Thiên 6 — Bàn về thiên can (ba)

 Quyển thứ năm

 Bàn về can thần (tức mười thiên can, mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ sinh trong lá số), phần ba

 【Mậu: số của Hỏa, số ba】 (theo phép "chân số" của sách này, mỗi can được gắn với một hành và một con số. Mậu hợp với Quý thì hóa thành Hỏa, nên gọi là "chân Hỏa", tức Hỏa thật)

 Người sinh năm sáu Mậu (sáu năm có can Mậu: Mậu Tý, Mậu Dần, Mậu Thìn, Mậu Ngọ, Mậu Thân, Mậu Tuất) mà gặp Khúc Trực (cục Mộc: ba chi Hợi, Mão, Mùi họp lại thành thế của hành Mộc), lại có Đinh và Nhâm hợp nhau (Đinh hợp Nhâm thì hóa thành Mộc), thì có tài năng thanh cao. Nếu trong vị trí Tòng Cách (cục Kim: ba chi Tỵ, Dậu, Sửu họp lại thành thế của hành Kim) có thêm một hai chữ, ắt có danh tiếng, tuổi trẻ đã đứng đầu thiên hạ.

 Chân Hỏa cần có Hợi, Mão, Mùi thì mới mạnh. Có Đinh mà không có Nhâm thì lấy Hợi thay (vì Nhâm có lộc ở Hợi; lộc là chi mà tại đó can có bổng lộc, sức mạnh). Có Nhâm mà không có Đinh thì lấy Mùi thay. Gốc vốn đã mạnh thì phúc lâu dài. Mậu hợp Quý, Đinh hợp Nhâm là quý. Chân Hỏa ưa Dần, Ngọ, Tuất: Thổ mạnh, Hỏa bốc, thì quan (hành khắc mình theo cách có lợi, chủ về chức vị, danh phận; với Mậu Thổ thì Mộc là quan) có sức. Số trời nhân ba (?), con sinh lại cha (?), gặp nhiều Tỵ, Dậu, Sửu thì quý.

 【Nguồn sâu nuôi dưỡng】 Kim sinh Thủy, Thủy nuôi Mộc là quan.

 Người sáu Mậu thấy nguồn nước, lại gặp Giáp Tý vượng mà sinh Kim (?), nên biết danh tiếng sẽ vươn cao, tuổi trẻ đã thanh cao, được vào chốn "cấm lâm" (Hàn lâm viện, nơi các học sĩ làm việc trong cung vua).

 Lá số đã có Thủy sinh quan, lại có Kim ở Thân, Tý là nơi Thủy vượng, thì Kim lại sinh Thủy, Giáp Ất tự nhiên có khí (có sức sống). Ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) cần nối nhau không đứt. Nếu có Kim mà không có Thủy thì Kim lại làm hại Mộc. Nước sâu thì cây mạnh, nên quý.

 【Hội tụ cùng mừng】 Thổ mạnh, hợp với Thủy sinh Mộc, thì quan hiển đạt.

 Dần, Thân vốn là chỗ người Mậu mạnh. Có Quý Hợi đứng đầu thì quý hiển, nổi danh. Chỉ cần ngũ hành không có Kim xen vào thì tiếng thơm, danh trọng, giúp việc triều đình.

 Mậu Dần là nơi Hỏa sinh mà gặp Thổ (Hỏa ở giai đoạn trường sinh tại Dần; trường sinh là giai đoạn đầu, lúc mới sinh ra, trong mười hai giai đoạn thịnh suy của một hành: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng). Mậu Thân là nơi Thổ sinh (Thổ trường sinh ở Thân), nên mạnh. Quý Hợi là Thủy sinh ra Giáp Ất nên đặc biệt; có Kim thì bị tổn thương. Dần Thân là Thổ đã thành hình, gốc đất vốn đã mạnh, lại cần mượn thần Mộc làm cho thông thoáng. Lại được Quý Hợi đứng đúng vị trí, nuôi dưỡng đức sáng của thần ấy, thì trong sạch, mạnh mẽ khác thường. Nếu không có thần Kim chế ngược lại, ngũ hành yên ổn không hại, thì phúc rất dày.

