Thiên 2 — Quyển hạ

 Kinh Vô Cực Bảo Tam Muội do Phật nói (Kinh về tam muội "Báu vô cùng tận"; tam muội: trạng thái thiền định, tâm ý tập trung sâu vào một chỗ, không tán loạn), quyển hạ.

 Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ) thưa với bồ tát Bảo Lai (bồ tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh): "Cõi nước (sát độ: một thế giới nơi một vị Phật giáo hóa) nơi ngài từ đó đến có nguyện gốc thuộc loại nào? So với cõi nước Vô Cực thì thế nào?" Bảo Lai đáp: "Cõi nước Vô Cực là như thế nào?" Xá-lợi-phất nói: "Trong cõi Vô Cực toàn là bồ tát. Không có La-hán (bậc tu đã dứt phiền não, thoát khỏi sinh tử, nhưng chỉ lo giải thoát cho riêng mình) hay những hạng người khác loại, pha tạp. Mọi thứ ở đó đều làm bằng thất bảo (bảy thứ báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não)."

 Bảo Lai nói: "Từ khi tôi phát nguyện đến nay, việc độ (cứu giúp chúng sinh vượt qua khổ đau, ra khỏi sinh tử) của tôi còn chưa trọn (?). Tôi không mong cầu những gì cõi Vô Cực có. Pháp vốn không có chỗ khởi sinh, há lại có suy nghĩ tưởng niệm sao? Mọi cõi nước đều do có người khởi nguyện mà có. Nay ngài lại thấy cái nguyện do tưởng niệm về cõi Vô Cực."

 Xá-lợi-phất nói: "Lúc ngài đến có mang theo hoa đẹp. Ngài quý vẻ quý hiếm lạ lùng của nó, chẳng phải cũng là tưởng niệm sao?" Bảo Lai đáp: "Hoa này không có hình tướng, chỉ lấy nó làm chủ (?), rồi ở Trúc Viên (vườn trúc, nơi Phật thường ở và giảng pháp) dùng pháp mà trao nó thôi. Lại nữa, Xá-lợi-phất, người thấy tượng Phật thì vì đạo Phật mà làm lễ. Oai thần (sức mạnh thiêng liêng) há ở trong tượng sao? Tuy không ở trong tượng nhưng cũng không lìa tượng. Chỉ người có tưởng niệm mới cho là có oai thần. Quán xét kỹ thì hoàn toàn chẳng có gì. Nguyện ví như trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong cõi còn ham muốn, ở trên đỉnh núi Tu-di) có loài hoa tên Câu-kỳ, chư thiên (các vị trời) không ai không yêu thích. Bồ tát lấy pháp làm con mắt dẫn đường cho tất cả. Cái mà đạo vốn có, chỉ dùng ý làm pháp khí (đồ chứa đựng pháp, tức nơi tiếp nhận giáo pháp) mà thôi."

 Xá-lợi-phất nói: "Ý riêng mình có chủ sao?" Bảo Lai đáp: "Ý hợp với các pháp, các pháp hợp với ý. Đạo không có chủ, lấy cái không khởi sinh làm chủ. Vì thế mà gọi là pháp khí." Bảo Lai lại hỏi Xá-lợi-phất: "Ông đã thấy phép biến hóa chưa?" Đáp: "Đã thấy." Bảo Lai hỏi: "Biến hóa ở đâu? Từ đâu đến? Đi về đâu?" Xá-lợi-phất nói: "Biến hóa không có chỗ ở." Bảo Lai hỏi: "Làm sao biết đó là biến hóa?" Xá-lợi-phất nói: "Chỉ thấy lúc vật biến hóa thành hình, không thấy đầu đuôi của nó, nên gọi là biến hóa." Bảo Lai nói: "Vì thế mà chẳng có gì cả."

 Xá-lợi-phất hỏi: "Thấy như vậy là thấy điên đảo chăng (?)? Không có gì để thấy thì thế nào gọi là thấy?" Bảo Lai đáp: "Thấy các tưởng niệm như huyễn hóa, đó là thấy. Thấy pháp chưa khởi như huyễn hóa, pháp chưa đến không có tên, đó là thấy. Thấy pháp không do tạo tác, pháp chưa làm ra, đó là thấy. Không có kẻ tạo hóa, chỉ khởi cái tưởng không tên, đó là thấy. Đát-tát-a-kiệt (phiên âm chữ Phạn Tathāgata, tức Như Lai, một danh hiệu của Phật) làm việc làm không tạo tác, đó là thấy." Xá-lợi-phất hỏi: "Trong cái thấy ấy có đi có lại không?" Bảo Lai đáp: "Vì không có đi lại nên mới là thấy. Nếu có đi lại thì không phải là thấy, đó là thấy điên đảo (đảo kiến: cái thấy sai lầm, ngược với sự thật)."

 Xá-lợi-phất hỏi Bảo Lai: "Có ai đã đoạn được luân môn (cửa của bánh xe luân hồi, tức vòng sinh tử xoay vần không dứt) chăng?" Bảo Lai đáp: "Bậc Tát-bà-nhã (phiên âm chữ Phạn sarvajña, trí biết hết tất cả, tức trí tuệ của Phật) đã thấy cánh cửa không hình tướng, đó là đã đoạn luân môn. Đã là không thì có thể đạt giải thoát; không có người giải thoát thì có thể đạt tới cái không. Ví như hư không, không chỗ nào không vào được. Vì sao? Vì nó hoàn toàn không có chỗ nào để dùng, nên chỗ nào cũng vào được. Vì đã giải thoát ngay từ gốc nên bánh xe kia không còn xoay."

 Bồ tát Đàm-ma nói với Bảo Lai: "Những người mới học, tôi muốn khiến họ đều đạt được pháp này." Bảo Lai đáp: "Muốn được không định (thiền định an trú trong cái thấy rằng mọi vật vốn không có tự tính) thì phải làm chín pháp. Một là quyết định khiến người mười phương (khắp mọi phương: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng phụ, trên, dưới) đều thành bồ tát. Hai là thấy các ý xấu thì khiến tâm không khởi theo, đó là định. Ba là thấy sự khổ nhọc trong ngũ đạo (năm đường chúng sinh luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) mà muốn cứu thoát hết, đó là định. Bốn là trên con đường ngu si không khởi ý niệm 'ta' và 'của ta', đó là định. Năm là thấy những ai chưa sáng hiểu thì muốn khiến họ đều sáng, đó là định. Sáu là công đức đã làm đều khiến không mất, đó là định. Bảy là nhìn người mười phương đều bình đẳng, đó là định. Tám là quán xét những điều vừa ý sinh ra trong tương lai và quá khứ mà không còn khởi nhận biết phân biệt về chúng, đó là định. Chín là khiến người trong các cõi Phật đều để chí vào ý bồ tát, không lay chuyển, từ đó mau được tam muội, đó là định."

