Kinh Phật thuyết Vô Cực Bảo Tam-muội (kinh do Phật giảng về phép tam-muội tên là "Báu vô cùng tận"; tam-muội là trạng thái tâm định, tâm hoàn toàn chuyên chú vào một đối tượng, lặng yên không tán loạn)
Kinh Phật thuyết Vô Cực Bảo Tam-muội, hai quyển
Thuộc loại kinh dịch lại, nằm ngoài năm bộ lớn của Đại thừa (Đại thừa: "cỗ xe lớn", dòng Phật giáo chủ trương tu hành để cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật)
Kinh Phật thuyết Vô Cực Bảo Tam-muội, hai quyển
Đời Tây Tấn, Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ dịch
Kinh Phật thuyết Vô Cực Bảo Tam-muội, quyển thượng
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật ở trong vườn Trúc tại La Duyệt Kỳ (tức thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Cùng ở với Ngài có một nghìn hai trăm năm mươi vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật), và chín mươi ức vị Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh). Các vị ấy đều như ngài Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ) cùng những vị như thế.
Bấy giờ, khắp bốn phía quanh vườn Trúc, đất tự nhiên mọc lên hoa văn-đà-ban (một loài hoa quý của cõi trời)(?), đủ các sắc màu tuyệt đẹp, không phải thứ có ở thế gian. Mỗi bông hoa có một trăm vạn cánh. Trên mỗi bông hoa đều có một đức Phật ngồi. Trên mỗi đức Phật đều có một chiếc lọng báu kết bằng những chuỗi ngọc đan xen. Giữa các lọng đều vang tiếng nhạc. Trước mỗi đức Phật đều có Bồ Tát, ai cũng như ngài Văn Thù, ngồi thưa hỏi. Đất trong vườn Trúc giống như cõi Phật Tam Di (cõi Phật: thế giới do một đức Phật giáo hóa), hết thảy đều bằng phẳng.
Ánh sáng mặt trời, mặt trăng trong cõi đại thiên (tức tam thiên đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) đều bị che lấp, không còn chiếu rạng nữa. Suốt một trăm ngày chỉ thấy các đức Phật. Các địa ngục lớn đều được tạm ngưng hình phạt. Muôn loài chim và cầm thú không uống không ăn, đều được nếm vị ngọt của giáo pháp (pháp vị), yên ổn suốt một trăm ngày; thấy Phật thì vui mừng đến quên cả ý muốn ăn. Tất cả mọi người cũng đều được nếm vị ngọt của giáo pháp, yên ổn suốt một trăm ngày, không còn nghĩ đến chuyện ăn uống, lòng dạ khoan khoái, phát tâm cầu đạo cao nhất.
Tất cả cây cối đều phát ra âm thanh. Trong vườn Trúc hiện ra những ao tắm; trong ao mọc lên mười vạn loài hoa. Trên hoa có tòa sư tử (chỗ ngồi của bậc tôn quý, ví như sư tử là chúa muôn thú) kết chuỗi ngọc đan xen, trên mỗi tòa đều có một vị Bồ Tát ngồi, bên cạnh đều có trời và người đứng hầu. Giữa các tấm màn đều vang lên muôn thứ âm nhạc. Những cây khô nghìn năm đều đâm hoa trổ lá. Tất cả cây cối đều nghiêng về nhau. Những người nữ ở quanh vườn Trúc trông thấy Phật đều hóa thành người nam, không còn lòng ái dục, đều được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý).
Bấy giờ, Phật nhập tam-muội Bảo Như Lai, làm chấn động khắp chín vạn ức cõi. Các cõi Phật nhiều vô cùng ở bốn phương, bốn góc, phương trên và phương dưới đều sai Bồ Tát mang hoa đẹp đến vườn Trúc, lễ bái, cúng dường xong thì lui về chỗ ngồi. Trời Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), trời Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm), bốn vị Thiên Vương (bốn vua trời giữ bốn phương) và các vị trời ở cõi còn ái dục, mỗi vị cùng quyến thuộc ở giữa hư không, đem hoa trời, hương trời và âm nhạc ra cúng dường. Các vua rồng lớn, vua A-tu-luân (loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên), Ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (loài thần âm nhạc), Ma-hưu-lặc (loài thần mình rắn lớn) v.v..., mỗi vị đều dẫn theo vô số tùy tùng, đến chỗ Phật lễ bái cúng dường.
Xá Lợi Phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thưa với Phật rằng: "Sự chấn động hôm nay là điềm lành ứng hiện gì?" Phật nói: "Cái ứng mà không phải ứng, ấy chính là điềm ứng của nó." Xá Lợi Phất hỏi: "Cái ứng mà không phải ứng, nghĩa là thế nào?" Phật nói: "Ông hãy đến hỏi Bồ Tát Bảo Lai, vị ấy sẽ giảng giải nghĩa này cho ông." Xá Lợi Phất liền hỏi Bảo Lai: "Sự chấn động hôm nay là điềm lành gì?"
Bồ Tát Bảo Lai đáp Xá Lợi Phất: "Ngài là bậc La-hán (A-la-hán: người đã dứt phiền não, thoát khỏi sinh tử, nhưng chỉ lo giải thoát cho riêng mình) mà mối nghi còn nặng nên chưa hiểu chăng? Còn bám vào ý niệm thì không phải là pháp dứt tận. Không ý niệm, không tạo tác, đó mới là của báu của Pháp.
Ngày xưa, khi tôi mới phát tâm cầu đạo, cùng ba mươi sáu ức người cầu đạo Bồ Tát, thì Thích Ca Văn (tức Phật Thích Ca) cũng ở trong số đó. Mọi điều người ta nhắm tới đều có khởi có diệt. Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) vốn rỗng không, ví như hơi nắng bốc lên giống ảo ảnh, chẳng có ý niệm nào khởi lên tạo tác. Thế mà có người nắm lấy cái pháp tạo tác ấy, rồi diệt hạnh, cầu nguyện, khởi ý muốn đạt được điều đó(?), rồi tự bảo mình đã đắc đạo. Khởi ý niệm là gốc của tội, phá hoại mọi trí tuệ. Họ cầu Tam Tôn (ba ngôi tôn quý: Phật, Pháp, Tăng) với ý niệm muốn nắm lấy Nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sinh tử); họ ngỡ rằng diệt thân là hết mọi sự, nhưng sinh tử vẫn chẳng dứt. La-hán đắc Niết-bàn ví như người ngủ: thân nằm trên giường, chỉ tạm nghỉ ngơi một lúc, mạng sống chưa rời thân. La-hán được thiền định (trạng thái tâm lắng yên) nên đó là mối nghi lớn."
