Thiên 40 — Bàn về Học đường và văn chương

 Bàn về Học đường và Văn chương (Học đường nghĩa đen là "nhà học", là vị trí Trường sinh, tức giai đoạn khí bắt đầu sinh ra, của một hành; chủ học vấn, văn tài).

 【Văn vẻ hơn người】

 Là năm, tháng, ngày, giờ có Giáp, Ất, Bính, Đinh chia ở bốn vị trí, nối liền không đứt, mang số Mộc, Hỏa thịnh. Như năm Giáp Dần, tháng Ất Hợi, giờ Đinh Dậu, ngày Bính Thân, thai (Thai nguyên, can chi tháng thụ thai) Bính Dần. Đây là mệnh "xanh đỏ làm văn" (Mộc sắc xanh, Hỏa sắc đỏ; hai sắc xen nhau thành hoa văn, ví với văn chương). Lại nói: xanh và đỏ ở giờ thì là cha con, như năm Giáp Tý, tháng Bính Dần, ngày Giáp Tý, giờ Bính Dần; lại như Giáp Dần, Bính Dần và những loại như thế; cũng như năm Mộc, tháng Hỏa, ngày Mộc, giờ Hỏa. Không chỉ sức phúc mạnh nhất mà còn văn vẻ hơn người.

 【Văn chương xuất chúng】

 Là năm, tháng, ngày, giờ, hoặc tháng, ngày, giờ, thấy Mộc, Kim, Hỏa chia ở bốn chỗ, nối tiếp nhau theo thứ tự, không hình phạt, phá hại nhau. Như năm Giáp Tý, tháng Bính Dần, ngày Bính Ngọ, giờ Tân Mão, thai Đinh Tỵ. Đây là cách "xanh đỏ làm văn, đỏ trắng thành chương" (Kim sắc trắng). (Theo sách của Quan Đông Tẩu.)

 【Cách Văn chương dẫn tòng】 (văn chương có kẻ dẫn đường, người theo hầu).

 Như hai Kỷ một Giáp, hai Tân một Bính, hai Quý một Mậu, hai Ất một Canh, hai Đinh một Nhâm, lại có Dần, Thân, Tỵ, Hợi, thì chủ văn từ; có quý nhân, Lộc, Mã đến thì mới có tác dụng. (Lộc chủ bổng lộc, Mã tức Dịch mã chủ thăng tiến.) (Theo "Quỷ Cốc mệnh cách".)

 【Cách Từ lâm tú dĩnh】 (rừng văn từ, đẹp đẽ vượt trội).

 Là đủ cả Mộc, Kim, Hỏa. Vì "xanh đỏ làm văn, đỏ trắng thành chương", nên ai được cách này đều là cách quán các (các cơ quan văn học của triều đình như Hàn lâm viện, Sử quán). Giả như người sinh năm Bính Dần, gặp tháng Kỷ Hợi, ngày hoặc giờ Tân Tỵ là nhập cách. Vì Bính Dần nạp âm Hỏa, Kỷ Hợi nạp âm Mộc, Tân Tỵ nạp âm Kim, đều ở Trường sinh, gọi là đủ Mộc, Kim, Hỏa. (Nạp âm là hành gán cho mỗi cặp can chi trong vòng sáu mươi năm.) Lại thêm Bính–Tân hợp hóa thành Thủy thật, làm quan ắt quý.

 【Cách Học hải ba thâm】 (biển học sóng sâu).

 Là người có đủ Thân, Tý, Thìn, lại thấy chữ Bính. Giả như người năm Bính Tý, tháng Bính Thân, ngày Bính Thìn, giờ Bính Thân là đúng nhập cách. Thủy chủ văn học; Bính hợp Tân thành Thủy thật; Thân, Tý, Thìn là vị trí chính của Thủy (ba chi tam hợp thành Thủy). Trên dưới đều thấy đủ, nên gọi là biển học sóng sâu. Ai được cách này là người rất thông minh. (Theo "Ngọc tiêu bảo giám".)

 Mậu, Kỷ lặp lại đến ở hai vị trí,
Nên biết sang hèn chẳng cần phải đoán;
Bỗng nhiên mang vượng khí cùng lộc gốc,
Văn chương tiếng tăm đứng đầu trong lời khen của mọi người.

 Như năm Mậu Tý, tháng Mậu Ngọ, ngày Mậu Tuất, giờ Kỷ Mùi, thai Kỷ Dậu: can ở năm vị trí đều là Mậu, Kỷ, không lẫn tạp, là cách quý.

