Quyển thứ tư
Bàn về can thần (các thiên can xuất hiện trong lá số), phần hai
【Sự hợp của mười can】 (mười can, tức thập can: mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ; "hợp" là hai can kết đôi với nhau như vợ chồng)
Giáp Kỷ hợp hóa Thổ, Ất Canh hóa Kim, Bính Tân hóa Thủy, Đinh Nhâm hóa Mộc, Mậu Quý hóa Hỏa. (Ngũ hành gồm năm loại khí: Mộc là cây, Hỏa là lửa, Thổ là đất, Kim là kim loại, Thủy là nước; "hóa" là hai can sau khi hợp thì biến thành khí của một hành mới.)
Thiên nguyên biến hóa thư nói: Thiên can hợp nhau, can dương được can âm hợp thì phúc đến chậm, can âm (?) được can dương hợp thì phúc đến nhanh; cho nên Giáp được Kỷ hợp là tài (tiền của, vợ), Kỷ được Giáp hợp là quan (chức tước, chồng),
mười can theo đó. Tam mệnh đề yếu nói: Như can dương gặp can âm hợp thì chỉ được phúc của can hợp; can âm gặp can dương hợp thì lại được sự giúp đỡ của chính quan (can khắc mình mà khác tính âm dương, chủ quan chức chính đáng),
thành hai lớp phúc.
Mười can là đầu mối tinh hoa của ngũ hành. Giáp là Mộc dương, Ất là Mộc âm, vượng (thịnh nhất) ở phương đông; lấy can cùng loại làm anh em, thì Ất là em gái của Giáp.
Bính là Hỏa dương, Đinh là Hỏa âm, vượng ở phương nam; Đinh là em gái của Bính. Mậu là Thổ dương, Kỷ là Thổ âm, vượng ở trung ương; Kỷ là em
gái của Mậu. Canh là Kim dương, Tân là Kim âm, vượng ở phương tây; Tân là em gái của Canh. Nhâm là Thủy dương, Quý là Thủy âm, vượng ở phương bắc; Quý
là em gái của Nhâm. Lấy cái mình khắc làm vợ, làm tài: Canh Kim lấy Ất Mộc làm vợ, nên Ất với Canh hợp; Nhâm lấy Đinh Hỏa làm vợ, nên Đinh với Nhâm
hợp; Bính Hỏa lấy Tân Kim làm vợ, nên Bính với Tân hợp; Mậu Thổ lấy Quý Thủy làm vợ, nên Mậu với Quý hợp; Giáp Mộc lấy Kỷ Thổ làm vợ, nên
Giáp với Kỷ hợp. Sự hợp luôn quý ở chỗ vừa phải mà không lệch, nếu không thì loạn.
Luôn quý ở chỗ vừa phải, tức là can nào cũng có chỗ hợp của mình, mới là vừa phải; như hai Mậu được hai Quý gọi là vừa phải. Lệch là như một Đinh hợp ba Nhâm, hoặc
hai Giáp hợp một Kỷ. Dương là chồng, âm là vợ; vợ nhiều chồng ít, chồng nhiều vợ ít, đều là đường dẫn đến loạn. (Theo Chúc thần kinh)
【Bàn về việc cách sáu ngôi thì hợp】
Mười can ắt cách sáu ngôi mới hợp một lần, vì sao lại hợp như vậy? Hi Doãn nói: Số của trời và đất mỗi bên không quá năm; năm ngôi trên là sinh số (số sinh ra), năm ngôi dưới là thành
số (số làm cho thành hình); sinh số gặp thành số rồi mới hợp. (Theo thuyết Hà đồ, các số lẻ thuộc trời, số chẵn thuộc đất; số một đến năm sinh ra năm hành, số sáu đến mười làm cho năm hành thành hình.) Trời một sinh Nhâm, đất hai sinh Đinh, trời ba sinh Giáp, đất bốn sinh Tân, trời năm sinh Mậu, đất
sáu thành Quý, trời bảy thành Bính, đất tám thành Ất, trời chín thành Canh, đất mười thành Kỷ. Số trời là một, gặp số đất (?) rồi mới hợp, cho nên
ắt phải cách sáu. Cho nên Kinh Dịch nói: Số trời có năm, số đất có năm, năm ngôi tìm được nhau mà mỗi ngôi đều có chỗ hợp.
Ngọc môn quan tập nói: Nhâm Quý ở phương bắc, ứng với Hợi Tý, sinh số là một, thành số là sáu; Bính Đinh ở phương nam, ứng với Tỵ Ngọ, sinh số hai, thành số bảy; Giáp Ất ở phương
đông, ứng với Dần Mão, sinh số ba, thành số tám; Canh Tân ở phương tây, ứng với Thân Dậu, sinh số bốn, thành số chín; Mậu Kỷ ở giữa, ứng với Thìn Tuất Sửu Mùi, sinh số năm,
thành số mười. (Tý, Sửu, Dần, Mão… là mười hai địa chi, mỗi chi thuộc một phương và một hành.) Ngũ hành yếu luận nói: Trời một sinh Thủy, ở vật là tinh; tinh là cái do số một sinh ra. Thứ hai sinh Hỏa, ở vật là hồn,
hồn đi theo thần. Đất bốn sinh Kim, ở vật là thể; thể là cái có sau khi tinh, thần, hồn, phách đã đủ. Từ trời một đến trời năm là
sinh số của ngũ hành; từ đất sáu đến đất mười là thành số của ngũ hành. Cái sinh bằng số lẻ thì thành bằng số chẵn, cái sinh bằng số chẵn thì thành bằng số lẻ; cái làm cho thành đều là
số năm; năm nằm giữa các số trời, vì vậy mà làm thành vạn vật. Đạo lập ở số một, thành ở số ba, biến ở số năm, thì số của trời đất đã đủ. Còn với số mười
thì chỉ là làm cho trọn khắp (?) mà thôi.