Bảo Lai lại hỏi Xá Lợi Phất: "Ví như vua rồng làm mây mưa, bốn phía tối mịt, không biết từ đâu đến. Bồ Tát từ bậc thứ chín trở xuống(?) (trong mười bậc tu của Bồ Tát) đều đã đạt được sáu vạn phép tam-muội, những gì các vị ấy làm ra vốn không thể hạn lượng, sao còn ngờ chỗ từ đâu đến?"
Xá Lợi Phất nói: "Vì tôi học mà không gặp được thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình tu đạo), nên gốc nghi của tôi không dứt được. Nay nghe pháp tôn quý mà chẳng được thêm ích lợi gì. Ví như có người tấu nhạc cho muôn loài chim nghe, nhạc tuy êm hay nhưng chim không biết nghe nhận. Nay tôi cũng thế, không hiểu được pháp này. Tất cả các Bồ Tát đại sĩ mới học, nghe tam-muội này thì công đức tôn quý vô lượng; còn tôi ví như ban đêm chợt thấy ánh lửa, lửa tắt rồi thì lại tối tăm không thấy gì. Nay tôi như vậy, chẳng ích gì nữa rồi. Tôi nguyện nhóm một đống lửa rộng tám nghìn dặm rồi gieo mình vào, ở trong đó ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) rồi mới ra; lại vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, và súc sinh) để mọi loài ăn thịt; qua mấy nghìn ức kiếp sau mới sinh làm người, rồi đi tìm thiện tri thức, liệu có tìm được chăng?"
Bảo Lai đáp: "Lửa dù rộng lớn cũng không đốt được cấu bẩn trong tâm. Học mà không có âu-hòa-câu-xá-la (phương tiện thiện xảo: sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa và tu hành), không gặp thiện tri thức, thì không đạt được tát-vân-nhã (nhất thiết trí: trí tuệ biết rõ tất cả của Phật)."
Bồ Tát Bảo Lai thưa với Phật: "Các pháp không có chủ, vậy ai là người thành tựu tát-vân-nhã? Ai thành chính giác (sự giác ngộ chân chính, hoàn toàn)? Cúi xin Ngài ban ơn lớn, vì hàng đệ tử và hàng Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) mà giảng rõ nghĩa ấy."
Phật nói: "Hay thay! Điều ông hỏi thật sâu xa mầu nhiệm, là muốn chặt đứt tận gốc sinh tử. Nay ta nói cho ông, hãy lắng nghe và ghi nhận. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành) muốn đạt a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật) thì nên thực hành chín pháp báu.
Một là thấy các cõi trời không có nơi chốn thật, chỉ có tên gọi mà thôi. Hai là thấy người đời chỉ có danh xưng mà thôi. Ba là thấy nỗi khổ nhọc trong năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) chỉ là do tập khí (thói quen của nghiệp tích lũy lâu đời) mà thôi. Bốn là thấy đất, nước, lửa, gió (bốn yếu tố cấu thành mọi vật chất) cũng vốn rỗng không. Năm là thấy vị lai, quá khứ, hiện tại như thân cây chuối, rỗng ruột, không có ý niệm gì thật. Sáu là thấy sinh tử không có điểm khởi đầu. Bảy là quán các tam-muội vắng lặng, không đến không đi. Tám là quán các cõi Phật trong cõi đại thiên rốt cuộc chẳng có ai là người đạt được tam-muội. Chín là thấy tất cả loài bò bay máy cựa trong các cõi đại thiên thì đều muốn cứu độ (đưa họ vượt qua biển khổ) cho họ được bằng Phật. Đó là chín pháp báu. Ai có được cái ý niệm không tạo tác ấy thì có thể chặt đứt mọi ý niệm lớn."
Bảo Lai lại hỏi: "Các pháp không có ý niệm, vậy phải trụ thế nào để được chỗ không trụ?" Phật nói: "Các pháp không có chỗ trụ; hễ trụ tức thành ý niệm. Niệm không khởi thì chẳng phải ý niệm, chẳng phải đạo, đó cũng là ý niệm đã dứt. Cầu chỗ không ý niệm thì được trụ nơi không trụ."
Bảo Lai lại hỏi: "Phải dựa vào duyên gì để vượt qua mọi dục vọng?" Phật nói: "Mọi dục vọng vốn không cấu bẩn, không có gì để vượt, không có chủ, không đi, không đến; hãy quán chúng như hư không, ngang với Niết-bàn, ngang với cái không tên." Bồ Tát Bảo Lai nói: "Hay thay, hay thay! Sâu xa mầu nhiệm đến thế!"
Bồ Tát Bát Thí thưa với Phật: "Bồ Tát muốn được ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi thành đạo), trang nghiêm cõi nước, dạy dỗ mười phương, khiến các cõi Phật đều như vườn Trúc hôm nay, khiến ai nấy đều đạt được vô sở tùng sinh (tức vô sinh pháp nhẫn: sự nhận rõ và an trụ vững chắc trong lẽ các pháp vốn không sinh không diệt), thì phải tu pháp gì mới đạt được như vậy?" Phật nói: "Phải thực hành tám điều ngay thẳng. Một là ngay thẳng với tiếng vang không tên. Hai là ngay thẳng với âm thanh không tên. Ba là ngay thẳng quán các cõi Phật mười phương đều bình đẳng, không hai. Bốn là ngay thẳng thấy pháp ở các cõi đại thiên đều bình đẳng, không khác. Năm là ngay thẳng quán tất cả chúng sinh mười phương, muốn cho họ đều bằng Phật. Sáu là ngay thẳng nơi cái không hình mà thấy tất cả đều không khởi không diệt. Bảy là ngay thẳng thấy khi vào các tam-muội không có ý niệm qua lại đáp trả nhau. Tám là ngay thẳng thấy chư Phật mười phương nhập bát-nê-hoàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn, tức Phật qua đời) hay không nhập bát-nê-hoàn cũng bình đẳng không khác. Đó là tám pháp. Bồ Tát nhờ đó mà mau đạt vô sở tùng sinh pháp nhẫn, dạy dỗ mười phương được như vườn Trúc."
