Sách "Chu Dịch thượng chiêm" (Chu Dịch dùng vào việc bói) — Quyển hạ
Bộ Càn, thứ mười
(Gồm hai chương)
Một. Chương bảng lập sẵn tám quẻ của cung Càn. "Cung" là nhóm tám quẻ cùng một gốc; mỗi cung lấy một quẻ thuần làm đầu. Cung Càn thuộc dương, mang điềm của hành Kim. Hành Kim vượng (lúc khí mạnh nhất) vào tiết Lập đông và tướng (lúc khí mạnh thứ nhì, đang lên) vào tiết Thu phân.
Tên quẻ | Hào trên cùng | Hào năm | Hào bốn | Hào ba | Hào hai | Hào đầu | Phi phục của hào thế
(Hào là mỗi vạch của quẻ; mỗi quẻ có sáu hào, đếm từ dưới lên. Hào đầu là vạch dưới cùng, hào trên cùng là vạch thứ sáu. Mỗi hào được gán một thiên can, một địa chi và hành ngũ hành của địa chi ấy. Ví dụ "Nhâm Tuất Thổ" là can Nhâm, chi Tuất, thuộc hành Thổ. "Hào thế" là hào đại diện cho người xem quẻ. "Phi phục": "phi" là can chi hiện ra ở hào ấy trên quẻ; "phục" là can chi ẩn nằm bên dưới, lấy từ quẻ khác, dùng khi điều cần xem không hiện trên quẻ.)
Càn vi Thiên (quẻ Càn thuần: trên là Trời, dưới là Trời) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Giáp Thìn Thổ | Giáp Dần Mộc | Giáp Tý Thủy | Phi: Nhâm Tuất Thổ
Thế | Thân | | Ứng | | | Quẻ tháng Tư
(Thế: hào chỉ bản thân người hỏi. Ứng: hào chỉ phía bên kia, tức đối phương hay việc được hỏi tới. Thân: hào "thân quẻ", chỉ cái thể, cái gốc của sự việc. Quẻ tháng Tư: quẻ ứng với tháng Tư âm lịch.)
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Tử tôn | Phục: Quý Dậu Kim
(Đây là "lục thân", sáu vai gán cho các hào theo quan hệ ngũ hành với cung:
- Phụ mẫu: cha mẹ, bề trên, nhà cửa, giấy tờ.
- Huynh đệ: anh em, bạn bè, cũng là kẻ tranh giành tiền của.
- Quan quỷ: chức quan, công danh, nhưng cũng chỉ tai họa, bệnh tật, ma quỷ.
- Thê tài: vợ, tiền của.
- Tử tôn: con cháu, phúc, điều giải trừ lo âu.)
Thiên Phong Cấu (trên Trời dưới Gió, quẻ Cấu: gặp gỡ) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Tân Sửu Thổ
Ứng | | Thân | Thế | Quẻ tháng Năm
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Huynh đệ | Tử tôn | Phụ mẫu | Phục: Giáp Tý Thủy
Thiên Sơn Độn (trên Trời dưới Núi, quẻ Độn: lui ẩn) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Bính Thân Kim | Bính Ngọ Hỏa | Bính Thìn Thổ | Phi: Bính Ngọ Hỏa
Ứng | | | Thế | Thân | Quẻ tháng Sáu
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Giáp Dần Mộc
Thiên Địa Bĩ (trên Trời dưới Đất, quẻ Bĩ: bế tắc) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Ất Mão Mộc | Ất Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ | Phi: Ất Mão Mộc
Ứng | | Thân | Thế | | | Quẻ tháng Bảy
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Giáp Thìn Thổ
Phong Địa Quan (trên Gió dưới Đất, quẻ Quan: trông xem) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Ất Mão Mộc | Ất Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ | Phi: Tân Mùi Thổ
Thế | | Thân | Ứng | Quẻ tháng Tám
Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Nhâm Ngọ Hỏa
Sơn Địa Bác (trên Núi dưới Đất, quẻ Bác: bóc lột, rơi rụng) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Ất Mão Mộc | Ất Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ | Phi: Bính Tý Thủy
Thế | | | Ứng | Thân | Quẻ tháng Chín
Thê tài | Tử tôn | Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Nhâm Ngọ Hỏa
Hỏa Địa Tấn (trên Lửa dưới Đất, quẻ Tấn: tiến lên) | Kỷ Tỵ Hỏa | Kỷ Mùi Thổ | Kỷ Dậu Kim | Ất Mão Mộc | Ất Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ | Phi: Kỷ Dậu Kim
Thế, Thân | | | Ứng | Quẻ tháng Mười
Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Nhâm Ngọ Hỏa
Hỏa Thiên Đại Hữu (trên Lửa dưới Trời, quẻ Đại Hữu: có được nhiều) | Kỷ Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ (?) | Kỷ Dậu Kim | Giáp Thìn Thổ | Giáp Dần Mộc | Giáp Tý Thủy | Phi: Giáp Thìn Thổ
Ứng | Thân | | Thế | | | Quẻ tháng Giêng
Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Phụ mẫu | Thê tài | Tử tôn | Phục: Ất Mão Mộc
Hai. Chương lệ đoán tám quẻ
Lời tượng quẻ Càn (bài thơ nói hình tượng của quẻ): Sáu hào đều dương, thuần một khí; trời vận hành mạnh mẽ. Đây là lúc gió theo hổ, mây theo rồng tụ hội (ví người cùng chí hướng gặp nhau, như vua sáng gặp tôi hiền). Giữ mình cứng cỏi mạnh mẽ, bền bỉ không ngừng, thì công danh vẻ vang hiển đạt, chắc chắn không còn nghi ngờ.
Lời đoán: Càn là mạnh mẽ. Việc nên chuyên một lòng. Người trong nhà yên ổn khỏe mạnh. Ruộng nương và nuôi tằm thêm lợi. Hỏi bệnh thì được yên. Bói việc quan thì được chuyển chức. Điều mưu tính ắt thành, điều cầu mong đều được.
Lời tượng quẻ Cấu: Dưới trời có gió, âm gặp gỡ với dương. Chẳng cần ngờ vực: đừng cưới người con gái này, người con gái ấy không hiền lương. Thuận theo thời, biết lúc suy lúc thịnh, đi theo đường giữa ngay thẳng, thì muôn vật đều hanh thông, rất tốt lành.
Lời đoán: Cấu là gặp. Mưu tính ắt có cuộc gặp gỡ. Cầu quan thì quan vinh hiển. Cầu tài thì tiền của toại ý. Người bệnh khó yên. Hôn nhân thì đừng cưới. Bói người đi xa thì chắc chắn đang trên đường về.
Lời tượng quẻ Độn: Dưới trời có núi là tượng Độn. Giấu ánh sáng, gọt bỏ vẻ hào nhoáng để tu sửa bản thân. Người quân tử hiền biết thuận thời mà biến thông, không cần tỏ ra ghét bỏ mà vẫn nghiêm khắc, giữ mình xa kẻ tiểu nhân.
Lời đoán: Độn là lui. Mọi việc nên lui. Kiện tụng thì hòa giải. Người đi xa bị cản trở. Hỏi chuyện cưới hỏi thì không thành. Cầu tài không có lợi. Người bệnh dây dưa kéo dài. Ruộng nương, nuôi tằm ít ỏi.
Lời tượng quẻ Bĩ: Trời đất không giao hòa, muôn vật không sinh. Người thông đạt giấu đức mình, tránh thời gian nan. Không màng chỗ vinh hoa bổng lộc, yên với phận thường. Đến lúc vận bế tắc đổ đi thì phúc tự kéo đến.
Lời đoán: Bĩ là tắc nghẽn. Mọi việc bế tắc. Phải hết sức lo việc quan tụng, đề phòng trộm cướp. Nhà cửa bình an. Ruộng nương, nuôi tằm được ít. Giữ phận yên thường thì tai họa tiêu tan, phúc lành tụ lại.
Lời tượng quẻ Quan: Gió đi trên mặt đất, thuận mà yên; chớ coi như chuyện tầm thường. Mọi mưu tính không gì không toại. Tiền của sinh ra đang lúc thịnh, lại đã được thăng chuyển chức quan.
Lời đoán: Quan là trông ngóng. Mọi việc có hy vọng. Ruộng nương, nuôi tằm thêm lợi. Nhà cửa hưng vượng. Bói hôn nhân là hợp nhất. Cầu quan là bậc thượng. Tiền của tụ lại, bệnh khỏi, được phúc vô lượng.
Lời tượng quẻ Bác: Núi Cấn dựa trên đất, cái tà làm hại cái chính. Người biết bồi đắp cho bề dưới, ở yên, thì trái lại được xe (ý được người dưới nâng đỡ). Kẻ tiểu nhân lúc bị bóc lột đến cùng cực mà không biết đổi khác thì sa thân vào nhục, nhà cửa của mình bị lột đổ.
Lời đoán: Bác là rơi rụng, nghĩa là bị bóc dần mà rơi rụng. Động thì bị tổn thương, tĩnh thì không ân hận. Lui thì được yên, tiến thì không lợi. Nên cất giữ tài năng chờ thời; bóc đến cùng cực thì lại trở về yên ổn.
Lời tượng quẻ Tấn: Mặt trời mọc lên khỏi mặt đất, Tấn là sáng sủa rực rỡ. Ánh sáng chiếu khắp, đức chẳng nhỏ. Ruộng nương, nuôi tằm thêm lợi, nhà hưng vượng. Chức vị thăng cao, bản thân vinh hiển.
Lời đoán: Tấn là tiến. Tiến ắt được thăng. Tiến thân ắt toại, tiến việc ắt thành. Người đi xa chưa đến. Kiện tụng chưa rõ ràng. Người bệnh khó khỏi. Tiền của bình bình, hơi ổn (?).
Lời tượng quẻ Đại Hữu: Lửa ở trên trời là Đại Hữu. Thuận theo trời, làm tốt đẹp mệnh trời, nuôi dưỡng muôn loài. Ánh sáng chiếu khắp, không thiên vị, không cong vạy. Trên dưới thông nhau, đạo rất hanh thông.
Lời đoán: Thịnh lớn, sung túc, nuôi dưỡng. Điều cầu ắt đến. Ruộng đất nhà cửa thịnh vượng. Sinh tài tốt lợi. Kiện tụng tan, bệnh khỏi. Có thai thì sinh nở, hôn nhân thành. Trừ việc đi xa ra, mọi việc đều vừa ý.
