Thiên 4 — Bàn về thiên can (một)

 Quyển thứ ba

 Bàn về can thần (các thiên can xuất hiện trong lá số), phần một

 【Quy ước về thập can】 (thập can, tức mười thiên can: mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng phối với mười hai địa chi để ghi năm, tháng, ngày, giờ. Lá số gồm bốn "trụ" năm, tháng, ngày, giờ sinh; mỗi trụ có một can ở trên và một chi ở dưới.)

 Giáp, Ất thuộc Mộc; Bính, Đinh thuộc Hỏa; Mậu, Kỷ thuộc Thổ; Canh, Tân thuộc Kim; Nhâm, Quý thuộc Thủy. (Đây là ngũ hành, tức năm loại khí cơ bản: Mộc là cây, Hỏa là lửa, Thổ là đất, Kim là kim loại, Thủy là nước. Năm hành vừa sinh ra nhau, vừa khắc chế nhau, và là gốc để luận mọi điều trong mệnh.)

 【Mười can không pha tạp】

 Người can Giáp, Ất (tức người sinh năm có can Giáp, Ất) có chi bên dưới là Dần, Mão; người Bính, Đinh có chi bên dưới là Tỵ, Ngọ. (Dần, Mão, Tỵ, Ngọ… thuộc mười hai địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Mỗi chi cũng thuộc một hành: Dần, Mão thuộc Mộc; Tỵ, Ngọ thuộc Hỏa; Thân, Dậu thuộc Kim; Hợi, Tý thuộc Thủy; Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thuộc Thổ.)

 Người Canh, Tân có chi bên dưới là Thân, Dậu; người Nhâm, Quý có chi bên dưới là Hợi, Tý.

 Kinh nói: ngũ âm (năm âm Cung, Thương, Giốc, Chủy, Vũ, ứng với năm hành; ở đây chỉ hành của can và chi) không pha tạp thì không có tính buông thả, rối loạn, lại hợp với việc ở ngôi lộc (lộc vị: chi mà tại đó can đạt độ thịnh, như lộc của Giáp ở Dần, lộc của Bính ở Tỵ; chủ bổng lộc, chức tước).

 【Cách Vinh thần】 (cách, hay cách cục, là một dạng sắp xếp của lá số đã được xếp thành mẫu, có ý nghĩa tốt xấu riêng; Vinh thần nghĩa là "thần vẻ vang")

 Mùa xuân sinh ngày, giờ Giáp, Ất; mùa hạ sinh ngày, giờ Bính, Đinh; mùa thu sinh ngày, giờ Canh, Tân; mùa đông sinh ngày, giờ Nhâm, Quý; tứ quý (bốn tháng cuối của bốn mùa, tức tháng ba, sáu, chín, mười hai âm lịch, đều thuộc Thổ) sinh ngày, giờ Mậu, Kỷ.

 Cách này chủ người lòng sáng suốt. Ngày, giờ mà thấy Kim thì sống thọ, giàu sang, nhiều quyền. (Theo sách Thần Bạch kinh)

 【Cách can thần một chữ】 (các can trong lá số cùng một hành)

 Như Diệp Thiệu: năm Nhâm Thìn, tháng Nhâm Tý, ngày Nhâm Dần, thai Quý Mão (thai, hay thai nguyên, là can chi của tháng thụ thai, coi như một trụ phụ của lá số), đó là cách can thần một chữ. Nhưng Nhâm Dần là Nhâm tự ngồi trên đất Tuyệt (tuyệt: giai đoạn khí của một hành đứt kiệt) nên thành pha tạp; vì thế chỉ làm đến bậc quan cầm ấn chính (người đứng đầu một nha môn) (?).

 【Hai chữ can thần gặp nhau】

 Như người Giáp gặp Ất, người Bính gặp Đinh, và những trường hợp tương tự.

 【Đầu can cùng loại】 (làm quan thấp)

 Giáp với Ất, Bính với Đinh, Mậu với Kỷ, Canh với Tân, Nhâm với Quý đều là đầu can cùng loại. Người Giáp được Ất, người Ất được Giáp là ở ngôi thiên lộc (lộc lệch, không chính). Người có thiên lộc phần nhiều không có khoa danh (đỗ đạt trong thi cử), tuy giàu mà làm quan thấp. (Theo Hồ Trung Tử)

 【Cách hai chữ can thần liền nhau】

 Như hai chữ Giáp, Ất hoặc Bính, Đinh chia ra nằm trong tứ trụ (bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ sinh); nhưng phải ngũ hành không pha tạp thì mới quý. (Theo Quỷ Cốc di văn)

 【Cách ngũ hành thuần âm dương】

 Nghĩa là được thuần một loại âm hoặc dương của năm hành, khí thiên nguyên (thiên nguyên: phần can, phần "trời" của mỗi trụ) không pha tạp, không đứt quãng, lại có khí sinh vượng (đang sinh ra hoặc đang thịnh) của phúc thần (các sao lành) giúp vào, thì là mệnh cực quý. Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm là thuần dương; Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý là thuần âm.