Bồ Tát Bảo Lai lại thưa với Phật: "Nay các bậc thượng nhân, mỗi vị từ phương xa đến, được thấy Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) thì vui mừng quên ăn, lại được nghe tam-muội tôn quý này; đó là do phúc đời trước và bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ xưa) đem lại chăng?" Phật nói: "Chẳng phải do bản nguyện, mà cũng chẳng rời bản nguyện. Họ thực hành luôn tinh tấn (siêng năng không lui), không đánh mất các tam-muội, thường theo thiện tri thức, xa lìa mọi việc đời, sống lặng lẽ không hay tụ hội, chỉ dốc chí vào tam-muội. Vì thế nay mới có ngọc báu như mưa rơi xuống trên chúng hội."
Bảo Lai lại hỏi: "Bồ Tát mới phát tâm muốn tu tam-muội này thì phải thực hành thế nào để đạt được?" Phật nói: "Phải thực hành tám pháp báu thì đạt được tam-muội này. Một là ngay trước Phật mà đạt được tam-muội này. Hai là cúng dường các bậc La-hán chân nhân khắp mười phương, tu pháp Bồ Tát ức kiếp không lười mỏi, rồi một lúc nghe được pháp tôn quý tam-muội này, hiểu giải, gần gũi, vâng làm không xa lìa. Ba là cúng dường xá-lợi (di cốt còn lại sau khi hỏa táng Phật hay bậc thánh), dựng tháp khắp nơi, gieo phúc không thiếu, nhưng đối với Pháp thì không ích gì; nếu một lúc chuyển ý mà tu hành tam-muội này thì liền hướng vào cửa trí tuệ. Bốn là được bốn điều không sợ hãi (bốn sự tự tin vững vàng khi giảng pháp), ở giữa sinh tử mười phương mà không xa lìa. Năm là Bồ Tát thấy nỗi khổ nhọc của năm đường thì muốn cứu độ, dù bỏ mạng để cứu giúp cũng không cho là nặng nề, lại muốn cho họ được yên ổn đến thành Phật. Sáu là Bồ Tát phục vụ người như kẻ tôi tớ hầu hạ bậc quan sang, muốn cứu độ họ mà không thấy là khổ nhọc. Vì sao vậy? Vì biết bản vô (lẽ các pháp vốn không, không thật có). Bảy là Bồ Tát quán thấy chín mươi sáu phái đạo (các phái ngoại đạo thời Phật), ở trong đó tỉnh biết và muốn dựng lập chỗ trụ của Pháp. Tám là thực hành sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), cúng dường tăng đoàn tỳ-kheo dù trải ức vạn kiếp, cũng không bằng một lúc được nghe tam-muội này.
Ở mười phương, người sẽ thành Phật thì lấy gì làm chứng? Nghe được tam-muội này thì biết ngay người ấy đã được chứng nhận sẽ thành Phật. Ai phát tâm hướng về tam-muội này, vui mừng tin ưa mà hiểu thấu bằng trí tuệ, thì như đã hiểu sáu vạn tam-muội. Đó là tám pháp báu. Tu tam-muội này thì đạt được cửa đà-lân-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi pháp không quên mất)."
Lúc ấy Phật vui vẻ mỉm cười, ánh sáng rực rỡ chiếu khắp mọi nơi. Văn Thù Sư Lợi cúi đầu thưa Phật: "Phật không cười suông, nụ cười ắt có ý nghĩa." Phật bảo Văn Thù: "Đúng như lời ông nói. Bồ Tát Bảo Lai này từ cõi Phật của đức Bảo Như Lai đến, cách đây chín ức vạn cõi Phật. Cõi ấy tên là Chư Pháp Tự Nhiên (các pháp tự nhiên). Thiện nam tử, thiện nữ nhân nào sinh về đó thì không sinh từ bào thai, không trải đau đớn, không có ân ái; đều sinh ra trong hoa hương tự nhiên, sinh ra liền đứng được, không cần bú mớm. Sớm chiều có âm nhạc tự nhiên vui chơi; họ lấy sự lặng lẽ thanh tịnh làm Pháp và Tăng(?). Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe được tam-muội này thì liền trừ được tội của sáu trăm bốn mươi vạn kiếp; tội hết, khi mạng chung liền được sinh về cõi ấy. Cõi Phật của Bảo Như Lai không có ánh sáng mặt trời mặt trăng; tuy có mặt trời mặt trăng nhưng ánh sáng bị che khuất không hiện. Nếu có người sắp sinh về đó thì mặt trời, mặt trăng, các vì sao liền hiện ra. Hễ thấy mặt trời, mặt trăng, các vì sao có ánh sáng thì biết là có người sắp sinh về. Các vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu quả La-hán) không biết được điều này, chỉ có Phật Thế Tôn và các Bồ Tát có thần thông mới thấy biết. Vì thế nay ta mỉm cười."
Hiền giả Tu Bồ Đề (một đại đệ tử của Phật, giỏi hiểu lẽ không) và Xá Lợi Phất cùng tiến lên cúi đầu thưa Phật: "Xin Ngài ban ơn lớn, gia thêm oai thần cho chúng con, để chúng con được đến cõi kia, nước Chư Pháp Tự Nhiên, lễ bái cúng dường rồi chốc lát trở về." Phật liền cho đi, hai vị cùng đến cõi ấy. Đến nơi, nhìn thấy mọi thứ ở đó: cũng có thành La Duyệt Kỳ, cũng có vườn Trúc, mọi thứ của Phật Thích Ca Văn đều y như ở đây, không khác. Xá Lợi Phất hỏi Tu Bồ Đề: "Đát-tát-a-kiệt (tức Như Lai, một danh hiệu của Phật) đã theo chúng ta đến đây chăng?" Tu Bồ Đề và Xá Lợi Phất lễ bái xong thì từ cõi ấy trở về, thấy chúng hội vẫn y như cũ. Phật hỏi Xá Lợi Phất: "Vừa rồi đến cõi ấy, các ông thấy những gì?" Đáp: "Chúng con thấy cõi ấy đều như ở đây. Công đức của chư Phật thật vô cùng tôn quý! May mắn thay cho những người trong hội được gặp thấy điều này!"
