp can chi; nạp âm là cách gán mỗi cặp can chi vào một hành trong ngũ hành — Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ — theo âm luật)
Sách "Lục vi chỉ luận" nói: Khí trời bắt đầu ở Giáp, khí đất bắt đầu ở Tý. Tý với Giáp hợp lại thì gọi là tuế (năm). Lấy mười thiên can (Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) phối với mười hai địa chi (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi), hết vòng lại bắt đầu lại, thì thành Lục Giáp.
Phàm muốn biết nạp âm thì làm như sau: chi Tý, Ngọ đếm đến can Canh; Sửu, Mùi đếm đến Tân; Dần, Thân đếm đến Mậu; Mão, Dậu đếm đến Kỷ; Thìn, Tuất đếm đến Bính; Tỵ, Hợi đếm đến Đinh. Được số bảy là khí Tố Hoàng (vàng trắng) của phương tây, nạp âm thuộc Kim. Được số ba là khí Đan Thiên (trời đỏ) của phương nam, nạp âm thuộc Hỏa. Được số chín là khí Dương Cửu của phương đông, nạp âm thuộc Mộc. Được số một là khí tổng quản ở trung ương, nạp âm thuộc Thổ. Được số năm là khí Huyền Cực (cực đen) của phương bắc, nạp âm thuộc Thủy. Cho nên có bài tụng rằng: "Bảy là Kim, ba là Hỏa, chín là Mộc, một là Trung ương (Thổ), được năm đều là Thủy, nạp âm nên xét kỹ".
Ví như Giáp Tý, Giáp Ngọ thì đếm từ Giáp đến Canh; Ất Sửu, Ất Mùi thì đếm từ Ất đến Tân; số đều là bảy, nên nạp âm đều thuộc Kim. Bính Dần, Bính Thân đếm từ Bính đến Mậu; Đinh Mão, Đinh Dậu đếm từ Đinh đến Kỷ; số đều là ba, nên nạp âm thuộc Hỏa. Mậu Thìn, Mậu Tuất đếm từ Mậu đến Bính; Kỷ Tỵ, Kỷ Hợi đếm từ Kỷ đến Đinh; số đều là chín, nên nạp âm thuộc Mộc. Canh Tý, Canh Ngọ, Tân Mùi, Tân Sửu số đều là một, nên nạp âm thuộc Thổ. Bính Tý, Bính Ngọ đếm từ Bính đến Canh; Đinh Mùi, Đinh Sửu đếm từ Đinh đến Tân; số đều là năm, nên nạp âm thuộc Thủy. Còn lại đều theo cách này.
Trên đây chỉ đếm can, không đếm chi. Giả như từ Bính đến Canh thì là Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, số là năm. Lại như từ Giáp đến Canh thì là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, số là bảy. (Theo sách "Tam lịch hội đồng")
Giáp Tý là Kim "tòng cách" (kim có thể theo tay người mà đổi hình, tức nung đúc được) (?), khí của nó tản mát. Được Thổ Mậu Thân, Thủy Quý Tỵ phụ giúp thì tốt. Mậu Thân là đất Lâm quan của Kim (Lâm quan: giai đoạn thứ tư trong vòng mười hai giai đoạn sống của mỗi hành — Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng — ví như người trưởng thành ra làm quan, sức đang lên mạnh), Thổ lại càng vượng (đang lúc mạnh nhất) ở Tý (?), ắt có thể sinh thành. Quý Tỵ thì gắn với chỗ Kim sinh ra ở Tỵ, Thủy vượng ở Tý; nạp âm mỗi bên đều có chỗ quy về. Đây lại là "Triều nguyên lộc" (lộc chầu về gốc, một thế tốt) (?). Kỵ lửa Đinh Mão, Đinh Dậu, Mậu Ngọ.
Diêm Đông Tẩu nói: Giáp Tý Kim là Tiến thần (sao chủ tiến lên thuận lợi), bẩm đức trầm lặng, linh diệu ở bên trong; bốn mùa đều tốt. Nếu vào quý cách (thế cục tốt chỉ người sang trọng), nhận được vượng khí (khí đang lúc mạnh), thì nghề học tinh vi, chủ vinh hiển đỗ đầu.
Ất Sửu là Kim ở ngay kho của mình (Sửu là "khố" — kho, cũng gọi là mộ, nơi hành Kim thu về cất giấu), lửa không khắc được, vì đó là kim đã lui về cất giấu. Nếu không bị hình (các địa chi hình phạt nhau), hại (làm hại nhau), xung (đối đầu nhau), phá (phá nhau) thì chưa từng không hiển vinh. Chỉ kỵ lửa Kỷ Sửu, Mậu Ngọ, Kỷ Mùi.
Diêm Đông Tẩu nói: Ất Sửu Kim là Chính ấn (sao Ấn ở đúng vị trí chính, chủ quyền chức, được che chở), có phúc đức lớn. Sinh mùa thu, mùa đông thì giàu sang sống lâu; sinh mùa xuân, mùa hạ thì trong tốt có xấu. Vào cách thì lập công hưởng phúc; nếu mang sát (sao dữ) thì thuộc loại hội tụ điều xấu. Sách "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Giáp Tý, Ất Sửu là kim chưa thành đồ vật, gặp lửa thì thành, gặp nhiều lửa thì tốt.
