Thiên 1 — Phẩm 1: Năm hoằng thệ của Như Lai, vào trung ấm giáo hóa

 # Kinh Trung Ấm

 Kinh Trung Ấm

 Đời Diêu Tần, Trúc Phật Niệm dịch.

 Kinh Trung Ấm, quyển thượng

 Sa-môn (người xuất gia tu đạo) Trúc Phật Niệm ở Lương Châu, đời Hậu Tần, dịch.

 Phẩm thứ nhất: Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý) với năm lời hoằng thệ (lời thề nguyện lớn, rộng khắp) vào cõi trung ấm (trạng thái thân rất nhỏ nhiệm của chúng sinh sau khi chết và trước khi tái sinh) để giáo hóa.

 Tôi nghe như vầy. Một thời Phật ở nơi trà-tỳ (nơi hỏa táng thân Phật), cách hai cây song thọ (hai cây sa-la mọc đôi, nơi Phật nhập diệt) ở Ca-tỳ-la-bà-đâu bốn mươi chín bước về phía bắc. Ngày mồng tám, nửa đêm, lúc sao mai mọc, bấy giờ Như Lai bỗng nhiên rời khỏi xá-lợi (phần xương cốt còn lại sau khi thiêu thân Phật) đã vỡ vụn của thân mình. Đúng như phép năm lời hoằng thệ của chư Phật:

 Lúc Phật sinh ra, trời đất rung chuyển sáu cách, chư Phật mười phương đều đến giúp đỡ. Đó là lời hoằng thệ thứ nhất. Thế nào là rung chuyển sáu cách? Phía đông vọt lên thì phía tây lún xuống; phía tây vọt lên thì phía đông lún xuống; phía bắc vọt lên thì phía nam lún xuống; phía nam vọt lên thì phía bắc lún xuống; bốn phía đều vọt lên thì chính giữa lún xuống; chính giữa vọt lên thì bốn phía lún xuống. Lúc Như Lai mới nhấc một chân bước đi bảy bước, khắp thiên hạ rung chuyển mạnh, chư Phật mười phương đều đến giúp đỡ. Đó là lời hoằng thệ thứ hai. Như Lai đi đến dưới cây bồ-đề, ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác lên hai đùi), thề rằng: "Ta không thành Phật thì không đứng dậy khỏi chỗ ngồi." Bấy giờ trời đất rung chuyển mạnh, chư Phật mười phương đều đến giúp đỡ. Đó là lời hoằng thệ thứ ba. Danh hiệu Như Lai, dù Ba-tuần (tức Ma vương, chúa loài ma chuyên phá người tu đạo) có nghe, lòng Như Lai vẫn không hề khiếp sợ (?); nhờ sức thệ nguyện nên trời đất rung chuyển mạnh, chư Phật mười phương đều đến giúp đỡ. Đó là lời hoằng thệ thứ tư. Như Lai bỏ thân và thọ mạng, hiện ra cảnh diệt độ (lìa đời, vào cõi tịch diệt), rồi vào cõi trung ấm giáo hóa chúng sinh. Bấy giờ trời đất rung chuyển mạnh, chư Phật mười phương đều đến khuyến khích, khen ngợi. Đó là lời hoằng thệ thứ năm.

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nhập tam-muội Hỏa Diệm (tam-muội: trạng thái thiền định tâm chuyên nhất, không tán loạn; Hỏa Diệm là tên một loại định, nghĩa là ngọn lửa), rời khỏi xá-lợi vỡ vụn, lên cách mặt đất bảy nhận (nhận: đơn vị đo chiều cao xưa, khoảng bảy tám thước), ngồi trên hoa sen báu, khiến cho vô lượng vô hạn na-do-tha (đơn vị số cực lớn, ước khoảng nghìn vạn hay trăm triệu) chúng sinh — trời, rồng, quỷ thần, a-tu-la (loài thần hay ghen ghét, hiếu chiến), chân-đà-la (loài thần ca múa, đầu có sừng), càn-thát-bà (thần nhạc cõi trời, sống bằng hương thơm), ca-lưu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người), phú-đan-na (loài quỷ đói thân hôi thối), người và các loài không phải người — đều thấy Như Lai ngồi trên hoa sen báu. Bấy giờ Thế Tôn hướng về xá-lợi mà nói kệ (bài thơ tụng để ghi pháp) rằng:

 Trong vô số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài), ta đã nuôi ngươi, phần thân thuộc yếu tố đất (phần vật chất cứng chắc làm nên thân thể).