Bộ Khảm, thứ mười một
(Gồm hai chương)
Một. Chương bảng lập sẵn tám quẻ của cung Khảm. Cung Khảm thuộc dương, mang điềm hành Thủy, vượng vào tiết Đông chí, tướng vào tiết Lập đông.
Tên quẻ | Hào trên cùng | Hào năm | Hào bốn | Hào ba | Hào hai | Hào đầu | Phi phục của hào thế
Khảm vi Thủy (quẻ Khảm thuần: trên Nước dưới Nước) | Mậu Tý Thủy | Mậu Tuất Thổ | Mậu Thân Kim | Mậu Ngọ Hỏa | Mậu Thìn Thổ | Mậu Dần Mộc | Phi: Mậu Tý Thủy
Thế | | | Ứng | | Thân | Quẻ tháng Mười
Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Kỷ Tỵ Hỏa
Thủy Trạch Tiết (trên Nước dưới Đầm, quẻ Tiết: tiết chế) | Mậu Tý Thủy | Mậu Tuất Thổ | Mậu Thân Kim | Đinh Sửu Thổ | Đinh Mão Mộc | Đinh Tỵ Hỏa | Phi: Đinh Tỵ Hỏa
Thân | | Ứng | | | Thế | Quẻ tháng Mười một
Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Quan quỷ | Tử tôn | Thê tài | Phục: Mậu Dần Mộc
Thủy Lôi Truân (trên Nước dưới Sấm, quẻ Truân: gian nan lúc mới khởi) | Mậu Tý Thủy | Mậu Tuất Thổ | Mậu Thân Kim | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Canh Dần Mộc
Ứng | | Thân | Thế | | Quẻ tháng Sáu
Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Quan quỷ | Tử tôn | Huynh đệ | Phục: Mậu Thìn Thổ
Thủy Hỏa Ký Tế (trên Nước dưới Lửa, quẻ Ký Tế: đã xong việc, đã qua sông) | Mậu Tý Thủy | Mậu Tuất Thổ | Mậu Thân Kim | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Kỷ Hợi Thủy
Ứng, Thân | | | Thế | | | Quẻ tháng Giêng
Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Mậu Ngọ Hỏa
Trạch Hỏa Cách (trên Đầm dưới Lửa, quẻ Cách: đổi mới) | Đinh Mùi Thổ | Đinh Dậu Kim | Đinh Hợi Thủy | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Đinh Hợi Thủy
Thân | | Thế | | | Ứng | Quẻ tháng Hai
Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Huynh đệ | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Mậu Thân Kim
Lôi Hỏa Phong (trên Sấm dưới Lửa, quẻ Phong: thịnh lớn) | Canh Tuất Thổ | Canh Thân Kim | Canh Ngọ Hỏa | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Canh Thân Kim
Thế | | Thân | Ứng | | Quẻ tháng Chín
Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Huynh đệ | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Mậu Tuất Thổ
Địa Hỏa Minh Di (trên Đất dưới Lửa, quẻ Minh Di: ánh sáng bị tổn thương) | Quý Dậu Kim | Quý Hợi Thủy | Quý Sửu Thổ | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Quý Sửu Thổ
Thế | | Thân | Ứng | Quẻ tháng Tám
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Huynh đệ | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Mậu Thân Kim
Địa Thủy Sư (trên Đất dưới Nước, quẻ Sư: quân đông, đám đông) | Quý Dậu Kim | Quý Hợi Thủy | Quý Sửu Thổ | Mậu Ngọ Hỏa | Mậu Thìn Thổ | Mậu Dần Mộc | Phi: Mậu Ngọ Hỏa
Ứng | | | Thế | | Thân | Quẻ tháng Bảy
Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Phục: Kỷ Hợi Thủy
Hai. Chương lệ đoán tám quẻ
Lời tượng quẻ Khảm: Hai lớp nước chồng chất là "Tập Khảm" (hiểm nối tiếp hiểm). Hiểm trong hiểm, chưa thể thông. Giữ đức lâu bền, giữ lòng ngay thẳng, không mất lòng thành tín thì hành động sẽ có công.
Lời đoán: Khảm là sa hãm. Mọi việc không thông. Ruộng nương, nuôi tằm không lợi. Thai nghén và bệnh tật đều xấu. Làm ăn buôn bán gặp trộm. Đi thuyền gặp gió. Chỉ có lòng thành, chỉ có chữ tín mới ra khỏi hiểm mà thành công.
Lời tượng quẻ Tiết: Trong đầm có nước gọi là Tiết. Tiết chế khắt khe đến khổ sở thì xưa nay không thể giữ lâu. Không bước ra khỏi sân cửa thì không mắc lỗi lớn. Thuận theo thời, biết lúc suy lúc thịnh, thì đạo hanh thông.
Lời đoán: Tiết là tiết chế. Hành động càn thì không thành. Cầu mưu có trở ngại. Kiện tụng đừng tranh. Hôn nhân hòa hợp. Thân mệnh không yên. Bói tài được ít. Bói thai thì chỉ là kinh sợ hão.
Lời tượng quẻ Truân: Mây và sấm là quẻ Truân, không có gì lợi. Người quân tử lo sắp đặt việc lớn, chỉ lợi khi giữ chính bền. Cất giữ tài năng chờ thời, nhờ người phò giúp, thì tự nhiên gian nan tan đi, đạo sáng sủa hanh thông.
Lời đoán: Truân là khó. Vốn có nghĩa hanh thông, trước mắt tuy chưa vươn lên được nhưng đến cuối ắt toại. Mọi việc kinh doanh đều chậm trễ. Gặp người quyền quý mà cầu quan thì trước khó sau dễ.
Quẻ Ký Tế: Nước và lửa nương nhau là Ký Tế. Vốn có đầu mà lại không có cuối. Phòng từ lúc việc còn nhỏ, chặn từ lúc mới chớm thì không lo hoạn nạn. Việc lớn tuy cùng quẫn nhưng việc nhỏ thì thông.
Lời đoán: Ký Tế là đã qua sông. Thuyền đi không trở ngại. Người bệnh yên lành. Kiện tụng được giải. Hôn nhân sớm thành. Sinh tài thì được muộn. Ra vào không phải lo. Mưu tính có ích.
Lời tượng quẻ Cách: Trong đầm có lửa, quẻ Cách hanh thông. Hai người con gái ở chung, chí hướng không chính đáng. Bỏ cũ theo mới, theo kịp biến đổi của đời, thì văn vẻ rực rỡ, mười phần sáng sủa.
Lời đoán: Cách là biến đổi. Việc nên sửa đổi. Bản thân nên mưu cầu được trọng dụng. Nhà cửa lợi việc sửa sang xây dựng. Dời chuyển thì thêm lợi. Ra vào sáng sủa hanh thông. Thai nghén, bệnh tật đều tốt. Họa diệt, phúc sinh.
Lời tượng quẻ Phong: Sấm chớp ứng nhau, là lúc thịnh lớn đã thành. Lẽ thịnh suy, lúc tăng lúc giảm cần biết trước. Giữ lẽ thường, yên phận mới tốt. Giữ mức vừa phải thì yên thời, làm càn thì nguy.
Lời đoán: Phong là lớn. Lợi việc quan, lợi gặp người quyền quý. Hôn nhân có thành. Người đi xa ắt đến. Thai sinh con gái. Người bệnh nặng nề dai dẳng. Phàm bói nhà cửa thì nửa sáng nửa tối.
Quẻ Minh Di: Tượng ánh sáng bị tổn thương gọi là Minh Di. Thu vẻ đẹp, giấu ánh sáng mới là hợp lẽ (?). Mềm mỏng, thuận hòa, biết khiêm nhường, hạ mình mà tự tu dưỡng. Vui với đạo trời, biết mệnh mình, chờ lúc sáng sủa.
Lời đoán: Minh Di là tổn thương. Mọi việc không thuận. Hôn nhân không thành. Kiện tụng có tranh chấp. Bói thai thì người mẹ đáng lo. Bói nhà thì người cha bệnh. Mọi việc làm đều phải hết sức cẩn thận.
Lời tượng quẻ Sư: Trong đất có nước là tượng Sư. Nuôi đông người, bao dung dân chúng, làm việc tiết kiệm. Rất ngay thẳng, rất đúng mực thì không lỗi lầm; niềm vui sinh, nỗi lo tan, rất sáng sủa.
Lời đoán: Sư là đông người. Không lợi để bói về bản thân. Cầu quan tuy tốt nhưng gặp người quyền quý thì bị giận. Đừng bói tiền của, đừng hỏi người đi xa. Người bệnh chậm khỏi. Nhà cửa tai ương khốn đốn.
Bộ Cấn, thứ mười hai
(Gồm hai chương)
Một. Chương bảng lập sẵn tám quẻ của cung Cấn. Cung Cấn thuộc dương, mang điềm hành Thổ, vượng vào tiết Lập xuân, tướng vào tiết Đông chí.