Bồ Tát Tam Di từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, cúi đầu lễ chân Phật, xin được hỏi: "Pháp không sinh thì có ý niệm hay không? Ý niệm chưa khởi thì có thức (sự nhận biết phân biệt) hay không, có Niết-bàn hay không? Sự vắng lặng thì có định hay không, có Niết-bàn hay không(?)? Không khởi thì có hình hay không; nếu đặt là không có hình thì ai ở nơi kia mà giáo hóa(?)? Năm đường sinh tử, ai là chủ?" Phật nói: "Các pháp vốn không, tất cả đều thanh tịnh. Do nhân duyên (các điều kiện hợp lại) khởi diệt nên sinh ra các pháp. Lấy cái không tạo ra cái không, vốn chẳng có ai làm chủ."
Bồ Tát Tam Di nghe Phật nói xong, cùng với tám vạn sáu nghìn trời và người đều đạt vô sở tùng sinh pháp nhẫn, bay lên đứng giữa hư không, cách mặt đất một trăm sáu mươi trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài thời xưa, bằng mười thước), rồi từ trên xuống cúi đầu lễ chân Phật. Lúc ấy cõi tam thiên đại thiên chấn động mạnh. Bồ Tát Di Lặc (vị Bồ Tát sẽ thành Phật kế tiếp ở thế giới này) thưa Phật: "Vừa rồi đất chấn động là điềm gì?" Phật bảo Di Lặc: "Nay đất chấn động không chỉ riêng ở đây; đất ở các cõi mười phương cũng đều chấn động. Các cõi ấy cũng mỗi nơi có tám vạn sáu nghìn trời và người đạt vô sở tùng sinh, đứng giữa hư không, đều như ở đây."
Di Lặc lại hỏi: "Bồ Tát làm sao đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn?" Phật nói: "Có sáu pháp giúp đạt được. Một là biết trong trời và người ai sẽ thành Phật; ai chưa được thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy tương lai sẽ thành Phật) thì ta sẽ đến thọ ký cho, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Hai là trong cõi đại thiên, thiện nam tử, thiện nữ nhân nào sẽ thành Phật mà chưa được thọ ký thì ta đến thọ ký cho, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Ba là những người trong các địa ngục ai sẽ thành Phật thì ta đều sẽ đến thọ ký cho, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Bốn là người mười phương khi dứt mạng sẽ sinh về đâu, ta đều biết, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Năm là người trong thiên hạ mười phương khi nào hết tuổi thọ, ta đều biết, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Sáu là chư Phật mười phương nhập Niết-bàn hay không nhập Niết-bàn, ta đều biết, không cùng người trong thiên hạ mười phương biết việc ấy. Đó là sáu pháp giúp mau đạt vô sở tùng sinh pháp nhẫn."
Bồ Tát Di Lặc thưa Phật: "Tam-muội này vô cùng tôn quý. Muốn cho cả chúng hội đều đạt được thì phải tu pháp gì?" Phật nói: "Phải thực hành chín pháp. Một là nhìn các pháp đều thanh tịnh không bờ bến. Hai là nhìn các cõi trời cũng thanh tịnh không bờ bến. Ba là nhìn sinh tử thanh tịnh không bờ bến. Bốn là nhìn năm đường đều thanh tịnh. Năm là đối với dục vọng không cầu gì, đều thanh tịnh. Sáu là nhìn sắc (hình tướng vật chất) trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc: toàn bộ thế giới sinh tử) đều thanh tịnh không bờ bến. Bảy là nhìn Niết-bàn đều thanh tịnh không bờ bến. Tám là quán địa ngục đều thanh tịnh không bờ bến. Chín là thấy mười phương không có gì để nêu tên gọi. Đó là chín pháp. Bồ Tát tu như vậy thì mau đạt được tam-muội này."
Di Lặc thưa Phật: "Bồ Tát đạt được sáu vạn tam-muội, vậy tam-muội có giới hạn hay không? Đạt được sáu vạn tam-muội như thế có phải là không có giới hạn chăng?" Phật nói: "Tuy nói đạt sáu vạn tam-muội nhưng đó chỉ là tên gọi; không thể kể hết cho đủ các tam-muội. Hơn nữa tam-muội không chỉ có một loại.
Có tam-muội Không niệm. Có tam-muội Lìa dục. Có tam-muội Ngồi nghe Phật mười phương. Có tam-muội Trang nghiêm các cõi Phật, hoa hương tự đến. Có tam-muội Nói pháp khiến mọi người đều đạt được gốc. Có tam-muội Ra khỏi các pháp không còn ý niệm quay lại. Có tam-muội Khi giảng kinh hóa thành trăm thứ âm thanh. Có tam-muội Nói pháp khiến ức nghìn vạn cõi Phật có hoa hương tự nhiên. Có tam-muội Hàng phục mọi loài chúng sinh. Có tam-muội Phát ý sư tử, một mình đi, một mình bước. Có tam-muội Đến đâu cũng khiến người phát tâm a-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề (tức a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sự giác ngộ cao nhất của Phật). Có tam-muội Ở đâu cũng được cúng dường. Có tam-muội Hễ gió loạn nổi lên thì như tiếng Phật giảng kinh. Có tam-muội Hướng đến cửa nào cửa ấy đều mở. Có tam-muội Ở đâu cũng có sư tử hiện ra. Có tam-muội Bay đến mười phương. Có tam-muội Hướng đến cửa nào cửa ấy đều mở, Bồ Tát mười phương qua lại vô cùng. Có tam-muội Ngồi mà biết ý người mười phương. Có tam-muội Phá diệt mọi ý niệm. Có tam-muội Phá diệt mọi thức. Có tam-muội Hợp các cõi mười phương làm một cõi. Có tam-muội Phát ý không cùng tận. Có tam-muội Nhìn ba cõi rốt cuộc chẳng có một người. Có tam-muội Ở một cõi Phật mà đến một cõi Phật khác. Có tam-muội Ở đâu cũng khiến Pháp không đứt đoạn. Có tam-muội Ở đâu cũng thường gặp Phật. Có tam-muội Ngồi quán mười phương có binh đao lớn, lửa lớn, nước lớn, gió lớn mà ở giữa đó không sợ hãi, đều đến dạy dỗ. Có tam-muội Ở đâu cũng chỉ lấy Pháp làm đồ dùng. Có tam-muội khiến thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe tam-muội này liền được ý niệm qua lại mà không trở lui. Các tam-muội như thế không thể kể hết, nay chỉ nói sơ lược cho chúng hội.