 Bồ tát Di-lặc (vị bồ tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) thưa Phật: "Những người nay có mặt trong hội, ai mà không phát tâm A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ-đề (phiên âm chữ Phạn anuttara-samyak-saṃbodhi: sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột, tức quả vị Phật)?" Phật bảo Di-lặc: "Xưa vào thời Phật Sa-hà-lâu-đà, ta mới phát ý (phát tâm cầu đạo Phật), bị cấu bẩn (phiền não) che lấp nên không được trí tuệ lớn. Ta chỉ nghe nói bồ tát hễ phát ý là sẽ được đến chỗ ấy. Ta chỉ tưởng về cái không mà không gặp được thầy giỏi, không được ổ-hòa-câu-xá-la (phiên âm chữ Phạn upāya-kauśalya: sự khéo léo dùng phương tiện, biết tùy hoàn cảnh chọn cách thích hợp để tu tập và giáo hóa). Ta xa lìa thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu), bị vua dục vọng lừa dối, ý chấp dính không dứt, đánh mất ba-la-mật (phiên âm chữ Phạn pāramitā, nghĩa là 'đến bờ bên kia': các hạnh tu đưa đến giải thoát như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định, trí tuệ)."

 "Ta chìm đắm sáu mươi hai kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài), về sau mới gặp Phật Pháp Tự Nhiên. Ngài dứt các mối nghi của ta, ta đạt được bản vô (cái vốn không: bản tính thật của mọi vật vốn không có tự thể). Đứng vững trong cái không thì các gốc rễ (phiền não) liền đoạn (?). Ta thấy được cửa trí tuệ, được trạng thái không lay động. Từ đó chuyển sang tu hành, liền đoạn được pháp luân (ở đây chỉ bánh xe xoay vần của các pháp, tức vòng sinh tử) (?). Rồi ta theo bậc Chính giác (bậc giác ngộ chân chính, tức Phật) thọ nhận tam muội này. Tuy sáu mươi hai kiếp đã phát ý mà chẳng có ích gì đối với pháp; về sau gặp Phật Pháp Tự Nhiên, mới được cây lớn (?) và lại phát ý. Lúc phát ý có chín mươi ức người cùng phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ-đề."

 Bồ tát Di-lặc thưa Phật: "Người mới phát ý có mấy pháp?" Phật đáp: "Có chín pháp. Một là xa lìa chốn đông người, thường để chí nơi vắng lặng. Hai là được thiện tri thức, theo đó nhận pháp mà không để mất. Ba là xa bạn xấu, không cùng làm việc với họ. Bốn là thường xa lìa năm thứ: một là sa-môn (người xuất gia tu hành) xấu; hai là bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, người lo việc tế lễ ở Ấn Độ xưa) xấu; ba là hoàng môn (người bị thiến, hoạn quan) xấu; bốn là bò dữ, ngựa dữ; năm là rắn, bò cạp (?) và côn trùng độc. Năm thứ này không nên dính líu. Khi chưa đắc đạo, chúng khiến người ta sa vào nê-lê (địa ngục), cho nên phải xa chúng."

 "Năm là người mới phát ý mà có tâm cầu quả La-hán hay Tích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời, chỉ lo giải thoát cho mình) thì nên tránh xa; phải nhận biết các ma sự (những việc do ma quấy phá, gây trở ngại cho việc tu hành) và không cùng làm. Sáu là dù chỉ trong mộng cũng thấy Phật nói pháp sâu xa. Bảy là chỉ vì pháp mà phát ý, không phải vì ăn uống. Tám là không nên hay tụ họp với lòng mong cầu điều gì. Chín là giữ tâm bình đẳng với mười phương, bình đẳng với tam muội, để chí muốn ngồi tòa Phật mà không sợ hãi. Đó là chín pháp."

 Khi Phật nói điều này, sáu vạn vị ái dục thiên tử (các vị trời thuộc cõi còn ham muốn) đều được tam muội này. Chư thiên bay giữa không trung, đều nói: "Hay thay, hay thay! Được nghe pháp này, phúc đức vô lượng." Bồ tát Di-lặc thưa Phật: "Các thiên tử này được nghe pháp này là nhờ công đức của chính họ, hay nhờ oai thần của Phật?" Phật đáp: "Các thiên tử nay được nghe điều này là vì đời trước đã thờ hai vạn vị Phật, cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật hay bậc thánh còn lại sau khi hỏa táng) nhiều như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo). Tuy có phúc ấy nhưng không ích gì cho việc đạt nê-hoàn (phiên âm chữ Phạn nirvāṇa, tức niết-bàn: trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Nay nghe tam muội này thì phá bỏ phúc trước. Vì sao? Phúc gieo trồng đời trước đều có sinh có diệt; còn tam muội này lấy cái không mà phá cái có."

 Di-lặc lại hỏi: "Người nghe tam muội này, về sau sẽ không còn bị hư hoại, tiêu diệt nữa chăng?" Phật đáp: "Tam muội này rốt cuộc không thể hư hoại. Vì sao? Tam muội là chỗ không có tên gọi, không có tưởng, không có niệm, không có hình, không có thức (sự nhận biết phân biệt), không có oai thần, không có chỗ để từ trói buộc (của phiền não) mà tìm giải thoát. Tam muội thanh tịnh: cái này không đến cái kia, cái kia không đến cái này. Không có chỗ của nguyện, của tưởng hay phi tưởng. Không có tạo tác. Trong huyễn hóa không có chỗ có hình. Không có sinh tử, không có chỗ đoạn hay không đoạn. Chỉ có tên, chỉ có tiếng vang, chỉ có chỗ mở ra trí tuệ. Trí tuệ không có chỗ đến, không có đồ chứa do tạo ra. Vì thế không thể phá, không thể diệt. Đó là chỗ không có sắc (hình chất), đối với dục không có chỗ khởi thức, không có chỗ khởi hành động, không nhận các vị, không có hình, không ra không vào, không có chỗ sinh, không có chỗ ứng. Lặng lẽ không động, không có bờ mép giới hạn, không thể phá hoại. Kẻ muốn phá hoại nó chính là gốc của sự ngu si lớn, là cửa của sinh tử."

 "Lại nữa, Xá-lợi-phất, có năm điều không ngay thẳng, không nên theo làm. Một là không nên chấp rằng pháp có hai. Hai là không nên đối với pháp mà có chỗ khởi. Ba là không nên bày ra phải trái của các pháp vốn không có tên. Bốn là không nên đối với tương lai và quá khứ mà có chỗ thấy. Năm là các pháp không thể đoạn (?). Đó là năm điều. Bồ tát được pháp không đi không đến này thì mau được A-nậu-đa-la-tam-da-tam-bồ-đề."

 Tu-bồ-đề (một đại đệ tử của Phật, giỏi hiểu về tính không) thưa Phật: "Nếu có người nghĩ đến khổ và vui thì không lìa khỏi khổ vui; đó là hai pháp (cái thấy chia đôi, đối đãi). Bồ tát thì không lìa ở giữa, không lìa ở trên, không lìa bằng cách thoát ra, ở giữa cũng không có gì để lìa (?). Đối với việc làm thì xa cái không làm (?). Đó là việc làm; chỗ khởi của nó như huyễn, lấy huyễn mà thoát huyễn. Trong huyễn không có huyễn, trong huyễn không có tên. Như vậy cũng không nhờ pháp mà được độ, cũng không lìa pháp mà được độ. Trong giải thoát lại giải thoát; đó là không có chủ, chỉ có tên mà thôi. Đối với chữ không có người biết tên; đó là pháp luân (bánh xe xoay vần của các pháp) đã đoạn (?)."

