Chu Dịch thượng chiêm (sách bói toán dựa theo Kinh Dịch) — Quyển giữa
Bộ Tam tài, thứ năm (Tam tài: ba ngôi lớn là Trời, Đất, Người; bộ này bàn những việc thuộc trời đất như thời tiết, ruộng vườn, nhà cửa, mồ mả)
(Gồm năm chương)
1. Chương Râm, nắng, mưa, tối trời
Quẻ Càn (quẻ: hình gồm các vạch liền và vạch đứt dùng để bói; có tám quẻ đơn ba vạch, ghép đôi thành sáu mươi bốn quẻ kép sáu vạch; Càn là một quẻ đơn tượng trưng cho trời) là trời. Quẻ Chấn tượng sấm và rồng. Quẻ Khảm (tượng nước, mưa) và quẻ Đoài (tượng đầm nước) chủ trời râm. Quẻ Tốn (tượng gió) làm nổi gió. Quẻ Khôn (tượng đất) và quẻ Cấn (tượng núi) qua lại với nhau thì không mưa, thời tiết thuận hòa. Gặp Hỏa (quẻ Ly, tượng lửa) với Sơn (quẻ Cấn) mà có hào động (hào: mỗi vạch trong quẻ; hào động: vạch biến đổi khi gieo quẻ, âm hóa dương hoặc dương hóa âm, báo hiệu sự việc chuyển biến) thì trời nắng ấm êm.
Lúc mưa lúc tạnh là khi Ly và Khảm cùng có mặt. Nửa râm nửa tối là khi Đoài và Ly chồng lên nhau (?). Sát (thần sát: các sao hung tính theo can chi của ngày tháng, gán vào các hào để đoán điều dữ) gặp quẻ Vị Tế (quẻ "chưa xong": lửa trên nước dưới) thì rốt cuộc cũng có mưa. Quẻ Ký Tế (quẻ "đã xong": nước trên lửa dưới) tuy trời râm nhưng mưa không đủ.
Tốn đi vào Khảm thì gió trước rồi mưa sau. Hễ gặp vị trí của Khôn thì mưa nhỏ lất phất, mù mịt. Gặp quẻ Súc (Tiểu Súc) hoặc quẻ Quá (Tiểu Quá) — hai quẻ này đều có lời "mây dày mà không mưa" — thì mây kéo dày đặc nhưng rốt cuộc không mưa. Gặp quẻ Tùy thì có mưa, năm ấy được mùa.
Trời đất không giao nhau (như quẻ Bĩ: trời ở trên, đất ở dưới, khí hai bên không gặp nhau) thì mưa tốt không rơi xuống. Âm dương vừa hòa hợp thì đội ơn trời làm mưa. Tám quẻ thuần (tám quẻ kép do một quẻ đơn chồng lên chính nó) mà hào Hỏa động (hào mang hành Hỏa; theo thuyết ngũ hành, mọi vật thuộc một trong năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, và mỗi hào cũng được gán một hành), hoặc quẻ du hồn (loại quẻ đứng thứ bảy trong mỗi nhóm tám quẻ của một cung, theo cách xếp của Kinh Phòng) thuộc hành Mộc, thì mặt trời nóng rực như cái lọng lửa giương ra, trời quang không một gợn mây.
Quẻ Địa Hỏa Minh Di (đất trên lửa dưới, ánh sáng bị che lấp) thì trời tối sầm. Quẻ Hỏa Lôi Phệ Hạp (lửa trên sấm dưới) thì chớp lóe đỏ rực. Hào Ly mang sát thì đoán là trời nắng sáng. Chu Tước (một trong Lục thần — sáu vị thần gán lần lượt vào sáu hào theo can của ngày bói, gồm Thanh Long, Chu Tước, Câu Trần, Đằng Xà, Bạch Hổ, Huyền Vũ; Chu Tước thuộc hành Hỏa, phương nam) mà động thì cũng đoán như thế.
Quẻ Đại Hữu không có hào động thì trời trong vắt. Quẻ Đồng Nhân yên tĩnh thì nắng hừng hực. Quẻ Tấn có hào mang Thanh Long (vị thần thuộc hành Mộc, phương đông, chủ điều lành) thì rốt cuộc ít mưa. Quẻ thuần không có sát chủ sấm thì chỉ có mây dày.
Thanh Long động ở quẻ Trạch Sơn Hàm (đầm trên núi dưới) thì rất tốt, mưa thuận. Bạch Hổ (vị thần thuộc hành Kim, phương tây, chủ hung dữ) gặp quẻ Thiên Thủy Tụng (trời trên nước dưới) thì không có kết quả. Câu Trần (vị thần thuộc hành Thổ, chủ trì trệ) mang hành Thổ mà đứng ở hào thế (hào thế: hào đại diện cho người hỏi hoặc việc chính; đối lại với nó là hào ứng, đại diện cho đối phương hoặc việc được hỏi tới), thì dù có mây râm cũng chẳng giúp gì cho nhà nông.
Huyền Vũ (vị thần thuộc hành Thủy, phương bắc, chủ mờ ám) ở hào mang hành Thủy thì mưa dầm lại kéo tới. Thanh Long mang đức của hành Mộc thì ơn mưa vô tận. Cung Khảm (nhóm tám quẻ thuộc quẻ gốc Khảm) có sát chủ sấm cùng hào động, thì mưa như trút nước, sét đánh dữ dội.
Mừng nhất là Tý, Thìn (hai trong mười hai địa chi — các ký hiệu Tý, Sửu, Dần… dùng ghi giờ, ngày, tháng, năm và gán vào các hào; Tý thuộc Thủy, Thìn là kho chứa nước) đến vị trí Khảm. Lại ghét Tuất, Ngọ (Ngọ thuộc Hỏa, Tuất là kho chứa lửa) đến cung Ly. Hào dương động mà hiện ra âm thì trời râm là chắc chắn. Hào âm biến thành hào dương thì nắng cũng không chắc theo (?).
Gặp can Nhâm, can Bính (thiên can: mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh… dùng ghi ngày tháng và gán vào quẻ; Nhâm thuộc Thủy, Bính thuộc Hỏa) thì có chớp lóe, lúa thóc được tưới nhuần. Gặp Ất, Canh thì có sấm mưa, năm được mùa thịnh vượng. Bạch Hổ ở hào ứng hay hào thân (hào thân: hào xác định theo vị trí hào thế, chỉ bản thân sự việc) thì chỉ là bày ra suông. Câu Trần ở hào thế thì càng không đi đến kết quả.
Huyền Vũ khắc hào thân (khắc: theo ngũ hành tương khắc, hành này chế ngự hành kia, như Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim…) thì thu được lúa. Thần Hỏa làm hại hào thế thì tổn hại nhà nông. Quẻ thuần dương mà yên tĩnh phần nhiều ứng vào hạn hán. Dù có động mà là quẻ du hồn thì theo lẽ cũng không có mưa.
Quẻ trong và quẻ ngoài (quẻ trong: ba hào dưới; quẻ ngoài: ba hào trên) sinh nhau (sinh: theo ngũ hành tương sinh, hành này nuôi dưỡng hành kia, như Thủy sinh Mộc), số lẻ hợp với số chẵn (lẻ là dương, chẵn là âm), thì sương mù dày, mưa lớn, muôn vật thuận lợi. Sát chủ sấm và thần Thủy cùng vào Khảm thì không lo thiếu mưa mà lại lo lụt.
Thần Hỏa biến thành Thủy, Thanh Long lại thêm Bạch Hổ, thì phía đông vừa râm, phía tây đã thấy cầu vồng. Hào Thanh Long không động, Huyền Vũ ở hào Thủy (mà không động), thì có ngẩng nhìn trời cũng uổng công.
Muốn bói tin mưa vào ngày nào: đó là ngày hành Thủy vượng, Thanh Long được sinh, và ngày ấy xung với hào thân (xung: hai địa chi đối nhau như Tý với Ngọ, Mão với Dậu, va chạm làm phá động nhau). Nếu hào Thanh Long, hào Thủy, hào thân, hào sấm đều không động, thì chín sông bốn dòng lớn (chỉ mọi sông ngòi trong thiên hạ) như bị trời niêm phong, khô cạn cả.
Cấn và Hỏa giao nhau thì có thể đoán chắc trời nắng. Cung Thủy rất vượng mà mặt trời vẫn sáng (?). Bói nắng chỉ cần xem can Canh có giao với can Giáp không. Muốn tạnh mưa thì đừng để Giáp biến thành Canh.
Canh và Giáp giao nhau, lại có Thanh Long, Bạch Hổ giúp, thì mưa lớn liên miên, sấm rền như xe chạy. Thần Hỏa, sát chủ sấm đến vị trí Ly, thì một tiếng sét rồi trời nắng đỏ rực.
2. Chương Lúa mạ, ruộng đất
Hào ứng là hạt giống, hào thế là ruộng. Thế và ứng sinh nhau thì thu hoạch trọn mười phần. Giống khắc ruộng thì còn hơi tốt. Thế khắc ứng thì là năm mất mùa.
Hào Tài (tức hào Thê tài, một trong "lục thân" — năm loại quan hệ gán cho các hào theo ngũ hành so với hành của cung quẻ: Phụ mẫu, Huynh đệ, Thê tài, Quan quỷ, Tử tôn; Thê tài chủ tiền của, vợ, và ở đây là lúa thóc) mà vượng tướng (hào được khí của mùa tiếp sức, mạnh mẽ) thì lúa đầy đủ. Hào Tử tôn (chủ con cháu, phúc đức, giải trừ tai họa) phát động là phúc lớn. Lại được Thanh Long, Thiên Hỷ (sao lành chủ việc vui mừng) động, thì ruộng cao ruộng thấp, gần hay xa đều chín cả.