 Nay ta lìa ngươi mà đi, vui như rắn lột da.

 Trong sinh tử năm đường (năm cõi chúng sinh tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), không nơi nào không có ngươi.

 Tạm thời được lìa nhau, vắng lặng không còn vướng mắc.

 Uy thần tiếp độ phần đất của thân, không có ngươi thì không được độ (?).

 Than ôi! nỗi khổ biệt ly, sinh tử ràng buộc dính mắc nhau.

 Uy thần chư Phật tiếp dẫn, số được độ nhiều đến a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm được).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ này xong, từ lòng bàn chân lên đến nhục kế (khối thịt nổi cao trên đỉnh đầu Phật, một trong các tướng tốt) phóng ra tám mươi bốn nghìn ức tia sáng, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), lên đến tận cõi hư không. Chúng sinh trong đó đều thấy ánh sáng. Có kẻ lần theo ánh sáng mà đến; có chư Phật sai các vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) đến cõi Nhẫn (tức cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ não). Bấy giờ Thế Tôn tự nghĩ trong lòng: "Thân trung ấm này cực kỳ nhỏ nhiệm, chỉ một mình Phật Thế Tôn mới thấy được. Còn các chúng sinh này, dù là bậc hữu học (người tu còn phải học thêm), bậc vô học (bậc A-la-hán đã xong việc tu học), hay Bồ-tát nhất trụ, nhị trụ cho đến cửu trụ (các tầng bậc tu hành từ một đến chín của Bồ-tát), đều không phải cảnh giới mà họ thấy được. Nay ta dùng uy thần của Phật nhập tam-muội Chiếu Minh (định soi sáng), khiến bốn chúng — tỳ-kheo (nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) — thấy được thân nhỏ nhiệm này." Bấy giờ Thế Tôn tiếp đó nhập định Vô Ngại (định không bị ngăn trở), quán sát chúng sinh trong cõi hư không này, kẻ đang sinh, kẻ đang diệt; như giới cấm mà các Như Lai đã thực hành: hư vô vắng lặng, quán tưởng bất tịnh (phép quán thân thể là nhơ nhớp để dứt lòng tham đắm), nhân duyên gốc khổ của một trăm bảy mươi hạnh, cho đến mười hai mối trói buộc của sinh tử (tức mười hai nhân duyên: chuỗi nguyên nhân nối nhau khiến chúng sinh xoay vần sinh tử). Bấy giờ Thế Tôn lại nói kệ rằng:

 Nay sẽ vào chốn vi diệu, nơi thân trung ấm cực kỳ nhỏ nhiệm.

 Giáo hóa loài chúng sinh ấy, gấp bội cõi Diêm-phù-đề (châu phía nam núi Tu-di, tức cõi người chúng ta ở).

 Tướng thường còn thì không có gì để bám; tướng vui là trống không, chẳng cố định.

 Dựng gốc đạo đức, bỏ thọ mạng mà không vướng nhiễm.

 Xưa từ a-tăng-kỳ kiếp, cứu giúp những người khó độ.

 Huống chi thân vi diệu này, không gì khó hơn việc ấy.

 Nay ta với tâm thệ nguyện lớn, không xen tạp, không vướng nhiễm.

 Gốc đạo đức của bồ-đề (giác ngộ), là pháp rốt ráo của phạm hạnh (hạnh tu trong sạch).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ này xong, lại phóng ánh sáng từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày Phật), chiếu khắp vô lượng vô hạn na-do-tha thế giới ở phương đông; phương nam, phương tây, phương bắc cũng vậy. Bấy giờ Thế Tôn thu ánh sáng lại; ánh sáng nhiễu quanh Phật bảy vòng rồi đi vào từ đỉnh đầu.

 Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay đan ngón, đến trước bạch Phật rằng: "Hay thay Thế Tôn! Điều xưa nay chưa từng nghe, xưa nay chưa từng thấy. Chúng sinh trung ấm hình chất cực kỳ nhỏ nhiệm, thọ mạng dài ngắn, đồ ăn uống tốt xấu, thuộc loại thế nào? Con mong muốn được nghe."

 Thế Tôn bảo: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo suy nghĩ ghi nhớ. Ta sẽ vì ông phân biệt từng điều một. Này Di-lặc, ở cõi Diêm-phù-đề, đứa trẻ từ lúc lọt lòng cho đến ba tuổi, trong vòng tay mẹ đã bú bao nhiêu sữa?"

 Di-lặc đáp: "Bú một trăm tám mươi hộc sữa (hộc: đơn vị đo dung tích xưa, khoảng mười đấu), chưa kể phần máu ăn trong bụng mẹ. Ở Đông Phất-vu-đãi (châu phía đông núi Tu-di), đứa trẻ từ lúc lọt lòng cho đến ba tuổi bú một nghìn tám trăm hộc sữa. Ở Tây Câu-da-ni (châu phía tây núi Tu-di), đứa trẻ từ lúc lọt lòng cho đến ba tuổi bú tám trăm tám mươi hộc sữa. Ở Bắc Uất-đơn-viết (châu phía bắc núi Tu-di), đứa trẻ lọt lòng được đặt ngồi ở đầu đường, người qua đường đưa ngón tay cho mút (?), bảy ngày thì thành người lớn; xứ ấy không có sữa. Chúng sinh trung ấm thì hít uống gió. Chúng sinh ở Diêm-phù-đề thọ trăm tuổi; ở Đông Phất-vu-đãi thọ năm trăm tuổi; ở Tây Câu-da-ni thọ hai trăm năm mươi tuổi; ở Bắc Uất-đơn-viết thọ nghìn tuổi; chúng sinh trung ấm thọ bảy ngày. Người Diêm-phù-đề mặt trên rộng dưới hẹp; người Phất-vu-đãi mặt tròn đều; người Câu-da-ni mặt trên hẹp dưới rộng; người Uất-đơn-viết mặt vuông vức; chúng sinh trung ấm mặt giống như chư thiên cõi trời Hóa Tự Tại (một tầng trời thuộc cõi Dục, nơi chư thiên tự biến hóa ra mọi thứ để hưởng)."

 Từ đây về sau, danh hiệu Thích-ca Mâu-ni đã diệt, Như Lai Diệu Giác xuất hiện ở đời, đủ các danh hiệu: Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (bậc biết đúng đắn khắp tất cả), Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo chế ngự, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (bậc giác ngộ được đời tôn kính). Ngài ngồi trên hoa sen báu giữa hư không, phóng ánh sáng từ tướng lưỡi, chiếu sang phương đông xa đến tám mươi bảy ức hằng hà sa số (nhiều như số cát sông Hằng) cõi.

 Ở đó có nước tên là Hóa, Phật hiệu là Kiên Cố, đủ mười danh hiệu, giáo hóa theo Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, tức con đường duy nhất đưa mọi chúng sinh đến thành Phật). Ngài thấy ánh sáng ấy, bảo các Bồ-tát và các thiện nam tử con nhà dòng dõi: "Các ông có thấy ánh sáng này không?" Họ đáp: "Dạ, đã thấy. Bạch Thế Tôn, chẳng hay ánh sáng của vị Phật nào chiếu đến thế giới này?" Đức Phật ấy bảo: "Từ đây về phương tây, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Ta-bà, Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni, nay đã diệt độ, bỏ thân để lại xá-lợi, muốn vào cõi trung ấm giáo hóa. Đây là ánh sáng của Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đi thì nay đúng là lúc." Bấy giờ một trăm ba mươi ức Bồ-tát cõi ấy nhận lời dạy của Phật, đến cõi Nhẫn. Phật dặn họ: "Các ông đến cõi ấy, hãy lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ lười biếng khinh mạn. Hãy mang danh hiệu của ta thăm hỏi Như Lai Diệu Giác: 'Ngài đứng ngồi có nhẹ nhàng khỏe khoắn, đi lại có mạnh mẽ chăng?'" Các Bồ-tát nhận lời dạy, lạy dưới chân Phật ấy, đi vòng bên phải bảy vòng, bỗng nhiên biến mất, đến thế giới Ta-bà.