 Xá-lợi-phất nói: "Pháp luân vốn thanh tịnh, không có gì. Ai là người đoạn bánh xe?" Bảo Lai đáp: "Không biết bánh xe có chỗ ở, đó chính là đoạn."

 Phật nói: "Tham đắm các pháp vừa ý là gốc của sinh tử. Diệt pháp cũng là việc làm không trói buộc; việc làm không tạo tác ấy là không lìa việc làm. Lìa tham đắm những điều vừa ý thì là không có ai đoạn. Không tham, không khởi, đó chính là đạo: không có vừa ý hay không vừa ý, không có sinh hay không sinh, không có biết hay không biết, không có chết hay không chết, không có đoạn hay không đoạn, không có xa hay không xa. Các điều vừa ý hay không vừa ý thì chỗ trụ là không tưởng; lại lìa cả cái không tưởng. Điều nghĩ là không nghĩ, điều nói là không nói. Nê-hoàn không diệt, lìa cả cái không diệt; nê-hoàn không hình, lìa cả cái không hình. Nê-viết (một cách phiên âm khác của niết-bàn) là diệt hết mà không có gì để hết. Các pháp vắng lặng, lìa cả cái vắng lặng. Các pháp không có vừa ý hay không vừa ý, không có gì mất đi."

 "Đối với trí tuệ thì lìa gốc, không phải tên, không có tưởng. Điều sáng tỏ thì không có gì để sáng tỏ. Giữa sáng và tối không có cái biết nhau; giữa ngu si và trí tuệ không có cái vào nhau. Trong đạo không có người đắc đạo. Hoặc khổ hoặc vui không có cái nhận biết nhau. Chỗ khởi không có gì để tưởng. Trong thanh tịnh không có khó dễ. Điều độ không có chủ. Chỗ đến không có cái lìa nhau. Các pháp chẳng phải tên, lìa cả chẳng phải tên. Sự độ như nước chảy. Đối với tên không có cái xoay chuyển. Những điều như thế đều chính là đạo. Phật dùng tam muội độ người theo như ý họ, lấy muôn vật mà tự trang nghiêm; nhưng sự trang nghiêm ấy không có hình: trang nghiêm cái thấy điên đảo, trang nghiêm vua của các điều vừa ý, trang nghiêm cái tưởng và phi tưởng mà thôi (?)."

 Bồ tát Văn-thù-sư-lợi (vị bồ tát tượng trưng cho trí tuệ) thưa Phật: "Các vị trời và người đến trong hội này, có bao nhiêu người được tam muội này?" Phật bảo Văn-thù: "Trời và người trong hội hôm nay, tất cả đều được tam muội này, đạt công đức này, đều sẽ thành Phật, sẽ nhận lời thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) của bậc Tôn quý, đoạn tuyệt năm đường." Lúc ấy những người trong hội nghe lời Phật nói, tám nghìn ức trời và người đều được vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), liền bay lên hư không, cách mặt đất ba trăm trượng (trượng: đơn vị đo dài, khoảng ba mét). Trên thân mỗi người có muôn ức hoa hương. Rồi họ trở xuống, cúi đầu lạy sát chân Phật.

 Bồ tát A-lâu và bồ tát Ha-đề đứng dậy khỏi chỗ ngồi, thưa Phật: "Các bậc thượng nhân (người cao quý) này bay giữa không trung, hoa hương trên thân từ đâu mà ra?" Phật đáp: "Ví như tấm lụa sạch vốn tự trong sạch, đem nhuộm năm màu thì màu nào cũng tươi đẹp. Lụa vốn sạch, màu vốn cũng sạch; nhờ nhân duyên (sự gặp gỡ, kết hợp của các điều kiện) của hai thứ mà được sáng đẹp. Màu cũng không vào lụa, lụa cũng không vào màu; nhờ nhân duyên trong sạch mà hiện rõ ra. Bồ tát vì thanh tịnh nên mới có hoa hương; nhân duyên của nó cũng như vậy. Bồ tát cũng không ở trong hoa hương, hoa hương cũng không dính vào bồ tát. Trời và người dứt được niệm tưởng, đạt pháp trí tuệ sáng suốt thì liền có hoa hiện ra; do hoa trong sạch nên nhân duyên khởi lên mà thôi. Pháp cũng như vậy: người không trụ chấp thì thành tựu các công đức; người tu hành mà trụ vào tưởng thì mở cửa sinh tử."

 "La-hán và Tích-chi Phật sở dĩ chỉ lo xa lìa năm đường là do mười cái thấy điên đảo. Một là thấy các công đức đều là lời nói (?), đó là thấy điên đảo. Hai là thấy khổ nhọc trong năm đường mà muốn vào nê-hoàn, đó là thấy điên đảo. Ba là thấy muôn vật vô thường mà muốn mau lìa bỏ, đó là thấy điên đảo. Bốn là cầu an ổn nơi gốc, mà gốc vốn tự không có gốc, đó là thấy điên đảo. Năm là biết rằng ra thì không có khe hở, vào thì không có chỗ, đời vốn tự không có lối ra mà vẫn cầu ra không thôi, đó là thấy điên đảo. Sáu là La-hán lúc nhập nê-hoàn, trong thân tự phát ra lửa, mà lửa cũng không có chỗ; vậy mà lại khởi tưởng rằng lửa từ trong thân phát ra tự đốt mình; vì thế biết sinh tử chưa dứt, đó là thấy điên đảo. Bảy là gốc ngọn không thể cùng tận mà tự cầu cho cùng tận, đó là thấy điên đảo. Tám là muốn trong nê-hoàn diệt sạch các điều ác, không biết chúng không có chủ mà lại muốn diệt, đó là thấy điên đảo. Chín là bố thí mà không khiến mọi người phát ý cầu đạo, chỉ muốn pháp không bị đoạn, đó là thấy điên đảo. Mười là đối với khổ và vui không giữ hạnh trong sạch bình đẳng, lại nói có hai pháp, đó là thấy điên đảo. Người tu đạo bồ tát phải biết những điều này mà mau lìa bỏ."

 Phật bảo bồ tát A-lâu, bồ tát Ma-đề và các vị khác: "Các vị trời và người có mặt trong hội hôm nay đều là người thuở xưa vào thời Phật A-ha-nậu. Nay ở trước ta, những người đều được biệt (tức thọ ký) ấy, đời trước đã thọ nhận tam muội này ở chỗ sáu vạn vị Phật, cho nên nay ở đây được thọ ký. Về sau, khi pháp của ta sắp đoạn tuyệt, trong số họ sẽ có bốn mươi vạn người giữ pháp còn mãi, khiến không đoạn tuyệt. Sau đó rất lâu sẽ có sa-môn xấu, hoặc những kẻ phá giới, sẽ phá hoại pháp của ta."