Tên quẻ | Hào trên cùng | Hào năm | Hào bốn | Hào ba | Hào hai | Hào đầu | Phi phục của hào thế
Cấn vi Sơn (quẻ Cấn thuần: trên Núi dưới Núi) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Bính Thân Kim | Bính Ngọ Hỏa | Bính Thìn Thổ | Phi: Bính Dần Mộc
Thế | | | Ứng, Thân | | | Quẻ tháng Mười
Quan quỷ | Thê tài | Huynh đệ | Tử tôn | Phụ mẫu | Huynh đệ | Phục: Đinh Mùi Thổ
Sơn Hỏa Bí (trên Núi dưới Lửa, quẻ Bí: trang sức, vẻ đẹp) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Kỷ Mão Mộc
Ứng, Thân | | | Thế | Quẻ tháng Mười một
Quan quỷ | Thê tài | Huynh đệ | Thê tài | Huynh đệ | Quan quỷ | Phục: Bính Thìn Thổ
Sơn Thiên Đại Súc (trên Núi dưới Trời, quẻ Đại Súc: tích chứa lớn) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Giáp Thìn Thổ | Giáp Dần Mộc | Giáp Tý Thủy | Phi: Giáp Dần Mộc
Ứng | | Thân | Thế | | Quẻ tháng Chạp
Quan quỷ | Thê tài | Huynh đệ | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Bính Ngọ Hỏa
Sơn Trạch Tổn (trên Núi dưới Đầm, quẻ Tổn: bớt đi) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Đinh Sửu Thổ | Đinh Mão Mộc | Đinh Tỵ Hỏa | Phi: Đinh Sửu Thổ
Ứng | | | Thế | Thân | | Quẻ tháng Bảy
Quan quỷ | Thê tài | Huynh đệ | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Bính Thân Kim
Hỏa Trạch Khuê (trên Lửa dưới Đầm, quẻ Khuê: trái nghịch nhau) | Kỷ Tỵ Hỏa | Kỷ Mùi Thổ | Kỷ Dậu Kim | Đinh Sửu Thổ | Đinh Mão Mộc | Đinh Tỵ Hỏa | Phi: Kỷ Dậu Kim
Thế, Thân | | | Ứng | Quẻ tháng Hai
Phụ mẫu | Huynh đệ | Tử tôn | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Bính Tuất Thổ
Thiên Trạch Lý (trên Trời dưới Đầm, quẻ Lý: giẫm bước, giữ lễ) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Đinh Sửu Thổ | Đinh Mão Mộc | Đinh Tỵ Hỏa | Phi: Nhâm Thân Kim
Thế | | Thân | Ứng | | Quẻ tháng Ba
Huynh đệ | Tử tôn | Phụ mẫu | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Bính Tý Thủy
Phong Trạch Trung Phu (trên Gió dưới Đầm, quẻ Trung Phu: lòng thành tín ở bên trong) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Đinh Sửu Thổ | Đinh Mão Mộc | Đinh Tỵ Hỏa | Phi: Tân Mùi Thổ
Thế | | Thân | Ứng | Quẻ tháng Tám
Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Huynh đệ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Phục: Bính Tuất Thổ
Phong Sơn Tiệm (trên Gió dưới Núi, quẻ Tiệm: tiến dần dần) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Bính Thân Kim | Bính Ngọ Hỏa | Bính Thìn Thổ | Phi: Bính Thân Kim
Ứng | | | Thế, Thân | | | Quẻ tháng Giêng
Quan quỷ | Phụ mẫu | Huynh đệ | Tử tôn | Phụ mẫu | Huynh đệ | Phục: Đinh Sửu Thổ
Hai. Chương lệ đoán tám quẻ
Lời tượng quẻ Cấn: Hai núi chồng lên nhau là Cấn, nên biết dừng lại. Đúng lúc nên ẩn mình chờ thời. Người quân tử nghĩ đến sự yên thì không lỗi lầm; kẻ tiểu nhân làm càn ắt nghiêng đổ nguy khốn.
Lời đoán: Cấn là dừng. Mọi việc không thành. Chỉ nên yên tĩnh, không lợi kinh doanh. Lúc nên dừng thì dừng, lúc nên đi thì đi. Biết nghĩ đến sự yên ổn nơi mình ở thì đạo ấy sáng sủa.
Lời tượng quẻ Bí: Núi và lửa nương nhau là tượng sáng đẹp. Trong sáng suốt, ngoài biết dừng, tự nhiên hanh thông. Xem thời thế, xét biến đổi, tùy lúc mà dùng, thì mọi điều cầu mưu ắt vừa lòng.
Lời đoán: Bí là trang sức. Việc công việc tư đều lợi. Tiền của và bổng lộc cùng vinh. Ruộng nương, nuôi tằm được thu hoạch. Kiện tụng tan, thai sinh nở. Bệnh yên, cưới hỏi thành. Mọi việc làm đều vừa lòng thỏa ý.
Quẻ Đại Súc: Trời ở trong núi là Đại Súc. Cứu nguy, vượt hiểm, thuận theo thời trời. Đi hay ở, động thổ xây dựng đều như ý. Đường mây (đường công danh) thông suốt, mặc sức mà làm.
Lời đoán: Súc là tích tụ. Người và tiền của đều được lợi. Thêm niềm vui, tan nỗi lo. Được thăng quan chuyển chức. Ruộng được mùa, tằm được thu. Cưới thành, bệnh khỏi. Việc việc hanh thông, mọi điều đại cát.
Lời tượng quẻ Tổn: Núi tĩnh, đầm trong gọi là tượng Tổn. Vì vậy nên bớt của mình để thêm cho người. Bớt rồi lại bớt thì công lao càng lớn; tai họa sạch hết, phúc đức kéo đến.
Lời đoán: Tổn là bớt. Thân mình và nhà cửa bình thường. Cưới thành, bệnh khỏi. Quan vận vượng, tiền của hưng thịnh. Người trong nhà thêm đông. Nhà cửa lợi khi giữ chính bền. Không nên kiện tụng, không lợi đi xa.
Lời tượng quẻ Khuê: Lửa và đầm nương nhau gọi là Khuê. Hai người con gái ở chung, lo sợ trái ý nhau. Nếu bói việc nhỏ thì tốt vừa; nếu hỏi người đi xa thì chắc chắn không về.
Lời đoán: Khuê là khác nhau. Ba thể trái nghịch nhau (?). Hỏi bệnh thì có kinh hãi. Cầu tài không nên. Hôn nhân không hợp (?). Người đi xa không về. Việc nhỏ tuy tốt cũng chậm chạp.
Lời tượng quẻ Lý: Một hào âm giẫm lên năm hào dương. Tuy đi chỗ hiểm cùng cực mà không gặp tai ương. Ngoảnh nhìn lại việc trước (?), thì giữ nếp mộc mạc vốn là tốt lành nhất.
Lời đoán: Lý là lễ. Lấy cái mềm giẫm lên cái cứng. Trong nguy có cứu, chỗ hiểm không sao. Đừng bói bệnh tật, đừng hỏi việc quan. Mọi mưu tính vận dụng, cẩn trọng từ lúc đầu thì làm ăn thịnh vượng.
Quẻ Trung Phu: Trên đầm có gió gọi là Trung Phu. Thuận mà hòa vui, không có gì phải lo. Đem lòng trung, giữ chữ tín, cùng nhau tiến cử dùng nhau, thì mọi mưu tính thu về gấp trăm.
Lời đoán: Trung Phu là tín. Hai bên đều đặc chắc ở giữa (?). Hư và thực thông nhau, hành động không gì không tốt. Quan chức, quyền quý được thăng. Ruộng nương, nuôi tằm thêm lợi. Lo tan vui sinh, tai tiêu phúc tụ.
Lời tượng quẻ Tiệm: Gió trên núi là Tiệm, tiến từ từ. Tiến đúng cách thì đi có công. Tiến việc, tiến thân đều được chính đáng; dần cao, dần lớn, dần hanh thông.
Lời đoán: Tiệm là tiến. Ruộng nương, nuôi tằm thêm lợi. Cầu quan thì dần được thăng. Cầu tài thì dần có được. Bệnh tật dần yên. Kiện tụng dần được giải. Mọi điều bói, cứ từ từ thì đại cát.
Bộ Chấn, thứ mười ba
(Gồm hai chương)
Một. Chương bảng lập sẵn tám quẻ của cung Chấn. Cung Chấn thuộc dương, mang điềm hành Mộc, vượng vào tiết Lập xuân, tướng vào tiết Xuân phân.
Tên quẻ | Hào trên cùng | Hào năm | Hào bốn | Hào ba | Hào hai | Hào đầu | Phi phục của hào thế
Chấn vi Lôi (quẻ Chấn thuần: trên Sấm dưới Sấm) | Canh Tuất Thổ | Canh Thân Kim | Canh Ngọ Hỏa | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Canh Tuất Thổ
Thế | Thân | | Ứng | | | Quẻ tháng Mười
Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Mão Mộc
Lôi Địa Dự (trên Sấm dưới Đất, quẻ Dự: vui vẻ, an lạc) | Canh Tuất Thổ | Canh Thân Kim | Canh Ngọ Hỏa | Ất Mão Mộc | Ất Tỵ Hỏa | Ất Mùi Thổ | Phi: Ất Mùi Thổ
Ứng | | Thân | Thế | Quẻ tháng Năm
Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Huynh đệ | Tử tôn | Thê tài | Phục: Canh Tý Thủy
Lôi Thủy Giải (trên Sấm dưới Nước, quẻ Giải: cởi gỡ, tan đi) | Canh Tuất Thổ | Canh Thân Kim | Canh Ngọ Hỏa | Mậu Ngọ Hỏa | Mậu Thìn Thổ | Mậu Dần Mộc | Phi: Mậu Thìn Thổ
Ứng, Thân | | | Thế | | Quẻ tháng Chạp
Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Tử tôn | Thê tài | Huynh đệ | Phục: Canh Dần Mộc
Lôi Phong Hằng (trên Sấm dưới Gió, quẻ Hằng: lâu bền) | Canh Tuất Thổ | Canh Thân Kim | Canh Ngọ Hỏa | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Tân Dậu Kim
Ứng | | Thân | Thế | | | Quẻ tháng Giêng
Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Thìn Thổ
Địa Phong Thăng (trên Đất dưới Gió, quẻ Thăng: đi lên) | Quý Dậu Kim | Quý Hợi Thủy | Quý Sửu Thổ | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Quý Sửu Thổ
Thế | | Thân | Ứng | Quẻ tháng Tám
Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Ngọ Hỏa
Thủy Phong Tỉnh (trên Nước dưới Gió, quẻ Tỉnh: cái giếng) | Mậu Tý Thủy | Mậu Tuất Thổ | Mậu Thân Kim | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Mậu Tuất Thổ
Thế, Thân | | | Ứng | | Quẻ tháng Ba
Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Thân Kim
Trạch Phong Đại Quá (trên Đầm dưới Gió, quẻ Đại Quá: vượt quá mức lớn) | Đinh Mùi Thổ | Đinh Dậu Kim | Đinh Hợi Thủy | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Đinh Hợi Thủy
Thân | | Thế | | | Ứng | Quẻ tháng Hai
Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Ngọ Hỏa
Trạch Lôi Tùy (trên Đầm dưới Sấm, quẻ Tùy: đi theo) | Đinh Mùi Thổ | Đinh Dậu Kim | Đinh Hợi Thủy | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Canh Thìn Thổ
Ứng | Thân | | Thế | | | Quẻ tháng Bảy
Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Dậu Kim
Hai. Chương lệ đoán tám quẻ
Lời tượng quẻ Chấn: Sấm nối tiếp nhau là Chấn, ắt có lo sợ kinh hãi. Biết xét lỗi, sửa mình thì vững vàng trở lại lẽ thường (?). Run sợ không yên, giữ lòng răn sợ, thì rốt cuộc họa lại hóa thành điều lành.