【Bàn về hợp thần hóa khí】 (các can hợp nhau biến thành khí mới)
Vì sao Giáp hợp Kỷ hóa Thổ, Ất hợp Canh hóa Kim, Bính hợp Tân hóa Thủy, Đinh hợp Nhâm hóa Mộc, Mậu hợp Quý hóa Hỏa? Hi Doãn
nói: Đó là ngũ hành tuần hoàn sinh nhau. Giáp với Kỷ đã là vợ chồng thì được khí Thổ; Thổ sinh Kim, nên Ất Canh tiếp theo; Kim sinh Thủy,
nên Bính Tân tiếp theo; Thủy sinh Mộc, nên Đinh Nhâm tiếp theo; Mộc sinh Hỏa, nên Mậu Quý tiếp theo; Hỏa lại sinh Thổ, nên gọi là tuần hoàn sinh nhau.
【Quy ước về chân ngũ hành】 (hành thật sự của can sau khi đã hợp hóa)
Giáp về ngũ hành thuộc Mộc; nếu trong bốn can (của bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ) thấy Kỷ thì hóa làm Thổ. Tuy không thấy Kỷ mà thấy Ngọ cũng vậy, vì lộc (ngôi mà can đạt độ thịnh, chủ bổng lộc) của Kỷ ở Ngọ.
Lại không thấy Ngọ mà thấy Mùi cùng Dần, Tuất thì cũng có năm phần sức, vì lục hợp (sáu cặp chi hợp nhau, như Ngọ hợp Mùi) và tam hợp (ba chi hợp thành một cục, như Dần Ngọ Tuất) mà được khí của Kỷ. Hoàn toàn không thấy Kỷ cùng Ngọ, Mùi, Dần,
Tuất, mà thấy Giáp Thìn, Giáp Tuất, thì cũng lấy Giáp làm Thổ mà đoán, vì Giáp Thìn ở ngôi Thổ, Mộc hóa làm Thổ. Ngoài ra đều là Mộc. Ất về ngũ hành
thuộc Mộc; nếu trong bốn can thấy Canh thì hóa làm Kim. Tuy không thấy Canh mà thấy Thân cũng vậy, vì lộc của Canh ở Thân. Lại không thấy Thân mà
thấy Tỵ cùng Tý, Thìn thì cũng có năm phần sức, vì lục hợp, tam hợp mà được khí của Canh. Nếu hoàn toàn không thấy Canh cùng Thân, Tỵ, Tý, Thìn, mà thấy Ất
Tỵ, Ất Dậu, Ất Sửu, thì lấy Ất làm Kim mà đoán, vì Ất ở ngôi Kim, Mộc hóa làm Kim. Ngoài ra đều là Mộc.
Các can khác đều lấy như vậy; riêng ba can Tân, Nhâm, Quý thì không được lấy như Giáp lấy Giáp Thìn, Giáp Tuất, Ất lấy Ất Tỵ, Ất Dậu, Ất Sửu; chỉ
Tân gặp Tân Hợi thì đoán là Thủy, Nhâm gặp Nhâm Dần thì đoán là Mộc, Quý gặp Quý Tỵ thì đoán là Hỏa, vì mỗi can ở đất lâm quan (giai đoạn khí của hành đã mạnh, như người trưởng thành ra làm quan) của hành hóa mà hóa.
Còn Kỷ vốn là Thổ, Canh vốn là Kim, thì chẳng cần nói nữa. (Theo Ngọc Tiêu bảo giám)
【Cách Chân khí giao hỗ】 (khí thật qua lại đan xen)
Người Tân Hợi, nạp âm Kim (nạp âm: cách quy mỗi cặp can chi về một hành riêng), được Đinh Tỵ, nạp âm Thổ: có Đinh hợp Nhâm (Nhâm ẩn trong Hợi), chân Mộc qua lại; có Bính (ẩn trong Tỵ) hợp Tân, chân Thủy qua lại. Người Đinh Tỵ Thổ được Quý Hợi Thủy: có
Mậu (ẩn trong Tỵ) hợp Quý, chân Hỏa qua lại; có Đinh hợp Nhâm, chân Mộc qua lại. Như năm Mậu Tuất, tháng Quý Hợi, ngày Đinh Tỵ, giờ Tân Hợi, chân khí giao hỗ
đầy đủ, là mệnh tể tướng. Người Mậu Ngọ, nạp âm Hỏa, gặp Nhâm Tý, nạp âm Mộc, trong đó có chân Mộc của Đinh Nhâm, chân Hỏa của Mậu Quý; Bính Thân gặp Ất Dậu, trong đó có chân Thủy của Bính Tân
và chân Kim của Ất Canh; Canh Dần được Kỷ Mão, trong đó có chân Thổ của Giáp Kỷ, chân Kim của Ất Canh. Như năm Canh Dần, tháng Kỷ Mão, ngày Canh Dần, giờ Kỷ Mão,
giao hỗ đầy đủ, là mệnh lưỡng phủ (làm quan ở Trung thư và Xu mật viện, hai cơ quan cao nhất về chính sự và quân sự thời Tống).
【Ngồi dưới có hóa】 (chi bên dưới chứa can hợp hóa với can bên trên)
Nhâm Ngọ: lộc của Đinh ở Ngọ, Nhâm với Đinh hợp.
Đinh Hợi: lộc của Nhâm ở Hợi, Đinh với Nhâm hợp.
Mậu Tý: lộc của Quý ở Tý, Mậu với Quý hợp.
Giáp Ngọ: lộc của Kỷ ở Ngọ, Giáp với Kỷ hợp.
Tân Tỵ: lộc của Bính ở Tỵ, Tân với Bính hợp.
Quý Tỵ: lộc của Mậu ở Tỵ, Quý với Mậu hợp.
Trong các trường hợp trên, Nhâm Ngọ, Đinh Hợi phúc sâu kín nhất; Mậu Tý thì thông minh; Tân Tỵ thì có quyền mưu; Giáp Ngọ ở các tháng Dần, Ngọ, Tuất thì đắc địa; Quý Tỵ trong sự quý có bệnh
rượu chè, sắc dục, giảm thọ; Giáp Ngọ cũng chủ có chút hanh thông.