 Các vị trí trong cùng một tuần (mỗi nhóm mười cặp can chi liên tiếp, bắt đầu bằng can Giáp) nối liền nhau theo thứ tự,
Văn chương rực rỡ tươi đẹp như gấm.
Chiếu hạc (chiếu vua viết kiểu chữ đầu chim hạc, dùng để mời kẻ sĩ ra làm quan) một khi đến, bay vút ra ngoài trời,
Ắt khiến tên tuổi truyền khắp trong nước.
(Theo "Quỷ Cốc yếu quyết".)

 Văn tinh (sao văn chương) vào mệnh thì cười Ban Cố, Tư Mã Thiên (hai nhà sử học, văn học lớn đời Hán) là không có tài.

 "Hỏa bọc mà không bọc" chỉ có Ất Hợi được; "Thổ bọc mà không bọc" chỉ có Đinh Tỵ được (?). Ất Hợi, Đinh Tỵ gọi là Văn tinh; người gặp được thì có thể cười Ban Cố, Tư Mã Thiên. (Theo Hồ Trung Tử.)

 Văn chương tiếng tăm vang xa đất khác,
Là giờ của mệnh ngồi trên Học đường;
Có khí thì đúng, không có khí thì không phải.
Không có quan, không có ấn (các cặp can chi chủ chức quyền) thì chẳng thành danh,
Đoán chắc chỉ là tiếng hão.
Can chi tam hợp lại gặp quý nhân,
Một lần đi thi đã vinh hiển.
(Theo "Trực đạo ca".)

 Bính Tý, Đinh Sửu làm tuyệt Chu tước (thần phương nam thuộc Hỏa, chủ văn chương, lời lẽ), nên không lợi về văn chương. Bính Tý, Đinh Sửu không có đức thì văn chương khó thành. (Theo "Thần bạch kinh".)

 【Học đường hội phúc】 (Học đường hội tụ phúc).

 Người can năm Giáp, Ất: Kim Trường sinh ở Tỵ, Lâm quan ở Thân. Người Bính, Đinh: Thủy Trường sinh ở Thân, Lâm quan ở Hợi. Người Mậu, Kỷ: Mộc Trường sinh ở Hợi, Lâm quan ở Dần. Người Canh, Tân: Hỏa Trường sinh ở Dần, Lâm quan ở Tỵ. Người Nhâm, Quý: Thổ Trường sinh ở Thân, Lâm quan ở Hợi. (Hành nêu ở đây là hành khắc can mình, gọi là "quan"; Lâm quan là giai đoạn khí của hành đã mạnh, như người ra làm quan.) Gặp Trường sinh, Lâm quan nói trên đều là Quan lộc học đường.
 Người Giáp, Ất được Hợi; Bính, Đinh được Dần; Mậu, Kỷ, Nhâm, Quý được Thân; Canh, Tân được Tỵ: đó là Học đường Trường sinh của chính can mình. Giáp "thực" Bính được Bính Dần, Ất thực Đinh được Đinh Tỵ, Bính thực Mậu được Mậu Thân, Đinh thực Kỷ được Kỷ Hợi và những loại như thế, là Thực học đường. ("Thực" ở đây là Thực thần: can do can mình sinh ra, cùng âm dương, chủ phúc lộc.)
 Nếu kiêm có quan ấn, Dịch mã thì phúc dày; gặp Lộc, quý nhân, kỳ đức thì khí trong; gặp hình, khắc, xung, phá thì khí đục. Khí trong thì khoa danh cao vời; khí đục thì phúc lộc mỏng manh, quan chức thấp hèn. (Theo sách của Quan Đông Tẩu.)

 Chính học đường ở vị trí Trường sinh của Ngũ hành: Giáp, Ất ở Hợi; Bính, Đinh ở Dần; Mậu, Kỷ, Nhâm, Quý ở Thân; Canh, Tân ở Tỵ.

 Sách "Tam mệnh đề yếu" nói: vị trí Trường sinh của năm và can là Văn học đường. Tháng, ngày, giờ sinh gặp nó thì chủ tính tình, kiến thức thông minh tuấn tú, văn học phong phú, đỗ cao, trải qua các chức quan thanh quý.

 Lâm quan học đường: Giáp, Ất ở Dần; Bính, Đinh ở Tỵ; Mậu, Kỷ, Nhâm, Quý ở Hợi; Canh, Tân ở Thân. (Đều theo "Quảng lục".)