Lời đoán: Chấn là động. Rung động, kinh hoàng. Không nên hành động càn, chỉ lợi giữ lẽ thường. Kiện tụng thì thua lý. Hôn nhân không tốt. Cầu tài được ít. Mưu việc nhiều trở ngại.
Lời tượng quẻ Dự: Sấm vọt ra khỏi đất là tượng Dự. Vui mà hành động thuận theo, hợp thời trời. Làm gì cũng ắt được bạn bè giúp đỡ; quan vận vượng, tiền của vinh, việc gì cũng hợp.
Lời đoán: Dự là vui. Hành động thuận lẽ nên vui. Người quyền quý vui lòng, quan chức vinh hiển. Thân yên, tiền của tụ. Người bệnh được yên. Người đi xa đang trên đường. Mọi việc làm đều có bạn hiền giúp đỡ.
Lời tượng quẻ Giải: Chấn và Khảm giao nhau, sấm mưa là Giải. Lo âu ngờ vực tan đi, niềm vui gặp gỡ. Về phía tây nam được nhiều bạn giúp. Cứu hiểm, đỡ nguy, đi thì có công.
Lời đoán: Giải là tan. Lo tan vui sinh. Ruộng nương, nuôi tằm thêm lợi. Hôn nhân không thành. Người bị tù lâu được tha. Người bệnh yên ổn. Thai sinh con quý. Kiện tụng êm thấm.
Lời tượng quẻ Hằng: Sấm và gió gặp nhau, Hằng là lẽ thường bền lâu. Thuận (Tốn) và động (Chấn) cần nhau thì việc thành. Mặt trời, mặt trăng nhờ được trời mà chiếu sáng lâu dài; người biết ứng biến thì đạo thường hanh thông.
Lời đoán: Hằng là lâu, nghĩa là lâu dài, bền thường. Thân mình và nhà cửa đều vinh. Việc công việc tư đều lợi. Kiện tụng nên sớm hòa. Bệnh phải chữa gấp. Giữ nếp cũ thì yên hòa. Đi xa không bị vướng mắc.
Lời tượng quẻ Thăng: Trong đất mọc cây là tượng Thăng. Gom cái nhỏ thành cái cao, đi thì có công. Đem ra gặp bậc đại nhân thì không gì không lợi; thân vinh, danh hiển, đạo hanh thông (?).
Lời đoán: Thăng là tiến. Gom nhỏ thành lớn. Gặp người quyền quý thì được quý hiển. Cầu danh được danh. Hôn nhân hòa hợp. Kiện tụng êm thấm. Cầu mưu vận dụng thì lợi nhất là đi về phía nam.
Lời tượng quẻ Tỉnh: Nước dâng lên trên gỗ là Tỉnh (cái giếng). Nuôi muôn vật không cùng, nên giữ yên tĩnh. Động thì làm trái đức của giếng (?). Người thông đạt cất giữ tài năng, chờ thời trời.
Lời đoán: Tỉnh là tĩnh. Không nên làm càn. Cầu quan, yết kiến người quyền quý, hỏi bệnh đều chậm trễ. Ruộng nương, nuôi tằm được một nửa. Người đi xa chưa về. Bói cưới hỏi thì bị trở ngại. Nên cất giữ tài năng, chờ thời.
Quẻ Đại Quá: Nước đầm ngập cây là lúc Đại Quá. Cột kèo sắp cong gãy, phải gấp chống đỡ. Tuy gốc và ngọn đều yếu mềm, nhưng biết thuận và vui mà làm thì đi hay ở đều hợp.
Lời đoán: Quá là vượt quá. Cái cứng vượt quá mức vừa phải. Đi thuyền bị cản trở. Lội qua chỗ hiểm không có công. Cầu quan không đạt. Hỏi tin tức khó thông. Yên với lẽ thường, giữ phận mình thì may ra tránh được tai họa.
Lời tượng quẻ Tùy: Trong đầm có sấm động, tượng gọi là Tùy. Dương động thì âm theo, hợp nhau là phải. Người quân tử có lòng thành, giữ chữ tín thì tốt. Làm việc, hành động không trái thời.
Lời đoán: Tùy là theo. Âm ắt theo dương. Quan chức, người quyền quý thuận theo mình. Tiền của bổng lộc vinh thịnh. Hôn nhân hòa thuận. Bệnh tật yên lành. Phàm bói thân mệnh thì phúc thọ vô cùng.
Bộ Tốn, thứ mười bốn
(Gồm hai chương)
Một. Chương bảng lập sẵn tám quẻ của cung Tốn. Cung Tốn thuộc âm, mang điềm hành Mộc, vượng vào tiết Lập hạ, tướng vào tiết Xuân phân.
Tên quẻ | Hào trên cùng | Hào năm | Hào bốn | Hào ba | Hào hai | Hào đầu | Phi phục của hào bốn (?)
Tốn vi Phong (quẻ Tốn thuần: trên Gió dưới Gió) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Tân Mão Mộc
Thế | | Thân | Ứng | | | Quẻ tháng Tư
Huynh đệ | Tử tôn | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Tuất Thổ
Phong Thiên Tiểu Súc (trên Gió dưới Trời, quẻ Tiểu Súc: tích chứa nhỏ, ngăn giữ nhỏ) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Giáp Thìn Thổ | Giáp Dần Mộc | Giáp Tý Thủy | Phi: Giáp Tý Thủy
Ứng | | | Thế, Thân | Quẻ tháng Mười một
Huynh đệ | Tử tôn | Thê tài | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Sửu Thổ
Phong Hỏa Gia Nhân (trên Gió dưới Lửa, quẻ Gia Nhân: người trong nhà) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Kỷ Hợi Thủy | Kỷ Sửu Thổ | Kỷ Mão Mộc | Phi: Kỷ Sửu Thổ
Ứng | | | Thế, Thân | | Quẻ tháng Sáu
Huynh đệ | Tử tôn | Thê tài | Phụ mẫu | Thê tài | Huynh đệ | Phục: Tân Hợi Thủy
Phong Lôi Ích (trên Gió dưới Sấm, quẻ Ích: thêm lên) | Tân Mão Mộc | Tân Tỵ Hỏa | Tân Mùi Thổ | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Canh Thìn Thổ
Ứng | Thân | | Thế | | | Quẻ tháng Bảy
Huynh đệ | Tử tôn | Thê tài | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Dậu Kim
Thiên Lôi Vô Vọng (trên Trời dưới Sấm, quẻ Vô Vọng: không làm càn) | Nhâm Tuất Thổ | Nhâm Thân Kim | Nhâm Ngọ Hỏa | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Nhâm Ngọ Hỏa
Thế | | | Ứng, Thân | Quẻ tháng Hai
Thê tài | Quan quỷ | Tử tôn | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Mùi Thổ
Hỏa Lôi Phệ Hạp (trên Lửa dưới Sấm, quẻ Phệ Hạp: cắn cho khép lại, ý trừng trị) | Kỷ Tỵ Hỏa | Kỷ Mùi Thổ | Kỷ Dậu Kim | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Kỷ Mùi Thổ
Thế | | | Ứng, Thân | | Quẻ tháng Chín
Tử tôn | Thê tài | Quan quỷ | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Tỵ Hỏa
Sơn Lôi Di (trên Núi dưới Sấm, quẻ Di: nuôi dưỡng) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Canh Thìn Thổ | Canh Dần Mộc | Canh Tý Thủy | Phi: Bính Tuất Thổ
Thân | Thế | | | Ứng | Quẻ tháng Tám
Huynh đệ | Phụ mẫu | Thê tài | Thê tài | Huynh đệ | Phụ mẫu | Phục: Tân Mùi Thổ
Sơn Phong Cổ (trên Núi dưới Gió, quẻ Cổ: việc hư hỏng cần sửa) | Bính Dần Mộc | Bính Tý Thủy | Bính Tuất Thổ | Tân Dậu Kim | Tân Hợi Thủy | Tân Sửu Thổ | Phi: Tân Dậu Kim
Ứng | | Thân | Thế | | | Quẻ tháng Giêng
Huynh đệ | Phụ mẫu | Thê tài | Quan quỷ | Phụ mẫu | Thê tài | Phục: Canh Thìn Thổ
Hai. Chương lệ đoán tám quẻ
Lời tượng quẻ Tốn: Hào âm nằm dưới hào dương, thuận theo như gió là Tốn. Phải xét cho kỹ "trước ngày Canh ba ngày, sau ngày Canh ba ngày" (lời trong Kinh Dịch ở quẻ Tốn, ý là phải cân nhắc trước sau khi sửa đổi việc). Lợi gặp bậc đại nhân, làm việc chính đáng. Ban đầu tuy khó khăn trở ngại, về sau hanh thông.
Lời đoán: Tốn là thuận. Thuận theo thời mà làm việc. Lợi tiền của, lợi hôn nhân, lợi việc quan, lợi gặp người quyền quý. Thân yên ổn, kiện tụng êm. Ruộng được thu hoạch, tằm được như ý. Chỉ riêng bói người bệnh thì là do Kim thần (một hung thần trong thuật số, thuộc hành Kim) gây quấy (?).
Quẻ Tiểu Súc: Gió đi trên trời là Tiểu Súc. Âm ngăn giữ dương cứng, chí hướng chưa thực hiện được. Người quân tử thuận theo mà làm, tu dưỡng đức tốt; thân tuy gian nan trở ngại nhưng đạo vẫn sáng sủa hanh thông.
Đoán (lời phán đoán về quẻ): Tiểu Súc nghĩa là ngăn giữ lại. Dương (khí cứng, mạnh) bị âm (khí mềm, yếu) ngăn giữ. Việc cầu mong nên chậm, việc làm ăn chớ vội. Mất đồ chớ tìm. Hôn nhân không hòa thuận. Nhà cửa có điều lo nhỏ. Ruộng nương, nuôi tằm chỉ được một nửa.
Gia Nhân: Gió từ lửa mà ra, gọi là Gia Nhân. Tượng ngoài (quẻ đơn phía trên) mềm mỏng hòa nhã, tượng trong (quẻ đơn phía dưới) sáng suốt. Sáng suốt và thuận theo nương vào nhau thì nếp nhà ngay chính. Người và của cải đều tăng thêm, nhà cửa yên ổn.