 【Hỉ thần】 (thần đem lại điều vui)

 Ấy là lấy mười can gặp ngôi sinh ra mình, như Giáp gặp Nhâm, thấy Quý, vì Thủy sinh được Mộc; các can khác theo đó mà suy. Người nào gặp được thì chủ có phúc lộc lớn. (Theo Tam mệnh linh)

 【Cách Tam ngũ liên hợp】 (ba can nối nhau mà hợp)

 Tam ngũ liên hợp là từ trên xuống dưới, âm dương hòa hợp nhau. Hai can sát nhau ở trên, một can ở dưới, gọi là "liên hợp gánh xuôi"; một can ở trên, hai can sát nhau ở dưới, gọi là "liên hợp rủ ngược". Gánh xuôi là các nhóm Giáp Ất Bính, Bính Đinh Mậu, Mậu Kỷ Canh, Canh Tân Nhâm, Nhâm Quý Giáp. Rủ ngược là các nhóm Quý Giáp Ất, Ất Bính Đinh, Đinh Mậu Kỷ, Kỷ Canh Tân, Tân Nhâm Quý.

 Rủ ngược mà liền nhau, đếm theo thứ tự thuận là bậc trên, thứ tự lẫn lộn là bậc kém hơn. Nếu không phạm can khác, sinh vượng nối tiếp nhau, phúc lộc giúp đỡ nhau, thì còn hơn cả cách Ngũ hành liên châu (năm hành nối nhau như chuỗi ngọc). (Theo sách của Diêm Đông Tẩu)

 Can thần thuận đủ cũng là phi thường; luận cái phi thường ấy thì không gì cản được; sinh vượng kiêm nhau lại gặp cách quý, ắt biết sẽ đứng cạnh vua mà điều hòa âm dương (tức làm tể tướng).

 【Cách Thần tàng sát một】 (thần dữ ẩn đi, sát khí mất đi)

 Giáp Canh, Bính Nhâm, Ất Tân, Đinh Quý là cách quý nhất, gọi là "thần tàng sát một". Đó là chỗ khí trong của trời thịnh nhất. Nếu trong năm ngôi năm, tháng, ngày, giờ, thai hợp thành cách này, lại có phúc thần giúp, không gặp tử tuyệt (các giai đoạn khí chết và đứt), xung phá (bị chi đối nghịch đâm phá), không vong (ngôi trống rỗng, làm việc gì cũng hụt hẫng), thì ắt quý đến bậc nhất phẩm (bậc quan cao nhất).

 Nếu có xung phá, không vong mà có phúc thần giúp thì cũng làm đến lưỡng chế (các quan soạn chiếu chỉ của triều đình) hoặc lưỡng tỉnh (hai tỉnh Trung thư và Môn hạ, cơ quan đầu não của triều đình). Nếu trên ngày, giờ không phạm không vong, chỗ khác phạm, thì cũng làm đến lưỡng phủ (Trung thư và Xu mật viện, hai cơ quan cao nhất về chính sự và quân sự thời Tống), nhưng sống không lâu.

 Nếu không phạm không vong, chỉ phạm tử tuyệt, có thể làm khanh giám (quan đứng đầu các tự, các giám ở triều đình), vẫn nhiều hoạn nạn nhưng được giao việc tốt; nếu không có phúc thần giúp thì chẳng qua là một viên chính lang (quan cấp vừa ở các bộ) nhiều hoạn nạn mà thôi. Không phạm tử tuyệt mà phạm xung phá, không vong, không có phúc thần giúp, thì cũng vào được hàng quán chức (chức ở các viện văn thư, sử, thư viện của triều đình).

 Hoặc phạm tử tuyệt, không vong, lại không có phúc thần giúp, thì tầm thường, không ra khỏi chức quan châu huyện. Nếu lại có tam hình (ba kiểu chi hình phạt nhau) và lục hại (sáu cặp chi làm hại nhau), thì chỉ là cử nhân (người được tiến cử đi thi) có tiếng, hoặc tăng đạo thanh cao, hoặc dân thường giàu có mà thôi. (Theo Lâm Khai ngũ mệnh)

 Diêm Đông Tẩu nói: Khí trời đất của bốn mùa, số âm dương của tám phương xa, thì Giáp Canh Bính Nhâm là chỗ hội lành của các can dương, Ất Tân Đinh Quý là nguồn phúc của các can âm. Sáu hung thần đến đây thì ẩn, <xét sách Tam lịch hội đồng nói: Đằng xà, Chu tước, Câu trần, Thiên không, Bạch hổ, Huyền vũ là sáu hung thần> bốn ác sát gặp đây thì mất. <Xét các sách mệnh, bốn sát có sách cho là tứ kiếp sát (bốn sao cướp đoạt), có sách cho là bốn chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi.>

 Bốn can ở bốn ngôi năm, tháng, ngày, giờ rõ ràng thì không kể hình, hại, xung, phá, đều là khí lành; nếu thêm lộc (ngôi lộc của can), mã (Dịch mã: sao chủ đi xa, thăng chuyển), quý (Thiên ất quý nhân: sao chủ được người sang giúp đỡ), ấn (thần sinh ra mình, chủ ấn tín, quyền chức), thì sức phúc càng gấp bội; còn hung thần ác sát tự nhiên ẩn mất.