Có tam-muội Không tên. Có tam-muội Trụ nơi các pháp. Có tam-muội tên là Các trí tuệ. Có tam-muội Dạy Pháp. Có tam-muội Phá bỏ tâm La-hán, Bích-chi Phật (tức Duyên giác: người tự giác ngộ lẽ nhân duyên, không giảng dạy cho người khác). Có tam-muội Báu của Pháp. Có tam-muội Nắm giữ pháp không tên. Có tam-muội Biết ý người. Có tam-muội Dứt mọi gánh nặng phiền não(?). Có tam-muội Chế ngự sức của dục và giác(?). Có tam-muội Diệt các thứ sức mạnh ở mười phương(?). Có tam-muội Nơi ở của ánh sáng trí tuệ. Có tam-muội Không thể tính đếm. Có tam-muội Thấy pháp như bóng trong nước. Có tam-muội Trí tuệ thanh tịnh không cùng tận. Có tam-muội Làm rỗng mọi điều ác. Có tam-muội Không ý niệm mong cầu. Có tam-muội Trụ trong thiền mà đến Niết-bàn. Có tam-muội Như kim cương, không nhơ bẩn. Có tam-muội Sáng tột bậc. Có tam-muội Vượt qua phiền não, đã dứt sạch. Có tam-muội Pháp như nước rộng lớn. Có tam-muội Thuyền lớn trang nghiêm. Có tam-muội Vào chỗ không tên. Có tam-muội Ý vui không cùng tận. Có tam-muội Ghi nhớ không quên. Có tam-muội Ở chỗ tối đều làm cho sáng. Có tam-muội Ai ưa gì đều được vui. Có tam-muội Hạnh từ (lòng thương, muốn đem vui cho chúng sinh). Có tam-muội Đại bi thanh tịnh (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh). Có tam-muội Vào tâm bình đẳng. Có tam-muội Ra khỏi tâm bình đẳng. Có tam-muội tên là Đã thoát và chưa thoát. Có tam-muội Nơi ánh sáng từ đó phát ra. Có tam-muội Hiểu cái không có gì để hiểu. Có tam-muội Trí tuệ giải thoát, lời dạy giải thoát. Có tam-muội Hoa sen hiện ra. Có tam-muội Lìa vô thường (sự thay đổi, không bền vững). Có tam-muội Trí tuệ tôn quý không có chủ. Có tam-muội Dũng mãnh không gì không hàng phục. Có tam-muội Mở ra các cõi. Có tam-muội Thanh tịnh không hình. Có tam-muội Báu không tên. Có tam-muội Như biển, không gì không dung chứa. Có tam-muội Thần thông rộng lớn. Có tam-muội Như búng ngón tay, không đâu không tới."
Bồ Tát Đàm Ma nói với Xá Lợi Phất: "Điều ngài hỏi là chỗ trụ của trí tuệ, cho nên nói là không thể đến cùng. Đó là ứng theo thời mà nghe, nghe điều gì đều như ý. Không tự cao ngạo, việc đã làm không quên. Luôn kính trọng, như lời dạy mà học tập trí tuệ. Dụng tâm không nắm giữ gì nên không mất lễ tiết. Pháp đã làm thì không quên, không rối. Tâm như châu báu, trừ được mọi già bệnh. Lấy tâm làm đồ chứa Pháp. Đó là ưa thích nhẫn nhục (chịu đựng mọi điều trái ý, không sân hận).
Điều nghĩ tới chỉ là lời chân thật; điều ưa thích chỉ là Pháp, tâm và trí tuệ. Khi thiếu thốn vẫn bố thí không tiếc. Cho ai cũng không phân thân sơ. Điều nghe được thì quán xét bằng tâm chân thật, vui mừng mà không chấp đắc. Tâm đã vui thì thân thể nhẹ nhàng. Tâm không hướng về ngoại đạo (các đạo ngoài Phật pháp), chỉ muốn nghe vị ngọt của Pháp và kinh Tỳ-la (có lẽ là kinh Ba-la-mật)(?); chỉ muốn nghe về âu-hòa-câu-xá-la; chỉ muốn nghe về bốn tâm bình đẳng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả); muốn nghe pháp không đáy, như ý mà niệm không khác; muốn đem tâm nhận lấy âu-hòa-câu-xá-la; muốn nghe pháp vô sở tùng sinh, không tham quán, chỉ muốn đem tâm nhận lấy lòng từ để cứu độ; muốn biết tiếng nói về vô thường; muốn biết ý nghĩa của sự vắng lặng; muốn biết cái không lại cũng là không; muốn biết sinh tử không ý niệm và việc bố thí. Mọi thứ khác đều không muốn nghe, chỉ muốn nghe âm nhạc [của Pháp](?). Theo niềm vui mà lấy lòng trung tín với mười phương để làm, chân chính hàng phục mọi gốc rễ dục vọng."
Bồ Tát Đàm Ma thưa Phật: "Bồ Tát đã được tam-muội Bảo Như Lai thì tự tại trong mọi việc làm, đầy đủ mọi trí tuệ, liền được ba điều quý. Một là ví như bóng trong nước: bóng không ở trong nước, cũng không ở ngoài nước. Bồ Tát ngồi ở đây mà thân hiện khắp mười phương, nhưng thân cũng không ở mười phương. Hai là Bồ Tát ngồi ở đây mà phân thân hiện ngồi trước chư Phật mười phương, nhưng thân cũng không ngồi trước chư Phật mười phương. Ba là ví như kêu trong núi thì tiếng vang dội lại, tiếng vang ấy không ở trong cũng không ở ngoài. Bồ Tát ngồi ở đây mà từ xa nói được hết việc của chư Phật và các Bồ Tát mười phương; các Bồ Tát mười phương cũng không qua lại đến đây, bên này cũng không có ai qua bên kia; đúng là như vậy."
Phật bảo Bồ Tát Đàm Ma: "Ông đã được cửa đà-lân-ni. Ví như người cầm cung nỏ lắp tên, muốn bắn chỗ nào cũng tới. Bồ Tát cầm một trí tuệ mà vào được muôn ức trí tuệ, không đâu không tới, cũng như thế." Phật bảo Bồ Tát Đàm Ma: "Ông thấy khi A-tu-luân muốn dấy binh, chỉ trong khoảng búng ngón tay quân đã kéo đến sáu tầng trời (sáu tầng trời thuộc cõi Dục), không chỗ nào trống. Bồ Tát từ bậc thứ chín trở xuống(?), khi muốn thuyết pháp cũng như thế."