Đoán: Phong Hỏa Gia Nhân (Gió trên Lửa) là tượng dựng nên cơ nghiệp gia đình. Hôn nhân hòa hợp. Người và của cải thịnh vượng. Bệnh tật, kiện tụng không phải lo. Ruộng nương, nuôi tằm có hy vọng. Đi gặp người quyền quý, cầu làm quan đều được phúc không lường.
Tượng quẻ Ích (tượng: hình ảnh mà quẻ biểu thị và lời giảng về hình ảnh ấy): Gió và sấm cùng nổi dậy, rốt cuộc thành Ích. Phàm có làm việc gì, mọi người đều theo. Bớt của mình để lợi cho người thì người lại làm lợi cho mình. Công thành danh toại, niềm vui chồng chất.
Đoán: Ích nghĩa là thêm lên. Mọi việc đều có lợi. Lợi cho hôn nhân. Nên xem về bản thân và nhà cửa. Kiện tụng, bệnh tật đều yên. Làm ra của cải rất tốt. Nên để mình làm lợi cho người, như trời đất hợp đức với nhau.
Vô Vọng: Dưới trời có sấm đi, là quẻ Vô Vọng. Không nên mưu tính, dùng việc; lợi ở chỗ giữ ngay chính bền bỉ trong gian khó. Yên với lẽ thường, giữ phận mình, nên trung thực ngay thẳng. Vô Vọng thì công thành, đạo được hanh thông (suôn sẻ, thông suốt) lớn.
Đoán: Vô Vọng nghĩa là chân thật. Mọi việc nên theo sự thật. Động thì có tai họa. Giữ nếp cũ thì rất tốt. Bệnh khỏi, kiện hòa. Ruộng được mùa, của cải tích lũy. Quan chức, người quyền quý, giấy tờ đều lớp lớp tiến lên có lợi.
Phệ Hạp: Sấm và chớp nương nhau, gọi tên là Phệ Hạp. Trong miệng có vật nên chưa thể thông suốt. Sáng suốt và uy nghiêm cùng dùng để trừ kẻ gian tà. Chỗ ngăn trở ngầm được khai thông thì việc có thành.
Đoán: Phệ là cắn, Hạp là khép lại. Mưu cầu việc nhỏ thì yên (?), cầu tài thì tạm tạm (?). Bệnh nặng, kiện xấu. Thai nghén đáng lo, hôn nhân lẻ loi. Bỏ chướng ngại, trừ kẻ gian, chỉ người có đạo mới được (?).
Tượng quẻ Di: Dưới núi có sấm, Di là nuôi dưỡng. Cẩn thận lời nói, tiết chế ăn uống để nuôi thân. Nuôi dân, nuôi vật đều theo lẽ chính. Động hay tĩnh đều yên hòa thì phúc lộc kéo đến.
Đoán: Di là nuôi dưỡng, nuôi dưỡng phải theo lẽ chính. Mưu cầu chu toàn. Hôn nhân tốt lành. Kiện tốt, bệnh yên. Của cải dồi dào, bổng lộc thịnh. Việc công thanh bình. Nhà cửa yên tĩnh.
Tượng quẻ Cổ: Dưới núi có gió thì ứng với chuyện có việc xảy ra. Lúc thuận mà biết dừng thì việc rối được chặn lại, không còn tranh chấp. Cứu nguy, vượt hiểm thì nên "trước ngày Giáp" (lời Kinh Dịch, ý là trước khi bắt tay vào việc phải suy tính kỹ từ đầu). Sửa trị khôi phục theo gốc thì rất tốt, hanh thông.
Đoán: Cổ là rối loạn, mà loạn thì ắt có lúc được sửa trị. Nhà cửa nhiễu nhương. Thân thể mờ mịt, không khỏe khoắn. Việc kiện tụng kéo dài. Giấy tờ đều trì trệ. Thai tốt, bệnh xấu. Hôn nhân thành, có lợi về của cải.
Phần Ly, thứ mười lăm
(Gồm hai chương)
Một, chương Lập thành tám quẻ cung Ly (bảng lập sẵn tám quẻ thuộc cung Ly; "cung" là nhóm tám quẻ kép cùng gốc một quẻ thuần. Cung này thuộc âm, điềm thuộc hành Hỏa. Vượng — lúc khí của hành ấy mạnh nhất — vào tiết Hạ chí; tướng — lúc khí ấy đang lên, mạnh thứ nhì — vào tiết Lập hạ.)
Tên quẻ Hào trên cùng Hào năm Hào bốn Hào ba Hào hai Hào đầu Phi phục của hào thế (hào: mỗi vạch trong quẻ, quẻ kép có sáu hào đếm từ dưới lên; hào thế: hào đại diện cho người xem; phi: hào hiện ra trên quẻ; phục: hào ẩn bên dưới, mượn từ quẻ thuần của cung)
Ly vi Hỏa (Ly là Lửa) Kỷ Tỵ Hỏa (can Kỷ, chi Tỵ, thuộc hành Hỏa; mỗi hào được gán một cặp can chi và một hành) Kỷ Mùi Thổ Kỷ Dậu Kim Kỷ Hợi Thủy Kỷ Sửu Thổ Kỷ Mão Mộc Phi: Kỷ Tỵ Hỏa
Thế (hào chỉ bản thân người xem), Thân (hào chỉ thân mạng, tự thân sự việc) Ứng (hào chỉ đối phương, người hay việc mình hướng tới) Quẻ tháng Tư
Huynh đệ (anh em; hào cùng hành với cung) Tử tôn (con cháu; hào có hành do hành của cung sinh ra) Thê tài (vợ và tiền của; hào có hành bị hành của cung khắc) Quan quỷ (quan chức, cũng là tai họa; hào có hành khắc hành của cung) Tử tôn Phụ mẫu (cha mẹ, cũng là giấy tờ; hào có hành sinh ra hành của cung) Phục: Mậu Tý Thủy
Hỏa Sơn Lữ Kỷ Tỵ Hỏa Kỷ Mùi Thổ Kỷ Dậu Kim Bính Thân Kim Bính Ngọ Hỏa Bính Thìn Thổ Phi: Bính Thìn Thổ
Thân Ứng Thế Quẻ tháng Năm
Huynh đệ Tử tôn Thê tài Thê tài Huynh đệ Tử tôn Phục: Kỷ Mão Mộc
Hỏa Phong Đỉnh Kỷ Tỵ Hỏa Kỷ Mùi Thổ Kỷ Dậu Kim Tân Dậu Kim Tân Hợi Thủy Tân Sửu Thổ Phi: Tân Hợi Thủy
Thân Ứng Thế Quẻ tháng Chạp
Huynh đệ Tử tôn Thê tài Thê tài Quan quỷ Tử tôn Phục: Kỷ Sửu Thổ
Hỏa Thủy Vị Tế Kỷ Tỵ Hỏa Kỷ Mùi Thổ Kỷ Dậu Kim Mậu Ngọ Hỏa Mậu Thìn Thổ Mậu Dần Mộc Phi: Mậu Ngọ Hỏa
Ứng Thế Thân Quẻ tháng Bảy
Huynh đệ Tử tôn Thê tài Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Phục: Kỷ Hợi Thủy
Sơn Thủy Mông Bính Dần Mộc Bính Tý Thủy Bính Tuất Thổ Mậu Ngọ Hỏa Mậu Thìn Thổ Mậu Dần Mộc Phi: Bính Tuất Thổ
Thân Thế Ứng Quẻ tháng Tám
Phụ mẫu Quan quỷ Tử tôn Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Phục: Kỷ Dậu Kim
Phong Thủy Hoán Tân Mão Mộc Tân Tỵ Hỏa Tân Mùi Thổ Mậu Ngọ Hỏa Mậu Thìn Thổ Mậu Dần Mộc Phi: Tân Tỵ Hỏa
Thân Thế Ứng Quẻ tháng Ba
Phụ mẫu Huynh đệ Tử tôn Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Phục: Kỷ Mùi Thổ
Thiên Thủy Tụng Nhâm Tuất Thổ Nhâm Thân Kim Nhâm Ngọ Hỏa Mậu Ngọ Hỏa Mậu Thìn Thổ Mậu Dần Mộc Phi: Nhâm Ngọ Hỏa
Thế Ứng, Thân Quẻ tháng Hai
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Phục: Kỷ Dậu Kim
Thiên Hỏa Đồng Nhân Nhâm Tuất Thổ Nhâm Thân Kim Nhâm Ngọ Hỏa Kỷ Hợi Thủy Kỷ Sửu Thổ Kỷ Mão Mộc Phi: Kỷ Hợi Thủy
Ứng, Thân Thế Quẻ tháng Giêng
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Quan quỷ Tử tôn Phụ mẫu Phục: Mậu Ngọ Hỏa
Hai, chương Lệ đoán tám quẻ (các mẫu phán đoán cho tám quẻ)
Tượng quẻ Ly: Sáng nối tiếp sáng là tượng của Ly. Mặt trời mặt trăng ở giữa trời soi khắp bốn phương. Đức văn hóa nuôi thành thì quên cả vật lẫn ta (không còn phân biệt mình với người). Lòng người hòa hợp, được rạng rỡ.
Đoán: Ly là nương bám vào. Mọi việc rõ ràng. Không nên xem về nhà cửa. Hôn nhân, kiện tụng thành được chín phần. Thai sinh đôi, tằm được một nửa. Bệnh nặng, của cải ít. Quan chức, người quyền quý có tin vui. Rất lợi cho người đi xa.
Tượng quẻ Lữ: Lửa bốc trên núi, tượng ấy là Lữ. Thời cơ của việc nên sớm, không nên muộn. Nếu xem việc hành động, dùng việc thì đoán là bình thường. Nếu hỏi người đi xa thì chưa thấy về.
Đoán: Lữ là ở trọ nơi đất khách, là tượng người đi xa nhà. Không lợi cho việc giữ nếp thường; vận dụng mưu kế là hơn. Kiện tụng tan, hôn nhân thành. Thai sinh nở, người bị giam được thả. Người bệnh nên cầu cúng giải hạn. Người đi xa thì đừng mong.
Tượng quẻ Đỉnh: Lửa và gỗ nương nhau, Đỉnh (cái vạc) được tên từ đó. Biến sống thành chín, đổi cũ thành mới. Công danh quý ở chỗ điều hòa được. Nghi ngờ tan như băng, không khí vui mừng kéo đến.