 Tu-bồ-đề thưa Phật: "Những bồ tát nào hộ trì pháp khiến không đoạn tuyệt?" Phật bảo Tu-bồ-đề: "Bốn mươi vạn bồ tát ấy đều trụ ở địa thứ tám trở xuống (địa: các bậc trên đường tu của bồ tát, gồm mười bậc), đối với pháp có ý gánh vác nặng nề (?); đó là hộ trì pháp khiến không đoạn tuyệt." Tu-bồ-đề thưa Phật: "Thế nào là kẻ phá pháp? Xin Phật nói cho." Phật bảo Tu-bồ-đề: "Nếu có người đã được quả La-hán, Tích-chi Phật, hoặc sa-môn, cùng trời và người, khởi ý xem pháp là gánh nặng, lấy pháp cầu danh tiếng, phá rối trí tuệ gốc, tự ý thêm bớt pháp, giải thích lan man như cành nhánh, lấy giả lẫn vào thật, dùng tài biện luận làm rối đạo, không suy xét trí tuệ về tính không mà chỉ lo tô vẽ trang sức; nghe nói có thể thành Phật thì để chí muốn vượt lên chiếm lấy, không biết ổ-hòa-câu-xá-la mà không siêng gieo trồng đức hạnh — đó là giặc của pháp, kẻ phá đạo của ta."

 Trời A-tu-di, trời Phan-na-đề, trời Đề-lâu-ni, trời Câu-thuộc-đề, trời Thi-na-lợi cùng thưa Phật: "Chúng con nguyện trọn đời quy theo người giữ pháp, nghìn ức vạn kiếp không lúc nào nghỉ, xin thường khiến chúng con được tam muội này." Phật nói: "Người có đức phụng hành tam muội, làm đúng pháp không sai thì mau thành Phật. Người phát ý tu tam muội này, ví như trên trời Nê-hoàn (?) có một thứ báu là vua trong các báu, quý nhất trong các báu trên trời dưới đất; có Phật ra đời thì báu ấy mới hiện, tên là ngọc tinh ma-ni (ma-ni: ngọc báu như ý, cầu gì được nấy). Ai được ngọc này, đặt trong đồ đựng hoặc cầm trong tay, nhìn ra bốn phía, thì muốn giữa không trung mưa xuống bao nhiêu ngày đều được; châu báu hướng đến đâu không gì là không như nguyện. Viên ngọc báu tôn quý ấy không nên tham giữ tiếc rẻ, mà nên mưa khắp tam giới (ba cõi chúng sinh: cõi còn ham muốn, cõi chỉ còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) cho mọi người được báu. Đức của tam muội này cũng như vậy."

 Vua La-duyệt-kỳ (thành Vương Xá, kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa) thưa Phật: "Phật là bậc tôn quý giúp đời, là người dẫn đường lớn, thường có lòng đại từ cứu giúp mười phương. Xin dùng ngọc báu mưa xuống cõi nước con, để nhân dân khắp nơi đều được phúc lợi." Phật liền cười, ánh sáng thần diệu rực rỡ. A-nan (đệ tử thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) sửa lại áo, đến trước thưa Phật: "Phật không cười vô cớ, xin cho nghe ý ấy." Phật bảo A-nan: "Ông thấy vị vua này chăng? Vua muốn được ngọc báu trên trời Nê-hoàn để mưa xuống La-duyệt-kỳ, khiến mọi người đều giàu có, mà không biết rằng tam muội của Bảo Lai đã có được báu ấy rồi." Phật nói với vua: "Vua có thấy nhân dân trăm ngày không ăn mà ai cũng được yên ổn, lấy pháp làm món ăn chăng? Lại các phụ nữ hóa thành nam giới. Lợi ích của pháp ấy chẳng phải lớn sao?" Vua vui mừng, liền tháo ngọc báu rải lên Phật và các bồ tát; ngọc hóa thành lọng hoa bày giữa không trung, trong đó đều có trăm nghìn thứ âm nhạc. Vua càng hớn hở, quên cả nghĩ đến ăn uống.

 Vua thưa Phật: "Lọng hoa này từ đâu mà ra?" Phật đáp: "Từ chỗ không có chỗ mà ra." Lại hỏi: "Chỗ không có chỗ từ đâu ra?" Phật đáp: "Từ chỗ không khởi mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không khởi từ đâu đến?" Phật đáp: "Từ chỗ không sinh mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không sinh từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không động mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không động từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không tạo tác mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không tạo tác từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không tên mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không tên từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không sinh mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không sinh từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không âm thanh mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không âm thanh từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không hai mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không hai từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ không hình mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không hình từ đâu đến?" Đáp: "Từ tự nhiên mà đến." Lại hỏi: "Tự nhiên từ đâu đến?" Đáp: "Từ huyễn hóa mà đến." Lại hỏi: "Huyễn hóa từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ lìa huyễn hóa mà đến." Lại hỏi: "Chỗ lìa huyễn hóa từ đâu đến?" Đáp: "Từ chỗ lìa cả cái không huyễn hóa, chỗ không có cái biết nhau mà đến." Lại hỏi: "Chỗ không có cái biết nhau từ đâu đến?" Phật đáp: "Vì thế mới là các pháp."

 Vua nghe lời Phật càng vui mừng lớn, thưa Phật: "Các bồ tát này từ phương xa đến, con xin mời tất cả ngày mai đến cung." Phật liền nhận lời, các vị đều nhận lời mời. Vua liền về cung sửa soạn đồ cúng dường; hai bên đường giăng màn trướng, cờ phướn rực rỡ; trong cung đều lấy châu báu làm chỗ ngồi; phu nhân và các thể nữ giữ trai giới (giữ giới, ăn chay, sống thanh tịnh), hết lòng cung kính. Hôm sau Văn-thù, Bảo Lai cùng các bồ tát cùng đến cung vua. Bồ tát Bảo Lai nhường Văn-thù và nói: "Các bậc thượng nhân hôm nay nên vào trước." Các bồ tát nói: "Ngài thì đối với trí tuệ không có chỗ, đối với ý không có hình, đối với niệm không có tưởng, đối với pháp không có gì để ban, mà điều ban không lìa đạo; ngài đã đoạn pháp luân, đối với pháp không niệm tưởng, không nhiều ít. Người như thế cho nên là bậc tôn quý, thâm nhập nhiều vào quyền biến (phương tiện linh hoạt để giáo hóa). Đối với Tát-vân-nhã (một cách phiên âm khác của sarvajña, trí biết hết tất cả) không có cái biết nhau, đã khoác áo giáp pháp, đối với tam muội không thêm không bớt. Đó là bậc tôn quý, nên đi trước."

 Bồ tát Bảo Lai đáp: "Các bậc thượng nhân hôm nay tuổi cao đức lớn, vì thế là bậc tôn quý, nên vào trước." Các bồ tát nói: "Tuổi của chúng tôi cũng như cây khô, gốc rễ đã chết, không có hoa lá, ít khi che bóng được cho ai, đối với đời là mỏng manh. Ngài tuy còn trẻ mà thâm nhập trí tuệ rất sâu, ví như cây báu, ích lợi cho đời rất nhiều. Vì thế ngài là bậc tôn quý, nên đi trước." Khi đã vào cung, các vị đến chỗ ngồi. Chư thiên ở trên trổi nhạc làm vui. Vua sai phu nhân và các thể nữ đốt các thứ hương quý, dâng đồ cúng dường. Ăn uống xong, vua hỏi Bảo Lai: "Nay con muốn được thấy chư Phật mười phương, phải làm pháp gì mới được thấy?"