Bồ Tát Bảo Lai nói với Xá Lợi Phất: "Người thanh tịnh thì tham dục tiêu tan, chịu phục. Tâm không tham dục thì không cùng tận. Những ý ác thì không thể hàng phục được, lại còn làm rối tâm mình, che chở cho ý ác; vì thế không cùng tận(?). Tâm có sân hận, có hình tướng, muốn tự cao, đòi điều không được mà làm điều muốn làm(?); Bồ Tát luôn muốn giữ gìn tâm ấy, biết rằng không cùng tận mà trừ bỏ mọi cấu bẩn; nên biết tâm là không cùng tận. Giữ gìn không để lười biếng, nên biết tâm ấy không cùng tận. Kẻ cuồng loạn thì lấy Pháp mà che chở họ, nên biết tâm không thể đến cùng. Người không có trí tuệ thì muốn che chở họ, biết tâm không thể đến cùng. Đem Pháp bố thí cho tất cả, lấy Pháp mà giải thoát họ, nên biết tâm không cùng tận. Muốn dạy tất cả mọi người đều làm công đức, nên biết tâm ấy không cùng tận."
Bồ Tát Bảo Lai nói với Xá Lợi Phất: "Bồ Tát có bốn pháp. Một là tâm làm hạnh đà-lân-ni không cùng tận. Hai là hạnh đi vào đà-lân-ni không cùng tận. Ba là lấy đà-lân-ni dạy tất cả, điều ấy không cùng tận. Bốn là vì học rộng hỏi nhiều nên đà-lân-ni không cùng tận. Đó là bốn.
Lại có bốn điều không cùng tận. Một là sự giải thoát bậc trên, giải thoát bậc giữa không cùng tận(?). Hai là con đường bốn ngựa không thể đến cùng(?). Ba là vị vua vừa ý không thể đến cùng(?). Bốn là mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nhân quả nối nhau tạo nên vòng sinh tử) không có chủ, không cùng tận. Đó là bốn.
Lại có chín pháp không cùng tận. Một là lời nói về vô ngã (không có cái "ta" thật) không cùng tận. Hai là ý niệm không tạo tác không cùng tận. Ba là lời nói về Niết-bàn vắng lặng không cùng tận. Bốn là những người được cứu độ không cùng tận. Năm là nước chảy của biển lớn không mỏi mệt, không cùng tận. Sáu là mọi điều ác vốn không cấu bẩn, không cùng tận. Bảy là tiếng kêu khổ đau không cùng tận. Tám là ý niệm đi và đến không cùng tận. Chín là sự cứu độ không có chủ, không cùng tận. Đó là chín.
Lại có chín pháp không cùng tận. Một là các cõi Phật không thể đến cùng. Hai là nơi các Bồ Tát từ đó đến không thể đến cùng. Ba là người phát tâm a-nậu-đa-la tam-da tam-bồ-đề không thể đến cùng. Bốn là người đánh mất nguyện lớn mà chỉ lấy quả La-hán, Bích-chi Phật không thể đến cùng. Năm là Bồ Tát mười phương từ cõi Phật này bay đến cõi Phật kia không thể đến cùng. Sáu là sáu ba-la-mật không thể đến cùng. Bảy là ba tam-muội (ba phép định: Không, Vô tướng, Vô nguyện) không thể đến cùng. Tám là vượt qua cả Niết-bàn, cũng như huyễn hóa, không thể đến cùng. Chín là tam-muội không thể đến cùng. Đó là chín."
Bồ Tát Bảo Lai nói với Xá Lợi Phất: "Bồ Tát có ba mươi hai điều báu. Một là tâm không dính mắc ái dục; đó tức là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai là không khởi ý 'ta' và 'chẳng phải ta', cũng không tạo tác gì; vì thế nhẫn nhục không thể đến cùng. Ba là không nghĩ đến mọi điều thiện ác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Bốn là trong lòng không oán hận bất cứ ai; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Năm là không giận dữ với bất kỳ ai; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Sáu là không ôm lòng nhớ điều xấu của người khác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Bảy là không quấy nhiễu bừa bãi hay đánh đập người; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Tám là ở nơi hội họp đông người không đùa cợt trên chỗ ngồi; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Chín là giữ gìn thân mình và thân người khác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười là có người nghèo khổ thì giúp đỡ che chở, về sau không mong báo đáp; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng.
Mười một là tự chế ngự, không theo bạn xấu; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười hai là không có ý ái dục đối với thân mình và thân người khác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười ba là không khởi các ý niệm, dù chỉ trong khoảng búng ngón tay cũng không nghĩ đến thiện ác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười bốn là giữ gìn công đức để trang nghiêm tướng mạo thân mình; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười lăm là tin mà làm điều lành, không rời tam-muội; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười sáu là luôn giữ miệng không nói dối; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười bảy là tâm ý thanh tịnh; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười tám là bền vững theo thiện tri thức đời đời không rời, không ở chỗ khác nói lỗi lầm của họ; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Mười chín là tự so xét: người khác có điều xấu thì ta cũng có điều xấu; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi là trong ý nghĩ không có tà vạy, hễ có tà vạy liền tỉnh biết; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng.
Hai mươi mốt là lòng mềm mỏng, ý hòa nhã; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi hai là che chở kẻ ác, khiến lòng ác của họ không khởi; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi ba là khi sinh lên cõi trời thì dạy dỗ chư thiên; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi bốn là sinh lên cõi trời hay ở thế gian thì dạy dỗ trong hai đường (trời và người), không phải trải qua ba đường ác; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi lăm là đầy đủ mọi tướng tốt (những vẻ đẹp trên thân của bậc thánh); đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi sáu là có được giọng nói như tiếng Phạm Thiên (trong trẻo, vang xa, ai nghe cũng ưa); đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi bảy là thoát khỏi dâm dục, sân hận, si mê; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi tám là không khởi ý niệm đối với mọi sắc tướng và tên gọi; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Hai mươi chín là làm công đức mà không dính mắc, chỉ muốn làm khởi lên mọi pháp; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Ba mươi là hàng phục các ngoại đạo; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Ba mươi mốt là đã ra khỏi mọi bệnh tật; đó là nhẫn nhục không thể đến cùng. Ba mươi hai là đầy đủ mọi pháp của Phật, không để tổn hại sai lầm. Đó là ba mươi hai điều báu không thể đến cùng."