 【Kim và Hỏa giằng co】

 Người Mậu không quý Hỏa phương Nam; thấy Hỏa thì phải có Kim vượng đi kèm. Có Kim mà không có Hỏa thì rốt cuộc thành lỗi; có Hỏa mà không có Kim cũng chẳng tốt.

 Nói "người Mậu không quý Hỏa phương Nam" là răn rằng Hỏa không được quá thịnh. Nếu không có Hỏa thì Kim được thế mà đến xâm hại Mộc. Không có Kim mà có Hỏa thì cũng vô dụng.

 【Can quỷ gây tai】 (quỷ là can hay hành khắc mình theo cách có hại, ví như Giáp dương khắc Mậu dương) Giáp làm hại gốc Mậu, có Kim thì cứu được.

 Người Mậu có Giáp thì rốt cuộc chẳng ích gì, như mang nước kéo bùn, chẳng được như lúc đầu. Nếu được Canh Kim cùng cục Thủy, thì còn có thể có chút tài lộc dư (?).

 Gặp Giáp không bằng gặp Ất, vì (Mậu dương, Ất âm) âm dương hòa thuận. Giáp làm hại được Mậu; nếu thêm Thủy thì Giáp càng mạnh, rốt cuộc có hại. Nếu có Canh Kim chế nó thì còn tạm được. Giáp là thần Mộc dương, người Mậu gặp nó là âm dương lệch lạc. Nếu được Canh Kim lại chế Giáp, lại được Thủy, thì Thủy thành thần của cải trời phú cho người Mậu (Thổ khắc Thủy nên Thủy là của cải của Thổ). Đó là vì trong ngũ hành mỗi bên đều có được có mất.

 【Kỷ: số năm, chân Thổ】 (Kỷ hợp với Giáp thì hóa thành Thổ, tức Thổ thật)

 Sáu Giáp gặp Kỷ thì hợp hóa thành công. Ất và Canh gặp nhau (hợp hóa thành Kim) thì lộc được phong cao. Có thêm một hai chữ của thần Hỏa Viêm Thượng (cục Hỏa: ba chi Dần, Ngọ, Tuất họp lại thành thế của hành Hỏa) thì sẽ cầm ấn phù, nắm binh quyền, giữ yên các cửa ải hiểm yếu.

 Kỷ là đất Hỏa sinh vượng (?). Người Kỷ gặp Dần, Ngọ, Tuất là được công sinh hóa của trời đất. Ất Canh (hóa Kim) là con của Thổ, được Kỷ sinh ra nên là khí tú thực (khí tốt đẹp, có thực chất). Có Ất mà không có Canh thì lấy Thân thay (Canh có lộc ở Thân); có Canh mà không có Ất thì lấy Mão thay (Ất có lộc ở Mão). Được như thế mới là cách quý. Như Dần, Ngọ, Tuất là ba cung, được hai vị trong đó là quý. Thân, Mão thay cho Ất, Canh: có Canh với Mão, Ất với Thân, lại dùng Thổ và Hỏa nóng của Kỷ, thì thanh quý, hiển đạt.

 【Bao gồm thành hợp lộc】 Dần Ngọ Tuất là quý, là vượng; Thủy làm tổn gốc.

 Người Kỷ sinh tháng Giêng là đứng đầu thực thần (?), lại có Dần, Ngọ, Tuất đi kèm. Trong cục không gặp chân số của Thủy thì ắt biết văn võ đều đến giúp nên công.

 Bính Tân là chân số của Thủy (Bính hợp Tân thì hóa thành Thủy). Người Kỷ gặp Bính Dần (tháng Giêng) là đứng đầu thực thần (thần nuôi dưỡng mệnh, chủ về ăn lộc) (?), vì Hỏa sinh Thổ, lại được khí Hỏa Viêm Thượng của Dần, Ngọ, Tuất tiếp thêm. Nếu không có Thủy làm tổn lộc, thiên nguyên (can của năm sinh) được nuôi dưỡng, thì danh vẻ vang, lợi dồi dào, lo gì không có.