 Bảo Lai đáp: "Muốn thấy chư Phật thì phải làm chín pháp. Một là nhìn chư Phật mười phương không khác gì nơi đây. Hai là nhìn đạo không có lối đi. Ba là nhìn mọi người không có ai là người được thoát. Bốn là nhìn cơm ăn như vật do huyễn hóa mà thấy. Năm là biết ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc — thân thể vật chất; thọ — cảm giác; tưởng — tri giác, hình dung; hành — tâm tạo tác; thức — sự nhận biết phân biệt) không có thức và tưởng. Sáu là biết lục tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), quán chúng như huyễn. Bảy là biết điều mình quán thấy chỉ là cái thấy điên đảo. Tám là trong pháp mà bố thí rộng lớn. Chín là biết điều bố thí là không có gì bố thí. Đó là chín pháp. Làm trống rỗng ý mình, nhìn mọi thứ bình đẳng, không có bên này bên kia; chí vắng lặng, được định trong sạch; không thấy gì cả thì thấy khắp chư Phật." Lúc ấy Phật khen Bảo Lai: "Hay thay, hay thay! Đúng như lời ông nói." Phật nói bài tụng (bài thơ tóm ý giáo pháp):

 Thường nên nguyện trong kiếp này, sinh ra đâu cũng thường gặp bậc Tôn (Phật);

 Theo ngài nhận trí tuệ lớn, thường trừ gốc rễ ái dục.

 Không tham cũng không ghen, ý xấu không còn sinh;

 Mới ở nơi vô số Phật, được nghe tam muội này.

 Vào trong ba nghìn cõi (tam thiên: ba nghìn đại thiên thế giới, tức vô số thế giới), thường tu tam muội tôn quý;

 Không tham đối với mọi người, những châu báu họ có.

 Pháp không do năm ấm, cũng không lìa chỗ ấy;

 Từ quán xét được tên giải thoát, tất cả đều như thế.

 Từ quán xét được vui mừng, phát ý mà không chỗ sinh;

 Chỗ ấy đã như thế, nên là Thiên Trung Thiên (trời trong các trời, danh hiệu tôn xưng Phật).

 Nếu ở trong ba cõi, không sinh cũng không chết;

 Nê-hoàn và nê-viết (đều là tên gọi niết-bàn), tất cả đều không có ấy.

 Ý không nên nghĩ tà, để việc làm thành trái pháp;

 Nếu ở trong ba cõi, giữ tâm khiến không khởi.

 Âm thanh có tiếng vang đáp lại, trong ngoài thảy ứng nhau;

 Không khởi, thảy vắng lặng, các pháp cũng như vậy.

 Ba nghìn cõi Phật, tên gọi đều như thế;

 Không nghe cũng không thấy, chẳng phải điều pháp (thường) bàn được (?).

 Tam muội không so đo tính toán, lấy con số mà giữ làm nhiều;

 Người trí hiểu lời này, thành Phật không chỗ cố định.

 Pháp thảy đều trong sạch, rộng lớn không gì sánh;

 Thường làm nước không bờ, chở che khắp ba nghìn cõi.

 Ý nguyện đà-lân-ni (phiên âm chữ Phạn dhāraṇī, tổng trì: năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn giáo pháp, không quên mất), phát ý không ai vượt trước;

 Pháp đã như thế, tất cả nên phụng hành.

 Ta nhớ lúc cầu pháp, từ bao nhiêu kiếp đến nay;

 Chí ý thường lìa nhà, đối với dục không cầu gì.

 Thường nương thiện tri thức, được đứng vững trong chính pháp;

 Lúc ấy trong đại hội, được nghe tam muội tôn quý.

 Ý thảy vui mừng lớn, liền đứng giữa hư không,

 Cách mặt đất một trăm bốn mươi trượng, chắp tay bên cạnh Phật.

 Nay các bồ tát đang ngồi đây, nhận thọ ký cũng như vậy;

 Ý họ càng vui mừng, được nghe các tam muội.

 Liền từ một cõi Phật, bay đến trước chư Phật;

 Không động cũng không lay, mà chấn động khắp các cõi.

 Long vương (vua loài rồng) rất vui mừng, liền mưa muôn loại hương;

 Hóa thành các ao nước, lên tới khắp ba nghìn cõi.

 Hoa hương tự nhiên đến, gió lộn xộn tự nhiên sinh;

 Trăm thứ âm nhạc, thảy dừng giữa không trung.

 Bấy giờ bồ tát Bảo Lai hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Nay hoa hương này từ cõi khác đến, cùng các âm nhạc đến trong hội, là do oai thần của Phật hay do sức của bồ tát?" Văn-thù đáp: "Sức thần biến mà Phật và bồ tát có được đều không thể thấy biết. Nhạc (chữ này vừa có nghĩa là âm nhạc vừa có nghĩa là niềm vui) này là nhạc không tên. Chỗ nào cũng có tiếng pháp, là chỗ không tên. Nhạc ấy là chỗ của niềm vui (?). Mọi thứ có đều như huyễn hóa, đó là nhạc. Không có hai pháp, đó là nhạc. Đối với La-hán và Tích-chi Phật đều muốn độ họ, đó là nhạc. Thấy người theo đạo khác thì đều muốn khiến họ thành Phật, đó là nhạc. Điều độ không có chủ, đó là nhạc. Mọi chỗ đều không có gì, không khởi gì, đối với tam muội không xem là gánh nặng, đó là nhạc. Mọi chỗ đều không có tên, đó là nhạc. Mọi thứ có đều như huyễn hóa, đó là nhạc. Chỗ không phải âm thanh, chỗ không có sinh, đó là nhạc. Điều pháp ban là không có gì ban, đó là nhạc. Trong cõi đại thiên không có chỗ cố định, đó chính là nhạc. Khiến mọi người được tin rằng không có gì để được, đó là nhạc."

 "Ba thời tương lai, quá khứ, hiện tại đều hết mà không có gì hết, đó là nhạc. Khiến trở về gốc, không có gì để thấy, đó là nhạc. Thấy pháp luân là không thấy gì, đó là nhạc. Trong ba nghìn cõi tất cả bình đẳng, đó là nhạc. Ở ba nghìn cõi mười phương dựng kho tàng pháp, đó là nhạc. Các cõi mười phương chỉ có tên, đó là nhạc. Sắc và dục hợp nhau (?), đó là nhạc. Đối với tên chữ không có chủ, đó là nhạc. Không bờ mép, tất cả vắng lặng, đó là nhạc. Mọi cái sáng hợp với cái tối, đó là nhạc. Mọi việc làm không mất giới, đó là nhạc. Mọi điều nghĩ không lìa tam muội, đó là nhạc. Báu hư không, độ vô cực (vượt qua đến bờ bên kia không cùng tận, tức ba-la-mật), đó là nhạc. Các trí tuệ giác ngộ không có chỗ, đó là nhạc. Mọi điều vừa ý, đó là nhạc. Mọi lời thọ ký không có người nhận, đó là nhạc. Trong ba cõi không ai sánh bằng, đó là nhạc. Ham pháp mà không tiếc mạng, đó là nhạc. Mọi cái sáng khiến sáng thêm, đó là nhạc. Mọi thứ có chỉ là thấy điên đảo, thấy được cái chân chính, đó là nhạc. Bố thí không mong đền đáp, đó là nhạc."