 Chính học đường ở đất Trường sinh của hành nạp âm, như người Giáp Tý (nạp âm Kim) thì ở Tỵ. Thân học đường ở đất Quan đới (giai đoạn khí vừa trưởng thành) của hành nạp âm. Lộc học đường ở sau mệnh (?) hai cung, cùng đi với "Lộc cửu địa" (?). Mệnh học đường ở sau mệnh một cung, như người sinh năm Tý thì ở Hợi. Chủ có tài văn từ, sớm được ra làm quan. (Theo "Tam mệnh linh".)

 【Quan học đường】

 Người Giáp, Ất gặp Tân Hợi; người Bính, Đinh gặp Nhâm Dần; người Mậu, Kỷ gặp Giáp Thân; người Canh, Tân gặp Đinh Tỵ; người Nhâm, Quý gặp Mậu Thân.

 Các cặp trên lại gọi là Quỷ học đường, tức ở chỗ sinh ra lại gặp hành khắc mình. Đó là anh khí (khí tinh hoa) của Ngũ hành, chủ đỗ khoa giáp, vào làm quan thị tòng (quan văn hầu cận vua). (Theo "Quảng tín".)

 【Cách Quan lộc học đường】

 Giáp dùng Tân làm quan; lộc của Tân ở Dậu, Dậu thuộc Kim, Kim Trường sinh ở Tỵ. Các trường hợp khác theo đó. (Theo "Tam mệnh toản cục".)

 Bài ca rằng:
Người Kim thì Ất Tỵ, Bính Dần là tốt;
Người Thủy thì ở chốn Đinh Hợi, Mậu Thân;
Người Thổ thì Kỷ Hợi, Canh Dần là hay;
Người Hỏa thì ở phía Quý Hợi, Giáp Thân;
Người Mộc thì ở vị trí Tân Tỵ, Nhâm Thân.
Đó là Quan học đường của Ngũ hành.
(Theo "Quảng lục".)

 【Cách Từ học đường】

 Phàm hành nạp âm gặp vị trí Đế vượng (giai đoạn khí của hành mạnh nhất), mà chỗ ấy lại gặp Thiên ất quý nhân (vị thần tốt nhất, chủ được người quyền thế giúp đỡ), là hạng trên. Giả như người Ất Dậu được ngày hoặc giờ Bính Tý, người Nhâm Ngọ được ngày hoặc giờ Tân Mão, người Kỷ Dậu được ngày hoặc giờ Canh Tý và những loại như thế, mới là ứng cách; là người thanh quý. (Theo "Ngọc tiêu bảo giám".)

 【Vị trí Quý thần học đường từ quán】 (quý thần của nhà học và viện văn từ).

 Phàm năm, tháng, ngày, giờ sinh của người ta mà bốn can đều liền mạch theo Thiên ất quý nhân không đứt, thì gọi là Quý thần học đường từ quán. (Theo lệ Thiên ất quý nhân: Giáp, Mậu, Canh ở Sửu, Mùi; Ất, Kỷ ở Tý, Thân; Bính, Đinh ở Hợi, Dậu; Nhâm, Quý ở Mão, Tỵ; Tân ở Ngọ, Dần.) Thấy Giáp Mậu Canh, Ất Kỷ, Bính Đinh, Nhâm Quý, Tân, sáu nhóm nối nhau cho đủ (?), thì không cần phải ở Sửu, Mùi, Tý, Thân, Dậu, Hợi, Mão, Tỵ, Ngọ, Dần; hoặc thấy Thìn, Tuất cũng là cung nạp nhận của Thiên ất (?).
 Chẳng hạn như Lã trạng nguyên đời Tống: năm Giáp Dần, tháng Mậu Thìn, ngày Mậu Thân, giờ Canh Thân, bốn can đầu đều mang Giáp, Mậu, Canh, nối liền không đứt, làm ví dụ. Mệnh này phạm hai Thân một Dần, hình phạt nhau không cân, ắt phải trái lại bị trắc trở ở vị trí lặp lại. (Theo "Bát tự kim thư".)

 Trên dưới các Học đường mà mang Kim, Thủy, Mộc thì chắc chắn đỗ cao, có tiếng văn chương trong thiên hạ. (Theo "Tam mệnh đề yếu".)

 Học đường nhiều hợp, thì đỗ khoa thượng giáp (hạng cao nhất trong khoa thi). (Theo "Chỉ mê phú".)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video