 Tam mệnh kiềm nói: Các bậc tướng văn tướng võ, người sang, phần nhiều sinh vào Giáp Canh Bính Nhâm, vì bốn can này có Thiên đức, Nguyệt đức (hai sao lành theo tháng, chủ được che chở, giải nạn) cùng ở. Người gặp được, lại gặp ngũ hành (?) vượng tướng (đang thịnh hoặc sắp thịnh theo mùa), và tam mệnh (ba yếu tố can lộc, chi mệnh, nạp âm thân của năm sinh) có khí, thì ắt ở ngôi đài phụ (tể tướng).

 Ngọc Tiêu bảo giám nói: Như đủ Giáp Canh Bính Nhâm thì phải sinh vào mạnh nguyệt (tháng đầu mỗi mùa: tháng giêng, tư, bảy, mười) mới là vào cách; đủ Ất Tân Đinh Quý thì phải sinh vào quý nguyệt (tháng cuối mỗi mùa) mới là vào cách; không thế thì không phải. Loại người này đều là người quân tử có đức tốt; nếu làm quan cầm quyền cũng khoan hậu.

 Quỷ Cốc yếu quyết nói: Giáp Canh Bính Nhâm đuổi nhau đến, chi thần theo thứ tự lại đủ đầy; lại thêm lộc mã ở ngôi sinh vượng, làm quan ắt đến hàng tam đài (ba chức cao nhất triều đình). Lại nói: Ất Tân Đinh Quý gánh xuôi nối liền, ngũ hành sinh vượng, lộc cũng đủ; lại mang khí vượng đến ngôi lâm quan (giai đoạn khí đã mạnh như người ra làm quan), tể tướng công hầu từ đây mà lên.

 Lại Quỷ Cốc di văn nói: Trong Cương là Ất, trong Khôi ẩn Tân, Quý thần (?) được Quý, Tiểu cát giấu Đinh. <Chú rằng: trong Thìn có Ất, trong Tuất có Tân, Sửu là quý thần, Mùi là Tiểu cát; trong Sửu có Quý (?), trong Mùi có Đinh.> (Cương tức Thiên Cương, Khôi tức Hà Khôi, Tiểu cát là các tên gọi của chi Thìn, Tuất, Mùi trong phép bói Lục nhâm; mỗi chi đều chứa ẩn các can.)

 Bốn đầu đón phúc của trung ương: nghĩa là can dương đủ Giáp Canh Bính Nhâm, can âm đủ Ất Tân Đinh Quý; can dương mà thai và tháng được Quý thì đón Mậu, can âm mà thai và tháng được Giáp thì đón Kỷ. Hai Thổ của trung ương (Mậu, Kỷ) được đón ở tuế vận (năm đang đi và đại vận, tức các giai đoạn vận mười năm), thì dương báo trước được âm, âm báo trước được dương. (Theo sách của Diêm Đông Tẩu)

 【Cách Liên châu túy mỹ】 (chuỗi ngọc liền nhau, tinh túy đẹp đẽ)

 Giáp Bính Tân Kỷ; Giáp Bính Mậu Canh; Giáp Kỷ Tân Quý; Giáp Tân Canh Bính; Giáp Tân Quý Bính.

 Ất Canh Nhâm Giáp; Ất Canh Đinh Kỷ; Ất Quý Đinh Nhâm; Ất Canh Đinh Tân; Ất Mậu Giáp Quý <một bản chữ Quý chép là Canh>.

 Bính Mậu Quý Tân; Bính Tân Quý Ất; Bính Mậu Canh Nhâm; Bính Quý Nhâm Mậu; Bính Ất Đinh Tân.

 Đinh Kỷ Tân Nhâm; Đinh Quý Nhâm Kỷ; Đinh Kỷ Quý Ất; Đinh Ất Kỷ Mậu; Đinh Nhâm Kỷ Tân.

 Mậu Quý Đinh Ất; Mậu Canh Nhâm Giáp; Mậu Canh Ất Quý; Kỷ Tân Giáp Quý; Kỷ Giáp Bính Mậu.

 Kỷ Giáp Đinh Nhâm; Kỷ Giáp Đinh Tân; Kỷ Tân Quý Ất; Canh Ất Đinh Kỷ; Canh Nhâm Giáp Bính.

 Canh Đinh Bính Nhâm; Tân Quý Ất Bính; Tân Bính Canh Mậu; Tân Nhâm Bính Giáp; Tân Quý Ất Đinh.