Bính Dần là lửa rực rỡ (?); không có nước chế ngự thì thành họa thiêu đốt dữ dội. Nhưng nước thì không nên gặp, chỉ ưa nước Giáp Dần đến ngay vị trí mà giúp. Cũng gọi là Triều nguyên lộc.
Sách "Ngũ hành yếu luận" nói: Lửa Bính Dần hưởng khí sáng suốt, thuần khiết, có đức sinh sôi của bốn mùa. Vào quý cách thì văn chương rực rỡ ứng phát, chủ sang về khoa giáp (đỗ đạt trong thi cử).
Đinh Mão là lửa ẩn ánh sáng, khí yếu, nên cần Mộc sinh cho; gặp Thủy thì xấu, trong đó nước Ất Mão, Ất Dậu là độc nhất.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Đinh Mão là lửa ở Mộc dục (giai đoạn thứ hai trong mười hai giai đoạn, ví như trẻ mới sinh được tắm gội, còn non yếu), chứa khí sấm động gió nổi. Có nước giúp thì thông đạt; có đất chở thì nền dày; lấy gỗ nuôi thì thành văn vẻ; lấy kim bao bọc (?), mà lại gặp mùa hạ thì hung bạo.
Lạc Lộc Tử (tác giả một sách mệnh học cổ) nói: Bính Dần, Đinh Mão mùa thu nên giữ gìn. Hòa thượng Oánh chú rằng: Bính Dần, Đinh Mão thuộc loại lửa đốt; mùa thu nên giữ gìn là vì Thủy sinh ra vào mùa thu. Sách "Quỷ Cốc di văn" nói: Bính Dần, Đinh Mão vào thu, đông nên giữ gìn. Lời chú: Mộc không chạy về phương nam, Hỏa không vượng ở phương tây; lửa đến thu, đông thì thế e chẳng được lâu.
Mậu Thìn là gỗ nằm dưới hai lớp đất (cả can Mậu và chi Thìn đều thuộc Thổ), nhiều kim cũng không khắc được, vì Thổ sinh Kim, giữa chúng có đạo mẹ con; được Thổ sinh cho là tốt.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Ba vị Mậu Thìn, Canh Dần, Quý Sửu nổi bật về đức Mộc trong sạch, mạnh mẽ. Sinh mùa xuân, hạ thì có thể tự đứng một mình mà gắng sức, theo thời biến mà thành công; nếu lại được vượng khí thì có chí vượt mây, vút khỏi khe sâu. Chỉ kỵ sinh mùa thu, dù ôm chí tiết nhưng bị khuất không vươn lên được. Kỷ Tỵ là gỗ gần lửa; Kim từ đây sinh ra nhưng không hại ta; kỵ gặp lửa đang sinh vượng (đang ở giai đoạn sinh ra hoặc mạnh nhất).
Diêm Đông Tẩu nói: Kỷ Tỵ ở cung Tốn (quẻ Tốn trong bát quái, ứng với hướng đông nam, tượng là gió) là gỗ bị gió lay, gốc nguy dễ bật. Hòa nó bằng Kim, Thổ, vận đi về phương đông nam thì thành gỗ dùng được. Tuy ngoài dương trong âm, nhưng nếu không có gì phụ giúp thì khí nó tản mát (?), lại bị quỷ (hành khắc mình, ở đây là Kim) mới sinh khắc chế, đó là gốc của kẻ vô dụng.
Lạc Lộc Tử nói: Kỷ Tỵ, Mậu Thìn qua cung Càn thì thoát nạn. Hòa thượng Oánh chú rằng: Kỷ Tỵ, Mậu Thìn đều thuộc số Mộc; phương tây là đất vượng của Kim — "quỷ" của Mộc; Mộc nạp âm đến đây thì tuyệt (giai đoạn khí đã dứt hẳn), gọi là gặp hạn. Nếu qua được cung Càn, Hợi (quẻ Càn ứng hướng tây bắc, chi Hợi thuộc Thủy), Mộc được nước để lớn lên, nên thoát nạn.
Canh Ngọ, Tân Mùi là đất mới sinh, Mộc không khắc được; chỉ kỵ nước nhiều trái lại làm hại khí nó. Mộc nhiều thì lại có chỗ quy về, vì Mộc quy về Mùi (Mùi là mộ của Mộc).
Diêm Đông Tẩu nói: Canh Ngọ, Tân Mùi, Mậu Thân, Đinh Tỵ đều là đất đức dày, bao dung, trấn tĩnh, khí hòa vui thuận, phúc lộc dồi dào. Vào cách thì nhiều lần giữ chức trấn trị một phương, có công ban ơn rộng khắp, thương yêu muôn người.
Nhâm Thân là Kim ở Lâm quan, lợi gặp Thủy, Thổ; nếu gặp lửa Bính Thân, Bính Dần, Mậu Ngọ thì thành tai hại.
Diêm Đông Tẩu nói: Kim Nhâm Thân nắm uy của thiên tướng (tướng nhà trời) (?), nhờ khí Lâm quan. Vào thu, đông thì nắm quyền sinh sát; vào xuân, hạ thì tốt ít xấu nhiều. Vào cách thì tự gắng lập công danh; mang sát thì lấy sự khắc nghiệt, bóc lột làm tài.