Tử tôn phát động hợp với sao Thiên Phù (sao lành), lại có hào Tài và hào Thanh Long hiện ra giúp đỡ, không có sát, không bị xung, thì kho lẫm đầy ắp. Nếu gặp sao Tam Hao (sao hung chủ hao tổn) thì lại hóa rỗng không.
Hào Quan quỷ (hào khắc hành của cung quẻ, chủ quan quyền, nhưng cũng chủ tai họa, ma quỷ, bệnh tật) phát động thì ứng vào điều khó lường. Quỷ hành Kim là châu chấu, quỷ hành Hỏa là hạn hán. Có đại sát cùng cung thì mất trắng, không thu được gì. Động cùng thần Hỷ thì cũng giảm một nửa.
Hào quỷ lại giúp quỷ, có Thủy đến làm hại (thì bị lụt). Thổ và Mộc cùng cung thì lại không sao. Quỷ chuyển thành Tài thì nên gieo trồng muộn. Tài giao với Phụ mẫu (hào sinh ra hành của cung quẻ, chủ cha mẹ, nhà cửa, giấy tờ) thì tốt gấp đôi.
Hào Quan vượng tướng thì hoàn toàn không có hy vọng. Quỷ hóa thành không vong (hào rơi vào hai địa chi bị "trống" trong một tuần mười ngày, coi như rỗng, không có sức) thì sự việc lại trái thường. Tài ở quẻ ngoài mà động thì nên gieo muộn. Thanh Long ở quẻ trong mà động thì nên cấy mạ sớm.
Sáu hào yên tĩnh thì lúa bình thường, tốt lành. Động loạn xạ thì mạ xanh ắt gặp tai ương. Thê tài và sao Nhị Hao cùng lúc động (?), thì dù lúa chín cũng nên biết chỉ một nửa vào kho.
Quẻ trong và ngoài sinh nhau, không có sát hại, thì được bảy phần chín, khỏi phải bàn. Tài đến cung Kim (?) thì thu gấp nghìn lần. Tài rơi vào không vong thì chớ trông mong gì.
Thanh Long với Tử tôn thuộc cùng một loại mà xét chung. Hào khắc thân mà giữ thế thì thóc lúa vô tận (?). Nếu gặp Chu Tước động thì xấu, Bạch Hổ đứng đầu thì đều không tốt.
Huyền Vũ lại cùng ở với Quan quỷ thì dù thu được một nửa cũng thuộc về thóc thuế nhà quan. Quẻ Hỏa Thiên Đại Hữu thì lúa đều chín. Quẻ Địa Hỏa Minh Di thì đất bỏ hoang hết.
Trời đất không giao nhau thì đừng trông mong. Âm dương hòa hợp thì thu cất được tốt. Cát, hung, hối, lận (bốn mức đoán của Kinh Dịch: tốt, xấu, đáng ăn năn, gặp khó khăn) phải đoán cho rõ ràng; xét vị trí các hào và suy rộng sang các mặt liên quan để xét cho thật kỹ.
3. Chương Nhà ở, đất nhà
Bói nhà ở, chớ gặp quẻ Hỏa Trạch Khuê (lửa trên đầm dưới, chủ chia lìa, trái nhau). Quỷ đến hào chủ nhân khẩu thì người trong nhà ắt chia lìa. Thanh Long giao với quẻ Đại Tráng thì người và của đều thịnh. Bạch Hổ gặp quẻ Đồng Nhân thì nhà cửa suy sụp.
Hai quẻ Súc (Đại Súc, Tiểu Súc) gặp Thanh Long thì tiền bạc vải lụa vào nhà. Sát giao với hai quẻ Quá (Đại Quá, Tiểu Quá) thì rường cột gãy đổ. Quý nhân (sao lành chủ được người sang giúp đỡ) đứng ở Chấn, Tốn là gốc sinh ra của cải. Thiên Hỷ vào quẻ Phong Lôi (quẻ Ích: gió trên sấm dưới) thì dựng được nền phúc.
Ly, Khảm có hào động thì nên cẩn thận. Cấn, Khôn yên tĩnh thì chớ dời nhà. Nhà không bị bắt đi phu phen, lao dịch là khi bói gặp Quý nhân. Nhà có lương thực dư thừa là khi bói được quẻ Di (quẻ chủ sự nuôi dưỡng).
Ruộng nhà sung túc là nhờ quẻ Đại Hữu. Gia súc bị tổn hại là do quẻ Minh Di. Càn, Khôn vượng tướng thì thêm người. Quẻ Trạch Địa (quẻ Tụy, chủ sự tụ họp) thì sinh thành, gom tụ của báu.
Quẻ Cách, quẻ Đỉnh thì con trai trưởng giỏi làm việc. Quẻ Tấn, quẻ Thăng thì chủ nhà biết lo toan, giữ gìn. Thê tài ở quẻ trong mà vượng thì đoán là có của. Hào Quan quỷ động thì suy ra là có chuyện quái lạ.
Quỷ hành Mộc là quan tài đóng sẵn (cho người già) đã để lâu ngày. Quan hành Kim là vật cứng chôn giấu đã lâu. Nếu hưu tù (hào yếu, không được khí của mùa) thì định trước là đồng, sắt; nếu vượng tướng thì biết trước là vàng, bạc.
Quỷ hành Thủy hiện ra trong giếng, ao. Quan hành Thổ rình rập trong tường vách. Quan hành Hỏa động ở quẻ trong thì không có việc gì khác: đó là đồ cổ nhiều năm nay lại tỏa sáng.
Hào khắc thế, khắc thân thì đều không dùng được. Hào sinh thân, sinh thế mới làm được việc. Tài hành Thủy vượng ở quẻ trong thì nên đào giếng. Tài hành Thổ động ở quẻ trong thì có thể đào ao.
Thê tài hành Kim vượng thì vàng ngọc vào nhà. Tài hành Hỏa động ở quẻ trong thì lửa bay (đề phòng hỏa hoạn). Tài hành Mộc thì rốt cuộc nên xây cất. Nếu phạm không vong thì đều sinh thị phi.
Tử tôn không vong thì nhà tuyệt đường con cháu. Phụ mẫu không vong thì nhà ắt nguy. Phụ mẫu, hào thân và Tử tôn đều vượng tướng thì người và của đều thêm, chớ nghi ngờ.
Lại thêm Thiên Hỷ, Thanh Long giúp, thì giàu sang, mạnh khỏe yên ổn, ấy là trời ban cho.
4. Chương Dời nhà
Dời nhà thì trước hết xét hào động. Hào động vượng tướng thì chắc chắn không phải lo. Hào đầu (hào thứ nhất, dưới cùng) vượng tướng thì ở làng quê tốt. Hào hai vượng tướng thì ở thành châu tốt.
Hào ba là chợ búa, hào bốn là phường, trấn. Hào năm là gần kinh đô, việc tốt nhất. Hào trên cùng thì nên vào núi rừng mà ở. Có Thanh Long giúp, Tử tôn động thì được điềm lành.
Bạch Hổ đứng đầu thì chớ làm liều. Đằng Xà (vị thần thuộc hành Thổ, chủ quái lạ, vướng víu) quấn chân thì chớ tính đi. Chu Tước động thì đề phòng cãi cọ, lời tiếng. Huyền Vũ thì dời đi sẽ bị trộm.
Chu Tước lại ở hào Quan quỷ thì chuyện kiện tụng, cãi vã có nguyên do. Nếu lại khắc thân mà hào thế không có chủ (?), thì thân gặp tai nạn nặng, kiện tụng thì bị giam.
Sáu hào yên tĩnh thì đừng dọn đi. Động loạn xạ thì dời nhà rồi lại không yên. Quẻ ngoài khắc quẻ trong, ứng khắc thế, thì nhà cũ không lợi bằng nhà mới.
Quẻ trong khắc quẻ ngoài, thế khắc ứng, thì rốt cuộc chỉ nên ở chỗ cũ. Thế ứng sinh nhau, trong ngoài hòa hợp, thì giữ nhà cũ hay dời đi đều như ý.
Nếu chỗ động rơi vào không vong thì không lợi cho việc dời, lợi cho việc giữ như cũ. Quẻ ngũ thế (hào thế ở hào năm), quẻ du hồn thì dọn đi có lợi. Hào ở quẻ trong vượng tướng thì ở lại cũng không sao.
Nếu bỗng nhiên cả trong lẫn ngoài đều suy yếu, thì ở lại gặp tai nguy, dọn đi cũng chịu họa. Quỷ chuyển thành Tử tôn thì dời đi được giàu sang. Hào Tài chuyển thành quỷ thì ở lại được yên ổn.
5. Chương Mồ mả
Bói mồ mả thì yên tĩnh là mạnh; khi có hào động thì trái thường. Hào thế ở hào đầu mà hào Quan hiện ra (?) là rất tốt. Hào hai giữ thế là tốt bậc nhì.
Hào ba làm chủ thế thì bình thường, ổn định. Hào bốn thì nửa tốt, giữ được yên lành. Hào năm và hào trên đều tốt lâu dài. Quẻ du hồn thì đời sau ắt làm nghề buôn bán.
