Bàn về Khoa danh (đỗ đạt, có tên trên bảng thi).
Phàm mệnh có khoa danh thì tự nhiên Ngũ hành trong sạch, thuần túy; Học đường (vị trí Trường sinh của hành, chủ học vấn) và Dịch mã (chủ đi lại, thăng tiến) sinh vượng trên Kim, Thủy; Tam kỳ (ba can liền nhau theo thứ tự đặc biệt: Giáp Mậu Canh, Ất Bính Đinh, Nhâm Quý Tân) và Hoa cái (chi mộ trong tam hợp năm sinh, chủ thông minh, thanh cao) tụ lại ở giờ và ngày. Hoặc có hình, xung mà vẫn sinh vượng, Mộc Thủy sinh nhau, phúc thần tụ ở giờ, thiên nguyên (các can) không đánh nhau, thì đều chủ tiếng tăm trong sạch, cao vời. (Theo "Chúc thần kinh".)
【Khoa danh quý】
Một tuần từ Giáp Thìn đến Quý Sửu, nếu đều ở trụ ngày và trụ giờ thì không ai không đỗ; có hai, ba vị trí thì ắt đỗ thứ hạng đầu. (Theo "Quảng tín".)
【Khôi tinh】 (sao đứng đầu, chủ đỗ đầu).
Đinh Hợi, Tân Mão, Canh Tuất.
Ngày, giờ phạm các cặp trên thì phần nhiều chiếm đầu bảng thi Giải, thi Tỉnh, thi Điện (ba cấp thi thời Tống: thi ở địa phương, thi ở bộ Lễ, thi trước vua), ắt là người đỗ thứ hạng đầu. (Cùng sách trên.)
【Lại một loại Khôi tinh】
Bốn vị trí Dần, Thân, Tỵ, Hợi là cái quý của quán điện, từ lâm (các cơ quan văn học của triều đình), cũng chủ học đường. Rất ưa lấy năm sinh mà "độn" ra bốn vị trí ấy làm Khôi tinh (độn là phép từ can năm suy ra can của các tháng). Như người Quý Tỵ, từ Dần độn ra Giáp Dần, thì Giáp Dần, Đinh Tỵ, Canh Thân, Quý Hợi là bốn vị trí ấy. Lại như người Đinh Mão, từ Dần độn ra Nhâm Dần, thì Nhâm Dần, Ất Tỵ, Mậu Thân, Tân Hợi là bốn vị trí. Các trường hợp khác đều theo lệ đó. (Theo "Mệnh cách" của Mã Tử Tài.)
Một thuyết nói: Giáp Thìn, Đinh Mùi, Canh Tuất, Quý Sửu là bốn vị trí Khôi tinh. Giáp Mộc vượng ở phương Đông, Đinh Hỏa vượng ở phương Nam, Canh Kim vượng ở phương Tây, Quý Thủy vượng ở phương Bắc. Ấy là lấy vượng khí của từng phương đặt lên Thìn, Tuất, Sửu, Mùi để làm Khôi tinh.
Tuế khỏa (tổ của năm) là tháng có chi trùng với chi năm sinh, như người sinh năm Tý thì ở tháng Tý, người sinh năm Sửu thì ở tháng Sửu; các trường hợp khác theo lệ đó. Nếu tháng sinh gặp nó, vận khí lại giúp đỡ, thì chủ lời văn, học vấn phong phú, khoa danh hiển hách. Giả như người năm Giáp Tý sinh tháng mười một (tháng Tý) là thế. Một thuyết gọi là Đài các sát: người quân tử thì tốt, kẻ tiểu nhân thì xấu. (Theo "Tam mệnh chỉ chưởng".)
Thiên can chính hợp nhau gọi là Long thủ tinh (sao đầu rồng). Lúc nhỏ như cá được nuôi ở vực sâu, lúc lớn như chim bằng vỗ cánh tầng mây.
Trong bốn trụ hai lần thấy can hợp nhau (như Giáp hợp Kỷ, Ất hợp Canh…) thì gọi là Long thủ tinh, chủ cái quý đỗ đầu, được tiến cử ở thi Tỉnh, thi Điện. (Theo Hồ Trung Tử.)