Giáp Kỷ hóa Thổ, không phải tháng Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thì không hóa; kế đó tháng mười cũng hóa. Tứ trụ (bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ sinh) có Giáp Kỷ mà xen giữa có chữ Ất thì không hóa, gọi là đố
hợp (hợp bị kẻ khác ghen tranh). Theo Thủy là thụ khí lâm quan (?). Lại nói là Kỷ Hợi. Nếu bàn bốn tháng tứ quý (bốn tháng cuối mùa, thuộc Thổ), mỗi tháng Thổ vượng mười tám ngày, cùng năm ngày trước các tiết Cốc vũ, Đại thử, Sương giáng, Đại
hàn, cho đến ba ngày trước bốn tiết lập (Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông), đều có thể dùng Giáp Kỷ chính hóa; ngoài ra thì không. (Cốc vũ, Đại thử… là các tiết khí, những mốc chia năm theo vị trí mặt trời.)
Ất Canh hóa Kim, không phải tháng Tỵ, Dậu, Sửu thì không hóa; kế đó tháng bảy cũng hóa. Tứ trụ có Ất Canh mà xen giữa mang chữ Bính thì không hóa, gọi là đố hợp.
Phàm người mệnh Tỵ, Dậu, Sửu, trong tứ trụ có Canh Thân, gọi là thụ khí lâm quan (tên một cách xấu: trong tứ trụ có trụ ở ngôi lâm quan, khí cực thịnh, của chính hành mà tuổi mình thuộc về), thì tuổi già không tốt, có quan thì mất quan, có của thì thiếu của.
Bính Tân hóa Thủy ở các tháng Thân, Tý, Thìn mới hóa; kế đó tháng mười cũng hóa. Tứ trụ có Bính Tân mà xen giữa có chữ Đinh thì không hóa, gọi là đố hợp.
Phàm người sinh năm Thân, Tý, Thìn, tứ trụ có Quý Hợi là thụ khí lâm quan, chủ tuổi già không tốt, có quan thì mất quan, có của thì thiếu của.
Đinh Nhâm hóa Mộc, không phải tháng Hợi, Mão, Mùi thì không hóa; kế đó tháng giêng cũng hóa. Phàm tứ trụ có Đinh Nhâm mà xen giữa có chữ Mậu thì không hóa, gọi là đố
hợp. Phàm người sinh năm Hợi, Mão, Mùi, tứ trụ có Giáp Dần là thụ khí lâm quan, chủ tuổi già không tốt, có quan thì mất quan, có của thì thiếu của.
Mậu Quý hóa Hỏa, không phải tháng Dần, Ngọ, Tuất thì không hóa; kế đó tháng tư cũng hóa. Phàm tứ trụ có Mậu Quý mà xen giữa có chữ Kỷ thì không hóa, gọi là đố
hợp. Phàm người sinh năm Dần, Ngọ, Tuất, tứ trụ có Đinh Tỵ là thụ khí lâm quan, chủ tuổi già không tốt, có quan thì mất quan, có của thì thiếu của. (Theo Quảng Tín
tập)
Sách Thần Bạch kinh có bài quyết về thụ khí lâm quan rằng: Thụ khí (giai đoạn khí bắt đầu được nhận) và lâm quan chớ cùng một chỗ; một lúc phạm cả hai thì họa khó nói hết; làm quan mà đến đây ắt không có lộc; giàu có đến tuổi tàn
ắt nghèo thiếu; dẫu bất ngờ được chút danh lợi, cũng hóa thành máu dưới mũi đao. Người học sau xét kỹ, chớ theo tình riêng; thuyết này về âm dương sâu kín khác thường. Giả như
năm Ất Hợi, tháng Ất Dậu, ngày Ất Dậu, giờ Mậu Dần: trên giờ có lâm quan của năm, trên tháng và ngày có thụ khí của năm; các trường hợp khác cũng vậy; hai khí ở trong ngày và giờ cũng thế.
Tuy phạm các tượng lành, giàu sang ắt có, chỉ e mất nhiều; không thế thì chết vì bệnh. Lại bàn về lâm quan rằng: bốn quẻ (?) lâm quan, người làm quan không biết; mang can cùng loại
ở ngày kiêm cả giờ; nhiều lớp phạm nhau lại có khắc; lui thì sống, tiến thì nguy. Người Hợi Mão Mùi gặp Giáp Dần, người Tỵ Dậu Sửu gặp Canh Thân, người Dần Ngọ Tuất
gặp Đinh Tỵ, người Thân Tý Thìn gặp Quý Hợi.
Giáp Kỷ hóa Thổ, sinh trong tháng quý (tháng cuối mùa), Thổ ấy thành hình, không được thấy Hỏa; thấy Hỏa thì hư, gặp Hỏa nung thì không sinh được vật. Tháng quý có ngày Giáp
Kỷ thì sợ giờ Bính Đinh. (Ngày Giáp, Kỷ đều có giờ Bính Dần, Đinh Mão.)
Tôn Tử Tài nói: Giáp Kỷ mừng Bính Hỏa thì rất hay, sợ khí Mộc khắc hoại và tử tuyệt (các giai đoạn khí chết và đứt); lại Mộc là quan, nên Dần, Hợi, Mão là hay.
Ất Canh là Kim, sinh trong tháng Thân, Dậu, Kim ấy thành hình. Tháng này có ngày Ất Canh thì sợ giờ Tý, Dần, để tỏ tượng buồn vui không yên. (
Ngày Ất, Canh đều có giờ Bính Tý, Mậu Dần.)