Quẻ quy hồn (loại quẻ thứ tám, cuối cùng trong mỗi cung) vẫn còn ba phần tốt. Nếu gặp tám quẻ thuần thì hoàn toàn có hại. Tại sao Càn, Khôn lại không kiêng kỵ? Vì cao thấp không có vật gì mà trời đất không bao chứa.
Chưa chôn thì người chết ứng ở quẻ ngoài; đã chôn rồi thì nên biết quẻ trong là người chết. Trong ngoài sinh nhau là rất tốt. Tỷ hòa (hai bên cùng một hành, không sinh không khắc mà hòa với nhau) thì chắc chắn phúc không kể xiết.
Sát giao ở trong ngoài mà lại khắc nhau thì hại nhà, phá của, tai họa mấy phen. Thanh Long vượng tướng đến giữ thế thì chắc chắn cả người sống lẫn người chết đều được tốt lành.
Càn, Khôn không động thì mộ yên ổn. Thanh Long, Thiên Hỷ động thì gia đạo hưng thịnh. Ngũ Mộ, Kiếp Thần (các sao hung) làm hại con cái. Tam Khâu, Âm Sát (các sao hung) làm hại vợ.
Thế vượng sinh thân, hào Quan vào mộ (mộ: địa chi nơi một hành "nhập kho", được cất giữ), thì con cháu đời đời làm quan nơi triều đình. Sát ở hào Phụ mẫu thì lo cho người chủ gia đình. Kiếp sát phạm hào âm thì ứng vào bà chủ nhà.
Hào quỷ không động thì người chết được tốt. Vị trí hào thân không động thì người chủ việc cúng tế được yên. Phá nhà chỉ vì Tài hóa thành quỷ. Phát phúc phần nhiều do cả âm lẫn dương (?).
Bị xung phá đến hào thân thì rốt cuộc có trở ngại. Thần hợp giữ thế thì lại không sao.
Hào âm động là huyệt (chỗ đặt quan tài trong mộ), phải biết trước điều này. Huyệt ở hào đầu và hào hai thì nên chôn ở đất nền thấp. Hào ba và hào bốn là đất bằng phẳng. Hào năm, hào sáu thì gò cao, quả là thích hợp.
Huyệt là hào Kim thì đất màu trắng. Hào Hỏa thì đất đỏ, khỏi ngờ. Huyệt hành Thổ thì rốt cuộc là đất vàng. Nếu là huyệt hành Thủy thì là bùn đen.
Huyệt hành Mộc thì đất màu xanh, chắc chắn như vậy; thần Mộc vượng tướng thì có bậc thang (?). Hào Thủy vượng tướng thì ắt gặp nước. Thổ vượng thì nên biết có đá lạ.
Vượng ở Hỏa thì ắt có đồ vật. Hào Kim vượng tướng thì có vật sáng lấp lánh. Phúc đức (tức hào Tử tôn) cùng với Thanh Long thì chắc chắn điềm lành sẽ đến đúng kỳ.
Thanh Long giữ thế thì thế đất uốn khúc, phía trước có cầu gỗ và ao nước;
Chu Tước giữ thế thì đất có thế như chim phượng hoàng, gần đường đi, chung quanh có cây cối che;
Câu Trần giữ thế thì thế đất như chắp tay vái chào (các thế đất xung quanh chầu về), bốn bên có núi bao vây trước sau;
Đằng Xà giữ thế thì đất có thế cong như cánh cung, bên trái bên phải có núi nằm thấp mà đều;
Bạch Hổ giữ thế thì có nước chảy về phía nam; Huyền Vũ giữ thế thì có đỉnh núi nhọn chầu về nền mộ.
Quẻ không có Phụ mẫu thì mộ bị bỏ hoang. Quẻ không có Quan quỷ thì không nên làm quan. (Ngờ rằng chỗ này sót một câu.) Lại là đất bình thường, ổn định.
Quẻ không có Sửu, Mùi thì ít trâu dê. Quẻ không có Tuất, Dậu thì gà chó chết. Thần của mười hai hào theo lệ này mà suy; cùng hay thông, suy hay vượng thì phải xét cho kỹ.
Bộ Nhân sự (việc của con người), thứ sáu
(Gồm bốn chương)
1. Chương Thân mệnh (bản thân và vận mệnh)
Phàm bói về thân phận đời mình thì trước phải biết điều này: các thần sát động thì lần lượt mà suy. Hào thân vượng mà có Thanh Long (?) thì nhiều chuyện vui mừng. Hào thân suy mà gặp Bạch Hổ thì ắt lo âu, do dự.
Tử tôn giữ thế thì rạng rỡ vui mừng. Huynh đệ (hào cùng hành với cung quẻ, chủ anh em, sự cạnh tranh, hao tốn của) đến hào thân thì có điều ăn năn và nguy hiểm. Rất kỵ Câu Trần đi liền với quỷ vượng. Lại nên có Thiên Hỷ đi cùng với Tài.
Thê tài ở vị trí dương thì của cải dồi dào. Thê tài ở vị trí âm thì tốt cho vợ con. Lộc (sao chủ bổng lộc), Mã (Dịch Mã, sao chủ đi lại, thăng tiến), Quý nhân và tam hợp (ba địa chi hợp lại thành một cục, như Thân–Tý–Thìn) cùng đến hào thân thì ý nghĩa thật hay, là nền gốc của phúc.
Tử tôn phát động thì thêm người. Phụ mẫu động thì có thể mong làm quan. Quẻ trong là thân, quẻ ngoài là mệnh; thân và mệnh tỷ hòa thì làm gì cũng tùy ý.
Thế là thân, ứng là mệnh; thế ứng sinh nhau thì càng hay. Thế với mệnh, ứng với thân mà hình (hình: các địa chi phạm nhau gây tổn hại, như Dần–Tỵ–Thân) lại khắc, thì không hại bản thân cũng hại vợ.
Thê tài không hiện thì của không tụ. Quẻ không có Tử tôn thì khó có con. Lại theo tám quẻ mà suy tâm tính: quẻ trong là Khảm thì người cơ trí linh hoạt, lòng mãn nguyện.
Quẻ trong là Đoài thì người mềm mỏng hòa nhã mà có chủ kiến. Quẻ trong là Càn thì người quả quyết, không gian tà. Ly thì sáng suốt, Khôn thì đôn hậu, tính tình thông suốt dễ hòa. Tốn thì thuận hòa, Cấn thì khiêm nhường, biết tự sửa mình.
Về thân mệnh chỉ cần theo đó mà suy; Thanh Long, Thiên Hỷ đều là phúc.
2. Chương Lục thân (sáu mối thân thuộc)
Xác lập gốc rễ thì trước xét hào Phụ mẫu; cùng vị trí với Thanh Long là tốt nhất. Đằng Xà, Bạch Hổ thì lo cho bậc trên. Huyền Vũ, Câu Trần thì ứng vào bà chủ nhà.
Phụ mẫu hưu tù thì sớm xa quê tổ. Có hai hào Phụ mẫu thì làm con nuôi nhà khác trong họ. Sát thần và Chu Tước cùng lúc có mặt thì bệnh nặng làm sao rời được giường.
Tử tôn giữ thế là hoàn toàn tốt. Nếu gặp Thanh Long thì con khác thường. Con gặp Câu Trần thì nhiều chất phác. Con gặp Chu Tước thì giỏi văn chương.
Đằng Xà phạm vào con thì con ngu đần, thô lậu. Bạch Hổ giữ hào con cháu thì con dũng mãnh, mạnh mẽ. Huyền Vũ cùng vị trí với Tử tôn mà động thì con trai làm trộm cướp, con gái phóng đãng.
Tử tôn nếu ở quẻ du hồn thì đứa con ấy sinh ra thích đi phương xa. Dương hóa thành hào âm thì là con gái đoan chính. Âm giao với thể dương thì là con trai học giỏi.
Thê tài phát động có Thanh Long giúp thì nhờ vợ mà giàu, hay không kể xiết. Tài gặp Chu Tước thì vợ hiền thục. Tài phạm Câu Trần thì vợ bệnh tật.
Cùng vị trí với Đằng Xà thì vợ vụng về. Đi cùng Bạch Hổ thì vợ số cứng. Vợ gặp Huyền Vũ thì nhiều chuyện mờ ám, lòng dối người ắt không tốt.
Hai hào Thê tài đều vượng tướng thì một vợ một thiếp, đều xinh đẹp. Quẻ nếu không có hào vợ thì thường sống một mình. Hào vợ yên tĩnh thì vợ được yên lành.
Thê tài hợp với thế thì vợ chồng hòa thuận. Hào vợ sinh hào thân thì gia đạo hưng thịnh. Quan quỷ cùng vị trí với Thanh Long thì nhà vinh hiển, con quý hiển, sống lâu.
Chu Tước đi cùng Quan thì nhiều chuyện kiện tụng. Câu Trần mang quỷ thì tổn hại ruộng vườn. Đằng Xà phạm quỷ thì nhiều điều vướng víu. Bạch Hổ giao với Quan thì thân bị thương.
Huyền Vũ ở hào Quan thì có chuyện gian dâm và trộm cướp. Có hai hào Quan quỷ thì ắt lo tang. Nếu bói về việc quan thì ngược lại là tốt: phúc dày, chức cao, danh tiếng vang xa.