 Tân Bính Đinh Quý; Nhâm Giáp Bính Mậu; Nhâm Kỷ Mậu Giáp; Nhâm Đinh Kỷ Tân; Quý Mậu Canh Nhâm.

 Quý Ất Đinh Kỷ; Quý Mậu Kỷ Ất <một bản chữ Kỷ chép là Bính>.

 Trên đây là các can của năm, tháng, ngày, giờ; được trọn đủ một nhóm thì quý; lại có cát sát (sao lành) thì chắc chắn làm khanh tướng. (Theo Quảng Tín tập)

 【Quan khanh】

 Giáp theo Bính Mậu thì quan khanh yên ổn; Ất thấy Đinh Kỷ thì lộc lại sinh; Bính gặp Mậu Canh thì năm tháng toại ý; Đinh đến Kỷ Tân thì việc đều thành; Mậu vào Canh Nhâm thì nhà có điều mừng; Kỷ gặp Tân Quý thì chức được thăng vinh; Canh dời Nhâm Giáp thì tiền của đầy đủ; Tân gặp Quý Ất thì mệnh thăng tiến trước; Nhâm gặp Giáp Bính thì không gì không vui; Quý vào Ất Đinh thì mệnh cao sang hanh thông. Nếu năm đang đi gặp chỗ sinh ra có các can này, đó là có phúc, vận tốt đến đón. (Theo Bát tự kim thư)

 【Phúc hội】

 Phúc hội là lấy can do mười can sinh ra và can bị mười can khắc. Như Giáp Mộc sinh Bính Hỏa, khắc Mậu Thổ; như người Giáp (?) thấy Bính, Mậu vậy. <Các can khác theo đó, và giống như mục Quan khanh.> Nếu thai, tháng, ngày, giờ của người gặp được thì chủ cơm áo đầy đủ, quan tước cao sang; đại vận, tiểu vận (vận từng năm) và năm đang đi đến chỗ này cũng có điều mừng thăng quan, thêm của. (Theo Tam mệnh chỉ chưởng)

 【Lộc khố】 (kho chứa lộc)

 Giáp Ất kho ở Mùi, Bính Đinh ở Tuất; Mậu Kỷ, Nhâm Quý đặt kho ở Thìn; Canh Tân nếu đi vào Sửu, thì một đời cơm áo rốt cuộc tốt lành.

 Phàm người sinh gặp kho này, nếu năm, tháng, ngày, giờ đều có, thì chủ sang đến bậc lưỡng phủ, đài phụ; dù rơi vào không vong cũng tốt. (Theo Bát tự kim thư)

 【Lộc khố trống rỗng thì túi nghèo mà chức trọng】

 Mộ (chỗ khí của hành được thu cất lại) của can năm sinh gọi là lộc khố. Trong lộc khố lại mang địa tài (chi là tài của mình), hoặc nạp âm (cách quy mỗi cặp can chi về một hành riêng, như Giáp Tý thuộc Kim) là tài, thì trong lộc khố có tài, không những sang mà còn chủ giàu. Nếu trong lộc khố không có tài thì chức tuy hiển đạt mà nhà nghèo. (Theo Hồ Trung Tử)

 【Chính quan, chính lộc, thiên quan, thiên lộc】

 Như người Giáp lấy Kỷ làm chính lộc (can mình khắc mà khác tính âm dương với mình), thì có khoa danh; Mậu là thiên lộc (can mình khắc mà cùng tính âm dương). Lấy Tân làm chính quan (can khắc mình mà khác tính âm dương), Canh là thiên quan (can khắc mình mà cùng tính âm dương); các can khác theo đó. Nếu được chính quan đầy đủ thì gồm cả chính quan, chính lộc, có khoa danh; còn thiên quan thì không có xuất thân (không đỗ đạt theo đường chính thức). (Theo Kim thư danh quyết)

 Tam mệnh đề yếu nói: Thiên quan cũng chủ phúc lớn, nhưng đến tuổi già phúc tàn lộc suy thì lại thành tai họa. Nếu thấy hai quỷ (can khắc mình) khắc can lộc, tuy có quan cũng trắc trở, lại phải có tai họa bị đình chức, giáng chức. Chỉ mê phú nói: Thiên quan xuất thân từ tạp lưu (đường làm quan không qua thi cử, như lại viên, quân công, nộp tiền).

 Thai, sinh, vượng, khố là tứ quý (bốn ngôi quý); tử, tuyệt, bệnh, bại là tứ kỵ (bốn ngôi kỵ); còn lại là tứ bình (bốn ngôi thường). (Đây là các giai đoạn trong mười hai giai đoạn "trường sinh", mô tả vòng đời khí của một hành như đời người: Thai, Dưỡng, Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ hay Khố, Tuyệt; Bại tức Mộc dục.) Lấy can thái tuế (can năm sinh) làm chủ, phối với ngũ hành, xét các ngôi tứ quý, tứ bình, tứ kỵ để phân sang hèn: gặp ngôi quý nhiều thì sang, không gặp thì hèn.