Quý Dậu là Kim cứng đã thành. Hỏa đến Dậu thì tử (giai đoạn đã chết), gặp lửa có hại gì; chỉ kỵ lửa Đinh Dậu đến ngay vị trí khắc nó.
Diêm Đông Tẩu nói: Quý Dậu là Kim tự vượng (tự ở đúng chỗ mạnh nhất của mình), bẩm khí thuần túy. Sinh xuân, hạ thì tính sáng suốt; thu, đông càng sang. Vào cách thì công nghiệp, khí tiết vượt hẳn mọi người; mang sát thì lúc trẻ cứng mạnh, sau bốn mươi tuổi dần thành người đức thuần. "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Nhâm Thân, Quý Dậu ở vị trí Kim vượng, không nên vượng thêm, vượng thêm thì hại vật; không nên gặp lửa, gặp lửa thì tự hại mình.
Giáp Tuất là lửa ở ngay kho của mình, không ngại nhiều nước; chỉ kỵ Nhâm Tuất, đó gọi là bị khắc ngay trong mộ, họa khó thoát.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Lửa Giáp Tuất là gò, là kho, chứa khí chí dương cất kín. Quý cách gặp được thì giàu sang rạng rỡ; chỉ kỵ sinh mùa hạ, phải phòng trong tốt có xấu.
Ất Hợi là lửa ẩn ánh sáng, khí bị vùi lấp không phát ra. Nhờ các Mộc Kỷ Hợi, Tân Mão, Kỷ Tỵ, Nhâm Ngọ, Quý Mùi sinh cho thì tinh thần vượng tướng (đang mạnh và đang lên). Có nước Quý Tỵ, Quý Hợi, Bính Ngọ thì không tốt.
Diêm Đông Tẩu nói: Lửa Ất Hợi tự tuyệt (tự ở đúng chỗ khí dứt), chứa khí sáng suốt, nhanh nhạy mà tự tĩnh; giấu ánh sáng, ẩn lối đi (?), lặng lẽ không hình. Người bẩm được đúng số thì là cao nhân hiểu đạo huyền diệu, là quân tử đức tốt.
Bính Tý là nước chảy lan, không kỵ nhiều đất; chỉ ghét Canh Tý, đó là đang lúc vượng mà gặp quỷ, không gì chẳng lành bằng.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Bính Tý là nước tự vượng, dương ở trên, âm ở dưới, tinh và thần đều đủ. Người bẩm được thì trời phú cho tính rộng rãi, hiểu biết và độ lượng sâu xa. Sinh xuân, hạ thì là khí giúp vật, nhiều công làm lợi, ban ơn.
Đinh Sửu là nước tụ phúc, rất ưa Kim sinh cho; kỵ Tân Mùi, Bính Thìn, Bính Tuất hình phá.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Đinh Sửu, Ất Dậu về số là nước khe yếu, âm thịnh dương yếu. Người bẩm được thì khí độ, hiểu biết trong sáng, nhiều trí tuệ mà ít phúc. Nếu được vượng khí của Thủy, Mộc bao bọc thì âm dương hài hòa, thành kẻ sĩ (?) hiển đạt, cao sang.
Mậu Dần là đất bị thương, yếu nhất, cần lửa sinh vượng để giúp khí; kỵ các loại Mộc Kỷ Hợi, Canh Dần, Tân Mão khắc nó, chủ họa chết yểu.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Hai vị Mậu Dần, Bính Tuất cưỡi khí dày của đức Thổ; một vị chứa lửa đang sinh, một vị chứa lửa đang ngủ. Đó gọi là khí dương thiêng ẩn ở bên trong, là giờ khắc phúc lành. Quý cách được thì đạo đức trùm đời, sang tột bậc bề tôi. Thân vương, con nhà quyền quý phần nhiều sinh vào ngày này. Cách thường được thì cũng chủ phúc thọ lâu dài, trước sau an nhàn.
Kỷ Mão là đất tự tử (tự ở đúng chỗ khí đã chết), còn tệ hơn nữa. Quý ở chỗ được các lửa Đinh Mão, Giáp Tuất, Ất Hợi, Kỷ Mùi do hợp mà tới, để đem phúc đến.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Kỷ Mão là đất tự tử, dựng ở vị Chấn (quẻ Chấn, ứng hướng đông, tượng là sấm); gió đi sấm động, tản ra thành khí hòa, đức tự rỗng không. Người bẩm được phần nhiều có đạo hạnh, theo biến đổi mà thích nghi, có phúc thọ dưỡng sinh tự tại. Chỉ không lợi gặp tử, tuyệt, gặp thì thành kẻ đi mãi không về (?).
Sách "Tam mệnh toản cục" nói: Mậu Dần, Kỷ Mão là đất bị thương, không nên có Mộc làm tổn hại, vì đất ấy không có sức. "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Đất Mậu Dần, Kỷ Mão không nên gặp nước, gặp nước không thành tài (tiền của); không sợ Mộc, gặp Mộc càng chắc. Mậu Dần nhận vượng khí của đức Thổ mà chứa lửa đang sinh, ai được thì chủ phúc thọ lâu dài; người sang phần nhiều sinh vào ngày này. Kỷ Mão không nên gặp lại tử, tuyệt, gặp thì xấu.