Huynh đệ thêm Thanh Long thì cũng tạm được. Nếu cùng Chu Tước thì ắt hại nhau. Đằng Xà, Bạch Hổ đều là điềm hung. Huyền Vũ, Câu Trần đều không lành.
Chỗ tốt thì chỉ nên luôn vượng tướng; chỗ hung thì lại mong rơi vào không vong.
3. Chương Hôn nhân
Quẻ trong là thân, hào quỷ dương là người chồng; quẻ ngoài là ứng, hào Tài âm là người vợ. Thế ứng sinh nhau thì hôn nhân rất tốt. Thế ứng tỷ hòa thì xứng đôi.
Có Thanh Long, lục hợp (hai địa chi hợp nhau từng cặp, như Tý–Sửu, Dần–Hợi) giúp thì đẹp. Tam hợp, Tử tôn đến (ở đây hai chữ không rõ, bị thiếu). Hào ứng động mà có tam hình thì chớ hỏi đến. Quẻ ngoài có lục hại (hai địa chi hại nhau từng cặp, như Tý–Mùi) thì ắt có hại, không còn nghi ngờ.
Ba hào đều chẵn (đều âm) thì ít con. Toàn là dương thì ít sinh nở. Trai gái hòa hợp là các quẻ Hàm, Thái, Ích. Vợ chồng trở mặt là các quẻ Cách, Khuê, Ly.
Cung của chồng dương mạnh thì khó giữ được vợ. Quẻ Cấu (một hào âm gặp năm hào dương) âm mạnh thì nhà không yên. Lời "không giữ được thân mình" thì đoán trong quẻ Mông; lời "chồng đi xa không về" thì suy trong quẻ Tiệm.
Một lẻ một chẵn thì thành thân thuận lợi. Hai quỷ hai tài thì đôi lứa trái nhau. Sát ở Thê tài thì vợ gặp nạn. Sát ở Quan quỷ thì chồng suy yếu.
Thê tài, Quan quỷ có Thanh Long giúp thì chồng giàu sang, vợ có phúc đức. Quan quỷ có hai lớp mà khắc hào ứng thì người con gái từng hứa hôn với hai nhà.
Bạch Hổ ở hào Tài thì chớ hỏi chuyện cưới. Câu Trần thêm vào hào Quan thì khắc chồng. Sát ở Huynh đệ thì nhiều tranh giành. Chu Tước ở hào thân thì có kiện tụng.
Có Câu Trần, Âm Sát thì đừng cầu vợ. Huyền Vũ ở hào Tài thì đừng hỏi chuyện thông gia. Thanh Long cùng Tử tôn là điềm hoàn toàn tốt. Thiên Hỷ ở hào Phụ mẫu động thì phúc nối tiếp nhau.
Khôn biến thành cung Khảm thì người con trai đã mất trong trắng. Càn biến sang vị trí Ly thì người con gái không còn trinh. Muốn biết tính người con gái thế nào: Khảm chủ lòng thông minh, Cấn chủ trầm tĩnh.
Đoài thì lòng hòa nhã mềm mỏng, Tốn thì ắt cung kính, hào Khôn thì khoan hậu, Càn thì cứng cỏi ngay thẳng. Con gái có văn vẻ sáng sủa là do gặp Ly. Con trai trí tuệ là do gặp Chấn.
Cung Càn thì mặt rộng như trời. Khôn chủ người to béo, chớ coi thường. Quẻ Cấn thì chắc chắn người nhỏ nhắn. Hào Khảm ắt là mặt tròn.
Con gái nhà Đoài thì trắng trẻo trong ngần. Vợ ở vị trí Chấn thì lạ mà đoan trang. Thể Tốn thì dung nhan như tuyết. Cung Ly thì hiền hòa tươi nhuận, dễ ưa nhìn.
Có không vong, có kiếp sát thì đều vô dụng; không có Tử tôn, không có Tài thì đều chẳng ra gì.
4. Chương Thai nghén
Bói việc sinh nở thì trước phải xem Tử tôn; Tử tôn vượng tướng thì có thể bàn là tốt. Cung mẹ (hào Phụ mẫu) không có sát là điềm lành. Hào con có thêm Thanh Long là gốc tốt.
Dễ sinh thì bói được Ly và Đoài là tốt; khó sinh thì đừng bói ra Cấn và Khôn. Khảm, Càn có Thanh Long động thì thân không phải lo. Chấn, Đoài có Câu Trần thì tính mạng không còn.
Hào Phụ mẫu chớ để gặp Bạch Hổ; nếu gặp thì ắt chết. Đằng Xà giữ thế thì lo Âm Sát. Huyền Vũ ở hào thân thì kỵ chậu tắm.
Kỵ nhất là hào Thổ ở ngay bản vị (?), lại ghét hình, sát khắc con cháu. Tử tôn phát động mà kỵ gặp không vong. Bạch Hổ, Câu Trần đều không lành.
Con biến thành Quan thì chết trong bụng mẹ. Hào Quan biến thành con thì sinh ra rồi chết. Mẹ động, con động thì đều khó giữ. Mẹ yên, con yên thì đều tốt lành.
Hai hào con và mẹ đều vượng tướng, có Thanh Long, có Thiên Hỷ thì yên lành. Cung âm mà hiện dương thì là con trai khác thường. Dương biến thành hào âm thì là con gái xinh đẹp.
Hào con và hào mẹ tuy phát động, nhưng có Thanh Long giữ thế thì cũng không sao. Tử tôn hiện hai lần, Thanh Long giao với Thiên Hỷ, thì chắc chắn sinh đôi.
Muốn hỏi ngày đứa trẻ ra đời: khi Thai thần (thần chủ bào thai) bị xung phá thì đứa con mới sinh.
Bộ Tam giáo, thứ bảy (Tam giáo: ba đạo Nho, Phật, Lão)
(Gồm bốn chương)
1. Chương Tăng sĩ, đạo sĩ
Đạo sĩ hay nhà sư (người mặc áo đen) đến hỏi bói thì thân yên, thế tĩnh là điều trước nhất. Hào thân khắc thế thì có thể dùng được (?). Thế ứng tỷ hòa thì vui vẻ tự nhiên.
Thế nếu khắc thân thì nên lui về giữ mình. Tài đến khắc thế thì tốt cho việc đi xin cúng dường. Sáu hào không động là được phúc thanh nhàn. Một hào động thì sự việc đổi dời.
Tài giúp hào thế thì được người bố thí, có lợi. Quỷ động thì lại tốt cho việc ra mắt quan lại. Thế gặp Bạch Hổ thì bị việc quan quấy nhiễu. Thân gặp Câu Trần thì lòng vướng bận.
Phụ mẫu khắc thân thì được thầy dẫn dắt. Thanh Long giữ thế thì sang trọng, chu toàn. Câu Trần mang sát thì nhiều ma chướng (những trở ngại cho việc tu hành). Quan quỷ ở hào Tài thì bị trộm hoặc bị oan.
Huynh đệ cùng Câu Trần ở một vị trí mà động thì phải đề phòng bạn đồng đạo cùng thầy cấu kết với người ngoài. Quý nhân giao với Phụ mẫu thì thầy thông suốt việc thánh. Thanh Long cùng Tử tôn thì đệ tử hiền lành.
Phụ mẫu chồng chất mà thân bị khắc thì chắc chắn thân bị nhà thế tục lôi kéo. Tài không vong thì việc viết sớ, chú giải kinh luống công. Quỷ vượng thì mưu tính tốn tiền vô ích.
Động loạn xạ thì nhất thiết chớ vào điện chùa (?). Tám quẻ thuần thì lại tốt cho việc đi tìm hiểu đạo huyền diệu. Cấn, Khôn thì chỉ nên ở nơi hang núi. Ly, Tốn thì lại hợp ẩn mình nơi phố chợ.
Thanh Long, Bạch Hổ cùng giao nhau mà động thì nên đi tìm đạo. Khảm, Ly tụ hội thì tốt cho việc ngồi thiền. Du hồn mang sát thì chớ đi du phương (đi khắp nơi như mây trôi nước chảy). Quẻ nhất thế (hào thế ở hào đầu) mà hưu tù thì chớ mua ruộng.
Tử tôn động, hào vợ giao thì là người hoàn tục. Thế không vong mà thân vượng thì là bậc tiên đi trên đất (người tu đắc đạo mà vẫn ở cõi trần). Thân không vong mà không động thì chỗ nào cũng là đạo. Ứng vượng, không có ma chướng thì nơi nào cũng là thiền.
Hào ứng là số chẵn, hào thế giữ vững, lại sinh lại hợp, thì tinh thần trong sáng, thân thể an tĩnh, sống lâu dài. Nếu bỗng nhiên mắc nợ nần (?), hào Tài và hào thân động, thì khó tránh phải đền trả món nợ oan của đời thế tục.
Hào Thế (hào trong quẻ đại diện cho người xem quẻ) và hào Ứng (hào đối với hào Thế, đại diện cho đối phương hay sự việc được hỏi) không hòa hợp, hào Thân (hào đại diện cho bản thân người hay việc được hỏi, định theo phép riêng) lại động bừa, thì muốn giải thoát thân mình, thấu suốt mệnh trời phải đợi đến "năm con lừa" (trong mười hai con giáp không có năm con lừa, ý là chẳng bao giờ). Nếu Thái tuế (chi của năm đang xem quẻ, coi như vị thần cai quản cả năm) của bản thân rơi đúng vào hào Thân và hào Mệnh (hào ứng với mệnh người xem), thì ngay trong ngày sẽ gặp thần nhân, được truyền dạy đạo chính.