 Từ đây về phương nam, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Giải Thoát, Phật hiệu là Chân Tịnh Như Lai, đủ mười danh hiệu. Ngài bảo các Bồ-tát: "Các ông có thấy ánh sáng này không?" Họ đáp: "Dạ, đã thấy. Chẳng hay ánh sáng của vị Phật nào chiếu đến thế giới này?" Đức Phật ấy bảo: "Từ đây về phương bắc, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Ta-bà, Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni, nay đã diệt độ, bỏ thân để lại xá-lợi, muốn vào cõi trung ấm giáo hóa. Đây là ánh sáng của Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đi thì nay đúng là lúc." Bấy giờ một trăm ba mươi ức Bồ-tát cõi ấy nhận lời dạy của Phật, đến cõi Nhẫn. Phật dặn họ: "Các ông đến cõi ấy, hãy tự thân phụng sự, cúng dường, chớ lười biếng khinh mạn. Hãy mang danh hiệu của ta thăm hỏi Như Lai Diệu Giác: 'Ngài đứng ngồi có nhẹ nhàng khỏe khoắn, đi lại có mạnh mẽ chăng?'" Các Bồ-tát nhận lời dạy, lạy dưới chân Phật ấy, đi vòng bên phải bảy vòng, bỗng nhiên biến mất, đến thế giới Ta-bà.

 Từ đây về phương bắc, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Lưu Ly, Phật hiệu là Lôi Âm Như Lai, đủ mười danh hiệu. Ngài bảo các Bồ-tát: "Các ông có thấy ánh sáng này không?" Họ đáp: "Dạ, đã thấy. Chẳng hay ánh sáng của vị Phật nào chiếu đến thế giới này?" Đức Phật ấy bảo: "Từ đây về phương nam, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Ta-bà, Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni, nay đã diệt độ, bỏ thân để lại xá-lợi, muốn vào cõi trung ấm giáo hóa. Đây là ánh sáng của Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đi thì nay đúng là lúc." Bấy giờ một trăm ba mươi ức Bồ-tát cõi ấy nhận lời dạy của Phật, đến cõi Nhẫn. Phật dặn họ: "Các ông đến cõi ấy, hãy lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ lười biếng khinh mạn. Hãy mang danh hiệu của ta thăm hỏi Như Lai Diệu Giác: 'Ngài đứng ngồi có nhẹ nhàng khỏe khoắn, đi lại có mạnh mẽ chăng?'" Các Bồ-tát nhận lời dạy, lạy dưới chân Phật ấy, đi vòng bên phải bảy vòng, bỗng nhiên biến mất, đến thế giới Ta-bà.

 Từ đây về phương đông bắc, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Không Tịnh, Phật hiệu là Hư Không Tạng, đủ mười danh hiệu; có một trăm ba mươi ức Bồ-tát. Từ đây về phương đông nam, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Sí Nhiên, Phật hiệu là Quảng Hiển Như Lai, đủ mười danh hiệu; có một trăm ba mươi ức Bồ-tát. Từ đây về phương tây nam, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Tinh Tú, Phật hiệu là Nguyệt Quang Như Lai, đủ mười danh hiệu; có một trăm ba mươi ức Bồ-tát. Từ đây về phương tây bắc, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Hoại Ma, Phật hiệu là Dũng Mãnh Phục Như Lai, đủ mười danh hiệu; có một trăm ba mươi ức Bồ-tát. Từ đây về phương trên, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Hải Tích, Phật hiệu là Thượng Diệu Như Lai, đủ mười danh hiệu; có một trăm ba mươi ức Bồ-tát.