 【Tú khí xoay chuyển gặp sinh】 Kim sinh Thủy vượng, nuôi Mộc; Kim ẩn.

 Sáu Kỷ có thêm Tỵ là có công. Ở vị trí Thân, Tý, Thìn (cục Thủy) thì Giáp phải dồi dào. Lại được thần Kim cùng hóa với Thủy, ắt biết danh tiếng đến bậc tam công (ba chức quan cao nhất triều đình).

 Thân, Tý, Thìn là vị trí của Thủy. Trong đó thấy Giáp thì Mộc nương được khí vượng của Thủy, nền móng rất dày. Kim ở cùng đất Thủy thì Thủy càng mạnh, Giáp tự nhiên nảy nở. Đó là lẽ tiêu trưởng của âm dương ngũ hành, chẳng cần thấy hình, chỉ lặng lẽ hiểu ngầm là được. Nếu chỉ thấy Kim mà không có Thủy, Kim không có chỗ về, liền làm hại Mộc Giáp Ất. Chỉ khi ở đất Thủy thì Kim tự sinh ra Thủy, chẳng cần thấy Thủy; rất nên xét kỹ. Lời bàn rằng: nếu thấy Thủy ở trên Hợi, Mão, Mùi thì lộc nguyên (gốc lộc) được nuôi dưỡng, phúc không cùng.

 【Canh: số bốn, số dương của Kim】 Thấy Mậu Quý, Sửu Mùi, Hỏa Thổ là quý.

 Chân số của sáu Canh ít người biết; người gặp được Mậu Quý gặp nhau rất hiếm. Gặp một hai thần Đại Cát, Tiểu Cát (Đại Cát là Sửu, Tiểu Cát là Mùi, tên gọi các chi trong thuật Lục Nhâm) thì danh vang Trung Nguyên, phúc lộc rực rỡ.

 Phàm dùng chân số của Bạch Hổ (Canh Kim thuộc phương Tây, ứng với Bạch Hổ) thì có con sinh ra (?). Mậu Quý là chân số của Hỏa (Mậu hợp Quý hóa Hỏa), là quan thật của Canh Kim (?). Có Mậu mà không có Quý thì lấy Tý thay (Quý có lộc ở Tý); có Quý mà không có Mậu thì lấy Tỵ thay (Mậu có lộc ở Tỵ). Như thế là khí tú thực tột bậc. Mậu Quý hóa Hỏa thì sinh được hai Cát; Sửu Mùi là Đại Cát và Tiểu Cát. Hai Cát đã mạnh thì tạo được Canh Kim (Thổ sinh Kim), nên rất quý. Tý, Tỵ thay cho Mậu, Quý; Canh Kim sinh ở Tỵ; Hỏa của Mậu Quý phát huy tác dụng, thì Sửu Mùi thành quý.

 【Tiếng tăm vang xa】

 Người Canh ở Tỵ, Ngọ mà gặp Mộc cứng (?) thì học vấn hơn người, đời hiếm có. Chỉ cần không có thần Kim cùng loại Thủy thì tuổi trẻ đã vang danh, nắm then chốt việc nước.

 Hỏa ở chính phương Nam, thần quan (Hỏa khắc Kim, là quan của Canh) được đất, lại gặp Mộc cứng thì được nuôi dưỡng vô cùng, tức là gốc nguồn sâu mà khí mạnh. Nếu thấy thần Kim cùng thấy Thủy, Thủy lại được sinh lên, liền chế Hỏa; dù Hỏa được ngôi chính, rốt cuộc cũng bị tiêu mòn. Vậy phải có Mộc, không có Kim và Thủy, rồi mới quý. Lời bàn rằng: Hỏa ở Tỵ, Ngọ là quan tinh (sao chủ về chức quan) được đất. Nếu can và nạp âm (hành gắn cho từng cặp can chi theo phép nạp âm, ví như Giáp Tý là Kim) lại mang Mộc đến, Hỏa tụ ở phương Nam, thì người cao minh, rộng rãi. Điều đáng sợ chỉ là Thủy! Hễ không bị phạm (?) thì vươn lên vượt hẳn mọi người.