Thái tuế là thần hành Hỏa mà gia vào hào Phụ mẫu (hào có hành sinh ra hành của cung quẻ, chủ văn thư, giấy tờ, học vấn, cha mẹ), thì ân mệnh từ bên trời (chiếu chỉ của vua) ắt sẽ ban xuống. Nếu hỏi ta việc thiên cơ (lẽ huyền diệu của trời) sau rốt, thì cầm bút lên vẽ một vòng tròn.
II. Chương nghề học của nhà nho
Phàm xem việc học hành, thi cử của nhà nho thì xét ở hào Thân. Hào Thân và hào Thế sinh cho nhau thì nghề học ắt tinh thông. Hào Phụ mẫu sinh hào Thân thì văn chương có thể thành tựu. Hào Tử tôn (hào do hành của cung quẻ sinh ra, chủ phúc đức, giải lo, con cháu; vì nó khắc hào Phụ mẫu nên bất lợi cho việc học) khắc hào Thế thì học không nên.
Hào Phụ mẫu vượng tướng (đúng thời, có sức mạnh) lại gặp Chu tước (một trong Lục thần — sáu vị thần gán vào sáu hào; Chu tước chủ văn thư, lời nói, tin tức, khẩu thiệt), thì giỏi biện luận, lời lẽ cao xa, rất có tiếng tăm. Nếu hào Huynh đệ (hào cùng hành với cung quẻ, chủ anh em, cạnh tranh, hao của) động, hào Thê tài (hào bị hành của cung quẻ khắc, chủ tiền của, vợ; nó khắc hào Phụ mẫu nên hại việc học) cũng giao (động), mà hào Thân không vượng, thì lại vì thông minh mà lỡ tiền đồ.
Hào âm, hào dương đều vượng thì nên đến thầy xin học hỏi. Nội quái (quẻ ba hào dưới) và ngoại quái (quẻ ba hào trên) tỷ hòa (cùng hành, ngang nhau, hòa thuận) thì đủ sức giảng giải rõ ràng. Hào Tử tôn vượng mà hào Thân rơi vào không vong (hào gặp chi bị trống trong tuần giáp đang xét, coi như vô lực, như không có) thì là anh học trò nghèo khốn. Hào Tài làm cho hào Thế suy phế thì thư sinh khốn đốn.
Hào Huynh đệ nếu phạm vào Đằng xà (thần chủ quái dị, lo sợ, vướng víu) thì dù có văn chương cũng không nổi danh. Huyền vũ (thần chủ mờ ám, trộm cắp, gian trá) khắc hào Thân thì đừng kết bạn cùng học. Câu trần (thần chủ trì trệ, ràng buộc, ruộng đất) làm hại hào Thế thì chớ thân cận bạn bè.
Thanh long (thần chủ việc tốt lành, vui mừng) giữ hào Thế thì công danh lớn. Thiên hỷ (thần sát chủ việc vui mừng) cùng ở với hào Quan (hào Quan quỷ — hào khắc hành của cung quẻ, chủ quan chức, công danh, cũng chủ tai họa) thì đạo nghiệp hanh thông. Chu tước cùng hào Tài thì nên mở trường dạy học. Câu trần cùng hào Quỷ (tức hào Quan quỷ khi chủ tai họa) thì chớ đi du ngoạn.
Hào Thế và hào Ứng đã hòa, hào Thân lại vượng, thì dâng thư hiến kế ắt thành. Nhật thần (chi của ngày xem quẻ) và Long đức (thần sát tốt lành) đều sinh vượng, thì quan huyện, quan châu sẽ ra sức đứng ra chủ trì giúp đỡ.
Lộc (thần sát chủ bổng lộc), Mã (Dịch mã — thần sát chủ đi lại, thăng chuyển), Quý nhân (thần sát chủ được người quyền quý giúp) rơi vào Nguyệt kiến (chi của tháng xem quẻ), thì sẽ nhận trách nhiệm ở hàng công hầu, chức vụ không nhẹ. Thiên phù (thần sát chủ ân sủng, chiếu mệnh của vua) ở hành Thổ thì hào Ứng không bị cản trở (?). Nguyệt kiến mang hành Kim thì ắt có điều kinh hãi.
Hào Phụ mẫu rất nên gặp Lục hợp (sáu cặp chi hợp nhau, chủ hòa hợp, thành tựu). Hào Thế, hào Thân rất kỵ phạm Tam hình (các chi hình phạt lẫn nhau, chủ tai ách, hình phạt). Hình và sát khắc hào Thân lại khắc cả hào Thế, thì sa vào nhục nhã, lỡ cả một đời.
Vào chầu vua không nên gặp quẻ Truân (quẻ gian nan buổi đầu) hay quẻ Kiển (quẻ khó khăn, trắc trở). Ra mắt thánh thượng thì rất nên gặp quẻ Tấn (quẻ tiến lên) hay quẻ Thăng (quẻ đi lên). Huống nữa Thiên phù lại mang đức của hành Mộc, thì được thăng cao, giao trọng trách, bổng lộc vẻ vang.
III. Chương trẻ nhỏ học vỡ lòng
Trẻ nhỏ học vỡ lòng thì trước hết xét hào Tử tôn. Hào Tử tôn gặp Thanh long là tốt bậc nhất. Chu tước khắc hào Thân thì trẻ nhiều trí tuệ. Câu trần mang hành Thổ thì trẻ rất ngu đần.
Trong quẻ không có hào Phụ mẫu thì khó dạy bảo. Hào Thân phạm Vong thần (hung sát chủ mất mát, hư hỏng) thì sao mà kiềm giữ được. Chu tước rơi vào không vong thì không có học vấn. Thanh long vượng tướng thì có nền tảng vững.
Thanh long sinh cho hào Thân, hào Thế là đứa chăm đọc sách. Dịch mã vượng mà gặp quẻ du hồn (quẻ thứ bảy trong mỗi cung, chủ dao động, không yên một chỗ) là đứa trốn học. Hào Phụ mẫu và Hỷ thần (thần chủ vui mừng) cùng một hào mà động, thì chắc chắn học rộng, văn hay.
Có hai hào Phụ mẫu thì hay đổi chỗ học. Các hào động lung tung, thất thường thì không giữ khuôn phép. Chu tước ở quẻ Ly thì biết viết chữ. Thanh long ở quẻ Đoài thì biết ngâm thơ.
Cung Khôn biến động thì biết tu dưỡng đức hạnh. Trên quẻ Càn có hào giao trùng (hào động: "giao" là hào âm động, "trùng" là hào dương động) thì giỏi khôi hài. Càn, Chấn có hào giao trùng thì thành đạt sớm. Cấn, Khôn yên tĩnh thì lập thân muộn.
Gặp các quẻ Cấu (quẻ gặp gỡ bất ngờ), Truân, Kiển, Khốn (quẻ khốn cùng) thì đoán tai họa ắt đúng. Gặp các quẻ Tiệm (quẻ tiến dần), Tấn, Nhu (quẻ chờ đợi), Thăng thì có thể đoán là tốt. Nếu các quẻ đất, nước, lửa, gió (tức Khôn, Khảm, Ly, Tốn) làm chủ sự (?), thì tiền đồ ắt làm thầy của bậc quyền quý.
IV. Chương thầy dạy học
Muốn tìm thầy dạy trẻ, trước hết lấy tám quẻ đơn (bát quái) mà suy tính tình người thầy. Quẻ Ly có thể rỗng ở giữa (hào giữa là âm) nên sáng suốt và trí tuệ. Cung Khảm đặc ở trong (hào giữa là dương) nên giữ chữ tín và có uy.
Quẻ Chấn là sấm, chủ động, nên hay đi xa học hỏi. Quẻ Tốn thuận theo mà không thường định, nên hay đổi dời. Quẻ Đoài là đầm, hòa nhã mềm mỏng, nên giỏi giảng giải luyện tập. Quẻ Cấn là núi, trầm tĩnh, nên ưa khiêm nhường.
Quẻ Càn đứng đầu, cứng rắn quả quyết, nên phần nhiều nghiêm khắc. Quẻ Khôn là đất, bao dung, nên đủ lễ nghi. Hào Phụ mẫu, hào Tử tôn rơi vào không vong thì đều chớ mời. Hào Thế, hào Thân suy bại thì thảy đừng chọn.
Phần kiếm sống thứ tám
(Gồm bốn chương)
I. Chương cầu tài, mua bán
Cầu tài, giao dịch thì lấy hào Tài (hào Thê tài — hào bị hành của cung quẻ khắc, chủ tiền của) làm chủ. Hào Tài phát động (động) mà rơi vào hào Thân (hào đại diện bản thân người hay việc được hỏi) thì ắt lấy được của. Nếu quẻ không có hào Tài thì trở lại thành trống rỗng, một đời mưu tính không đáng mong.
Hào Tài giữ hào Thế (hào đại diện người xem quẻ) hoặc khắc hào Thế, thì một lần mua một lần bán lời gấp trăm. Nếu khắc hào Thân lại được Thanh long (thần chủ tốt lành) phù trợ, thì chất ngọc đống vàng, kể sao cho xiết.
Hào Tài động ở ngoại quái (quẻ ba hào trên) thì khó khăn hơn. Hào Tài hưng thịnh ở nội quái (quẻ ba hào dưới) thì có người đưa của đến. Ngoại quái sinh nội quái, hào Ứng (hào đại diện đối phương) sinh hào Thế, thì dẫu của ít cũng dễ được.