 "Ý vô cùng làm người lái thuyền lớn, đó là nhạc. Vườn không bờ, giải thoát không cùng, đó là nhạc. Ý vắng lặng, đó là nhạc. Không có chỗ định (?), đó là nhạc. Các cửa tam muội không có điên đảo, đó là nhạc. Không lắng nghe cũng không nghe thấy, đó là nhạc. Mọi điều nghĩ chẳng phải ý chính (?), đó là nhạc. Mọi người không ai là người được thoát, đó là nhạc. Mọi sự độ ví như huyễn, đó là nhạc. Tam muội có ngay từ khi mới phát ý, đó là nhạc. Các bồ tát từ đâu đến cũng không có chỗ, đó là nhạc. Các bồ tát ở trong ý sinh ra mà đến mười phương, đó là nhạc. Không phải xanh vàng trắng đen, không có lối đi, đó là nhạc. Như vậy đó, Bảo Lai, muốn biết oai thần, âm nhạc và niềm vui của Phật và bồ tát thì là như thế." Bồ tát Bảo Lai nói bài tụng:

 Ý của Văn-thù-sư-lợi, trí tuệ tôn quý không ai vượt trước;

 Điều ngài bố thí che khắp ba nghìn cõi, trí ngài ai cũng tôn kính.

 Oai thần ngài thi hành, trừ sạch trong ba nghìn cõi;

 Các niềm vui không ham muốn, chỉ vì người chưa thoát mà bố thí.

 Niềm vui trong pháp là lớn nhất, trong huyễn hóa không người được độ;

 Điều bố thí là trao niềm vui của pháp, như hư không, không người được độ.

 Pháp cùng niềm vui đi đôi, không có báu nào hơn thế;

 Điều vui không có chủ, như hư không, không có chỗ.

 Vào sâu các điều vi diệu, thấu rõ hết mọi người;

 Khiến họ được pháp lớn, dứt gốc khổ nhọc.

 Tất cả người thế gian, đều có ý chưa hiểu;

 Lấy pháp làm ý giác ngộ, lấy trí tuệ cứu tất cả.

 Lúc ấy Phật từ xa vì bồ tát Bảo Lai nói bài tụng:

 Lìa không, chẳng phải tưởng; là tưởng, chẳng phải không; đối với pháp không khởi —

 ấy chính là khởi. Thường nên giữ ý mềm mỏng, trong sạch không có gì.

 Sắc và dục cùng hợp, không có cái vào nhau; điều nói không có hình,

 mà không lìa có hình. Pháp do nhân duyên như mộng, điều vừa ý không có đáy.

 Đó là vắng lặng mà lìa vắng lặng, không lìa, không tạo tác; các pháp không có chủ,

 điều vừa ý như huyễn, hoàn toàn không nhận gì; pháp không có gì để bỏ.

 Việc làm là thấy điên đảo (?), tất cả đều như vậy; chẳng phải sắc, lìa sắc,

 là sắc mà không lìa; pháp ấy như sắc, chỗ ấy như vậy.

 Không phải âm thanh mà là tiếng vang; không nghe, không thấy, không lắng nghe, không nhìn;

 Mọi thứ có như thế; trong huyễn không có tên, tự nói là đúng.

 Pháp không có tính toán ấy; điều độ như thế; trong huyễn không có thấy,

 điều thấy lìa cái thấy; lìa tham các dục, chẳng phải khuôn phép của pháp (?).

 Đối với dục không cấu bẩn, không dính không lìa; thấy chân thật như vậy

 thì không có người thấy; trong sạch mà lìa trong sạch; mười phương không tạo tác.

 Điều vừa ý như là thật, mà như huyễn, không có chủ.

 Bồ tát Bảo Lai hiểu điều Phật nói, liền ở trong cung nói bài tụng:

 Nghi gốc mà không hiểu, cho rằng pháp đều như thế; bản vô thường còn mãi.

 Nghi trí tuệ cũng như thế; đối với tưởng không mệt nhọc, thức và niệm không khổ.

 Nêu tên, bám chữ, không phải người cầu pháp; đối với gốc thì không như vậy.

 Không trở lại, không phải; điều vừa ý là không vừa ý; xa lìa cái không vừa ý.

 Thoát khỏi sinh mà không diệt, ấy chính là diệt; đối với diệt không tưởng,

 đó là chẳng phải diệt; đối với pháp không sinh, cũng không tưởng là thành.

 Vì sao vậy? Các pháp đều không; cũng không cầu nói

 rằng ta lìa nê-hoàn. Vì sao vậy? Vì gốc ngọn đều trong sạch.

 Không cùng tận mười phương, nêu ra làm chứng; có lời nói "đây là ta",

 ấy chính là chứng. Không nên nghĩ xa xôi, nghĩ đến mười phương.

 Pháp không có hai pháp, liền được không tên; pháp chẳng phải suy tưởng

 mà có thể đạt được; khởi hành như thế thì không thấy pháp tôn quý.

 Cốt phải hiểu trí tuệ, đối với điều vi diệu không sợ; tu sâu mà không làm chủ,

 có thể gọi là cửa diệt.

 Bồ tát Bảo Lai hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Những người mới phát ý đang ở trong hội, tôi muốn khiến họ được pháp vô cực, phải làm sao để đạt?" Văn-thù đáp: "Đối với tưởng mà không tạo tác thì được pháp vô cực." Lại hỏi: "Thế nào là không tạo tác tưởng?" Văn-thù nói: "Phải đạt chín pháp báu. Một là ý không có chỗ ở, đó là báu. Hai là quán pháp không có chủ, đó là báu. Ba là không thấy có tương lai và quá khứ, đó là báu. Bốn là đối với pháp không có người tạo tác, đó là báu. Năm là điều bố thí chỉ bố thí kinh pháp, đó là báu. Sáu là thấy khổ nhọc trong năm đường mà không xoay chuyển theo trong đó, đó là báu. Bảy là điều giác ngộ không xa ổ-hòa-câu-xá-la, đó là báu. Tám là thấy thẳng các pháp, không chấp pháp có hai, đó là báu. Chín là đến nê-hoàn cũng thấy như huyễn, đó là báu. Đó là chín pháp báu." Rồi Văn-thù-sư-lợi nói bài kệ (bài thơ tụng giáo pháp):

 Đối với điều vừa ý không ham muốn, chỗ trụ không có tên cố định;

 Như hư không không cấu bẩn, Phật cười, không gì là không được.

 Cười cái không mà không lìa ngọn, như gốc vốn không có người cười;

 Đã trụ nơi tên của các pháp, tất cả đều như nụ cười.

 Gốc ngọn đều tự nhiên, không có người đi lại;

 Cười thì có đáp lại, không đáp lại thì cũng không cười.

 Pháp thì đều là một, đã cười liền có hai;

 Đối với hai không có tên chữ, vì thế là bậc tôn quý.

 Cười mà không dính mắc gì, chỉ vì bố thí các pháp;

 Động mà không có gì động, vì thế là bậc tôn quý không ai trên.

 Cười mà không đáp lại, tất cả không có chủ;

 Nụ cười ấy không lìa gốc, vì thế là Thiên Trung Thiên.

 Cười mà không có chỗ khởi, chỉ vì cái thấy điên đảo thôi;

 Đối với pháp đều vắng lặng, vì vắng lặng vốn là không.

 Cười mà không lìa huyễn hóa, lấy huyễn hóa mà bố thí lớn;

 Trong huyễn hóa không nêu tên, vì thế mới là pháp.

 Đối với pháp không có điều ấy, chỉ vì người chưa thoát mà bố thí;

 Điều giải thoát không phải là giải thoát, Phật cũng như vậy.