 Từ đây về phương dưới, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Thông Đạt, Phật hiệu là Vô Úy Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Ngài bảo các Bồ-tát: "Các ông có thấy ánh sáng này không?" Họ đáp: "Dạ, đã thấy. Chẳng hay ánh sáng này là ánh sáng của vị Phật nào chiếu đến thế giới này?" Đức Phật ấy bảo: "Ở phương trên, qua tám mươi bảy ức hằng hà sa số cõi, có thế giới tên là Ta-bà, Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni, nay đã diệt độ, bỏ thân để lại xá-lợi, muốn vào cõi trung ấm giáo hóa. Đây là ánh sáng của Như Lai Diệu Giác. Các ông muốn đi thì nay đúng là lúc." Một trăm ba mươi ức Bồ-tát cõi Phật ấy nhận lời dạy của Phật, đến cõi Nhẫn. Phật dặn họ: "Các ông đến cõi ấy, hãy lễ bái, phụng sự, cúng dường, chớ lười biếng khinh mạn. Hãy mang danh hiệu của ta thăm hỏi Như Lai Diệu Giác: 'Ngài đứng ngồi có nhẹ nhàng khỏe khoắn, đi lại có mạnh mẽ chăng?'" Các Bồ-tát nhận lời dạy, lạy dưới chân Phật ấy, đi vòng bên phải bảy vòng, bỗng nhiên biến mất, đến thế giới Ta-bà, lễ bái, phụng sự, cúng dường Như Lai Diệu Giác, cúi đầu sát chân Ngài mà lạy, rồi mỗi vị ngồi về một bên.

 Bấy giờ Như Lai Diệu Giác lè tướng lưỡi rộng dài, trùm qua hai tai trái phải, màu như hoa sen đỏ ưu-bát (một loài sen quý ở Ấn Độ), nói rằng: "Ta từ vô số a-tăng-kỳ kiếp tu hành đến chỗ trong sạch, không hề dối trá. Nhân duyên độ chúng sinh của ta đã xong, như bỏ thây xác giữa đồng hoang. Nay lại tạo duyên mới, bắt đầu dựng hạnh lại từ đầu. Nay trong các Bồ-tát này, có vị đã vững gốc, đã được sức; có vị mới phát tâm; lại có những người trong bốn chúng chưa bước vào dấu đạo. Ta sẽ dùng uy thần của sức Phật tiếp dẫn, khiến đại chúng ấy biết được pháp hiếm có, không thể nghĩ bàn của Phật trong quá khứ, vị lai và hiện tại." Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ rằng:

 Đời nhiều kẻ ngu mê, không vào khuôn phép vô lậu (trạng thái không còn phiền não rỉ chảy, tức đã giải thoát).

 Vẫn ở trong năm đường, làm những việc ô nhiễm, chẳng trong sạch.

 Ta tuy ở cõi Nhẫn, cứu vớt khỏi khổ năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm).

 Lành thay nguyện xưa, hôm nay đã thành tựu.

 Như người nhổ nước bọt xuống đất, người trí nào lại chịu uống.

 Ta từ vô số kiếp, tu hạnh trong sạch của Phật.

 Bỏ thân rồi lại thọ thân, không phải một kiếp hai kiếp.

 Nếu có người sáng trí, nắm đất vẽ hình xá-lợi (mà còn được độ),

 Huống nữa là thấy thân ta, lẽ nào có ai không giải thoát.

 Sinh tử đêm ngày dài, kẻ ngu ở mãi trong năm đường.

 Đoạn diệt không đạo thì dài, cầu nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử) của Phật cũng dài (?).

 Vốn hiệu là Thích-ca Văn, để thân xá-lợi lại mà giáo hóa.

 Nay sẽ vào cõi hư không, độ muôn loài ở trung ấm.

 Bấy giờ, khi Thế Tôn nói kệ này, tám vạn bốn nghìn na-do-tha chúng sinh chán ghét sinh tử, đều phát tâm vô thượng chính chân đạo (lòng cầu đạo giác ngộ chân chính, cao nhất). Lại có bảy mươi ức chúng sinh hết sạch bụi nhơ phiền não, được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý, là bước đầu chứng đạo). Bảy nghìn vạn Bồ-tát ở cõi ma liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa lại y phục, rồi lớn tiếng (?) mà đi.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video