Canh Thìn là Kim tụ khí, không cần lửa chế mà tự thành đồ vật; lửa mạnh trái lại làm hỏng đồ. Lửa ở Bệnh (giai đoạn suy yếu sinh bệnh), Tuyệt thì không hại; nếu là lửa Giáp Thìn, Ất Tỵ thì xấu không kể xiết. Nó cũng không khắc được nhiều Mộc; thêm khí cho ta cũng chỉ thêm rườm (?).
Diêm Đông Tẩu nói: Kim Canh Thìn có đức cứng mạnh, trầm hậu, bẩm tính thông minh hiển đạt. Sinh xuân, hạ thì họa phúc nương nhau; thu, đông thì tài hoa đầy đủ. Vào cách thì càng giỏi văn võ; mang sát thì thích đùa giỡn với binh quyền.
Tân Tỵ là Kim tự sinh (tự ở đúng chỗ Trường sinh của mình), tinh thần đầy đủ, thể khí hoàn bị, không kỵ lửa cháy dữ. Chỉ kỵ lửa Bính Dần, Ất Tỵ, Mậu Ngọ, vì Kim sinh ở Tỵ mà ở đây không sinh được, bại (tức Mộc dục) ở Ngọ, tuyệt ở Dần mà khí tán; lại gặp lửa đang sinh vượng thì sao chịu nổi.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Kim Tân Tỵ là Học đường tự sinh (Học đường: sao chủ học hành, ở chỗ Trường sinh của hành), có đức sáng suốt, quý lạ. Thu, đông được sức, trọn vẹn mười phần; xuân, hạ thì bảy phần xấu, ba phần tốt. Vào quý cách thì chủ học hạnh lỗi lạc, thân được thanh quý, thường ôm lòng giúp đời. "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Canh Thìn, Tân Tỵ là kim chưa thành đồ, nên gặp lửa; vì Tân Tỵ là tự sinh, Tỵ thuộc Hỏa, ai được thì ngày càng rực rỡ.
Nhâm Ngọ là gỗ mềm hòa, cành thân yếu ớt. Mộc sinh Hỏa, nhưng kỵ gặp nhiều lửa, nhiều thì cháy rụi. Dù Kim đang sinh vượng cũng không làm hại được, vì Kim đến chỗ ta (Ngọ) thì bại; được Kim trái lại sang. Thủy, Thổ thịnh cũng sang. Chỉ kỵ Kim Giáp Ngọ làm hại.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Nhâm Ngọ là gỗ tự tử. Mộc tử, tuyệt thì hồn đi chơi mà thần khí linh tú. Người bẩm được thì nổi bật đức tĩnh lặng sáng suốt, ôm cái dũng của người nhân, lấy chủ làm công hạnh (?). Có thể nói là tĩnh mà có dũng, sống lâu thêm thọ.
Quý Mùi là gỗ ở ngay kho của mình, gặp sinh vượng càng tốt. Dù Kim Ất Sửu cũng không xung phá được, mỗi bên về gốc của mình mà không phạm nhau. Kỵ Kim Canh Tuất, Ất Mùi.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Gỗ Quý Mùi là Chính ấn, nổi bật đức văn minh gặp hội tốt; người bẩm được phần nhiều mang tài hiếm có trong đời, hưởng phúc thanh cao, vinh hiển. "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Nhâm Ngọ, Quý Mùi gọi là gỗ dương liễu, vì Mộc đến Ngọ thì tử, đến Mùi thì mộ (giai đoạn vào mồ, thu tàng); cho nên giữa mùa hạ lá rậm. Được thời thì giàu và thọ; không được thời thì nghèo và yểu.
Giáp Thân là nước tự sinh, khí chảy lan, nên có chỗ để quý (?), cũng nhờ Kim sinh cho; không kỵ nhiều đất, chỉ ghét đất Mậu Thân, Canh Tý.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Nước Giáp Thân tự sinh, chứa Thiên chân học đường (Học đường thuần chân của trời) (?); được mà vào cục thì chủ trí thức thông tuệ, diệu dụng vô cùng.
Ất Dậu là nước tự bại (tự ở đúng chỗ Mộc dục, khí còn yếu), nhờ nhiều Kim giúp, vì khí ta đã yếu thì phải nhờ mẹ (Kim sinh Thủy, Kim là mẹ) nuôi. Kỵ đất Kỷ Dậu, Ất Mão (?), Mậu Thân, Canh Tý, Tân Sửu, gặp thì chết yểu, nghèo hèn.
Bính Tuất là đất phúc mạnh lộc dày, Mộc không khắc được; kỵ gặp Kim đang sinh vượng; nếu gặp lửa mạnh thì sang không kể xiết.
Đinh Hợi là đất ở Lâm quan, Mộc không khắc được; ghét nhiều Kim, cần được lửa sinh cứu mới tốt; kỵ gỗ Kỷ Hợi, Tân Mão.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Hai đất Đinh Hợi, Canh Tý bên trong chứa số trọn vẹn, trong cứng ngoài hòa. Người bẩm được có định lực; trên dưới được vượng khí của Thủy, Hỏa giúp thì có thể lập công, làm việc, dám làm những việc uy mạnh, quả quyết.