 【Cùng nhau thành điều mừng】 Thấy Thổ, Mộc, Hỏa thì lộc nguyên được giúp.

 Người Canh ưa có Thổ đến gần; số Hỏa cùng nhân lên thì địa vị hiển hách hơn hẳn đồng loại. Sinh vào tháng cuối xuân hoặc cuối hạ (tháng Thìn, tháng Mùi), lại thêm loại Mộc, thì chủ vẻ vang.

 Kim được Thổ đỡ thì lộc nguyên có chỗ dựa. Lại thêm Hỏa ở hai tháng Thìn, Mùi thì phúc càng mạnh, vì Hỏa sinh ở tháng Ba (?), Mộc vào mộ (giai đoạn bị chôn cất, thu tàng) ở tháng Sáu. Đó gọi là nguồn xa cùng phối hợp mà phát phúc; khí ấy có nguồn gốc. Cái hay là ở chỗ dùng cho thích đáng.

 【Lộc bị hại, lẻ loi bị hại】

 Sáu Canh có lộc hướng về Giáp Thân (Canh có lộc ở Thân). Số Thủy hễ nhiều thì không nên gặp. Lại gặp thần Kim chồng chất thì rốt cuộc vất vả, lộc khó cao.

 Người Canh lấy Hỏa làm phúc, lại gặp Giáp Thân (nạp âm Thủy), lại có lộc khác thấy thần Kim, thì sinh ra Thủy, tràn lan không dứt. Bính Đinh (Hỏa) gặp như thế thì không thể phát sinh, còn lộc gì nữa, rốt cuộc khó hiển đạt. Lạc Lục Tử (tác giả cổ về thuật đoán mệnh) nói: "Gặp mà như không gặp." Thuyết về lộc mã (lộc: bổng lộc; mã: dịch mã, sao chủ về đi lại, thăng tiến) cần tra xét đến cùng, hiểu hết lẽ, mới biết lộc mã quy về đâu.

 【Sáu Tân: số Thủy của trời】

 Số trời đứng trước gọi là sáu Tân, mừng gặp con thân là Đinh Nhâm. Thiên Khôi (Tuất) và Công Tào (Dần) hội hợp thì thịnh, danh vang triều đình, chức vị thanh cao.

 Số của Tân là con của trời Càn (?). Trời một sinh Thủy (theo Hà Đồ, số một của trời sinh ra Thủy), số Mộc hợp với nó, ấy là âm theo mẹ sinh con. Có Đinh mà không có Nhâm thì lấy Hợi thay; có Nhâm mà không có Đinh thì lấy Mùi thay; nên là khí tú thực. Thiên Khôi là Tuất, Công Tào là Dần. Hợi, Mùi thay cho Đinh, Nhâm; có Đinh Nhâm, Hợi Mùi, lại dùng thế của Dần, Ngọ, Tuất, thì quý thịnh.

 【Uy cao chí xa】

 Sáu Tân cần có Hỏa gần gũi (Hỏa khắc Kim, là quan của Tân). Nếu mang Thủy thì phải nhờ thấy thần Mộc. Trong hàng văn lại làm hổ trong hàng võ; hưởng lộc võ thì sẽ dẹp yên khói bụi nơi biên ải.

 Thủy sinh được Mộc, Mộc sinh Hỏa, chuyển nhau sinh mãi không cùng. Tân Kim được Hỏa thì khí lộc gần gũi; nếu thấy Thủy thì bị tổn. Ngũ hành nếu lại thấy Mộc thì Thủy theo Mộc mà hóa, không làm hại Hỏa. Người Tân được như thế, chẳng sướng lắm sao.

 【Trước dữ sau lành】

 Người Tân gặp Mão, Dậu là không tốt; lại gặp loại Thủy thì chủ chậm chạp, tối tăm. Nếu thấy thần Hỏa ở vị trí thắng thế, ắt biết hiển hách, người khác khó bì.