"Lại nữa, Xá Lợi Phất, lại có ba mươi ba điều là của báu để đi vào. Một là muốn vào tiếng vang, muốn vào sự quán, mà quán thì không có gì để quán; đó là báu. Hai là muốn vào tâm mà lìa tâm; đó là báu. Ba là đối với tâm không có chủ; đó là báu. Bốn là muốn vào thân, cầu giải thoát, nhưng vốn không có người giải thoát; đó là báu. Năm là muốn vào mười hai nhân duyên mà không có chỗ trụ; đó là báu. Sáu là muốn vào cái không đứt đoạn mà lìa cả cái không đứt đoạn; đó là báu. Bảy là muốn vào vô thường, nhìn nó không có hình; đó là báu. Tám là muốn vào cái chủ không tên mà lìa cả cái không tên; đó là báu. Chín là muốn vào vắng lặng mà không lìa sự khởi; đó là báu. Mười là muốn vào ba cõi mà không lìa ba cõi; đó là báu.
Mười một là nhận mà không có gì để nhận; đó là báu. Mười hai là muốn vào vị lai và quá khứ, cũng ra khỏi vị lai và quá khứ; đó là báu. Mười ba là muốn vào công đức mà quán thấy vốn không có chủ; đó là báu. Mười bốn là muốn vào cái không, cái không trong cái không; đó là báu. Mười lăm là muốn vào vô tướng (không có hình tướng) mà không khởi cả vô tướng; đó là báu. Mười sáu là muốn vào nguyện mà lìa nguyện; đó là báu. Mười bảy là muốn vào cái không mà lìa ý niệm về cái không; đó là báu. Mười tám là muốn vào tam-muội mà không có sự hợp. Vì sao vậy? Vì pháp không có hai; đó là báu. Mười chín là không dùng tam-muội để mong cầu nơi sinh ra; đó là báu. Hai mươi là tam-muội không làm chứng cho tất cả các pháp; đó là báu.
Hai mươi mốt là muốn vào đạo không sinh mà không có người được cứu độ; đó là báu. Hai mươi hai là muốn vào chỗ không sinh; đó là báu. Hai mươi ba là muốn vào chỗ không lay động; đó là báu. Hai mươi bốn là muốn vào chỗ tất cả đều vô ngã mà không lìa vô ngã; đó là báu. Hai mươi lăm là muốn đối với sinh tử như từ đầu chưa hề quen biết nhau; đó là báu. Hai mươi sáu là muốn đối với tam-muội như từ đầu chưa hề quen biết nhau; đó là báu. Hai mươi bảy là muốn vào tướng mà như từ đầu chưa hề quen biết tướng; đó là báu. Hai mươi tám là muốn vào dục mà làm chủ được ý dục(?); đó là báu. Hai mươi chín là muốn vào chỗ không niệm, không có niệm; đó là báu. Ba mươi là muốn vào cửa đà-lân-ni, không gì không thâu tóm; đó là báu. Ba mươi mốt là người muốn vào thì đối với điều ác định làm mà không làm điều ác; đó là báu. Ba mươi hai là muốn vào âu-hòa-câu-xá-la, lấy tâm làm đồ chứa Pháp; đó là báu. Ba mươi ba là muốn tương ứng với muôn việc, không xa cách; đó là báu. Đó là ba mươi ba điều."
Phật bảo Văn Thù Sư Lợi: "Ví như muốn vào thành thì phải đi qua cổng. Muốn biết nhân duyên thì không tranh cãi. Muốn biết sự tranh cãi thì không bằng tự giữ mình. Muốn biết điều không muốn nói thì không bằng đừng ở trong đó. Không muốn động thì đừng xoay chuyển. Muốn không mong cầu thì đừng có ý niệm gì. Không muốn sắc tướng thì nên trụ ngay thẳng. Không muốn có sự khác biệt thì nên lặng lẽ tự giữ mình. Người tự giữ được mình thì không khoe nói. Người không tự nâng mình, không tự hạ mình thì đã đầy đủ; cho nên muốn làm gì có lợi thì việc làm không sai sót. Đắc đạo cũng như thế, không có nghi ngờ. Không có nghi ngờ là vì biết bản vô. Biết bản vô thì không mất gì; cho nên đối với ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều bình đẳng, không sợ hãi. Người thấy ba đời không thêm không bớt thì không trụ vào sắc. Đã không trụ vào sắc thì cũng là không trụ vào mọi pháp.
Mắt thấy sắc thì chỉ là con mắt dừng lại, chứ không phải là sắc. Tai nghe tiếng, tiếng không có chỗ trụ. Mũi nhận biết mùi hương, hương cũng không có chỗ trụ. Miệng nhận biết vị, vị cũng không có chỗ trụ. Tâm ý cũng không biết thức, thức cũng không biết tâm ý; tâm ý không có chỗ trụ. Như hạnh gốc thì không có ý niệm. Hạnh trí tuệ chân thật, chân thật như thế thì không có cái ta. Cái thấy các pháp là 'của ta'(?) — chỉ thấy vô ngã; trí tuệ không biết những gì đang có, những gì đang có cũng không biết trí tuệ; trí tuệ không biết tập khí, tập khí không biết trí tuệ. Tâm Bồ Tát không lìa tâm."
Bồ Tát Đàm Ma thưa Phật: "Đạo không hợp với ý niệm, vậy có cái gì hợp hay không?" Phật nói: "Các pháp không lấy ý niệm làm chứng, chỉ lấy âm vang làm pháp. Ví như người thổi sáo, tiếng sáo lúc buồn lúc vui hòa vào tiếng hát, âm điệu đều hòa hợp. Các tam-muội cũng như thế. Các sự biến hóa cũng như thế. Niệm cũng như thế. Giác (sự tỉnh biết) cũng như thế. Sinh tử không có tên, lại lìa cả cái không tên; niệm, hóa, giác cũng như thế. Các tên gọi không có nơi chốn, ta không khởi ý niệm về chúng. Ý niệm không tạo tác là lìa mà chẳng có gì để lìa. Cái làm mà không tạo tác thì xem là ý niệm về việc làm. Ý niệm và hành vi vắng lặng, hoàn toàn không có gì. Các pháp không phải là dục; tất cả đều như vậy."