 Tứ quý chủ sang, cũng có trên dưới: sinh, vượng, khố là trên, thai là kém hơn. Tứ kỵ chủ hèn, cũng có nặng nhẹ: tử, bại, tuyệt là nặng, bệnh là nhẹ. Nếu thai, tháng, ngày, giờ gặp ba ngôi quý mà trên đó đều có phụ <lộc có bốn phụ: chính tài, chính quan, chính ấn, hàm thần phúc (?)>, thì là mệnh tam công (ba chức cao nhất triều đình).

 Nếu trên ba ngôi quý mang chính thiên ất (chính Thiên ất quý nhân) <như người sinh năm Sửu, Mùi mà tháng, ngày, giờ được Giáp, Mậu, Canh>, bản gia lộc (lộc của chính nhà mình) <như người sinh năm Dần mà tháng, ngày, giờ mang Giáp; thơ rằng: Giáp gặp Dần là thường, Dần gặp Giáp là mạnh; các trường hợp khác theo đó>, phúc hội, hoặc Thiên ất quý thần hợp, ba bốn lớp, thì cũng là mệnh tam công.

 Trên ba ngôi quý mang hợp trên dưới (can hợp can, chi hợp chi), hoặc một quan một ấn, tức một chính thiên ất hoặc một ngôi bản gia lộc, hoặc hai ba ngôi Thiên ất quý nhân hợp, là mệnh tể phụ (tể tướng). Hoặc trên ngày, giờ gặp hai ngôi quý mà mang các điều trên cũng vậy.

 Trong các trường hợp trên, nếu một ngôi gặp tai sát, vong thần, kiếp sát, địa sát, dương nhận (các hung sát chủ tai họa, mất mát, cướp đoạt, binh đao; dương nhận là ngôi vượt quá lộc, như lưỡi dao), thì kiêm chủ binh quyền, sang đến Xu phủ (Xu mật viện, cơ quan quân sự tối cao) hay được cầm tiết việt (cờ tiết và búa việt, tượng trưng quyền chỉ huy quân đội).

 Nếu thai, tháng sinh với ngày, giờ gặp hai ngôi quý, hoặc chỉ trên giờ gặp một ngôi quý là thai hay khố, nhưng mang chính thiên ất, hợp trên dưới, Thiên ất quý thần hợp, bản gia lộc, chính quan, chính ấn, bản lộc, các ngôi còn lại chỉ cần có khí, hoặc trên ngôi quý cũng mang can lộc như trên, thì cũng là mệnh tể phụ, lưỡng phủ.

 Nếu tháng ở ngôi kỵ mà ngày gặp ngôi quý, hoặc ngày ở ngôi kỵ mà giờ gặp ngôi quý, thì không hại, là cách quan thanh quý hầu cận vua; nếu tháng, ngày đều ở ngôi quý mà giờ gặp ngôi kỵ, thì đều là hạng quan thường chờ bổ nhiệm theo lệ. (Theo Tam mệnh đề yếu)

 Phàm mệnh mà năm, tháng, ngày, giờ có Giáp với Kỷ, Ất với Canh, Bính với Tân, Đinh với Nhâm, Mậu với Quý, tức mười can hợp nhau, là bậc trên. Gặp Giáp Canh Bính Nhâm, Ất Tân Đinh Quý là kỳ can (can lạ, quý). Giáp Ất Bính, Bính Đinh Mậu, Mậu Kỷ Canh, Canh Tân Nhâm, Nhâm Quý Giáp gọi là thuận liên hợp; Quý Giáp Ất, Ất Bính Đinh, Đinh Mậu Kỷ, Kỷ Canh Tân, Tân Nhâm Quý gọi là nghịch liên hợp.

 Can hợp nhau thì thanh quý, kỳ can kém hơn, thuận nghịch liên hợp lại kém hơn nữa. Đó gọi là nhập cục (vào cục). Phàm một mệnh mà kiêm cả ba điều này, lại được ngũ hành thuận nhau, thì sự sang quý khỏi phải nói. Nếu ngũ hành không thuận nhau thì là tăng đạo, thầy thuật số, người thanh nhàn; nặng nhẹ khác cứ theo đó mà suy. (Theo Lâm Khai ngũ mệnh)

 【Số định phát dụng của mười can】 (phát dụng: can được dùng làm điểm khởi phát để luận cát hung)

 Không câu nệ can nào làm đầu (<cứ can nào cũng đếm là một>); hai là tổn, ba là thực, bốn là tìm tạp (<hai là tổn khí, tức can làm hao tổn; ba là thực thần, tức can mình sinh ra, chủ ăn uống, bổng lộc; bốn là tạp thần, can pha tạp>); gặp năm thì là tài thần (can mình khắc, chủ tiền của) để dùng; sáu là hợp, điều lành có nguồn cơn (<can thứ sáu hợp với mình>); gặp bảy là quỷ, chủ nhiều trắc trở; tám gọi là quan ấn, sáu âm (?) thu về (<can dương vị thứ tám là quan ấn, can âm vị thứ tám là quan ấn>); thấy chín là đảo thực (can sinh ra mình cùng tính âm dương, chặn mất thực thần), không gặp điều tốt; mười là sinh khí, phúc nghìn thu (<can âm là thứ tám, can dương là thứ mười>) (?).