 Tân lấy Bính làm quan, lấy Hỏa làm phúc. Mão, Dậu là đất bại, đất tử của Hỏa (Hỏa đến Mão là giai đoạn mộc dục, tức "bại", lúc non yếu dễ hỏng; đến Dậu là giai đoạn "tử", tức chết), lại thêm Thủy làm tổn, thì lấy đâu ra phúc. Ngũ hành nếu được vị trí của thần Hỏa, tức Dần, Ngọ, Tuất, thì trở về gốc; như thế là chuyển họa thành phúc.

 【Khí lộc lui nghỉ】

 Người Tân mà Hỏa ở đất Tây Bắc, không có Mộc đỡ, thì kẻ sĩ khó có lộc. Dù tuổi trẻ được nhận tước, cũng sẽ suy, gặp trắc trở, mất quan.

 Hỏa ở Tây Bắc là nơi không có khí, lại không có Mộc giúp, sao khỏi khốn đốn sa sút? Hỏa ở đất Thủy thì rốt cuộc khó hiển đạt. Được Mộc che chở thì còn tạm được, chỉ hơi yếu (?); thiếu nó thì rốt cuộc trắc trở.

 【Nhâm: số chân Thủy, số ba】

 Sáu Nhâm gặp Hỏa thì tự nhiên sáng; Bính Tân giao hội thì thế đường hoàng. Đại Vệ (?) là Mão Dậu cùng Đăng Minh (Hợi) hội lại, ắt là người vào cửa vàng (triều đình), đeo dải ấn tím (dấu hiệu của quan cao).

 Nhâm là số Mộc dương (Đinh hợp Nhâm hóa Mộc), ứng với số ba dùng khắp vòng trời; số Hỏa ứng với số hai; hai với ba hợp thành năm, là số nhận khí, là quan của Nhâm (?). Số Thủy sinh Mộc, ấy là mẹ sinh con. Có Bính mà không có Tân thì lấy Tỵ thay (?), là khí tú thực. Đại Vệ là Mão Dậu, Đăng Minh là Hợi, ấy là Mộc nương khí vượng mà được hàm dưỡng. Tỵ, Dậu thay cho Bính, Tân; người Nhâm có Bính Tân, có Bính với Dậu, Tân với Tỵ, đem Hỏa dùng vào khí Mộc, là chân số nhập cách (hợp đúng cách cục).

 【Gọi nhau tụ phúc】

 Sáu Nhâm gặp Kỷ Hợi thì không thành quan; chớ gặp số Thủy thì lộc sẽ trở về. Lại gặp ngũ hành nhiều cục Hỏa thì ắt hẹn ngày rực rỡ lên đến điện vàng.

 Kỷ Hợi là Mộc sinh thành (nạp âm của Kỷ Hợi là Mộc), dưới làm hại trên (?): can đầu là Kỷ Thổ, nên không thành quan của người Nhâm (vì Mộc nạp âm khắc Kỷ Thổ; vốn Kỷ Thổ khắc Nhâm Thủy là quan của Nhâm). Nếu ngũ hành mang nhiều số Hỏa, Mộc của Kỷ Hợi lại theo Hỏa mà hóa, ẩn đi, thì Thổ của quan Kỷ lại được trở về gốc. Chẳng cần thấy thêm Thủy, vì Thủy sinh được Mộc, Mộc khắc được Thổ, tức là làm hỏng quan.

 【Rất lạ, thành tích quý】

 Sáu Nhâm có Sửu, Mùi kèm Thân, Tý, bốn vị trí ấy nếu gặp số Hỏa thì lạ; lại gặp ngũ hành nhiều cục Thổ thì tuổi trẻ có danh vị, cờ xí vây quanh.

 Sửu, Mùi là khí Thổ đã thành thực; Thân, Tý là đất Thổ sinh vượng (theo phép Thổ đi cùng Thủy). Can và nạp âm mang Hỏa đến, trong ngũ hành lại thêm nhiều Thổ, thì phúc lộc của người Nhâm tự nhiên rõ rệt, chẳng phải sớm hanh thông sung sướng sao.