Đoán: Đỉnh là đồ vật, là đồ dùng để nấu nướng. Cầu làm quan thì mười phần trọn vẹn. Làm ra của cải gấp trăm lần. Thân tốt, nhà vinh. Hôn nhân thành, bệnh có lợi. Cầu việc phải nhờ người thì lại nên cẩn thận.
Vị Tế: Khảm (quẻ đơn tượng nước) và Ly (quẻ đơn tượng lửa) hợp thành Vị Tế, là tượng trái ngược nhau. Mọi việc trước khó sau dễ thành. Vị Tế (chưa xong) tuy vậy nhưng rốt cuộc ắt xong, cũng phải thành kính nhờ cậy thần linh.
Đoán: Chưa xong ắt sẽ xong, trước khó sau dễ. Mọi việc thành muộn, điều mưu tính chậm mới được. Việc nào cũng vừa lòng, thứ nào cũng như ý. Giao dịch chưa thành. Người đi xa chưa đến.
Tượng quẻ Mông: Dưới núi Cấn có suối chảy ra là Mông. Thấy hiểm phải biết dừng thì có công. Tiến lui khó khăn, mưu tính chưa thành; nhờ người dẫn dắt ắt sẽ hanh thông.
Đoán: Mông là mờ tối, u mê; Mông là để nuôi dạy điều ngay chính. Chưa nên mưu tính làm ăn, nhưng lại nên xem về bệnh. Mất đồ khó tìm (?). Hôn nhân không có duyên phận. Mọi mưu cầu đều phải nhờ người dẫn tiến.
Tượng quẻ Hoán: Tốn (quẻ đơn tượng gió) và Khảm nương nhau thành Phong Thủy Hoán. Lo âu nghi ngờ tan biến thì ắt hanh thông. Vượt gian nan, qua hiểm trở thì phải biết lo xa. Chống đỡ tai ách, nâng đỡ chỗ suy yếu thì có công.
Đoán: Hoán là tan ra. Muôn mối lo đều tan biến. Thai sinh nở, tai họa được thoát. Kiện tụng tan, của cải hết. Mưu cầu chậm trễ. Ra vào hanh thông. Đi thuyền vượt hiểm ắt được trọn công.
Tượng quẻ Tụng: Trời và nước liền nhau thành tượng Tụng (kiện cáo). Giữa chừng vụ kiện tuy tốt, nhưng kiện đến cùng thì xấu. Phàm làm việc gì, trước hết phải tính kỹ từ lúc khởi đầu. Theo lẽ phải, yên với nếp thường thì chỗ bế tắc tự thông.
Đoán: Tụng là cãi lý, tranh chấp với người với vật. Mọi việc tranh cãi lệch lạc, mưu tính không định. Kiện tụng thì nhục thân, bị giam cầm thì hại mạng. Yên phận giữ nếp thường, thế mới là phúc lành.
Đồng Nhân: Lời tượng nói: trời với lửa là Đồng Nhân. Tình nghĩa khăng khít hòa hợp, lợi đến mức chặt đứt được kim loại (ý từ câu "hai người đồng lòng thì sắc bén chặt đứt được kim loại"). Phàm mưu tính việc gì cũng đều có lợi, nhưng cũng phải tự kiềm chế giữ ngay chính, dứt bỏ lòng riêng.
Đoán: Đồng Nhân là cùng nhau, đồng lòng đồng ý. Hôn nhân, thai nghén đều thành. Việc với người quyền quý, quan chức đều như ý. Ruộng thu mười phần, của thu gấp trăm lần. Ra vào, đi lại hay ẩn mình, điều cầu mong đều đến.
Phần Khôn, thứ mười sáu
(Gồm hai chương)
Một, chương Lập thành tám quẻ cung Khôn (thuộc âm, điềm thuộc hành Thổ; vượng vào tiết Lập thu, tướng vào tiết Hạ chí.)
Tên quẻ Hào trên cùng Hào năm Hào bốn Hào ba Hào hai Hào đầu Phi phục của hào thế
Khôn vi Địa (Khôn là Đất) Quý Dậu Kim Quý Hợi Thủy Quý Sửu Thổ Ất Mão Mộc Ất Tỵ Hỏa Ất Mùi Thổ Phi: Quý Dậu Kim
Thế Thân Ứng Quẻ tháng Mười
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Huynh đệ Phục: Nhâm Tuất Thổ
Địa Lôi Phục Quý Dậu Kim Quý Hợi Thủy Quý Sửu Thổ Canh Thìn Thổ Canh Dần Mộc Canh Tý Thủy Phi: Canh Tý Thủy
Ứng Thế, Thân Quẻ tháng Mười Một
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Huynh đệ Quan quỷ Thê tài Phục: Ất Mùi Thổ
Địa Trạch Lâm Quý Dậu Kim Quý Hợi Thủy Quý Sửu Thổ Đinh Sửu Thổ Đinh Mão Mộc Đinh Tỵ Hỏa Phi: Đinh Mão Mộc
Ứng Thân Thế Quẻ tháng Chạp
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Ất Tỵ Hỏa
Địa Thiên Thái Quý Dậu Kim Quý Hợi Thủy Quý Sửu Thổ Giáp Thìn Thổ Giáp Dần Mộc Giáp Tý Thủy Phi: Giáp Thìn Thổ
Ứng Thân Thế Quẻ tháng Giêng
Tử tôn Thê tài Huynh đệ Huynh đệ Quan quỷ Thê tài Phục: Ất Mão Mộc
Lôi Thiên Đại Tráng Canh Tuất Thổ Canh Thân Kim Canh Ngọ Hỏa Giáp Thìn Thổ Giáp Dần Mộc Giáp Tý Thủy Phi: Canh Ngọ Hỏa
Thế Ứng, Thân Quẻ tháng Hai
Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Huynh đệ Quan quỷ Thê tài Phục: Quý Sửu Thổ
Trạch Thiên Quải Đinh Mùi Thổ Đinh Dậu Kim Đinh Hợi Thủy Giáp Thìn Thổ Giáp Dần Mộc Giáp Tý Thủy Phi: Đinh Dậu Kim
Thế Thân Ứng Quẻ tháng Ba
Huynh đệ Tử tôn Thê tài Huynh đệ Quan quỷ Thê tài Phục: Quý Hợi Thủy
Thủy Thiên Nhu Mậu Tý Thủy Mậu Tuất Thổ Mậu Thân Kim Giáp Thìn Thổ Giáp Dần Mộc Giáp Tý Thủy Phi: Mậu Thân Kim
Thế Thân Ứng Quẻ tháng Tám
Thê tài Huynh đệ Tử tôn Huynh đệ Quan quỷ Thê tài Phục: Quý Sửu Thổ
Thủy Địa Tỷ Mậu Tý Thủy Mậu Tuất Thổ Mậu Thân Kim Ất Mão Mộc Ất Tỵ Hỏa Ất Mùi Thổ Phi: Ất Mão Mộc
Ứng Thân Thế Quẻ tháng Bảy
Thê tài Huynh đệ Tử tôn Quan quỷ Phụ mẫu Huynh đệ Phục: Giáp Thìn Thổ
Hai, chương Lệ đoán tám quẻ
Tượng quẻ Khôn: Sáu ngôi hào đều thuần âm, thế của đất là Khôn. Trước lạc lối sau tìm được, mãi yên ổn và ngay chính bền vững. Bao dung, rộng chứa, không thiên vị cong vạy. Ứng với đất không bờ bến, đạo hanh thông lớn.
Đoán: Khôn là đất, dày dặn chở muôn vật không bờ bến. Nhà cửa đều thuận. Hôn nhân, thai nghén đều tốt. Ruộng nương, nuôi tằm tốt một nửa. Tiền bạc, vải vóc dồi dào. Công danh còn rất xa (?). Đạo ấy mới sáng tỏ.
Tượng quẻ Phục: Sấm ở trong lòng đất, khí dương tự trở lại. Tĩnh rồi mới động nên không có tai họa. Bạn bè đến không có lỗi, của cải tăng thêm. Gặp việc thì vẫn là đi rồi lại trở về.
Đoán: Phục là trở lại, bảy ngày thì trở lại. Tiền bạc, vải vóc dồi dào. Lúa ruộng chín tốt. Vật mất đi lại trở về. Kiện tụng hòa giải. Lợi cho việc với người quyền quý, lợi cho việc quan. Nên nuôi tằm, kỵ chăn nuôi gia súc.
Tượng quẻ Lâm: Đất và đầm nương nhau gọi là Lâm. Khi đến nơi, khi gặp việc, lợi ở sự hòa thuận thân thiết. Điều mưu tính có người quyền quý ngầm giúp đỡ. Tuy tốt nhưng phải đề phòng đến tháng Tám bị xâm hại.
Đoán: Lâm là lớn. Kiềm chế mình mà đối đãi với người. Nên xem về nhà cửa, lợi hỏi về hôn nhân. Tiền của và quan chức đều tốt. Mưu cầu cùng một loại (?). Thai sinh con trai. Bệnh do phạm phải tà ma xâm nhập (?).
Tượng quẻ Thái: Trời đất giao hòa thì vạn vật hanh thông. Dương lớn lên, âm tiêu đi, lẽ ấy không cùng tận. Cứng mạnh và nhu thuận cần đến nhau trong việc dùng hằng ngày. Cầu nhỏ được lớn, đủ trọn công.
Đoán: Thái là thông suốt, việc việc hanh thông. Ruộng nương, nuôi tằm, hôn nhân, thai nghén đều mừng vui lớp lớp. Kiện tụng thuận lợi. Nếp nhà hưng thịnh. Thai sinh con quý, đổi mới được thanh thế gia đình.
Đại Tráng: Sấm ở trên trời là Đại Tráng. Phàm xem quẻ này không được cậy vào sự cứng mạnh. Đi đâu mà dùng sức mạnh thì ắt tự hại mình; lui về giữ khiêm hòa lại tốt lành.
Đoán: Đại Tráng là mạnh, bốn hào dương mạnh thịnh. Dùng sức mạnh thì tai họa sinh ra; không dùng sức mạnh thì ứng điều tốt. Nên hỏi về hôn nhân, đừng xem kiện tụng, bệnh tật. Động thì không trúng; giữ thì là ngay chính.
Tượng quẻ Quải: Quẻ Quải là bầy dương quyết trừ một âm. Do dự tiến lui thì tai họa xâm phạm. Quyết dứt một bề thì không phải lo nghĩ; phàm làm việc gì cũng ắt vừa lòng.