 Nên trong đại hội, bàn việc độ mà không người được độ;

 Đối với pháp làm bố thí, không ai sánh bằng.

 Xá-lợi-phất hỏi Bảo Lai: "Muốn khiến tất cả người học ở mười phương đều được tổng trì các đà-lân-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn giáo pháp), phải tu pháp gì mới đạt được?" Bảo Lai đáp: "Phải làm ba mươi hai pháp báu. Một là muốn khiến tất cả người chưa phát ý đều được độ, như huyễn hóa không ngăn ngại. Hai là những ai chưa phát ý cầu đạo chân chính vô thượng thì đều khiến trụ trong chính pháp. Ba là nhìn ba nghìn đại thiên cõi nước bình đẳng không khác. Bốn là nếu có người trụ trong giới hạn thì khiến họ xa lìa các dục, ở trong cửa trí tuệ, không động không chuyển, đến được nê-hoàn. Năm là người ta nói có trời hay không có trời, chí vẫn không lay động lùi bước. Sáu là chí cầu đạo bền chắc, ý không khiếp nhược. Bảy là tất cả không có ai đến thọ sinh; nhìn tương lai và quá khứ không có hai. Tám là quán các tam muội, thiền định vắng lặng không có chỗ. Chín là mọi sự độ không có chủ, tất cả từ không đến không. Mười là chư Phật ba nghìn đại thiên, tôi đều theo nhận pháp."

 "Mười một là ở cõi phương khác, nếu có ai đến nghe kinh thì đều khiến được thọ ký. Mười hai là hoa hương của các cõi Phật, đến thì cũng không mừng, không đến cũng không cầu. Mười ba là khiến những người phát ý được trụ trong pháp. Mười bốn là đối với tương lai và quá khứ, ý không thêm không bớt; vì sao? Vì biết gốc vốn không hai. Mười lăm là muốn khiến mọi loài bò bay máy cựa (mọi sinh vật dù nhỏ bé nhất) ở mười phương đều giữ giới cấm, trọn không hề phạm. Mười sáu là ở mười phương không có tà niệm, chuyển ý trở về gốc thì hướng đến cửa trí tuệ. Mười bảy là không gì không nhẫn được, thường không có oán hận tà vạy. Mười tám là từ quán đến quán không có người được độ. Mười chín là như bản vô, không trụ, không có chỗ trụ cố định. Hai mươi là sự độ không có chủ, như hư không, không niệm tưởng."

 "Hai mươi mốt là đối với trí tuệ làm bố thí mà không ai nêu tên; đối với dục không dính mắc, liền từ đó được thoát. Hai mươi hai là lời nói không lìa sự đối đãi nhân duyên (?) mà làm bố thí, nên trong đại chúng các nước lớn độ người mà không ai là người thoát. Hai mươi ba là trong vô số cõi, bay đến cõi khác, ở trước chư Phật không có ngăn ngại. Hai mươi bốn là nhìn các cõi bình đẳng, không ai được thoát. Hai mươi lăm là trong sạch và ngu si cùng hợp, gốc vốn trong sạch không khác. Hai mươi sáu là ở trong cõi đại thiên làm chủ, làm cầu cống, khuyên người chưa giác ngộ, khiến từ tối tăm thấy ánh sáng. Hai mươi bảy là trong biển lớn làm người lái thuyền lớn, đưa chúng sinh qua bờ mà không chán mệt. Hai mươi tám là làm cái lọng không bờ che lấp các cấu bẩn. Hai mươi chín là làm ân huệ vô cùng, không lìa mười phương. Ba mươi là làm lòng đại từ bi bao bọc thấm nhuần tất cả, những ai chưa được độ đều sẽ được độ; vì thế gọi là Thiên Trung Thiên. Ba mươi mốt là thường giữ tâm bình đẳng, không thiên lệch, cứu giúp không ai sánh; vì thế gọi là Vô Thượng Tôn Hựu (bậc tôn quý che chở không ai trên). Ba mươi hai là lời bồ tát nói không lìa kinh pháp, khắp cõi đại thiên ai cũng được nghe như nhau; vì thế trong không trung tự nhiên sinh hoa. Đó là ba mươi hai pháp báu của bồ tát." Rồi bồ tát Bảo Lai nói bài tụng:

 Mười phương thảy như huyễn, tất cả đều vô thường;

 Pháp chân thật, chân lý chính đáng vắng lặng, diễn nói để độ chúng sinh.

 Có tưởng mà không lìa tưởng, tất cả thật ra vốn là không;

 Như hoa chưa trổ lá, màu sắc không gì sánh.

 Mọi điều chúng sinh ham muốn, lập làm vua của điều vừa ý;

 Trong các báu là bậc vô thượng tôn quý, hiệu là Thiên Trung Thiên.

 Nên trong đại hội, bàn việc độ người chưa thoát;

 Gốc ấy không thường trụ, nên gọi là bậc Thập Lực (Phật, bậc có mười trí lực, tức mười năng lực hiểu biết đặc biệt chỉ Phật mới có).

 Tất cả là thấy điên đảo, thế gian gọi đó là tối tăm;

 Điều vừa ý như huyễn, có thể cứu thoát trong mười phương.

 Hư không không có chỗ cố định, kho tàng của Phật đều ở trong đó;

 Lấy giải thoát mà không có người được thoát, nên dạy người mười phương.

 Các cõi Phật mười phương, hợp lại làm một nước;

 Tự nhiên các đại hội, đầy khắp mười phương.

 Phật là bậc giác ngộ tất cả, cười mà không rời dung mạo;

 Không rời sắc vàng ròng, để chỉ cho người chưa thoát.

 Làm người dẫn đường cho mười phương, ý không lìa Pháp Vương (vua của pháp, tức Phật);

 Bố thí mà không có gì bố thí, hoa rải khắp mười phương.

 Hoa sen lớn sắc vàng, đầy khắp hư không;

 Khởi tưởng mà làm hạnh, không trụ trong các cõi trời.

 Ý của Văn-thù-sư-lợi, rộng lớn không ai sánh;

 Khiến người được thọ ký thành đạo, đứng giữa hư không.

 Ý trí tuệ của Bảo Lai tôn quý, ánh sáng khắp trong cung;

 Trời và người được vừa ý, đều đến được cửa pháp.

 Các bồ tát mười phương, cảm động khắp các cõi;

 Nay các thiên tử trong hội, được nghe kinh tôn quý này,

 Thấy thấu suốt tất cả, bèn đến cung điện vừa ý.

 Hóa ra tòa giao lộ (tòa ngồi có màn lưới kết châu báu đan xen nhau), muôn thứ hoa hương cõi trời;

 Nghe nhận các tam muội, ngồi quán giữa đại chúng.

 Những người đến đều do công đức đời trước, phát ý cúng dường bậc Tôn;

 Đạo thì không thấy thẳng được (?), mọi thứ có đều như thế.

 Các sự giải thoát không có số, ba cõi không thể cùng tận.