Mậu Tý, Kỷ Sửu là lửa trong nước, cũng gọi là lửa của thần long (rồng thiêng); gặp nước mới sang; có thể coi là vua của Lục khí (sáu khí của trời: gió, lạnh, nắng, ẩm, khô, lửa).
"Ngũ hành yếu luận" nói: Mậu Tý chứa khí tinh thần, ánh sáng đầy đủ chắc thật, làm phúc giữ gìn sự sống cho bốn mùa. Vào quý cách thì là bậc đại nhân quân tử, khí độ bao dung, giàu sang, trọn đời tốt đẹp. Kỷ Sửu là lửa của thiên tướng, lại là nhà gốc của Thiên Ất (sao quý nhân bậc nhất, chủ được người sang giúp đỡ), chứa khí uy phúc sáng dày, bùng phát mạnh mẽ. Bậc quý cưỡi được nó thì có đức của tướng, đỗ đầu mà lập công. "Chúc thần kinh" nói: Kỷ Sửu là lửa ở Thai, Dưỡng (hai giai đoạn thụ thai và nuôi dưỡng trong bụng mẹ, chuẩn bị sinh lại), khí dần thịnh; nếu gặp lửa Bính Dần, Mậu Ngọ giúp thì có thể thành công giúp vật.
Canh Dần, Tân Mão là gỗ chịu rét cuối năm, tuyết sương không đổi được tiết tháo của nó, huống chi Kim mà khắc được sao? Trên có Canh, Tân (hai can thuộc Kim), không cần chế sửa mà tự nhiên thành gỗ dùng được.
Diêm Đông Tẩu nói: Gỗ Tân Mão tự vượng. Sinh xuân, hạ thì khí tiết vươn cao, lập công làm việc; sinh mùa thu thì ngông cuồng nóng nảy, bị bẻ gãy, chí mạnh không vươn được.
Nhâm Thìn là nước ở ngay kho của mình, như chỗ ao đầm nước đọng; kỵ Kim đến phá vỡ. Nếu gặp lại Nhâm Thìn thì gọi là tự hình (chi Thìn gặp Thìn tự hình phạt nhau); gặp Thìn khác thì không lỗi gì. Gặp nhiều Thủy, Thổ đều mừng; chỉ sợ nước Nhâm Tuất, Quý Hợi, Bính Tý, sinh vượng quá mức thì tràn lan không chỗ về.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Nước Nhâm Thìn là Chính ấn, chứa đức trong sáng, tưới nhuần. Người bẩm được thì bao dung rộng lớn, lòng hiểu biết như gương. Sinh xuân, hạ được thì phúc tuệ lớn; sinh thu, đông được thì thuộc loại gian trá, đức mỏng.
Quý Tỵ là nước tự tuyệt, gọi là dòng cạn. Nếu gặp đất dày mạnh Bính Tuất, Đinh Hợi, Canh Tý thì sắp cạn đến nơi; nếu được Kim tam hợp (ba địa chi hợp lại thành cục của một hành) đang sinh vượng sinh cho thì nguồn suối cuồn cuộn, đầy chỗ trũng rồi tiến tới (ý câu sách Mạnh Tử: nước chảy lấp đầy chỗ trũng rồi mới chảy tiếp).
"Ngũ hành yếu luận" nói: Quý Tỵ, Ất Mão là nước tự tuyệt, tự tử, là tinh chân thật của chí âm lui về cất giấu, giữ gìn nuôi dưỡng mà ngưng thành khí quý. Quý cục bẩm được thì thuộc loại quân tử hiểu đạo huyền diệu, thân luôn giữ đức thường (?), có công đến muôn vật.
Giáp Ngọ là Kim tự bại, cũng gọi là kim mạnh dữ; gặp lửa sinh vượng mới thành đồ. Kỵ lửa Đinh Mão, Đinh Dậu, Mậu Tý, gặp thì xấu.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Kim Giáp Ngọ là khí đứng đầu của Tiến thần, có đức cứng rắn sáng suốt; thu, đông thì tốt, xuân, hạ có khi xấu. Vào quý cách thì chủ đỗ đầu trường thi, lập công thống lĩnh đông người; không đúng thời mà mang sát thì hung bạo, khắc nghiệt, nhẫn tâm, ít ơn ít nghĩa.
"Chúc thần kinh" nói: Kim Giáp Ngọ hại vì mạnh dữ, nếu có cái đè nén thì thành trầm lặng. Lời chú: Kim cát sỏi cứng cỏi, phóng túng, thích giết; đè nén nó là dùng lửa mà đổi tính nó. "Quỷ Cốc di văn" nói: Giáp Ngọ ưa quan quỷ (hành khắc mình, ở đây là Hỏa). Lý Hư Trung (nhà mệnh học đời Đường) nói: Kim Giáp Ngọ hại vì mạnh dữ, gỗ Nhâm Tý lỗi vì mềm yếu; nếu Nhâm Tý được Giáp Ngọ, hoặc Giáp Ngọ được Nhâm Tý, âm dương đều ở đúng vị chuyên của mình, thì lại thành sáng thiêng.