 【Bàn về phát dụng】

 Phàm xem mệnh, trước hết xét kỹ can tháng tốt hay yếu. Đã có can tốt thì để can ngày giúp vào; can ngày đã tốt thì để can giờ giúp vào; không ra ngoài phép phát dụng này. Nếu can tháng không tốt thì gấp để can ngày khắc đi; can tháng là quan trọng nhất, vì cái lành cần được nâng lên, cái dữ cần được trừ đi.

 Thơ rằng: Tháng là khí thần thứ nhất đi trước; số lành lại khiến số lành sinh ra; khí lành chớ để khí dữ giao chiến; chẳng ngoài hai điều ấy (?) thì có thăng chuyển.

 Giả như Tân Dậu, Bính Thân, Ất Mùi, Kỷ Mão: Kỷ giúp thế của Ất, Ất sinh Bính vượng, Bính với Tân hợp là quý. Như Đinh Tỵ thấy Quý Sửu, không dùng Quý Sửu, mà để can ngày Kỷ khắc mất Quý Thủy là hay. Như Tân Dậu, Giáp Ngọ, Quý Hợi, Nhâm Ngọ, tuy thiên can nối chuỗi, Nhâm Quý sinh Giáp, lại là mệnh tạp thần, nghèo khốn.

 Lại như Đinh Tỵ, Mậu Thân, Ất Mão, Kỷ Mão: Mậu là tổn thần, bị Ất giúp Mậu (?), Kỷ giúp Ất, từ dưới mừng lên đến Mậu; Mậu đã đắc thế thì lại làm hao sức Đinh, không tốt. Các trường hợp khác theo đó mà suy.

 【Khí tượng ngày đêm của ngũ hành】

 Lục Giáp (sáu cặp can chi có can Giáp: Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần) sinh ban ngày là Mộc, sinh ban đêm hóa Thổ; cho nên người lục Mậu được Giáp thì sinh ngày là quỷ, sinh đêm là quan. Lục Ất sinh ngày dùng như Kim, sinh đêm dùng như Mộc; cho nên người lục Kỷ thấy thì sinh ngày là quan, sinh đêm là quỷ.

 Người lục Bính sinh ngày dùng như Hỏa, sinh đêm dùng như Thủy; cho nên người lục Canh thấy thì sinh ngày là quỷ, sinh đêm là quan. Người lục Đinh sinh ngày là Mộc, sinh đêm là Hỏa; cho nên người lục Tân được thì sinh ngày là quan, sinh đêm là quỷ. Người lục Mậu sinh ngày là Thổ, sinh đêm là Hỏa; cho nên người lục Nhâm thấy thì sinh ngày là quỷ, sinh đêm là quan. Người lục Kỷ, lục Canh không biến đổi.

 Người lục Tân sinh ngày là Thủy, sinh đêm là Kim; cho nên người lục Ất được thì sinh ngày là quan, sinh đêm là quỷ. Lục Nhâm sinh ngày dùng như Thủy, sinh đêm là Mộc; người lục Bính được thì sinh ngày là quỷ, sinh đêm là quan. Lục Quý thì ban ngày Hỏa thịnh, sinh đêm Thủy thịnh; cho nên người lục Đinh được, sinh ngày thì không dùng làm quỷ, chỉ dùng khí Hỏa.

 Lại nói: Sáu loại mệnh dương, nam mà phạm lộc quỷ (can khắc can lộc của mình), đảo thực, thì cần sinh đêm, đổi hung thành cát, gọi quỷ là quan, đảo thực là hỉ thần; nữ thì ngược lại. Sáu loại mệnh âm, nam phạm lộc quỷ, đảo thực, thì cần sinh ngày để đổi hung thành cát; các điều khác đều như trên.

 Sáu mệnh dương, nam không có lộc quỷ, đảo thực, thì chỉ nên lấy sinh ngày là thuận; sáu mệnh âm, nam không có lộc quỷ, đảo thực, thì chỉ nên lấy sinh đêm là thuận; nữ đều tìm theo chiều ngược lại. Khí tượng ngày đêm này là sự phối hợp của âm dương, là thể và dụng của cứng và mềm. (Theo Thiên nguyên biến hóa thư)

 Lấy Giáp mà nói: Tân là quan ấn, Kỷ là thiên tài (?), Đinh là phá quan (can phá hoại quan), Canh là úy thần (thần đáng sợ). Nếu không xét kỹ sự suy thịnh của ngũ hành, không tìm cho ra sự khắc chế, thì thần sát (các sao tốt xấu) lẫn lộn, trên dưới rối ren, thiện ác không phân, họa phúc ắt không ứng nghiệm. (Theo sách của Diêm Đông Tẩu)