 【Đổi dữ thành mừng】

 Sáu Nhâm nếu gặp nhiều Mộc cứng thì phải được can và nạp âm mang Hỏa đến. Nếu là cung Dần cùng vị Ngọ, ắt là bậc tài làm tướng soái, tể tướng trong triều.

 Giáp Thìn, Giáp Tuất đều là can Mộc mà nạp âm Hỏa; lại có Canh Dần, Nhâm Ngọ cùng đến giúp. Thủy vượng thì Thổ thịnh (?), khí số trọn vẹn, nền phúc tự mạnh.

 【Thiên quỷ giao nhau】

 Sáu Nhâm kỵ nhất là Mậu ở đầu Thổ, hoặc thêm Thìn, Tuất thì chủ tàn hại nhau. Không thấy Giáp đến cứu ứng thì ắt thân mình không yên.

 Người Nhâm thấy Mậu là can quỷ (Mậu dương Thổ khắc Nhâm dương Thủy). Nếu thêm đất khôi cương (Thìn là Thiên Cương, Tuất là Hà Khôi, hai chi hung mạnh) thì là đầu mối tai họa. Ngũ hành nếu có can Giáp là Mộc dương, khắc được Mậu Thổ, tức là có chỗ cứu; bằng không thì khí quỷ quá nặng, người Nhâm sợ điều ấy.

 【Quý: số chân Hỏa, số hai】

 Sáu Quý khi sinh có thêm Khúc Trực, nếu gặp Giáp Kỷ là tốt nhất. Lại thêm Truyền Tống (Thân) thì thành lộc, ra làm quan hưởng nghìn chung (chung là đơn vị đong thóc; nghìn chung chỉ bổng lộc rất hậu), phúc thọ lâu dài.

 Khúc Trực là khí của Hợi, Mão, Mùi. Quý thuộc Hỏa (?), phải gặp Mộc mới sinh. Giáp Kỷ là Thổ (hợp hóa Thổ), hợp với số con của Hỏa (Hỏa sinh Thổ), thuộc âm (?), theo mẹ sinh con là thành. Có Giáp mà không có Kỷ thì lấy Mùi thay; có Kỷ mà không có Giáp thì lấy Dần thay (Giáp có lộc ở Dần); như thế mới là khí quý. Truyền Tống là nơi Giáp Kỷ (Thổ) sinh. Giáp Kỷ, Mùi Dần là khí tú thực. Người Quý có Giáp Kỷ, trong vượng có mang khí Mộc, là cách thanh quý.

 【Phúc ứng lẫn nhau】

 Người sinh năm sáu Quý có nhiều Hợi, Tý, không gặp số Thổ thì tự vẻ vang. Nếu được Thổ ở trên Dần, Tỵ thì không cần Hợi, Tý cũng thành thanh quý.

 Hợi, Tý là đất Thủy hội tụ; người Quý được nó thì tụ thành một khí, không cần thấy Thổ; thấy Thổ thì Thủy tranh mạnh, trái lại không tốt. Nếu trên Dần, Tỵ lại thấy thần Thổ là quan của người Quý, thì lại không cần thấy Hợi, Tý; thấy thì Thổ tranh hùng, trái lại thành lẫn lộn.

 【Thiên quỷ gây trì trệ】

 Người sáu Quý gặp Kỷ là tai ương; không gặp số Giáp thì mọi việc trái ngược. Chớ để Sửu, Mùi mang Hỏa, ắt biết nghèo hèn mãi không dứt.

 Người Quý lấy Mậu làm quan; thấy Kỷ là âm dương mất thứ tự, trái lại thành quỷ. Trong ngũ hành nếu được khí Giáp Mộc giải cứu thì còn có thể tránh khốn đốn; nếu thấy loại Kỷ Sửu, Kỷ Mùi kẹp đánh thì phúc khí của người Quý tắt mất.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video