Ất Mùi là Kim ở thiên khố (kho lệch, không phải kho chính của hành mình), cũng muốn có lửa chế, mà có Thổ sinh cho thì phúc mạnh, khí tụ. Kỵ lửa Kỷ Mùi, Bính Thân, Đinh Dậu.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Kim Ất Mùi về số là kho của Mộc, lại là thiên tướng, có đức nhân thuần nghĩa dày, đi đâu cũng tốt. Quý cách được thì là anh kiệt hiếm có ở đời, đứng đầu giới sĩ phu. Cách thường được, dù mang sát, bị xung phạm, cũng là người quân tử giữa đám tiểu nhân, là người sống lâu.
Bính Thân là lửa tự bệnh, Đinh Dậu là lửa tự tử, khí rất yếu, nhờ Mộc giúp thì khí mới sinh. Kỵ nước Giáp Thân, Ất Dậu, Giáp Dần, Ất Mão.
Diêm Đông Tẩu nói: Bính Thân là lửa bệnh; lấy Mộc làm đức văn minh, lấy Thủy làm tính rộng rãi, lấy Thổ làm nền phúc tuệ, chỉ có Kim là bạo ngược; dù có cát thần (sao tốt) cũng đổi thành khí bất hòa. "Ngũ hành yếu luận" nói: Lửa Đinh Dậu tự tử, chứa khí giấu mình lặng lẽ, ngoài hòa trong cứng. Quý cách bẩm được thì phần nhiều là quân tử có đạo, (đó là) đức hạnh không phải tự nhiên mà có (?).
Mậu Tuất là gỗ trong đất, kỵ gặp lại Thổ; nếu nạp âm Thổ nhiều thì một đời gian truân. Kim không khắc được, vì khí Kim đến Tuất thì tán; gặp Kim lại có thể đem phúc tới. Lợi gặp nhiều Thủy; Mộc thịnh thì thành quý cách.
Diêm Đông Tẩu nói: Gỗ Mậu Tuất là rễ côi đứng một mình; được vượng khí Thủy, Hỏa hòa vào thì có đức sáng suốt, tốt đẹp, chắc thật. Vào cách thì văn chương tiến đạt, phúc lộc trước sau; nhưng vì cưỡi khí thiên tướng nên chủ trải đủ gian hiểm, tiết tháo không đổi, rồi mới thấy phúc lúc về già.
Kỷ Hợi là gỗ tự sinh,
gốc rễ rậm rạp, không kỵ nhiều Kim, chỉ ghét Kim Tân Hợi, Tân Tỵ, Quý Dậu. Nếu gặp nước Kỷ Mão (?), Đinh Mùi, gỗ Quý Mùi thì chưa từng không đại quý.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Gỗ Kỷ Hợi tự sinh, nổi bật đức anh tài vượt trội; được ở chỗ chuyển đạt thì phần nhiều thanh quý, hiển đạt từ trẻ. Diêm Đông Tẩu nói: Gỗ Kỷ Hợi được thời thì thanh quý, không được thời thì vất vả.
Canh Tý là đất đức dày, khắc được nhiều nước, không kỵ Mộc khác, vì Mộc đến Tý thì không có khí. Nếu gặp Kim Nhâm Thân thì gọi là Minh vị lộc (lộc ở vị sáng, một thế tốt) (?), ắt sang.
Tân Sửu là đất tụ phúc, nhiều Mộc không khắc được, vì Sửu là kho của Kim, trong Sửu có Kim, gặp Mộc có hại gì.
"Ngọc tiêu bảo giám" nói: Đất Canh Tý, Tân Sửu ưa Mộc mà ghét Thủy; gặp Mộc là quan, gặp Thủy thì không hợp. Diêm Đông Tẩu nói: Đất Tân Sửu, Kỷ Dậu bên trong chứa số Kim, đức dày tính cứng, hòa mà không a dua; trên dưới được vượng khí Thủy, Hỏa giúp thì uy danh, công nghiệp lẫy lừng, thấy ở chỗ dám làm.
Nhâm Dần là Kim tự tuyệt, Quý Mão là Kim khí tán; gặp nhiều lửa thì mất khí, chỉ có Thủy, Thổ chầu về thì tốt.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Nhâm Dần, Quý Mão là Kim hư mỏng, có đức nhân thì mềm, nghĩa thì cứng. Thu, đông thì mạnh mà không xấu, cái xấu trở thành điềm tốt; xuân, hạ thì trong xấu ngoài tốt, cái tốt lại đi trước cái xấu (?). Vào quý cách thì chí tiết sáng suốt; mang sát thì hung bạo, không được chết yên lành.
"Tam mệnh toản cục" nói: Quý Mão là Kim tự thai (tự ở đúng chỗ Thai của mình); nếu gặp lửa trong lò Bính Dần, Đinh Mão thì lửa không thành quỷ, vì kim còn ở Thai vào lò thì thành đồ, ắt hiển đạt cao.