Đoán: Quải là quyết đoán, có chí quyết định. Giao dịch vừa lòng. Làm ra của cải như ý. Hôn nhân, thai nghén tốt đẹp. Việc với người quyền quý, quan chức đều thành. Bệnh tật, kiện tụng kéo dài. Giấy tờ chậm trễ.
Tượng quẻ Nhu: Nước ở trên trời, Nhu là chờ đợi. Cứng mạnh mà đi vào chỗ hiểm thì việc gian nguy. Bảo người xem bói chớ khinh suất tiến lên; hãy kiềm chế mình, giữ lòng thành mà chờ thời.
Đoán: Nhu là chờ đợi, không nên khinh suất hành động. Điều mưu tính không thành. Ra vào gặp hiểm trở. Hôn nhân lợi cho bên trai (?). Có thai thì sinh con gái. Cất giữ tài năng mà chờ thời thì việc gì cũng làm được.
Tượng quẻ Tỷ: Nước và đất nương nhau gọi là Tỷ. Năm hào âm hòa thuận, một hào dương cứng mạnh. Theo thời, theo số đông thì phải nhân lúc có thế; chậm trễ một chút lại gây tai vạ.
Đoán: Tỷ là giúp đỡ, âm đến giúp dương. Quan chức, người quyền quý đang lúc khí mạnh. Thân và nhà yên ổn khỏe mạnh. Kiện tụng, bệnh tật đều tan giải. Hôn nhân tốt lành. Mọi mưu tính, vận dụng đều hòa thuận thì mới sáng tỏ.
Phần Đoài, thứ mười bảy
(Gồm hai chương)
Một, chương Lập thành tám quẻ cung Đoài (thuộc âm, điềm thuộc hành Kim; vượng vào tiết Thu phân, tướng vào tiết Lập thu.)
Tên quẻ Hào trên cùng Hào năm Hào bốn Hào ba Hào hai Hào đầu Phi phục của hào thế
Đoài vi Trạch (Đoài là Đầm) Đinh Mùi Thổ Đinh Dậu Kim Đinh Hợi Thủy Đinh Sửu Thổ Đinh Mão Mộc Đinh Tỵ Hỏa Phi: Đinh Mùi Thổ
Thế Ứng Thân Quẻ tháng Mười
Phụ mẫu Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Thê tài Quan quỷ Phục: Bính Dần Mộc
Trạch Thủy Khốn Đinh Mùi Thổ Đinh Dậu Kim Đinh Hợi Thủy Mậu Ngọ Hỏa Mậu Thìn Thổ Mậu Dần Mộc Phi: Mậu Dần Mộc
Ứng Thân Thế Quẻ tháng Năm
Phụ mẫu Huynh đệ Tử tôn Quan quỷ Phụ mẫu Thê tài Phục: Đinh Tỵ Hỏa
Trạch Địa Tụy Đinh Mùi Thổ Đinh Dậu Kim Đinh Hợi Thủy Ất Mão Mộc Ất Tỵ Hỏa Ất Mùi Thổ Phi: Ất Tỵ Hỏa
Thân Ứng Thế Quẻ tháng Sáu
Phụ mẫu Huynh đệ Tử tôn Thê tài Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Đinh Mão Mộc
Trạch Sơn Hàm Đinh Mùi Thổ Đinh Dậu Kim Đinh Hợi Thủy Bính Thân Kim Bính Ngọ Hỏa Bính Thìn Thổ Phi: Bính Thân Kim
Ứng Thế, Thân Quẻ tháng Bảy
Phụ mẫu Huynh đệ Tử tôn Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Đinh Sửu Thổ
Thủy Sơn Kiển Mậu Tý Thủy Mậu Tuất Thổ Mậu Thân Kim Bính Thân Kim Bính Ngọ Hỏa Bính Thìn Thổ Phi: Mậu Thân Kim
Thế Thân Ứng Quẻ tháng Tám
Tử tôn Phụ mẫu Huynh đệ Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Đinh Hợi Thủy
Địa Sơn Khiêm Quý Dậu Kim Quý Hợi Thủy Quý Sửu Thổ Bính Thân Kim Bính Ngọ Hỏa Bính Thìn Thổ Phi: Quý Hợi Thủy
Thân Thế Ứng Quẻ tháng Chín
Huynh đệ Tử tôn Phụ mẫu Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Đinh Dậu Kim
Lôi Sơn Tiểu Quá Canh Tuất Thổ Canh Thân Kim Canh Ngọ Hỏa Bính Thân Kim Bính Ngọ Hỏa Bính Thìn Thổ Phi: Canh Ngọ Hỏa
Thế Ứng, Thân Quẻ tháng Hai
Phụ mẫu Huynh đệ Quan quỷ Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Phục: Đinh Hợi Thủy
Lôi Trạch Quy Muội Canh Tuất Thổ Canh Thân Kim Canh Ngọ Hỏa Đinh Sửu Thổ Đinh Mão Mộc Đinh Tỵ Hỏa Phi: Đinh Sửu Thổ
Ứng Thế Thân Quẻ tháng Bảy
Phụ mẫu Huynh đệ Quan quỷ Phụ mẫu Thê tài Quan quỷ Phục: Bính Thân Kim
Hai, chương Lệ đoán tám quẻ
Tượng quẻ Đoài: Hai đầm liền nhau gọi là Đoài. Bạn bè cùng giảng giải học tập, quý ở lòng thành tín. Cùng nhau thấm nhuần, đem lòng thành kính đối đãi. Hòa vui qua lại thì việc có thành.
Đoán: Đoài là vui vẻ, mọi việc hòa hợp. Bệnh khỏi, hôn nhân thành. Thai sinh nở, tai họa lui. Thân và nhà bình an. Người đi xa sắp đến ngay. Gia súc sinh ra của cải, được lợi gấp trăm lần.
Tượng quẻ Khốn: Trong đầm không có nước là cái tên Khốn. Hào âm che lấp hào dương nên lẽ không sáng tỏ. Lấy lòng thành mà giữ mình, kiên cố giữ vững; thân tuy ở trong cảnh khốn mà đạo vẫn luôn thông suốt.
Đoán: Khốn là ách nạn, âm che lấp dương. Nhà cửa, bản thân, thai nghén, bệnh tật, việc nào cũng bị tổn hại. Làm ra của cải ít lợi. Kiện tụng nhiều trở ngại. Bảo người xem quẻ: hãy yên phận, giữ nếp thường.
Tượng quẻ Tụy: Đoài vui vẻ, Khôn mềm thuận hợp thành quẻ Tụy. Giữ lòng thành, hết lòng kính thì cảm động được thần linh. Trong lòng giữ ngay chính, không đổi dời, thì phúc tụ lại, tai tiêu đi, rất tốt, hanh thông.
Đoán: Tụy là tụ họp. Muôn vật chỉ cốt ở thân có lòng thành (?). Thân và của đều tốt, phúc lộc cùng vinh. Hôn nhân hòa hợp. Gia súc sinh sôi. Bệnh tật, kiện tụng cuối cùng tốt. Ruộng nương, nuôi tằm thành muộn.
Tượng quẻ Hàm: Đầm Đoài, núi Cấn hợp thành Hàm, Hàm là cảm ứng. Có cảm mới thông, đó là lẽ thường lớn. Trên dưới hòa đồng tuy là điềm tốt, nhưng để lòng trống trải mà đón nhận người, vật lại càng hay.
Đoán: Hàm là cảm, có cảm ắt có ứng. Việc quan chức chu toàn. Nhà và thân vui mừng. Nên xem thai, nên xem hôn nhân. Lợi cho kiện tụng, lợi cho bệnh. Đạo của Hàm tuy thông nhưng càng nên giữ ngay chính bền vững.
Tượng quẻ Kiển: Trước hiểm, sau hiểm thì là Kiển. Tiến thì nhiều gian truân, lui thì nên. Gian nan lớn mà có bạn đến giúp là bởi vì đâu? Vì cứng mạnh, giữ đạo trung, biết dừng và khéo theo thời.
Đoán: Kiển là khó khăn, mọi việc trắc trở, chậm chạp. Việc quan chức, người quyền quý gian nan. Xuất hành thì đừng hỏi. Chớ bói về thân và của cải, đừng xem hôn nhân, thai nghén. Ra khỏi hiểm thế nào? Hãy giữ nếp thường, yên phận mình.
Tượng quẻ Khiêm: Dưới đất có núi, Khiêm là nhún nhường. Lấy sự khiêm nhường mà tự rèn mình, hợp với lẽ thường chân thật. Khó nhọc mà không khoe công là bậc quân tử thật sự; thân càng hạ mình thấp thì đạo càng sáng.
Đoán: Khiêm là nhún nhường, mềm mỏng khiêm tốn, biết dừng. Không lợi cho hôn nhân. Đừng hỏi việc dời chỗ ở. Tiền bạc, vải vóc đừng cầu. Kiện tụng hãy thôi. Thân tốt, bệnh khỏi. Người đi xa đã đến.
Tiểu Quá: Trên núi có sấm (?) gọi là Tiểu Quá, lại như chim bay để lại tiếng kêu. Biết rằng chỗ vượt quá không xa lắm; bỏ việc lớn theo việc nhỏ thì lỗi không xâm phạm.
Đoán: Tiểu Quá là vượt quá, nhưng vượt không xa. Nhà và thân có tai nhỏ. Giao dịch ít của. Việc quan bị cản trở, bệnh đáng lo. Thai có điều kinh sợ, hôn nhân thôi không thành (?). Mọi việc đem xem đều nhỏ nhoi, nông cạn (?).
Quy Muội: Sấm Chấn, đầm Đoài hợp thành Quy Muội. Con gái út theo dương thật là hợp lẽ. Mọi việc đem hỏi xem đều nên giữ yên tĩnh; định đi thì phải đúng thời.
Đoán: Quy Muội là về, là tượng con gái về nhà chồng. Kiện tụng không rõ ràng. Việc với người quyền quý, quan chức thì đừng hỏi. Nhà và thân có lo nhỏ. Hôn nhân là tốt nhất. Giữ thì nên, động thì không thỏa đáng.