Phàm mệnh mà (?) Kim, Thổ được tú khí, Kim, Thủy được tú khí, Hỏa, Mộc được tú khí, Thủy, Mộc được tú khí, đều chủ khoa danh. Tú khí là khí tốt đẹp trong nguyệt lệnh (hành đang nắm quyền theo tháng sinh), là điều quan trọng nhất. Đại phàm can chi có khí, lại được tú khí trong nguyệt lệnh, cũng là mệnh đỗ đạt. Kim Thủy, Hỏa Mộc, Thủy Mộc được tú khí thì cũng không cần phải đợi đúng tú khí trong nguyệt lệnh, chỉ cần được vượng khí là đều chủ đỗ khoa văn. (Đều theo "Quảng tín tập".)
Mã kèm tài mà hợp, thì như dâng thư tiến cử "một con chim ngạc" ở sân triều đình (điển Khổng Dung tiến cử Nễ Hành: "trăm con chim dữ không bằng một con chim ngạc", ý là người tài vượt trội được tiến cử); quan cùng lộc đón chào, thì như cá vượt ba tầng sóng ở cửa Vũ (điển cá chép vượt Vũ môn hóa rồng, ví với thi đỗ).
Mã của "hành niên" (năm tuổi đang đi tới, tính theo tiểu vận) với mã của năm sinh xung nhau mà không hợp. Như mã năm sinh ở Thân, mã hành niên ở Dần, nhưng lại thấy Tỵ, Hợi thì là có hợp (?). Nếu lại thấy thiên tài (tài ở thiên can), văn tinh và những loại như thế, thì người ấy ắt phát đạt. Cho nên nói "Mã kèm tài mà hợp", chứ không nói mã với mã hợp nhau. Nếu mã tuy xung mà không hợp, nhưng hành của chúng sinh nhau mà không khắc nhau, thì trái lại là Dịch mã bồi hồi, có phát cũng không đi được. Đã phát thì năm sau gặp quan và lộc ắt phải thành; không gặp quan và lộc thì chỉ có thể phát lên mà thôi (?). (Theo Hồ Trung Tử.)
"Bát tự kim thư" nói: mã của hành niên mà hợp với mã của năm sinh thì dừng lại, không phát; thi cử càng kỵ điều này.
Phàm những người cùng đi thi: có người trong năm có Thái tuế (can chi của năm đang xét) và hai vận (đại vận mười năm và tiểu vận từng năm) gặp Giáp, Canh, Bính, Nhâm; có người gặp Ất, Tân, Đinh, Quý; có người Ất, Bính, Đinh gặp năm và vận Dần, Mão; có người Giáp, Mậu, Canh gặp năm và vận Tý, Ngọ; có người giờ sinh cùng Thái tuế làm phúc. Việc ấy không như nhau, nên lấy cái làm phúc mạnh nhất mà xét kỹ. Phàm người đi thi mà đỗ trong năm ấy, điều cốt yếu là Thái tuế với nguyệt kiến (chi tháng sinh) hòa nhau làm phúc; còn các loại Giáp Mậu Canh, Ất Bính Đinh đều không nhất định. Chỉ lấy Thái tuế của hành niên với nguyệt kiến của năm sinh tham chiếu mà suy đoán. (Theo "Quảng tín tập".)
Muốn biết năm nào người ta thi đỗ, thì phải là đại vận ở vị trí tốt, lại Thái tuế mang chính quan, chính ấn, hoặc đúng Thiên ất quý nhân (vị thần tốt nhất, chủ được người quyền thế giúp), hoặc đúng lộc của bản thân, thì đó là năm thi đỗ. Lại từng biết những sĩ nhân đỗ đạt vào năm có khố hoặc vận có khố (khố là kho, các chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi), phần nhiều là cử nhân; đó là nói người có lộc, còn người không có lộc thì không kể ở đây. (Theo "Tam mệnh đề yếu".)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video