Hào Ứng khắc hào Thế, hào Thế khắc hào Thân, thì có của rốt cuộc cũng khó thành. Hào Thế, hào Ứng tỷ hòa (cùng hành, hòa thuận) mà hào Thân lại yên, thì tiền của bình ổn, không lo ứ đọng.
Hào Tài được sinh, kho (chi mộ khố của hành Tài, nơi cất giữ) vượng thì gom tụ được tiền của. Hào Tử tôn (hào sinh ra hào Tài, chủ phúc) động ở hào có Thanh long thì ắt vừa ý. Hào Tài nếu gặp lúc phế, hưu, tù (suy yếu, không được thời) thì hàng rẻ như bụi, nên lo liệu mua vào.
Hào Tài vượng tướng (được thời, mạnh) thì hàng quý như vàng, có hàng phải sớm bán ra. Hào Tài không động thì tiền của bình yên. Gặp sát (hung thần) hay gặp không vong (hào rơi vào chi trống, coi như vô lực) thì rốt cuộc hao tốn.
Hào Quỷ (hào Quan quỷ khi chủ tai họa, kiện tụng, trộm cướp) ở ngoại quái kéo Huyền vũ (thần chủ mờ ám, trộm cắp) đến, thì tai họa quan trường, trộm cướp lớp lớp, xui xẻo. Kiếp sát (hung sát chủ cướp đoạt, tổn hại) rơi vào hào Tài lại khắc hào Thân, thì phải hết sức đề phòng kẻ tiểu nhân mờ ám.
Hào Tài gặp Dịch mã (thần sát chủ đi lại, chuyển dời), có Quý nhân (thần sát chủ được người quyền quý giúp) phù trợ, thì mua bán thành công, ắt gặp người quý.
Hào Huynh đệ (hào chủ cạnh tranh, hao của) và quẻ Đồng nhân (quẻ cùng người, chủ chia sẻ) là thần gây hối tiếc: lo cho của thì của mất, lo cho thân thì bế tắc. Chớ để Chu tước (thần chủ văn thư, khẩu thiệt) lại đứng đầu, kẻo kiện tụng, cãi vã liên lụy nhau.
Bạch hổ (thần chủ hung dữ, tang tóc, máu me) rơi vào hào Tài thì tuy có của, nhưng phải kiêng kẻo sa vào cạm bẫy (?). Lỗ vốn, hao của là vì sao? Chỉ vì hào Thê tài biến thành hào Huynh đệ.
Hào Tử tôn biến thành hào Tài thì được lợi nhiều. Hào Tài biến thành hào Tử tôn thì lợi càng không nhỏ. Lại có Thanh long ở hào hành Thủy đến, thì buôn sản vật núi rừng, chở hàng vượt biển, lợi lộc dồi dào.
Câu trần (thần chủ trì trệ, ràng buộc) giao với hào Quỷ thì ắt bị đình trệ lâu ngày. Hàng chở đi mà rơi vào hào Quan thì bị giặc trộm. Bỗng hào Thê tài biến thành hào Quan quỷ, thì tuy được lời nhưng bị quan thu mất.
Người đi buôn hay người ngồi bán kinh doanh tiền của, rất kỵ hào Quan rơi vào bản khố (chi mộ khố, kho cất giữ của hành Tài). Nếu không phải quan nha đưa họa đến, thì chắc chắn bị giặc trộm lấy đi.
Hào Địa đầu (hào chỉ nơi đến buôn bán?) khắc hào Thân thì việc chưa trọn vẹn; nếu là hào âm thì ắt là đàn bà giữ chân lại. Người chở đầy thuyền châu báu vinh quy về quê là vì hào Thân khắc hào Địa đầu.
Muốn hỏi ngày nào được tiền của, thì ứng vào ngày hào Thân và hào Tài sinh vượng. Ví như quẻ thuộc cung Càn (hành Kim) lấy hành Mộc làm Tài, thì lấy ngày Hợi (Mộc trường sinh) và ngày Mão (Mộc vượng) làm chuẩn.
II. Chương sáu loài gia súc — của có máu thịt
Phàm xem sáu loài gia súc thì lấy hào của con vật làm Thân. Ví như xem trâu thì hào chi Sửu là đúng. Mừng khi gặp hào Tử tôn và hào Phụ mẫu, sợ gặp Kiếp sát, kỵ Vong thần (hung sát chủ mất mát).
Trong quẻ nếu không có hào mang chi tương ứng con vật, thì lấy tượng của tám quẻ mà luận: Càn là ngựa, Khôn là trâu, Cấn là chó, Tốn là gà, Ly là chim trĩ, Đoài là dê.
Chấn là rồng, Cấn là ngựa (?) đoán giống nhau; Khảm là lợn, là quạ, phải xét cho kỹ. Tốn, Đoài màu trắng, Ly màu đỏ; Càn màu đen, Chấn màu xanh biếc, Cấn, Khôn màu vàng.
Lại có phép bàng thông (xét quẻ đối có các hào đổi âm dương) để suy bản vị (hào của chính con vật), kế đến suy ý nghĩa của cung mà hào Thân thuộc về. Bản thân con vật vượng tướng thì giữ được không lo; nếu gặp lúc tử, tù (suy kiệt) thì tai họa đến ngay.
Hào của con vật phát động thì xét hào Tử tôn: đó chính là lúc sinh sôi, nuôi lớn. Lại được Thanh long giúp thì tốt; nếu thần sát cùng tụ vào thì nghiêng ngửa, nguy hiểm.
Hào của con vật rơi vào không vong thì càng đáng lo. Bạch hổ giao trùng (động) thì lo cho gia súc. Hào Ngọ mang sát thì phải lo cho ngựa; hào Mùi thì lo cho dê, hào Sửu thì lo cho trâu.
Lại phải truy gốc, xét quẻ của cung: Khôn vượng thì trâu tốt, Càn vượng thì ngựa tốt. Gặp hào Tử tôn có Thanh long thì chủ nhân thịnh vượng; thấy Huyền vũ cùng cung thì phải phòng kẻ trộm.
Hào của con vật ở thế tử, tuyệt, hưu, tù (suy kiệt) thì trâu không cày được, ngựa không cưỡi được. Lại gặp sát đến thì ứng vào bệnh chết; mười lần xem thì tám chín lần chắc chắn không sai.
Thanh long vượng tướng thì sinh của dày; sáu hào yên tĩnh thì không tai vạ. Nếu gặp Dương nhận (hung sát như lưỡi dao, chủ thương tích, máu me) và Tam hình (các chi hình phạt nhau), thì chắc chắn rơi vào tay đồ tể.
Hào Tài gặp Thanh long biến thành hào Tử tôn, thì lừa, la, trâu, ngựa đều giữ được sinh sôi. Trâu khỏe ngựa mạnh, không có chuyện gì, là khi ngoại quái vượng quẻ Càn cứng mạnh, nội quái vượng quẻ Khôn.
Hào Phụ mẫu nhiều lớp lại biến thành Phụ mẫu, thì một con vật trong một năm đổi chủ ba lần. Đại sát (hung sát lớn) đến hại hào của con vật, thì hôm nay đổi chủ, ngày mai là hết.
Gặp các quẻ Khốn, Di (quẻ nuôi dưỡng), Phệ hạp (quẻ cắn hợp, chủ hình phạt), Minh di (quẻ ánh sáng bị tổn hại), mà hào Quỷ và sát giao trùng, thì ắt bị lột da. Bỗng thấy Thanh long đến cứu giúp, thì quyết không sinh đẻ được, chỉ gầy yếu ốm o.
III. Chương nuôi tằm, trồng dâu
Hào Ứng là tằm, hào Thế là người. Hào Thế, hào Ứng sinh cho nhau thì phúc đức kéo đến. Hào Tài là quan tằm (thần coi việc tằm?), hào Thân là chủ; hào Thân và hào Tài hòa hợp thì được châu báu.
Hào chủ nếu sinh cho tằm thì phần nhiều vừa ý; tằm bị khắc thì uổng công khó nhọc. Sáu hào yên tĩnh thì tằm bình ổn; một hào giao trùng thì nguy cho người thân trong nhà.
Có hào Tử tôn, có hào Tài thì đều là điềm tốt (?); thấy hào Huynh đệ, thấy hào Quỷ thì rất hung. Hào Phụ mẫu giao trùng thì đoán là bình thường; vượng tướng hay hưu tù thì xét lần lượt từng hào.
Hào Tài nếu giữ hào Thân hoặc hào Thế, thì chắc chắn được tơ, bông nghìn vạn cân. Lại được Thanh long cùng hào giúp sức, thì được của gấp trăm, rất vẻ vang.
Trong bản cung thấy hào Tử tôn là sinh khí; hào Tài, hào Thế gặp hào Quan là thần hao tổn. Hào Quỷ vượng ở hào đầu thì mầm (tằm, dâu) không mọc ra; ở hào hai thì trứng tằm gặp tai ương.
Hào Quỷ vượng ở hào ba, hào bốn thì không có lá dâu; hào Quan hưng ở hào trên cùng thì kén không thành. Hào Quỷ thuộc Kim thì tằm chết ở lứa ngủ thứ hai (tằm có mấy lần ngủ để lột xác); hào Quỷ thuộc Mộc thì ở lứa ngủ thứ ba ắt gặp tai ương.