Phần Thông biến (sự biến đổi và thông suốt của quẻ), thứ mười tám
(Gồm sáu chương)
Một, chương Cực biến (sự biến đổi đến tận cùng)
Phục Hy (vị vua thánh thời thượng cổ, tương truyền là người vạch ra tám quẻ) noi theo Thái cực (cái gốc ban đầu duy nhất của vũ trụ) mà vạch quẻ. Thoạt đầu vạch một vạch để tượng trưng cho sự biến đổi đến tận cùng; vạch một vạch ở trên tượng trời, vạch một vạch ở dưới tượng đất, ba vạch tượng tam tài (ba ngôi: trời, đất, người); quẻ ấy là Càn, thể của nó là cứng mạnh. Hai quẻ Càn thành ☷ (?), các vạch tượng lục hợp (sáu phương: trên, dưới và bốn hướng), quẻ ấy là Khôn, tính của nó là nhu thuận. Càn và Khôn biến động mà sinh ra sáu con; sáu con là hỗ thể của Càn Khôn (tức là quẻ hình thành từ các hào của Càn và Khôn xen lẫn vào nhau). (Ví dụ xem ở hình phía trước.)
Hai, chương Biến thông của quẻ đơn
Càn là cha, Khôn là mẹ; Khảm, Chấn, Cấn là con trai; Tốn, Ly, Đoài là con gái; gọi là bát quái (tám quẻ). Mỗi quẻ ba hào, biến từ dưới lên: ba lần lên, hai lần xuống, rồi hai lần lên, một lần xuống, tám lần biến thì trở về gốc. Một quẻ biến thành tám quẻ, tám quẻ biến thành sáu mươi tư quẻ.
Giả sử ☰ là Càn.
Lần biến thứ nhất: hào đầu thành âm ☴, sang Tốn, là Cấu.
Lần biến thứ hai: hào giữa thành âm ☶, sang Cấn, là Độn.
Lần biến thứ ba: hào trên thành âm ☷, sang Khôn, là Bĩ.
Lần biến thứ tư: lại biến hào giữa thành dương ☵, sang Khảm, là Tụng.
Lần biến thứ năm: lại biến hào đầu thành dương ☱, sang Đoài, là Lý.
Lần biến thứ sáu: lại biến hào giữa thành âm ☳, sang Chấn, là Vô Vọng.
Lần biến thứ bảy: lại biến hào trên thành dương ☲, sang Ly, là Đồng Nhân.
Lần biến thứ tám: lại biến hào giữa thành dương ☰, sang Càn, trở về gốc.
Các quẻ khác theo cách này.
Ba, chương Biến thông của quẻ kép (trùng quái: quẻ sáu hào do hai quẻ đơn chồng lên nhau)
Quẻ kép mỗi quẻ có sáu hào, biến từ dưới lên đến hào năm, hào trên cùng không biến. Năm lần lên, bốn lần xuống, rồi bốn lần lên, ba lần xuống, cộng là chín lần lên, bảy lần xuống, mười sáu lần biến thì trở về gốc.
Giả sử lấy cung Càn làm ví dụ: [ký hiệu quẻ bị mất (?)] là Càn.
Lần biến thứ nhất: hào đầu thành âm, là Thiên Phong Cấu, quẻ nhất thế (quẻ có hào thế ở hào thứ nhất).
Lần biến thứ hai: hào hai thành âm, là Thiên Sơn Độn, quẻ nhị thế (hào thế ở hào thứ hai).
Lần biến thứ ba: hào ba thành âm, là Thiên Địa Bĩ, quẻ tam thế.
Lần biến thứ tư: hào bốn thành âm, là Phong Địa Quan, quẻ tứ thế.
Lần biến thứ năm: hào năm thành âm, là Sơn Địa Bác, quẻ ngũ thế.
Lần biến thứ sáu: lại biến hào bốn thành dương, là Hỏa Địa Tấn, quẻ du hồn (quẻ "hồn đi xa", quẻ thứ bảy trong một cung).
Lần biến thứ bảy: lại biến hào thứ ba thành dương, là Hỏa Sơn Lữ, ẩn giấu (không dùng trong cung).
Lần biến thứ tám: lại biến hào thứ hai thành dương, là Hỏa Phong Đỉnh, ẩn giấu.
Lần biến thứ chín: lại biến hào đầu thành dương, là Hỏa Thiên Đại Hữu, quẻ quy hồn (quẻ "hồn trở về", quẻ thứ tám, cuối cùng của một cung).
Từ hào thứ nhất đi lên, rồi lại đi xuống đến hào thứ nhất, đó là năm lần lên, bốn lần xuống.
Lại biến hào thứ hai thành âm, được quẻ Ly.
Lại biến hào thứ ba thành âm, được quẻ Phệ Hạp.
Lại biến hào thứ tư thành âm, được quẻ Di.
Lại biến hào thứ năm thành dương, được quẻ Ích.
Lại biến hào thứ tư thành dương, được quẻ Vô Vọng.
Lại biến hào thứ ba thành dương, được quẻ Đồng Nhân.
Lại biến hào thứ hai, đó là bốn lần lên, ba lần xuống.
Việc xem quẻ chỉ dùng tám quẻ: từ quẻ nhất thế đến ngũ thế, rồi du hồn, liền đến quy hồn. Còn đi rồi quay về mà biến thì dùng đủ mười sáu quẻ (?). Nay lấy Càn làm ví dụ, các quẻ khác có thể theo loại mà suy ra.
Bốn, chương Biến thông của sáu mươi tư quẻ
Tám quẻ lên xuống biến thành sáu mươi tư quẻ, mỗi quẻ lại có sáu mươi tư cách biến, tổng cộng là bốn nghìn không trăm chín mươi sáu quẻ.
Giả sử lấy Càn làm ví dụ, các quẻ khác có thể đếm mà suy ra.
[ký hiệu quẻ bị mất (?)] là Càn.
Biến một hào thì ra sáu quẻ: Cấu, Đồng Nhân, Lý, Tiểu Súc, Đại Hữu, Quải.
Biến hai hào thì ra mười lăm quẻ: Độn, Vô Vọng, Tụng, Tốn, Gia Nhân, Trung Phu, Đỉnh, Ly, Khuê, Đại Quá, Cách, Đoài, Đại Súc, Đại Tráng, Nhu.
Biến ba hào thì ra hai mươi quẻ: Bĩ, Thái, Ích, Tiệm, Hoán, Lữ, Phệ Hạp, Vị Tế, Hàm, Tùy, Khốn, Cổ, Bí, Tổn, Hằng, Phong, Quy Muội, Tỉnh, Ký Tế, Tiết.
Biến bốn hào thì ra mười lăm quẻ: Tấn, Cấn, Di, Mông, Tiểu Quá, Chấn, Giải, Kiển, Truân, Khảm, Thăng, Minh Di, Lâm, Tụy, Quan.
Biến năm hào thì ra sáu quẻ: Bác, Tỷ, Dự, Khiêm, Sư, Phục.
Biến sáu hào thì ra một quẻ: Khôn.
Nêu một quẻ này làm ví dụ, sáu mươi tư quẻ đều như vậy. Càn biến thì dừng ở Khôn, Khảm biến thì dừng ở Ly, Cấn biến thì dừng ở Đoài, Khôn biến thì dừng ở Càn, Tốn biến thì dừng ở Chấn, Ly biến thì dừng ở Khảm, Đoài biến thì dừng ở Cấn. Đó gọi là chỗ tận cùng khi cả sáu hào đều biến. Người khéo xem sự biến đổi thì có thể tiến thì tiến, có thể lui thì lui, có thể dừng thì dừng. Nếu tiến, lui và dừng đều không được, thì cốt ở chỗ buông xuôi thuận theo lẽ tự nhiên. Chỗ cốt yếu của việc coi trọng sự biến đổi không ngoài chương này; người hiểu biết hãy nghiền ngẫm.
Năm, chương Thời biến (sự biến đổi theo thời gian)
Càn Khôn là cửa ngõ của Dịch; Phục và Cấu là cửa ngõ của Càn Khôn.
Phục Tháng Mười Một Mồng Một Mồng Hai Mồng Ba Tý (giờ, tháng theo địa chi) Một hào dương: "rồng còn ẩn dưới nước, chớ đem dùng"
Lâm Tháng Chạp Mồng Bốn Mồng Năm Sửu Hai hào dương: "rồng hiện ra trên ruộng"
Thái Tháng Giêng Mồng Sáu Mồng Bảy Mồng Tám Dần Ba hào dương: "suốt ngày gắng gỏi không ngơi"
Đại Tráng Tháng Hai Mồng Chín Mồng Mười Mão Bốn hào dương: "hoặc nhảy lên, hoặc còn ở dưới vực"
Quải Tháng Ba Mười một Mười hai Mười ba Thìn Năm hào dương: "rồng bay trên trời"
Càn Tháng Tư Mười bốn Mười lăm Tỵ Sáu hào dương: "rồng lên quá cao, có điều hối hận"
Cấu Tháng Năm Mười sáu Mười bảy Mười tám Ngọ Một hào âm: "giẫm phải sương thì biết băng cứng sắp đến"
Độn Tháng Sáu Mười chín Hai mươi Mùi Hai hào âm: "ngay thẳng, vuông vắn, lớn lao"
Bĩ Tháng Bảy Hai mươi mốt Hai mươi hai Hai mươi ba Thân Ba hào âm: "ngậm giữ vẻ đẹp bên trong, có thể giữ ngay chính"
Quan Tháng Tám Hai mươi bốn Hai mươi lăm Dậu Bốn hào âm: "thắt kín miệng túi, không có lỗi"
Bác Tháng Chín Hai mươi sáu Hai mươi bảy Hai mươi tám Tuất Năm hào âm: "xiêm màu vàng, rất tốt"
Khôn Tháng Mười Hai mươi chín Ba mươi Hợi Sáu hào âm: "rồng đánh nhau ngoài đồng"
Sáu, chương Sự biến (sự biến đổi của việc)
Quẻ là việc. Hào là thời điểm của việc. Quẻ biến là việc biến đổi, hào biến là thời biến đổi. Xem hào, xét sự biến thì có thể theo kịp thời mà được lợi; xem tượng, ngẫm lời quẻ thì có thể theo điều lành, tránh điều dữ. Chỗ cốt yếu của việc xét sự biến là quý ở chỗ lắng tinh thần cho tâm trống lặng; tâm lặng thì thấy được những mầm mống nhỏ nhặt của sự việc, biết được mầm mống thì có thể tùy thời mà biến đổi để thuận theo đạo.
Chu Dịch Thượng Chiêm, quyển hạ hết.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video