 Phàm mệnh, các vị phải suy xét kỹ càng; trước hết lấy thiên nguyên mà đoán cơ trời. Được giúp sinh, thanh tú thì vinh hiển, có thể nhận ra; bị nuốt, trộm, hại, tàn thì hèn, có thể biết. Nếu gốc của lộc trước đã bị hại tàn, nuốt mất, thì tuy gặp sao lành sao có thể vội cho là lành; hoặc trước đã được nhiều nuôi giúp, thì tuy phạm hung thần sao có thể vội luận là dữ. (Theo Trầm chi nguyên tủy)

 Bất nhân bất nghĩa là Canh Tân với Giáp Ất giao sai nhau; khi phải khi trái là Nhâm Quý với Bính Đinh sợ nhau.

 Vương thị chú rằng: Giáp Ất là Mộc phương đông, Canh Tân là Kim phương tây; chúng tự có lẽ nhân nghĩa ở trong (Mộc ứng với nhân, Kim ứng với nghĩa). Bính Đinh là Hỏa phương nam, Nhâm Quý là Thủy phương bắc; chúng tự có nghĩa phải trái ở trong.

 Phàm Canh dương hợp với Ất âm, Tân âm hợp với Giáp dương, thì Mộc tươi Kim sinh, nhân nghĩa cùng giúp nhau, cứng mềm nương nhau, âm dương hòa thuận; như thế Canh Tân với Giáp Ất Mộc không thể giao sai. Nếu Giáp gặp Canh, Ất gặp Tân, thì Mộc bị nhục, Kim bị hóa (?), thuần dương không sinh, thuần dương (?) không lớn, âm dương không hòa, Giáp Ất Mộc không giữ được nhân, Canh Tân Kim không tôn được nghĩa; đó gọi là "bất nhân bất nghĩa, Canh Tân với Giáp Ất giao sai".

 "Khi phải khi trái" là: Bính dương thì phải sợ Nhâm dương, mà không phải sợ Quý âm; Đinh âm thì phải sợ Quý âm, mà không phải sợ Nhâm dương. Bính gặp Nhâm, Đinh gặp Quý gọi là lộc quỷ, ấy là sợ nhau; còn Bính gặp Quý, Đinh gặp Nhâm gọi là lộc quan, không phải sợ nhau.

 Bởi âm gặp âm như hai người con gái ở chung, chí hướng không đồng; dương gặp dương như hai người con trai ở chung, tính tình không hòa; nên gọi là sợ nhau. Còn trai gái ở chung thì chí hướng thông nhau, có gì đáng sợ; cho nên có thuyết phải sợ và không phải sợ. (Theo Lạc Lộc Tử)

 Bính Đinh tuy ghét Nhâm Quý, nhưng Nhâm Quý vượng nhiều khi sinh vào mùa thu; Giáp Ất tuy mừng Canh Tân, nhưng Canh Tân mùa xuân bị tù (bị giam hãm, suy yếu theo mùa) nên nhiều nhục.

 Bính Đinh là Hỏa, Nhâm Quý là Thủy. Bính Đinh ghét Nhâm Quý vì Nhâm Quý là quỷ của Bính Đinh. Sinh vào mùa thu nhiều, thì là lúc Nhâm Quý vượng tướng (đang thịnh hoặc sắp thịnh), lúc Bính Đinh bào tuyệt (khí kiệt như thai chưa thành), gọi là quỷ vượng thân suy, sự cản trở càng gắt; nếu sinh mùa xuân, mùa hạ thì Nhâm Quý bào tuyệt, Bính Đinh vượng tướng, gọi là thân vượng quỷ suy, sự cản trở không thành.

 Giáp Ất là Mộc, Canh Tân là Kim; Giáp Ất mừng Canh Tân vì Canh Tân là quan của Giáp Ất. Sinh mùa xuân nhiều thì Canh Tân bào tuyệt, gọi là thân suy quan vượng (?), chủ tước lộc tăng cao. Có người nói: Bính Đinh gặp Nhâm Quý, Giáp Ất gặp Canh Tân đều là quan quỷ; vào cách thì là mệnh quý, luận theo quan; không vào cách thì là mệnh tầm thường, luận theo quỷ. (Theo Hồ Trung Tử)

 Kim hại lộc của Mộc, nếu Bính Đinh có mặt trước thì không nguy; Hỏa hại Kim, gặp Nhâm Quý thì không tổn được sự quý. Mậu Kỷ lo gặp Giáp Ất, đầu can cần dùng Canh Tân; Nhâm Quý ghét Thổ đến hại, Giáp Ất có mặt thì không sợ. Nhâm đến khắc Bính, chỉ sợ Mậu đứng đầu chặn; Quý đi hại Đinh, rất kỵ Kỷ đứng đối diện. (Theo Hãm mê phú)

 【Cách Phục hung】 (cái dữ bị khuất phục)

 Như người Đinh Tỵ không sợ Quý Thủy là quỷ, vì trong Tỵ có Mậu ẩn (tàng can: can ẩn trong chi), hợp lấy Quý mà hóa, chân Hỏa (Hỏa thật do hợp hóa mà thành) phát dụng, gọi là phục hung. Một lớp Quý Thủy hóa thành một lớp chân Hỏa, lại tự là Đinh Tỵ lộc vượng; rất cần chân Thủy trong sạch, ai được thế là quý nhất.