Tôn Tử Tài nói: Ất Canh mừng Mậu Thổ sinh cho, Giáp Kỷ là phúc, không mừng tử bại (giai đoạn chết và suy bại). Bính Tân là Thủy, sinh trong tháng Hợi, Tý, Thủy ấy thành hình; tháng
này có ngày Bính Tân thì sợ giờ Mão, Tỵ, nhiều lúc buồn khổ trắc trở. (Ngày Bính, Tân đều có giờ Tân Mão, Quý Tỵ.)
Tôn Tử Tài nói: Bính Tân thích khí sinh cho của Canh Tý, Ất Canh là phúc, sợ khí hư hoại.
Đinh Nhâm là Mộc, sinh trong tháng Dần, Mão, Mộc ấy thành hình; tháng này có ngày Đinh Nhâm thì sợ giờ Ngọ, Thân, là lúc Mộc hóa tro. (Ngày Đinh, Nhâm
đều có giờ Bính Ngọ, Mậu Thân.)
Tôn Tử Tài nói: Đinh Nhâm mừng Bính Tân là phúc.
Mậu Quý là Hỏa, sinh trong tháng Tỵ, Ngọ, Hỏa ấy thành hình; nếu ngày giờ phạm Thổ của Mậu Kỷ, ấy là lửa lớn gặp đất, là lúc bị che lấp, ẩn tối (?).
(Theo Thần Bạch kinh)
Tôn Tử Tài nói: Mậu Quý thích chữ Giáp sinh cho, không mừng Mão Dậu vì không có đầu có cuối; Đinh Nhâm là phúc.
Giáp Kỷ cốt yếu lấy Mộc làm quan, nên được Dần, Mão, Hợi, Sửu là bậc trên; khí Mậu Quý là phúc. Ất Canh là Kim, cốt yếu lấy Hỏa làm quan, nên mừng Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ;
khí Giáp Kỷ là phúc. Bính Tân là Thủy, cốt yếu lấy Thổ làm quan, nên mừng Tý, Sửu, Mùi, Thân, Tuất, Hợi; Giáp Kỷ là quan, Ất Canh là phúc. Đinh Nhâm cốt
yếu lấy Canh Tân làm quan, Thân Dậu cũng vậy; Bính Tân là phúc. Mậu Quý là Hỏa, mừng Thủy vượng ở Thân, Hợi, Tý làm quan, Đinh Nhâm là phúc; tùy lúc mà xét suy thịnh.
(Theo Thiên nguyên biến hóa thư)
Quỷ Cốc di văn (?) nói: Đinh Nhâm mừng gặp Bính Tân, Ất Canh thích Giáp Kỷ, vì sinh cho nhau.
【Chân vượng của ngũ hành】 (đất mà hành hóa thật sự thịnh)
Giáp Kỷ vượng ở Thân Tý; Ất Canh vượng ở Tỵ Dậu; Bính Tân vượng ở Thân Tý; Đinh Nhâm vượng ở Hợi Mão; Mậu Quý vượng ở Dần Ngọ.
Nếu người sinh gặp đất vượng này, mười người có chín người sang. (Theo Quảng Tín tập)
【Cách Phúc đức】
Mùa xuân Đinh Nhâm, mùa hạ Mậu Quý, mùa thu Ất Canh, mùa đông Bính Tân, tứ quý Giáp Kỷ.
Ấy là chân ngũ hành mỗi hành vượng đúng mùa của mình; nếu mang các thần lộc, mã (Dịch mã: sao chủ đi xa, thăng chuyển), quý (Thiên ất quý nhân: sao chủ được người sang giúp), thực (thực thần: can mình sinh ra, chủ ăn lộc), thì là người có phúc đức, chứ không phải hạng có sao quý mà lộc rỗng (?). (Theo Quỷ Cốc mệnh cách)
【Chính hóa】 (hóa đúng phép)
Bính Dần – Tân Mão; Bính Thìn – Tân Mão; Canh Thân – Ất Dậu; Canh Tuất – Ất Dậu; Kỷ Hợi – Giáp Tý; Kỷ Sửu – Giáp Tý.
Quý Tỵ – Mậu Ngọ; Quý Mùi – Mậu Ngọ; Mậu Tý – Quý Sửu; Mậu Dần – Quý Sửu; Kỷ Dậu – Giáp Tuất; Kỷ Hợi – Giáp Tuất.
Ất Tỵ – Canh Thìn; Ất Mão – Canh Thìn; Nhâm Ngọ – Đinh Mùi; Nhâm Thân – Đinh Mùi.
Trên đây là chính hóa, lại cần hợp với nguyệt lệnh (tháng sinh, quyết định hành nào đang nắm quyền thịnh).
【Chuyển giác tiến hóa】 <trong cặp can hợp thấy các chi nối nhau theo chiều thuận>
Giáp Thìn – Kỷ Tỵ; Bính Dần – Tân Mão; Mậu Tuất – Quý Hợi; Canh Thân – Ất Dậu; Đinh Sửu – Nhâm Dần; Quý Tỵ – Mậu Ngọ;
Kỷ Hợi – Giáp Tý; Tân Mùi – Bính Thân.
Các cặp trên cần gặp ở ngày và giờ thì lập nên công danh, không đến nỗi gian nan; lại hợp nguyệt lệnh thì càng hay. Giả như năm Đinh Tỵ, tháng Quý Sửu, ngày Mậu Tuất, giờ Quý Hợi: sớm đỗ đạt, làm quan đến thái khanh giám (bậc khanh giám cao, đứng đầu các tự, giám của triều đình) (?), thọ đến tám mươi chín tuổi mà vẫn khỏe mạnh sung túc; đó là mệnh của Vương Huy Hiến (?).
【Chuyển giác thoái hóa】 <trong cặp can hợp thấy các chi nối nhau theo chiều ngược>
Giáp Ngọ – Kỷ Tỵ; Ất Tỵ – Canh Thìn; Đinh Mão – Nhâm Dần; Mậu Tý – Quý Hợi; Nhâm Thân – Đinh Mùi; Tân Dậu – Bính Thân;
Kỷ Hợi – Giáp Tuất; Mậu Dần – Quý Sửu.