Hào Quỷ thuộc Thủy thì ắt gặp mưa gió; hào Quỷ thuộc Thổ thì phần nhiều tằm bị bệnh phù vàng. Hào Quỷ rơi vào không vong thì trái lại thành tốt; hào Quỷ hưu phế (suy yếu) lại thành hay.
Hào Quỷ biến thành Tử tôn thì tiền của, lụa là dồi dào; hào Quỷ biến thành Thê tài thì rất tốt đẹp, thịnh vượng. Hào Quỷ biến thành Huynh đệ thì thu được một nửa; hào Quỷ biến thành Phụ mẫu thì tơ lứa muộn khá tốt.
Thanh long phát động thì tơ, bông nhiều; Bạch hổ giao trùng thì tằm bị bệnh chết cứng trắng. Huyền vũ khắc hào tằm thì lo nạn nước; Câu trần mang sát thì tằm bị hại.
Hào Tài thuộc Thủy rốt cuộc không được nhiều lợi; Tài thuộc Kim, Thổ thì bù được chút ít. Tài thuộc Mộc vượng tướng thì của vô số; nhưng hào Tài quá vượng lại bị tổn thương.
Thiên hỷ, Thanh long cùng hào Tài, hào Tử tôn hợp nhau, sinh cho hào Thân, hào Thế, thì được điềm lành.
IV. Chương người đi xa
Phàm bói người đi xa thì trước xem hào Thân; hào Thân phát động tức là người đã lên đường. Hào Tử tôn động ở ngoại quái mà khắc hào Thân, hào Thế, thì chắc chắn trên đường sắp tới được của quý.
Lúc ra đi, ở đầu đường lo Bạch hổ; lúc trở về, dưới chân kỵ Câu trần. Nội quái khắc hào Thế, hào Thế khắc hào Ứng, thì lúc sắp đi có trở ngại, không có cớ để đi.
Ngoại quái khắc nội quái, hào Ứng khắc hào Thế, thì đang thu xếp hành trang ngay lúc này. Cung của hào Thân thấy hào Quỷ là vì việc quan; nếu không vì việc quan thì ắt có tai ương trắc trở.
Hào Phụ mẫu khắc hào Thân thì bị cha mẹ giữ lại; hào Huynh đệ khắc hào Thân thì lo cho anh em. Thanh long và hào Tử tôn khắc vị trí hào Thân, thì cả dọc đường không lo gì, đến nơi bình an.
Cung Càn vượng tướng thì cưỡi ngựa béo; quẻ Khảm khắc hào Thân thì đi thuyền lớn. Quẻ Chấn khắc hào Thân thì người liền khởi hành; quẻ Khôn khắc hào Thân thì đi bộ.
Quẻ Cấn khắc hào Thân thì đi ắt ngay thẳng; quẻ Tốn khắc hào Thân thì đi rồi lại thôi. Bạch hổ khắc hào Thân thì đi gặp nạn; Thanh long khắc hào Thân thì rất tốt.
Chu tước khắc hào Thân thì có thư từ giục giã; Huyền vũ khắc hào Thân thì trên đường gặp giặc. Nếu thấy Câu trần đến khắc hào Thế, thì công việc bị níu giữ, chưa đi được.
Muốn bói ngày nào người đi xa trở về, thì lấy ngày hào Phụ mẫu khắc hào Tử tôn làm hẹn định. Hào đầu phát động thì người đã cất bước dưới chân; hào thứ hai là hào Thân động thì chắc chắn không còn nghi ngờ.
Hào thứ ba, thứ tư phát động thì người đã tới cửa nhà; hào thứ năm thì còn trên đường, khá chậm trễ. Hào trên cùng là hào Thân động thì người vẫn còn ở lại; các hào yên tĩnh thì người đi chắc chưa về.
Tuy có động mà động ở hào có Huyền vũ, thì giữa đường ắt bị tiểu nhân làm hại. Bạch hổ giao trùng thì nhiều điều kinh sợ; Thanh long phát động thì nhiều điều tốt đẹp.
Hào có Chu tước giao (động) thì trước có tin tức; hào Tử tôn phát động thì vui mừng khác thường. Hào Quỷ và hào Huynh đệ cùng động thì thường ứng vào bệnh tật; hào Quan biến thành hào Quan thì càng chẳng lành.
Hào Tử tôn rơi vào không vong, hào Thân vào mộ (chi mộ của hành, nơi bị chôn vùi, giam hãm), thì người đi chắc chắn không trở về quê.
Phần bệnh tật, tai ách thứ chín
(Gồm năm chương)
I. Chương bệnh tật
Xem bệnh tật thì trước xem hào Thân (hào đại diện bản thân người bệnh) và hào Mệnh (hào ứng với mệnh người). Gặp Thanh long (thần chủ tốt lành), thấy hào Tử tôn (hào chủ phúc đức, giải lo, cũng là thần thuốc men) thì yên lòng. Hào Thê tài (hào chủ tiền của; trong việc bệnh nó sinh cho hào Quỷ) vào hào Mệnh thì bệnh phần nhiều nặng; hào Quan quỷ (hào chủ tai họa, bệnh tật) rơi vào hào Thân thì càng không chịu nổi.
Hào Thân phạm Câu trần (thần chủ trì trệ, kéo dài) thì đoán hung ắt đúng; hào Mệnh gặp Huyền vũ (thần chủ mờ ám) thì khó khỏi bệnh. Đằng xà (thần chủ lo sợ, quái dị), Bạch hổ (thần chủ tang tóc, máu me) thì lo có tang; hào Thân, hào Mệnh rơi vào không vong (gặp chi trống, coi như vô lực) thì ắt vào quan tài.
Hào Quỷ thuộc Kim ở hào Thân thì tổn thương xương khớp; hào Quỷ thuộc Thủy ở trong hào Thân thì máu mủ rỉ chảy. Hào Quỷ thuộc Hỏa sát bên hào Thân thì khổ vì mụn nhọt lở loét; hào Quỷ thuộc Mộc ở cung của hào Thân thì xương cốt đau mỏi.
Hào Quỷ thuộc Thổ ở hào Thân thì thân thể sưng phù; sát và hình (Tam hình) gia vào hào Mệnh thì mệnh bị tàn hại. Hành Thủy ứng với lưng và thận, hành Kim thuộc phổi, hành Hỏa chủ tim và ngực, hành Mộc chủ gan.
Hào thuộc Thổ ứng với tỳ (lá lách, bộ máy tiêu hóa), đừng để gặp sát; nếu phát động, giao trùng (hào động) thì phải xem kỹ. Bạch hổ và hào Quỷ cùng hưng thì ứng vào việc khóc lóc; Thanh long và hào Tử tôn cùng vượng thì giữ được bình an.
Quẻ Càn là đầu, quẻ Khôn là bụng, quẻ Tốn là tay, quẻ Chấn là chân, quẻ Đoài là miệng, quẻ Cấn là mũi, quẻ Khảm chủ tai, quẻ Ly chủ mắt.
Sát vượng ở cung nào thì tai bệnh ở chỗ ấy; hào Tử tôn động, Thanh long hưng thì giữ được bình phục. Các quẻ Phong (quẻ thịnh lớn), Cổ (quẻ đổ nát, sâu mọt), Khốn (quẻ khốn cùng), Minh di (quẻ ánh sáng bị tổn hại), Quải (quẻ quyết đoán, cắt bỏ) và Đồng nhân (quẻ cùng người) đều suy đoán theo cùng một lệ (bất lợi).
Mùa đông gặp quẻ Lữ (quẻ đi trọ, lưu lạc), mùa xuân gặp quẻ Nhu (quẻ chờ đợi) đều khốn đốn nặng nề; mùa hạ gặp quẻ Quán (quẻ ngắm xem), mùa thu gặp quẻ Bác (quẻ bóc lột, sụp đổ) đều nghiêng ngửa nguy hiểm. Sáu hào yên tĩnh mà còn khó khỏi; sát và hào Quỷ giao trùng thì chẳng cần chữa nữa.
Hào Tài vượng mà hào Thân rơi vào không vong thì người ắt chết; hào Quan được sinh, hào Mệnh ở thế tử (kiệt sức) thì mệnh ứng vào suy. Có hai hào Quan quỷ thì bệnh tái phát do lao lực; hào Quỷ biến thành hào Huynh đệ thì bệnh không hay.
Hào Quan biến thành hào Tài thì hung đã định chắc; hào Quỷ biến thành hào Tử tôn thì khỏi bệnh, không còn nghi ngờ.
II. Chương thầy thuốc, thuốc men
Hào Tử tôn xuất hiện là thầy thuốc; sinh cho hào Thế (hào đại diện người xem quẻ), sinh cho hào Thân thì thuốc ắt linh nghiệm. Hai hào Tử tôn cùng phát động thì đổi thầy thuốc, khốn ách liền yên.
Hào Tử tôn bị tù (suy yếu) thì thầy dở, không công hiệu; hào Tử tôn vượng thì thầy giỏi, chữa có phép tắc. Không có hào Tử tôn thì người bệnh khó uống thuốc; hào Tử tôn rơi vào không vong thì người bệnh liền lên đường về cõi khác.
Hào Tử tôn thuộc Thổ thì nên dùng thuốc viên, thuốc bột; thuộc Hỏa thì nên hơ đốt ngải cứu; thuộc Mộc thì thuốc thái nhỏ sắc uống mới hợp bệnh; thuộc Kim thì châm chích giữ được yên lành.