Bồ Tát Bảo Lai thưa Phật: "Các sự vắng lặng không khởi; xin Ngài quyết đoán mối nghi lớn để mọi người đều trở về chỗ cũ của mình(?)." Phật nói: "Chỗ của các pháp là không có chỗ. Hóa cũng không có chỗ. Niệm cũng không có chỗ." Lại hỏi: "Chỗ sinh của sự sinh, có chỗ sinh hay không? Chỗ hóa của sự hóa, có hóa của hóa hay không? Chỗ niệm của sự niệm, có niệm của niệm hay không? Chỗ giác của sự giác, có giác của giác hay không?"
Phật nói: "Sinh rồi sinh, lại sinh trong sự sinh của Niết-bàn; đó là hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Sinh rồi sinh, lại sinh mà không sinh trong sự sinh của Niết-bàn; đó là không hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Hóa rồi hóa, lại hóa trong sự hóa của Niết-bàn; đó là hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Hóa rồi hóa, lại hóa mà không hóa trong sự hóa của Niết-bàn; đó là không hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Niệm rồi niệm, lại niệm trong sự niệm của Niết-bàn; đó là hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Niệm rồi niệm, lại niệm mà không niệm trong sự niệm của Niết-bàn; đó là không hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Giác rồi giác, lại giác trong sự giác của Niết-bàn; đó là hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt. Giác rồi giác, lại giác mà không giác trong sự giác của Niết-bàn; đó là không hợp với ý của Đát-tát-a-kiệt." Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
Pháp nào cũng vốn không có sinh, hợp lại chỉ là một sự thanh tịnh mà thôi;
Sinh rồi sinh mà chẳng còn sinh nữa, Niết-bàn cũng đều như thế.
Sự biến hóa vốn từ chỗ không mà ra, hóa rồi lại hóa, chẳng có ai được giải thoát;
Biến hóa ngang bằng với Niết-bàn, lặng lẽ, không có nơi chốn.
Niệm vốn không có thức, khởi niệm chỉ là nhân nơi cái không mà thôi;
Niết-bàn ngang bằng với niệm, điều được niệm thật đúng là như thế.
Giác rồi giác, thực hành bình đẳng, điều được giác không có chỗ đến;
Điều được giác không thường trụ, đó chính là Đát-tát-a-kiệt.
Chỗ của hóa là không có chỗ, điều được giác không có chỗ đến;
Nếu hóa không có nơi chốn, thì các pháp đều như thế.
Chỗ sinh có cái bản vô, không sinh chính là chỗ của nó;
Chỗ của hóa là chỗ không tên, tất cả đều là tam-muội.
Chỗ của niệm, có niệm hay không? Từ cái không mà đến chỗ ấy;
Chẳng phải bản vô mà là chân thật(?), trí tuệ ấy đã là như thế.
Giác và hạnh không nối liền nhau, nhưng giác không rời chỗ của nó;
Hạnh nhờ giác mà thấy chân lý, lìa giác thì không có giải thoát.
Pháp được sinh ra không dứt đoạn, ở đâu cũng thường như thế.
Giữa ba nghìn mặt trời mặt trăng, ánh sáng ấy không gì cao hơn;
Pháp không phải là sự suy nghĩ, đó là điều người tu cần quay về mà thực hành.
Đối với dục không khởi cấu bẩn, chẳng phải không cũng chẳng phải ý niệm;
Tâm của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đã đến từ chân như, tức chân lý như thật) luôn thanh tịnh, cũng không ở nơi tên gọi của pháp.
Sự giải thoát không phải thường trụ, tất cả đều như chỗ gốc của nó;
Hoa hương tự nhiên đến, nơi phát ra chẳng có chỗ nào.
Thanh tịnh rốt cuộc không có chỗ, mọi thứ đều như vậy cả;
Cây khô nghìn năm đâm chồi, đều do phát tâm mà khởi.
Ai nấy đều thấy ánh sáng lớn, ánh sáng thế gian hoàn toàn không còn(?);
Hư không vang thành âm nhạc, ngày đêm đều thấy ánh sáng.
Lúc ấy những người trong đại hội, đều phát tâm Bồ Tát;
Mọi người vô cùng vui mừng, ai cũng được nghe kinh này.
Liền chấn động ba nghìn cõi(?), được nhận lấy thân không lay động;
Lấy pháp vắng lặng làm cái thấy, cái không tên là điềm ứng của nó.
Huống chi những gì có ở thế gian, tất cả đều như thế.
Thanh tịnh không phải là cố định, si mê và trí tuệ vốn đều không có;
Thanh tịnh và si mê hợp cùng một gốc, gốc của trí tuệ không có ai giải thoát.
Tam-muội không có chỗ khởi, tất cả đều như thế.
Bồ Tát trụ nơi đất đạo, ở nơi tâm từ đó mà sinh;
Năm điều không được gần gũi (có lẽ chỉ năm dục: sắc, tiếng, hương, vị, xúc)(?), vì chúng khiến rơi vào ba đường ác.
Xa lìa những hạnh như thế, thì thành Phật, thông suốt mười phương.
Trăm ngày được nếm vị ngọt của Pháp, vâng làm theo tam-muội này;
Ai nấy từ các cõi đến, bay về tới chỗ Phật.
Chư thiên và các vua, đều được thấy thân Phật;
Lòng dạ vô cùng vui mừng, thân thể thảy đều nhẹ nhàng.
Không nên dùng ý niệm về sắc tướng, mà quán pháp cho rằng có Tam Tôn;
Kinh Bát-nhã (trí tuệ thấu suốt lẽ thật của mọi pháp) Tỳ-la(?), nơi kinh ở thì không có ba nghìn cõi(?).
Như Lai từ khi phát tâm, nguyện không rời mười phương;
Luôn tạo vườn Pháp lớn, nơi ở không có ba nghìn cõi(?).
Người trong ba cõi, và cả cõi trời Đao Lợi ở trên (tầng trời thứ hai của cõi Dục, nơi vua trời Đế Thích ngự),
Đều nương nhờ đức Phật Tất-hà-đà-na(?), hiệu là Thiên Trung Thiên (bậc tôn quý nhất trong các bậc trời).
Phát tâm đến cõi nước ấy, chốc lát lại trở về;
Bồ Tát Ma Đề Na bay trở về đến vườn Trúc.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video