Các cặp trên cần gặp ở ngày và giờ thì chủ công danh đến muộn, chỗ tốt có bị giảm bớt; năm và đại vận (các giai đoạn vận mười năm) gặp thì cũng tàn lụi; nếu nguyệt lệnh đắc địa thì cũng làm người sang (chỗ này mất chữ). Giả như năm Bính Tý, tháng Mậu Tuất, ngày Tân Dậu, giờ Bính Thân: năm mươi hai tuổi đỗ khoa thi Điện (?), năm mươi chín tuổi vào làm Tham chính (Tham tri chính sự, phó tể tướng); đó là mệnh của Đổng Đức Nguyên. (Theo Quảng Tín tập)
【Thiên nguyên mừng nạp âm là tài】 (thiên nguyên: ở đây chỉ hành hóa của cặp can hợp; tài: hành bị mình khắc, chủ tiền của)
Giáp Kỷ (Thổ) mừng Thủy; Ất Canh (Kim) mừng Mộc; Bính Tân (Thủy) mừng Hỏa; Đinh Nhâm (Mộc) mừng Thổ; Mậu Quý (Hỏa) mừng Kim.
【Thiên nguyên mừng nạp âm đúng mùa vượng】
Giáp Kỷ mừng Thổ, sinh vào tứ quý; Ất Canh mừng Kim, sinh mùa thu; Bính Tân mừng Thủy, sinh mùa đông; Đinh Nhâm mừng Mộc, sinh mùa xuân;
Mậu Quý mừng Hỏa, sinh mùa hạ. (Theo Thần Bạch kinh)
【Loại phá sát】 (sát phá hoại sự hợp)
Người Giáp Kỷ thấy Ất; người Ất Canh thấy Bính; người Bính Tân thấy Đinh; người Đinh Nhâm thấy Mậu; người Mậu Quý thấy Kỷ.
Trên đây còn gọi là đố hợp sát (sát ghen tranh sự hợp), nghĩa là trong hợp có khắc, chủ việc tốt bị người phá hại. (Theo Quảng Tín tập)
【Chân quỷ hình tật】 (quỷ thật gây hình phạt, bệnh tật; quỷ là hành khắc mình)
Người Giáp Kỷ kỵ thấy ngày giờ Đinh Nhâm.
Người Ất Canh kỵ thấy ngày giờ Mậu Quý.
Người Bính Tân kỵ thấy ngày giờ Giáp Kỷ. (Quan quỷ có khí, đắc địa thì giàu.)
Người Đinh Nhâm kỵ thấy ngày giờ Ất Canh.
Người Mậu Quý kỵ thấy ngày giờ Bính Tân. <Được thế thì mười phần phúc; mất đất, không có khí thì là tai họa.> (Theo Thần Bạch kinh)
Ngọc Tiêu bảo giám nói: Giả như người Giáp Kỷ không thấy đủ Đinh Nhâm, mà thấy Nhâm Dần hoặc Đinh Hợi, Đinh Mão, Đinh Mùi, thì cũng là chân quỷ. Nếu thấy ở chỗ phúc dồi dào và trên quý nhân, lộc, mã, thì gọi là biến quỷ thành quan, trở lại là phúc, chủ trong dữ có lành.
【Giáp: Khôn, màu vàng, số năm】 <Hỏa sinh Thổ> (Giáp hợp Kỷ hóa Thổ; Thổ ứng với quẻ Khôn tức Đất, màu vàng, số năm)
Người Giáp với Mậu Quý vốn chẳng khác gì nhau; hoặc thêm Tòng cách (tên gọi của Kim, lấy từ Kinh Thư: "Kim là thứ theo người mà đổi hình") thì ứng nhau gọi nhau; bốn chi Thổ gặp được một hai ngôi, thì lộc dày, quyền thanh, xuất thân từ nơi đế đô (?).
Dùng chân Hỏa để sinh Thổ ấy: có Mậu không có Quý thì lấy Tý thay, có Quý không có Mậu thì lấy Tỵ (?) thay. Tý, Tỵ là đất Thổ thành thực; Tỵ Dậu Sửu là gốc phúc, Thủy vượng sinh ở đó (?). Bốn Thổ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi nếu gặp một hai ngôi là cách thành thực. Tý, Tỵ thay cho Mậu, Quý; người Giáp có Mậu Quý hợp, có Mậu Tý, Quý Tỵ, Thìn Tuất, Sửu Mùi là quý nhất.
【Tú khí sông Ngân】 (trong Hỏa thấy Thủy, ẩn Kim là thần quan)
Người Giáp thấy Hỏa nhiều thì cô độc; nếu gặp Thủy lại rất thanh cao; nếu thấy Bính đặt trên Tý, Ngọ, thì ắt từ thuở đầu đời đã lên hàng quan lại.
Mộc thấy Hỏa thì Hỏa làm hại Kim, được Thủy thì chế được. Bính Tý, Bính Ngọ là trong Thủy có Hỏa, trong Hỏa có Thủy; người Mộc được thế là khí tinh túy nhất của ngũ hành. Mộc được Hỏa nhiều thì nhanh nhạy thông minh, ham học, chuộng lễ, lập thân cô độc; nếu được Thủy vượng thì chủ của cải mỏng mà thanh quý.
Luận rằng: Người Giáp lấy Kim làm phúc, Hỏa thịnh thì hại Kim, thấy Thủy thì Hỏa tắt; ngũ hành cần có chỗ chế ngự thì chuyển họa thành phúc. Lại Giáp hội với Bính Tý, Bính Ngọ, trong Thủy vượng
hợp khởi ra Tân Mùi, Tân Sửu, là chân quan của chính nhà mình, là Thiên ất quý nhân (sao chủ được người sang giúp đỡ), từ cái không mà dựng nên hình tượng; ấy là khí thanh hoa của ngũ hành.