Hào Tử tôn thuộc Thủy thì nên dùng thuốc thang; có Thiên hỷ (thần sát chủ vui mừng) phù trợ thì hay khôn tả. Thanh long một mình phát động là tốt nhất; nếu giữ hào Thế, sinh cho hào Thân thì người bệnh liền rời giường.
Lại thêm hào Tử tôn cùng hào ấy phát động, thì chẳng cần uống thuốc cũng giữ được khỏe mạnh. Hào Quỷ, hào Tài yên ổn thì không phải lo; hào Thân, hào Thế tỷ hòa (cùng hành, hòa thuận) thì rất tốt lành.
Muốn hỏi người bệnh ngày nào khỏi, thì xem lúc hào Quỷ suy, và ngày sinh vượng ở phương sinh cho hào Thế (?).
III. Chương trộm cướp
Xem việc mất trộm thì trước xét chỗ của hào Tài và hào Quỷ; hào Tài yên tĩnh thì không sao. Hào Tài động ở nội quái thì của chưa rời khỏi, chỉ không còn ở chỗ cũ; động ở ngoại quái thì phần nhiều đã ra phương xa.
Hào Quỷ biến thành hào Tài thì có hy vọng tìm lại; hào Tài biến thành hào Quỷ thì chớ mong. Hào Thê tài vào mộ (bị chôn vùi) thì không còn dấu vết; hào Tài phạm Câu trần thì của bị giấu trong đất.
Bắt giặc thì phải đề phòng Vong thần, Kiếp sát (các hung sát chủ mất mát, cướp đoạt) gây hại; tìm của thì phải lo Dương nhận (hung sát như lưỡi dao), Tam hình gây thương tích. Hào Tử tôn vượng tướng thì rốt cuộc tìm thấy; hào Quan quỷ hưu tù (suy yếu) thì ắt bắt được giặc.
Huyền vũ ở hào Quỷ mà động trong nội quái (trong nhà), thì hóa ra là kẻ trộm trong nhà, khó phòng nhất. Có hai hào Quan quỷ thì bọn trộm móc nối nhau mà đến; hào Quỷ rơi vào không vong thì là tự mình quên mất, đánh rơi.
Quẻ Nhất thế, Nhị thế (quẻ có hào Thế ở hào một, hào hai) thì người thân, hàng xóm lấy trộm; quẻ Tam thế, Tứ thế thì kẻ trộm không ra khỏi làng; quẻ Ngũ thế, Lục thế thì là kẻ trộm ở phương khác. Hào Quỷ nếu sinh cho hào Thân thì ắt thấy tang vật.
Hào Quỷ thuộc Mộc thì kẻ trộm là người phương đông; thuộc Kim là phương tây, thuộc Thủy là phương bắc, hãy xét kỹ. Ánh lửa vốn là kẻ trộm phương nam (Quỷ thuộc Hỏa); hào Quỷ thuộc Thổ thì vốn chỉ ở trong nhà.
Muốn hỏi kẻ trộm giấu đồ ở đâu, thì xét ở hành làm "cha mẹ" của hào Quỷ (hành sinh ra hành của hào Quỷ). Ví như hào Quỷ thuộc Hỏa thì Mộc là "cha mẹ", đồ ở trong đống tre gỗ hoặc bên gốc cây.
Chẳng sợ ngũ hành đoán không chuẩn, chỉ lo hào Tài rơi vào không vong.
Quý nhân (thần sát chủ người quyền quý) mang hào Quỷ thì kẻ trộm là người làm quan; Dịch mã mang hào Quan thì là gã trai khỏe mạnh (?). Huyền vũ rơi vào hào Quan thì là nhà sư lấy đi; Câu trần là hào Quỷ thì là đạo sĩ lấy trộm.
Hào âm có hào Quỷ ở thế thai (mới thai nghén) thì là đàn bà lấy trộm; Quý nhân ở hào dương mà hưu tù thì là viên quan không tốt. Hào Quỷ dương suy phế, bị tù thì là hạng thầy cúng, thầy pháp; hào Quỷ vượng tướng thì là kẻ cường hào.
IV. Chương bắt trộm
Bắt trộm thì trước xét Phi thần (hào hiện ra trên mặt quẻ) và Phục thần (hào ẩn nấp dưới hào hiện, mượn từ quẻ gốc của cung). Phi thần, Phục thần sinh cho nhau thì kẻ trộm không thật. Phi thần khắc thần chỉ kẻ trộm thì ắt bắt được; Phục thần làm hại Phi thần thì trái lại hại chính mình.
Phục thần mang sát thì đừng đuổi theo; Phục thần vào Câu trần thì kẻ trộm tự khai. Nội quái, ngoại quái, hào Thế, hào Thân đều theo lệ này; nội quái lại khắc ngoại quái thì chắc không có cách gì.
Hào Ứng cũng là kẻ trộm của; nếu nó đến khắc hào Thế thì oan khuất khó giãi bày. Muốn biết ngày nào bắt được, thì định vào ngày hào Quỷ suy bại, hào Tài được sinh.
Bói tìm đồ bỏ quên, đánh mất đều theo phép này; hào Thân suy, hào Tài phế thì đừng trách người khác.
V. Chương kiện tụng
Kiện tụng thì trước xét hào Thân, sát và hào Quỷ. Hào Thân khắc hào có sát thì ắt mình có lý; Kiếp sát khắc hào Thân thì lý lẽ không rõ ràng; hào Thân vượng mà sát rơi vào không vong thì mối lo tan biến.
Đi kiện người thì cần sát phù trợ hào Thân; bị người kiện thì lại lo hào Thân khắc hào Thế. Hào Thân vượng, sát rơi vào không vong thì người đi kiện thua; hào Thân suy, sát vượng thì mình bị đánh roi.
Sát và hào Thân đều vượng thì việc kéo dài; hào Thân và sát đều rơi vào không vong thì việc quan dừng lại. Kiếp sát rơi vào hào Quan thì việc quan nổi lên; hào Tài gặp Kiếp sát thì kiện tụng vì tiền của mà ra.
Tam hình giữ hào Thế thì chớ dâng đơn kiện; Lục hại (sáu cặp chi làm hại nhau) rơi vào hào Thân thì đừng làm kẻo sau hối hận. Hào Phụ mẫu (hào chủ giấy tờ, văn khế) rơi vào hào Thân cùng với Kiếp sát, thì chắc chắn tranh chấp về khế ước ruộng nhà.
Ngoại quái đến khắc nội quái thì bị người ta làm hại; nội quái khắc ngoại quái thì là vì người ta sai. Hào Huynh đệ biến thành hào Quỷ thì rốt cuộc khó dứt; hào Quỷ biến thành hào Huynh đệ thì nhiều điều mờ ám.
Huyền vũ rơi vào hào Quan thì phải phòng tiểu nhân; Đằng xà phạm hào Quỷ thì nhiều trì trệ. Thanh long vào hào Quỷ thì gặp quý nhân; Bạch hổ rơi vào hào Quan thì chịu hình phạt.
Hào Quỷ cùng Câu trần thì có tai họa tù ngục; hào Quỷ rơi vào Chu tước thì bị giấy tờ liên lụy. Thái tuế (chi của năm) khắc hào Quan thì nhờ ân xá mà được giải; Nguyệt kiến (chi của tháng) xung hào Quan thì quan lại mắc tội.
Nhật thần (chi của ngày) khắc hào Quỷ thì khó thoát; hào Quỷ khắc Nhật thần thì vẫn không dễ. Hào Thân, hào Thế khắc Tam hình thì trước mắt hòa giải được; nhưng nếu cùng tụ hợp, cùng xung nhau thì việc lại đến nữa.
Gặp quẻ Phệ hạp, Minh di thì bị đánh gậy, đánh roi; gặp quẻ Truân, Mông (quẻ mờ tối, non dại), Đại tráng (quẻ cường thịnh) thì bị giam cầm. Tuy nói quẻ Hoán (quẻ tan tác, giải tán), quẻ Giải (quẻ cởi gỡ) giữ được vô sự, nhưng cũng cần hào Thế, hào Thân có khí (có sức, không suy).
Thiên hỷ, Quý nhân cần sinh cho hào Thân; Đại sát, Vong thần chớ giữ hào Thế. Hào Thế, hào Ứng sinh cho nhau, nội quái ngoại quái hòa hợp, thì chắc chắn cả hai bên đều không việc gì.
Kiếp sát và hào Quan là gốc rễ của tai họa; không vong lại mang nghĩa hòa giải. Hào Thê tài giữ hào Thế, có Hỷ thần (thần chủ vui mừng) phù trợ, thì sẽ nhờ được một người đứng ra điều đình.
Thanh long và hào Tử tôn là sao giải thoát; sinh cho hào Thế, sinh cho hào Thân thì phải tạ ơn trời đất. Hào Thế vượng, hào Thân được sinh, hào Mệnh hợp với thần tốt, thì ngay ngày ấy thoát khỏi kiện tụng.
Lại có một phương cách thắng mãi, cả người đi kiện lẫn người bị kiện đều nên ghi nhớ: tự kiềm chế lòng ham tranh kiện của mình là điều đứng đầu; bẻ bớt sự hung hăng, gỡ mối tranh chấp là điều thứ hai.
Làm vậy thì thắng hết biết bao người trên đời, vừa đỡ tốn của, lại không làm tổn hại hòa khí.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video