 Đã dùng Quý Thủy làm tú khí (khí thanh tú) thì không thể lại phá bỏ (?) Quý. Ví như năm Đinh Tỵ, tháng Quý Sửu, ngày Nhâm Thìn, giờ Tân Hợi: Tân sinh Nhâm, Nhâm giúp Quý, làm phát dụng cho Đinh; lại thân nhận ấn của Thủy, trên Hợi lâm quan có khí. Còn như Đinh Tỵ gặp Quý Sửu, Kỷ Mão, bị Kỷ Thổ khắc mất dụng thần (can được dùng làm then chốt) là Quý Thủy, thì dẫu được giờ tốt cũng không có phúc dày.

 Như Quý Tỵ không sợ Tân là đảo thực, vì trong Tỵ có Bính hợp Tân, biến thành chân Thủy, làm hỉ thần phát dụng. Lý Đãi chế (Đãi chế: chức quan hầu cận ở các điện các thời Tống) sinh năm Quý Tỵ, tháng Tân Dậu, ngày Canh Dần, giờ Tân Tỵ: hai Tân là hỉ thần, lại có thai Nhâm Tý, gom đủ (?) Canh Tân Nhâm Quý, gọi là can thần liên châu, nên quý. Các trường hợp khác theo đó mà suy. (Theo Thiên nguyên biến hóa thư)

 【Can thần khắc nhau】

 Người Bính sợ hai Nhâm, người Nhâm sợ hai Mậu, người Ất sợ hai Tân; các can khác theo đó. Ca rằng: Người sinh Ất Mộc sợ hai Tân, không bị đánh roi đày đi thì cũng bị hình phạt; nếu tránh được các hình hại ấy, thì hai mắt mù lòa không thấy người. (Theo Tam mệnh toản cục)

 【Cách Quỷ hợp】

 Người Giáp thấy Canh, Ất; người Ất thấy Tân, Bính; người Bính thấy Nhâm, Đinh; người Đinh thấy Quý, Mậu; người Mậu thấy Giáp, Kỷ.

 Người Kỷ thấy Ất, Canh; người Canh thấy Bính, Tân; người Tân thấy Đinh, Nhâm; người Nhâm thấy Mậu, Quý; người Quý thấy Kỷ, Giáp.

 Trên đây là quan quỷ hại nhau, công danh may ra gần thành (?). (Theo Quảng Tín tập)

 Quỷ khiếu (quỷ gào) rõ ràng thì họa càng thêm; giả như trước đây gặp giàu sang, ắt biết về sau chán chường năm tháng.

 Như người Giáp gặp Canh Kim khắc Mộc, lại gặp Bính Hỏa khắc Canh Kim, ấy là mệnh nghèo hèn, chết dữ; gặp can hợp thì còn được, như Bính gặp Tân. Nếu chi và nạp âm tốt, thì trước đó ắt chủ giàu sang, về sau chắc không lành; lại thêm hình, sát, quỷ khắc thì chủ chết dữ.

 Như Vương tướng công sinh năm Kỷ Mùi, tháng Ất Hợi, ngày Bính Dần, giờ Tân Mão: gặp tam hợp (ba chi Hợi, Mão, Mùi hợp thành cục Mộc) sinh, lại gặp Dần Mão là đất quan của người Kỷ, Bính với Tân hợp nên rất quý. Ngặt nỗi phạm cách Quỷ khiếu: Kỷ là Thổ âm gặp Ất Mộc âm làm quỷ, lại gặp Tân Kim âm làm quỷ của Mộc âm, biến quan ở Dần Mão thành quỷ của Kỷ Thổ, ở ngôi tam hợp Hợi Mão Mùi, lại là quỷ khắc, nên chủ chết dữ.

 Ba nuốt, ba kết đôi chưa phải là xấu; hai lần kết đôi, hai lần bị hại thì sợ gặp phải; nếu không chết yểu thì cha mẹ gặp dữ; nhà cửa dù cao sang cũng suy sụp.

 Ba nuốt là như người Giáp gặp ba Nhâm; ba kết đôi là như người Giáp gặp ba Kỷ; chưa phải mệnh hèn. Trùng ngẫu (hai lần kết đôi) là như người Giáp gặp hai Kỷ. Trùng thương (hai lần bị hại) là như người Giáp gặp hai Canh, là mệnh chết yểu, lụn bại gia nghiệp. (Theo Trầm chi nguyên tủy)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video