Phúc lộc trở về gốc (Hỏa Thổ sinh quan; kỵ Mộc làm trở về gốc)
Giáp Kỷ gặp nhau thì Thổ tinh túy nhất; không gặp loài Mộc thì quý như châu ngọc; hai ngôi Thìn Tuất nếu gặp Hỏa, tuổi trẻ đã bước lên mây xanh (thăng quan sớm), ngày càng mới.
Thổ sinh được Kim, Kim là quan của Mộc; không có Mộc làm hại thì lộc (?) của Thổ tự nhiên dày dặn. Ở ngôi Thìn Tuất mà trong đó gặp Hỏa thì sinh được Thổ (?) vô cùng; Thổ đã dày thì Kim tự mạnh, ấy là cái có từ trong cái không. Luận rằng: Thìn Tuất là đất Khôi Cương (Thiên Cương và Hà Khôi, tên gọi chi Thìn và Tuất trong phép bói Lục nhâm); Thổ đã hun đúc, lại được can và nạp âm là thần Hỏa nuôi dưỡng, thì khí số sáng sủa, con cháu đời đời làm cánh làm lông nâng đỡ nhau, phúc lộc dày.
【Được che chở mà thanh kỳ】 (Kim ở thế bại gặp Thổ vượng, thần quan càng mạnh)
Đinh Tỵ ("rắn" chỉ chi Tỵ) và Kỷ Dậu thì Kim rất mến; dẫu gặp Hỏa thịnh cũng không thành dữ; nếu thấy Giáp đặt trên Tý, Ngọ, thì đường mây cao vút, tuổi sớm đã hanh thông.
Kim sinh ở Tỵ, lại gặp Đinh Tỵ; Kim vượng ở Dậu, lại gặp Kỷ Dậu; chính là trong thai gặp cha mẹ, lại chuyển thấy sinh vượng (đang sinh ra và đang thịnh); tuy có Hỏa, rốt cuộc cũng chưa làm gì được, vì gốc nguồn sâu dày. Lấy hai ngôi Thổ thần Đinh Tỵ, Kỷ Dậu (nạp âm đều là Thổ) có thể hóa giải, giấu đi cái độc của Hỏa, không làm hại Kim.
Nhưng Giáp Tý, Giáp Ngọ là hai Kim (nạp âm Kim), mang khí tử bại suốt một đường; đã có Đinh Tỵ, Kỷ Dậu làm mạnh gốc nguồn, nên âm dương được vừa phải, khí của thần Kim vươn lên rõ rệt, có thể biết được, còn đâu là tử bại nữa.
【Trời đất có thừa】 (Mộc thêm vào khiến Hỏa thịnh, thần quan bị nung chảy hao mòn)
Giáp Thìn, Giáp Tuất đều là lửa cháy (nạp âm Hỏa); Mộc làm can thần vốn đã đủ; nếu lại gặp thần Mộc (?) kề bên giúp sức, thì dù có danh hão cũng không thăng tiến.
Giáp thuộc Mộc, đặt trên Thìn Tuất thì nạp âm là Hỏa; đó là phần can mang Mộc, thì ngôi gốc tự phát dương được, là khí có thừa của trời đất, không được thêm Mộc từ ngoài vào. Nếu Mộc nhiều thì lại hại Thổ của Thìn Tuất, không làm phúc được. Lẽ này trong ngũ hành càng phải xét kỹ.
【Phá tán, lìa nghiệp】 (Mộc sinh khiến Hỏa vượng)
Giáp Tuất vốn là lửa ẩn nấp; Mộc làm thần lửa bùng lên càng thêm rối; lại gặp Mộc ở Dần, Ngọ, Tuất, thì quét sạch gia nghiệp, phải rời quê đi xa.
Giáp Tuất vốn là ẩn nấp, cần yên tĩnh, lại lấy Mộc làm bùng lên thì có ích gì; ngũ hành đáng sinh thì sinh, đáng ẩn thì ẩn, trái lại là họa. Huống chi Hỏa đến Tuất Hợi, lấy bốn mùa mà suy thì tự không thể phát lộ, nên phá bại. Luận rằng: Giáp Tuất là lửa ngủ trong mộ, thấy Mộc thì lửa bùng; nếu lại đến cung Dần Ngọ Tuất, được Hỏa cục thì thiêu đốt bay tán, không trở về được gốc, nên trôi dạt khỏi quê, việc phần nhiều tan lụi.
【Ngang trời không chỗ dựa】 (ngôi lộc gặp Hỏa)
Người Giáp có nhiều Dần chớ gặp Hỏa; thấy Hỏa thì cả đời nhiều trắc trở; không thì ngôi lộc không thăng tiến, lại e tuổi trời nhiều lận đận (?).
Dần là đất Hỏa sinh ra; Dần đã nhiều lớp mà lại thấy Hỏa, Hỏa lại có khí, thì Canh Tân bị chế, nên đụng việc gì cũng gian truân. Người ta đều nói lộc của Giáp ở Dần, mà không biết một chút Hỏa đã có thể làm hại.
【Ất: chân Kim số bốn, khí hóa thái âm】 (ngôi lộc gặp Hỏa) (Ất hợp Canh hóa Kim; Kim có sinh số là bốn)
Người sáu Ất (sáu cặp can chi có can Ất) gặp Bính Tân; Tòng khôi, Đại cát cần biết tên; Truyền tống lại gặp Thái ất, ấy là người ở Trung thư (cơ quan đầu não triều đình) điều hòa việc nước. (Tòng khôi, Đại cát, Truyền tống, Thái ất là tên gọi các chi Dậu, Sửu, Thân, Tỵ trong phép bói Lục nhâm.)
Ất là Kim âm, nên sinh ra Thủy; mẹ sinh con là thân thiết. Nếu gặp Tỵ Dậu Sửu sinh ra con của nó: có Bính không có Tân (?) thì lấy Dậu thay, có Tân không có Bính thì lấy Tỵ thay; đó là khí tú thực (thanh tú và đầy đặn) nên quý. Luận rằng: ba ngôi ấy là mẹ con đều vượng, là niềm vui của phúc hội; Kỷ Dậu (?) để thu gồm Bính Tân; Ất gặp Bính Tân hợp, có Bính Tân, Tỵ Dậu Sửu là quý.