Giáp Thìn là lửa ở thiên khố, được nhiều lửa giúp thì tốt, gọi là cùng khí cứu nhau để bù chỗ thiếu. Nếu gặp gỗ Mậu Thìn, Mậu Tuất sinh cho thì thành quý cách; kỵ nước Nhâm Thìn, Nhâm Tuất, Bính Ngọ, Đinh Mùi, độc nhất.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Giáp Thìn là lửa của thiên tướng, chứa khí nhanh nhạy, gắt mạnh; vào quý cách thì vượt bậc, đỗ đầu về văn; lợi thu, đông, không lợi mùa hạ.
Ất Tỵ là lửa ở Lâm quan, nước không khắc được, vì Thủy tuyệt ở Tỵ; được nước giúp thì thuần túy; nếu được hai ba lửa giúp cũng tốt.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Lửa Ất Tỵ chứa khí thuần dương phát ra ở cung Tốn, ánh sáng đầy đủ; xuân, đông hướng về tốt, hạ, thu hướng về xấu.
Bính Ngọ, Đinh Mùi là nước sông Ngân, đất không khắc được; vì là nước trên trời nên Kim dưới đất không sinh được. Sinh vượng quá mức thì trái lại làm hại muôn vật; tử tuyệt quá nhiều thì lại không sinh được muôn vật.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Bính Ngọ là nước cao tột, mang khí ấm áp, dày dặn của phương nam; người bẩm được phần nhiều có khí chất hiểu đạo, linh hoạt biến hóa, sáng dạ khác thường, có tài làm việc, vượt hẳn đám đông. Đinh Mùi có đủ số trọn của Tam tài (trời, đất, người), được khí xung hòa (hòa hợp quân bình); người bẩm được chủ tinh, thần, khí đều đầy đủ, căn tính cao diệu, thấu hết đạo biến hóa.
Mậu Thân là đất gò chồng chất; Mộc tuyệt ở Thân nên không khắc được; nếu gặp nhiều Kim, Thủy giúp thì là cách giàu sang, tôn vinh.
Kỷ Dậu là đất tự bại, khí không đủ, nhờ lửa giúp; gặp lửa Đinh Mão, Đinh Dậu thì tốt. Rất kỵ tử, tuyệt; sợ gỗ Tân Mão, Tân Dậu, gặp thì tai nạn, gian truân, chết yểu.
Canh Tuất, Tân Hợi là Kim cứng đã thành, không thể gặp lửa, sợ bị hại; nếu được Thủy, Thổ giúp thì sang.
Diêm Đông Tẩu nói: Canh Tuất là Kim ở mộ của Hỏa, có sự hung bạo cậy mình cứng mạnh; thu, đông may ra trầm hậu; xuân, hạ động là sinh hối lỗi. Người quân tử thì nắm quyền binh và hình pháp; kẻ tiểu nhân thì buông thả tính hung hãn. Kim Tân Hợi bẩm khí mạnh mẽ của quẻ Càn (quẻ tượng trời, chủ cứng mạnh), thuần sáng, trung chính; ba mùa xuân, thu, đông tốt; mùa hạ bảy phần tốt ba phần xấu. Quý cách cưỡi được thì giữ nhân giữ nghĩa; nếu mang hình sát thì làm càn, tham công.
Nhâm Tý là gỗ ở chuyên vị (can chi cùng một khí), Quý Sửu là gỗ ở thiên khố; gặp tử, tuyệt thì giàu sang, gặp sinh vượng thì nghèo hèn; nước nhiều thì chết yểu; Kim nhiều, Thổ thịnh là tốt.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Nhâm Tý là gỗ âm u, dương yếu âm thịnh, mềm mà không đứng vững, phần nhiều theo đức Thủy mà làm việc. Chỉ khi đối với nước Bính Ngọ thì thành đức thuần của Thủy và Mộc, thuộc cốt cách thần tiên, kẻ sĩ khác thường, không phải hạng thường. "Chúc thần kinh" nói: Gỗ Nhâm Tý lỗi ở mềm yếu, nếu có cái nâng lên thì thành nhân hậu mà cao minh. Lời chú: Gỗ Nhâm Tý ở đất Thủy vượng, nhờ chút khí dương trong Tý mà sinh, mềm giòn dễ gãy, là gỗ tự bại. Nâng lên tức là muốn được khí Hỏa, Thổ làm cho nó tươi tốt, thì nhân, dũng mà cao minh. "Ngọc tiêu bảo giám" nói: Gọi là gỗ dâu, chá là lấy theo thời: vào tháng tằm đã thôi ăn (?), cây dâu, chá nhận khí sinh.
Giáp Dần là nước tự bệnh, Ất Mão là nước tự tử; tuy ở tử, bệnh nhưng Thổ không khắc được, vì can chi đều là Mộc, chế được Thổ. Nếu gặp Kim Nhâm Dần, Quý Mão thì dư dả.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Hai nước Giáp Dần, Nhâm Tuất là khí ẩn nấp, đi ngược, âm hơn dương, chủ gian tà, hại vật; chỉ có lấy Hỏa, Thổ giúp vào, bớt chỗ thừa, bù chỗ thiếu, mới thành đồ lớn.