【Phúc che chở chảy về gốc】
Người sáu Ất tháng giêng là Bính (?); tổ rắn gặp Thổ thì tuổi trẻ vinh hiển; nếu thấy Kim cứng đến ngôi sát, ắt chủ cầm quân dẹp yên khói bụi biên ải.
Người Ất tháng giêng có Mậu Dần là Thổ gò cao (nạp âm Thành đầu Thổ), khí Ất Canh ở chỗ tuyệt mà gặp cha mẹ (Thổ sinh Kim), nên mừng thấy. Đinh Tỵ là Thổ tổ rắn, là chỗ thần Kim sinh ra gặp cha mẹ. Lại người Ất thấy Canh Thìn là dương nhận sát (sát như lưỡi dao, chủ binh đao, hình thương), nhưng ngũ hành mạnh vượng, lại thêm sát này, thì phải giữ chức binh.
Quỷ làm cắt đứt phúc
Người sáu Ất sợ gặp Bính Đinh thịnh; nếu không có cứu giúp ắt thành dữ; nếu ngũ hành nhiều số Thủy, lại có Thổ dương kề bên thì chủ rất hưng thịnh.
Bính Đinh nếu thịnh thì thần Kim không phát sinh được, nên người Ất không mừng thấy. Nếu trong tứ trụ thấy Thủy có thể chế Hỏa, lại được một ngôi Thổ thần dương nâng đỡ, như Mậu Dần, Mậu Thân, thì ngũ hành lại trở về gốc. Lạc Lộc Tử nói: "Đáng lo mà không lo là nhờ ngũ hành cứu giúp", quả thật có lý do.
【Bính: Thủy, Càn, rồng, số một】 (Bính hợp Tân hóa Thủy; Thủy có sinh số là một)
Người sáu Bính vốn thấy Bính (?); Kỷ đến cùng Giáp thì rất kỳ lạ thanh cao; Đại cát (chi Sửu) nếu thêm cùng Thái ất (chi Tỵ), thì tên nêu bảng vàng, đời đời truyền danh.
Số của Thủy, Hỏa thuộc vào (?), được Mộc mà sinh. Giáp Kỷ hợp Thổ làm mạnh Bính Hỏa, Thổ vượng thì Kim sinh. Có Giáp không Kỷ thì lấy Mùi thay, có Kỷ không Giáp thì lấy Dần thay; đó là lẽ quay về âm để nuôi dương (?). Thủy thêm Mộc thì thanh; Sửu là Đại cát, Tỵ là Thái ất; Tỵ Sửu là đất sinh và mộ của thần Kim, nên sinh Bính Thủy là tú thực. Dần Mùi thay cho Giáp Kỷ; người Bính có Giáp Mùi, Kỷ Dần, Mão (?), Tỵ, Sửu là quý.
【Phúc lộc trở về cất giữ】
Người Bính có Tòng cách (Kim) là rất tốt; lại ở ngôi Tỵ vượng thì thanh cao rạng rỡ; lại được cung Hỏa có Mộc Hỏa, ắt biết vận sớm đã giúp việc triều đình.
Người Bính mừng thấy ngôi Kim Tỵ Sửu; nếu không có ngày giờ Tỵ Dậu Sửu mà trong đó có thần Kim cũng dùng được; được Tỵ là sự quý của chân quan. Hai ngôi Tỵ Ngọ mà can gặp Mộc là phúc của người Bính; người Hỏa được cục Tòng cách là tượng khắc tài sinh quan; nếu được loại Kỷ Tỵ thì lộc khí của người Hỏa trọn vẹn; lại nếu ba ngôi Dần Ngọ Tuất mà đầu can được hai chữ Bính, Giáp thì khí càng mạnh. Sách âm dương nói "người Hỏa đắc địa, không có Thủy mà làm quan hưởng lộc thong dong", cũng có lý do; có Thủy thì tổn.
【Lộc vượng làm hưng gốc】
Người sáu Bính số Hỏa nhiều; lại thêm một Mộc (?) thì rất hòa hợp; cứng rắn, sáng suốt, thanh mạnh, nhiều vinh lộc; thần Kim càng mạnh thì sớm cao vời.
Bính vốn tự vượng thịnh, một Mộc là đủ (?), nhiều thì lại thái quá; tuy là một Mộc, nếu đắc địa thì càng tuyệt (?); cho nên thần của ngũ hành quý ở chỗ sáng rõ, thanh cao vượt trội, không được thái quá. Người Bính được Mộc giúp thì sự sắc bén có thể biết; cần có Kim ở ngôi Ất (?) giúp khí, thì sinh nền quan lộc cho người Hỏa; như thế há chẳng sớm hanh thông sao.
【Trung ương đoạt phúc】 (Thủy (?) thấy Thủy mà bị Thổ phá)
Người Bính thấy Tý thì đừng gặp Thổ; phúc bị phá, trung ương (Thổ) đoạt mất; lại thêm Hỏa đến trong Thìn Tuất, ắt tàn hại, giữa chừng bại lộ.
Thấy Tý thì thần quan đắc vị; gặp Thổ thì Thủy không thắng được, rốt cuộc bị đoạt mất. Luận rằng: đất Khôi Cương là nơi Thổ hun đúc, lại nếu Hỏa thịnh, như loại Giáp Thìn, Giáp Tuất, thì khí Thổ mạnh, khí Thủy cạn, nguy hại lắm.
【Đứt gốc không chỗ che】 (chỗ sinh gặp quỷ)
Bính Dần là lộc, là chỗ Hỏa trường sinh; gặp Giáp Dần thì không vẻ vang; lo vợ hại con, không anh em, đến già cô độc nghèo khổ, khoe tài cũng uổng.
Gặp quỷ ở chỗ nhận khí, bị đè nén, rốt cuộc là hại. Đây là đất sinh mà thấy quỷ (Giáp Dần nạp âm Thủy khắc Bính Dần nạp âm Hỏa), quỷ liền mạnh, Bính Hỏa không được thư thái; ngũ hành đứng riêng thì nên được thuận sinh, rất ghét bị nghịch chế, rốt cuộc sẽ cô độc, khánh kiệt.
【Khói tắt tro bay】 (Hỏa Mộc đến Tỵ Ngọ, cần Thủy cứu giúp)
Bính Đinh, Tỵ Ngọ đều gặp Mộc, oai thế lửa bốc lên rất mạnh; nếu ngũ hành lại không có Thủy chế, vừa gặp lúc vừa ý ắt sụp đổ.
Bính Đinh, Tỵ Ngọ đều là đất Hỏa; nếu gặp Mộc thì càng bốc thịnh, cần được Thủy, vừa hòa nhau lại có thần quan, mới có ứng nghiệm; nếu chỉ một mực bốc thịnh thì sao lâu dài được.
【Thực thần thành quỷ】 (Ngọ, nạp âm Hỏa, Thổ nhiều) (thực thần: can mình sinh ra, chủ ăn lộc)
Người Bính thấy Mậu đặt trên Thân Tý, người đời đều bảo là thực thần nặng; nếu thần Hỏa có ngôi sinh, thì một đời cô độc trắc trở, khó gặp lộc.
Người Bính thấy Mậu, lại gặp Hỏa vượng Thổ mạnh, khắc quan của người Bính, nên không có quan. Thổ sinh ở Thân, vượng ở Tý; đầu can mang Mậu, người Bính gặp là điềm danh dự của thực thần. Khí Thổ đã thành thực thì không cần thấy Hỏa nữa; Hỏa vượng thì Thổ mạnh, quan của người Bính mất hết, tuy tuổi trẻ thấy lộc, rốt cuộc không phải kế lâu dài.
【Đinh: Hỏa, cha (?) là Mộc, thành số ba】 (Đinh hợp Nhâm hóa Mộc; Mộc có sinh số là ba)
Người sáu Đinh có Mậu Quý vốn đã cao; nếu thêm Tỵ Hợi thì thế hùng mạnh; Thân Tý Thìn là quan, Kim Thủy vượng, ngôi đến công hầu, đeo ngọc mặc bào.
Đinh sinh Mậu Quý làm con (?), như mầm non; có Quý không Mậu thì lấy Tỵ thay, có Mậu không Quý thì lấy Tý thay; đều là khí tú thực, do công tạo hóa làm nên, nên quý. Tỵ là nguồn của Mậu Quý, Hợi là đất Mộc thành thực, nên quý; Tý Tỵ thay Mậu Quý. Người sinh Đinh có Mậu Quý, Mậu Tý, Quý Tỵ, Thân Tý Thìn thì Kim Thủy thanh quý, riêng Thổ Hỏa là họa.
【Sống động thanh tú】 (Thủy thịnh, Kỷ Thổ (?))
Người Đinh thích gặp Thủy phương bắc; chợt thấy thần Kim lại nối đến; trong cục không gặp số Thổ, thần Mộc giữ giúp thì lên đến tam đài (ba chức cao nhất triều đình).
Người Đinh thấy Thủy là thần quan đắc địa, lại gặp Kim đến sinh quan thì tự nhiên hiển hách. Phương bắc là chính ngôi Hợi Tý, quê vượng của Nhâm Quý, lại gặp Kim sinh nuôi không dứt, như loại Giáp Tý, Tân Hợi. Nếu không có Thổ làm tổn thì khí thanh, lại được thần Mộc giữ lộc, nên nền móng vững chắc.
【Nền lộc thành thực】 (Tý Ngọ gặp Kim, sợ Thổ)
Kim đặt trên Tý Ngọ phần nhiều hung bạo, nhưng người Đinh lại mừng gặp; lại xem ngũ hành không có số Thổ, ắt phò vua sáng, nắm việc hun đúc nhân tài, chính sự.
Kim đặt trên Tý Ngọ mang tử bại nên hung, như loại Giáp Tý, Giáp Ngọ. Nhưng người Đinh trên Ngọ thấy Kim thì biến thành tài, trên Tý thấy Kim thì hung (?); làm quan nếu không có Thổ phạm vào thì khí thanh, lộc dày. Lại nói: ở Ngọ thấy Kim thì lộc vượng; ở Tý thấy Kim lại sinh ra quan cho Đinh; thấy Thổ thì hại Thủy.
【Lộc khí chậm trễ】 (Nhâm nhiều không bằng Hợi Tý)
Người Đinh thấy nhiều Nhâm chẳng phải điều lạ; gặp Hợi Tý mới đúng lúc; chợt bị Thổ tranh mất ngôi vượng, thì dù có tiếng tăm cũng chậm trễ.
Nhâm không đắc địa thì gặp cũng như không gặp; tuy không có Nhâm mà ở chính ngôi Thủy, chỗ thần quan vượng, thì tự nhiên mạnh. Hỏa Thủy lẫn lộn thì rốt cuộc Thổ thắng.
【Phá tướng cô độc】
Người sáu Đinh kỵ thấy Thổ trường sinh (Thổ ở giai đoạn mới sinh ra); hại vợ hại con, cố tranh tài; dẫu có danh hão cũng khó hiển đạt, lại lo việc ruộng nhà gây dựng.
Người sáu Đinh lấy Thủy làm phúc; Thổ trường sinh thì đoạt mất ngôi của Thủy, có gọi mà không có đáp, cách ấy thấp kém; nếu thấy khắc hại thì đụng việc đều hao tổn. Người sáu Đinh lấy Thổ làm quan quỷ (?); Thủy và Thổ đều sinh ở Thân, ngay tại ngôi ấy Thủy bị Thổ làm tổn, Nhâm Quý không được sinh trọn, thiên nguyên bị hại, có thể thấy là nghèo hèn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video