Bính Thìn là đất ở ngay kho của mình, dày và mạnh; ưa Giáp Thìn, ghét Mậu Thìn. Đất này Mộc không làm hại được, vì Bính là Hỏa, Thìn là thiên khố của Hỏa, đất đã thành đồ. Chỉ ghét gỗ Mậu Tuất, Kỷ Hợi, Tân Mão, Mậu Thìn.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Đất Bính Thìn là Chính ấn, dựng đức hội đủ năm phúc (giàu, thọ, yên lành, đức tốt, chết yên ổn); người bẩm được phần nhiều được hưởng lớn, làm việc lớn, không sang thì giàu; chỉ người phạm xung phần nhiều làm sư hoặc đạo sĩ.
Đinh Tỵ là đất tự tuyệt, nhưng lại không tuyệt, vì một Thổ ở dưới hai Hỏa (Hỏa sinh Thổ, là cha mẹ), ở trong nước của cha mẹ, nhận ơn ruột thịt, nên không tuyệt. Mộc không khắc được, lửa nhiều càng tốt.
"Ngọc tiêu bảo giám" nói: Đinh Tỵ chứa đức Hỏa của phương đông nam, là số vượng; người được thì bao dung, có phúc thọ.
Mậu Ngọ là lửa tự vượng, Kỷ Mùi là lửa ở thiên khố, ở phương Ly (quẻ Ly, ứng hướng nam, tượng lửa, ánh sáng) rực sáng, đất vượng tướng, khí rất thịnh; nước khác không làm hại, chỉ kỵ nước trên trời Bính Ngọ, Đinh Mùi.
Diêm Đông Tẩu nói: Mậu Ngọ là lửa tự vượng, chứa khí sáng rực của Ly, bốc lên trên; trị vật vô tình, động là trái lòng mọi người. Sinh thu, đông mà được vượng khí Thủy, Thổ giúp thì rộng rãi, cao minh, phúc lực bền mạnh; sinh xuân, hạ lại cưỡi thêm Kim, Mộc thì dù tỏa sáng nhanh nhưng mệnh không lâu.
"Ngũ hành yếu luận" nói: Kỷ Mùi là lửa ở Suy (giai đoạn đã qua đỉnh, bắt đầu yếu), chứa khí ánh sáng còn sót, cất giấu chắc thật. Sinh vào tháng xuân, đông, vận vào chỗ trầm lặng thì sáng suốt, nhanh nhạy, phúc lành sâu xa; mùa hạ được thì không phải khí hòa; mùa thu thì trước tốt sau xấu.
Canh Thân, Tân Dậu là hai Kim ở trên Mộc, nhờ Kim mà thành đồ; kỵ gặp Kim lần nữa làm hỏng đồ; nếu gặp nước Giáp Thân, Ất Dậu thì vào cách.
"Ngọc tiêu bảo giám" nói: Canh Thân, Tân Dậu thuộc Mộc nên khắc nhau (can chi Kim, nạp âm Mộc); lấy loại gỗ có tính cay là cây lựu, nên phối với thạch lựu, là lấy theo tính của nó. Gỗ khác đến Ngọ thì tử, riêng cây lựu đến Ngọ lại vượng, vì được đúng tính nó. Canh Thân là gỗ tự tuyệt, là khí hồn đi chơi, thần biến hóa; sinh ra thuộc loại không phải đồ thường. Cách thường thì chủ tính trời sáng dạ khác người, hào phóng không chịu bó buộc; vào quý cách thì là bậc anh kiệt, lập công hiếm có ở đời. Tân Dậu là gỗ mất vị, gỗ ở đất Kim; người cưỡi được thì vào đời nhiều gian nan. Chỉ khi đối với Kim Quý Mão thì cứng mềm giúp nhau, vươn cao vượt mọi người, ắt đỗ khoa cao.
"Chúc thần kinh" nói: Hồn quý ở chỗ đi chơi trên trời, nên gỗ Canh Thân không ngại tử, tuyệt; ngồi riêng một mình mà giữ Canh Thân là vậy (?). Lời chú: Canh Thân là gỗ tự tuyệt. Mộc trong các tạng phủ thuộc gan, gan chứa hồn; thể của Mộc tuyệt thì hồn đi chơi trên trời; nên gỗ Canh Thân không ngại tử, tuyệt, vì vậy quý ở chỗ đi chơi trên trời. "Quỷ Cốc di văn" nói: Tân Dậu mong sinh vượng. Lời chú: Tân Dậu là gỗ khí đã tuyệt, muốn được sinh vượng để tươi tốt.
Nhâm Tuất là nước ở thiên khố, Quý Hợi là nước ở Lâm quan, gọi là nước biển lớn, vì can chi và nạp âm đều là Thủy. Kỵ gặp nhiều nước, dù Nhâm Thìn là kho của nước cũng không đương nổi. Không kỵ Thổ khác. Gặp tử, tuyệt thì tốt; gặp sinh vượng thì tràn lan không chỗ về.
"Ngọc tiêu bảo giám" nói: Hợi, Tý là chính vị của Thủy. Nhâm Tuất khí ẩn nấp mà không thuận, chỉ có lấy Hỏa, Thổ bớt thêm mới thành đồ lớn. Quý Hợi đủ số thuần âm, bên trong là chí nhân; người bẩm được thì trời phú cho tính bằng phẳng rộng rãi, chí khí mênh mông, phát ra thành công nghiệp, ơn trạch; nếu ngày, giờ mang sát thì thuộc loại hung ác xảo trá.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video