 Bồ tát Văn-thù-sư-lợi hỏi Bảo Lai: "Mọi âm thanh như huyễn, pháp do làm ra thì không có tưởng, cũng không thể cùng tận, cho nên có tự nhiên. Phải lấy gì để thoát?" Bảo Lai đáp: "Có chín pháp báu. Một là tự nhiên không có chỗ, cũng như huyễn. Hai là các pháp không có chỗ, cũng như huyễn. Ba là tương lai không có chỗ, cũng như huyễn. Bốn là mọi chỗ ở thế gian cũng như huyễn. Năm là quán chỗ của quá khứ cũng như huyễn. Sáu là quán thấy các pháp như huyễn, cũng không có chỗ, cũng như huyễn. Bảy là điều thấy không có chỗ, cũng như huyễn. Tám là đắc đạo mà không có chỗ thoát, cũng như huyễn. Chín là được nê-hoàn mà vốn không có chỗ trụ, cũng như huyễn. Đó là chín pháp có thể đạt trí tuệ giải thoát."

 Văn-thù lại hỏi: "Vượt qua cả nê-hoàn thì đều cũng là tự nhiên. Ai là gốc của huyễn? Ai là chủ của huyễn? Huyễn có gốc chăng? Không có huyễn thì có chỗ chăng? Chỗ khởi không có đạo, vậy là có chỗ hay không (?)?" Bảo Lai đáp: "Có chín pháp để biết huyễn không có chỗ. Một là chẳng phải đạo, không có chỗ, ấy là huyễn. Hai là huyễn chẳng phải chỗ, không có tưởng, ấy là huyễn. Ba là huyễn không có chỗ khởi, chỗ huyễn là không có chỗ, ấy là huyễn. Bốn là tên không thường còn, không có lúc nào hết, ấy là huyễn. Năm là chỗ của huyễn là không có chỗ, ấy là huyễn. Sáu là đối với đạo không có tưởng, ấy là huyễn. Bảy là huyễn thì đối với khởi mà không khởi, ấy là huyễn. Tám là huyễn thì đối với các dục không có chỗ, ấy là huyễn. Chín là huyễn thì đối với điều độ không có chỗ nào, ấy là huyễn. Đó là chín pháp để biết gốc của huyễn." Rồi Văn-thù-sư-lợi lại nói kệ đáp:

 Mười phương không có người làm huyễn, huyễn của huyễn không có hình;

 Tất cả là báu không thường còn, vì thế là chủ của huyễn.

 Đạo không do huyễn mà được, cũng không lìa chỗ ấy;

 Điều nói không có hình cố định, tự nhiên ở chỗ ấy.

 Các báu do huyễn mà được, gốc lìa, từ chỗ không có;

 Gốc ấy cùng huyễn sinh ra, vì thế là bậc tôn quý trong loài người.

 Dục do huyễn khởi lên, gốc của pháp không có điều ấy;

 Huyễn mà trụ trong năm đường, không ai thấy chủ của huyễn.

 Sinh tử và năm đường, với huyễn không liền nhau;

 Vì đời tham không dứt, nên hiện ra bậc Chính giác.

 Như Lai và chủ của huyễn, bậc tôn quý mười phương không cùng tận;

 Cầm huyễn làm lớn cõi đời (?), thế gian không ai biết.

 Pháp luân không có sắc mà xoay, trong huyễn không có người xoay;

 Buộc vào sắc thì có suy tưởng, pháp sâu xa không có người xoay.

 Tưởng và sắc hóa khắp mười phương, không ai không nhận pháp;

 Trí tuệ lớn đã ban ra, thế gian không ai nói được.

 Người còn dục cùng La-hán, không đạt giác ngộ báu này;

 Nên giữa chúng hội, rộng nói báu không hai.

 Trí tuệ không thể cùng tận, ánh sáng bậc nhất không gì có được (?);

 Làm cầu cống cho mười phương, lời nói không có hai.

 Các cõi Phật mười phương, đều khiến bình đẳng;

 Cũng không khiến người ấy, phát ý có lòng khác.

 Vườn pháp khắp mười phương, tất cả pháp độ sạch cấu bẩn;

 Cũng không do thế gian, đối với pháp không có người thoát.

 Trong ân huệ không có thoát, không thấy người đi lại;

 Trong vắng lặng lại thấy vắng lặng, trong sáng lại thấy sáng.

 Pháp không phải do trí tuệ mà được, tự nhiên vốn không có điều ấy;

 Trí tuệ và tối tăm cùng hợp nhau, nên không có cái biết nhau.

 Ngu si và trí tuệ không hợp nhau, trí tuệ ấy soi sáng mọi tối tăm;

 Điều bố thí chỉ là pháp, như hoa trên núi cao.

 Các điều ác không thể cùng tận, sắc dục không thể hết;

 Nê-hoàn và sinh tử, tất cả đều như thế.

 Trí tuệ chư Phật mười phương, không ai biết, không ai giác;

 Vì thấy pháp trong sạch, nên nói đời không có.

 Bồ tát Đàm-ma lại hỏi bồ tát Bảo Lai: "Trong huyễn không khởi, đã lìa thì ai là chủ thành tựu? Nê-hoàn không sinh không diệt, không xa năm đường; người phát ý trong tương lai chuyển và trụ nơi pháp luân trong sạch không cấu bẩn; vậy tất cả chúng sinh ai là người độ?" Bảo Lai đáp: "Hỏi hay thay! Muốn dứt gốc của mọi sinh tử mà lại hỏi như thế ư? Bồ tát có chín pháp báu. Một là trong huyễn, chủ của huyễn không có chủ. Hai là nê-hoàn và sinh tử vốn không có cái biết nhau. Ba là đối với sinh tử, đối với diệt mà không có diệt. Bốn là khiến tất cả trên các cõi trời không trở lại sinh, không có chỗ sinh. Năm là ý sắp khởi và ý chưa khởi đều như chỗ trụ. Sáu là quán ba nghìn đại thiên cõi Phật, hoàn toàn không có người được độ. Bảy là trong niệm không có chỗ khởi. Tám là dù khiến ba nghìn cõi Phật đều nhập nê-hoàn, ý cũng không mừng; không nhập nê-hoàn, ý cũng không giận; vì sao? Vì các pháp không có chỗ. Chín là ai theo nguyện cầu quả La-hán, tôi đều khiến họ phát ý (cầu đạo lớn); nếu có người phát ý cầu nguyện, thì không để họ trở lại, không khởi các đời sinh, không có nguyện trở lại. Đó là chín pháp." Lại nói kệ:

 Đối với vừa ý không có không vừa ý, đối với dục không có ham muốn;

 Độ mà không ai thấy, pháp xoay không chỗ cố định.

 Người trí không nói gì, nhân độ mà không người đi;

 Nên thấy chính pháp lớn, ở đời không gì hơn.

 Đạo không có tên cố định, vì thế là báu của mười phương;

 Lấy được mà không có người được, sinh tử không có đạo.

 Bốn con ngựa không thể cùng tận (?), điều vừa ý không bao giờ đủ;

 Thế gian đều ưa thích, không bỏ thì không được đạo.

 Sợ sinh thì không có thoát, không sợ thì không người thoát;

 Sinh tử nên nêu tên, lập ra làm năm đường.

 Có đáp lại mà không người đáp, có thể gọi đó là pháp này;

 Pháp vốn không có hai, mọi thứ có thì lấy chân lý mà giác ngộ.

 Không bờ cũng không mép, vô cùng không thể tính;

 Bản tế (giới hạn gốc, tức thực tại tận cùng) như bóng và tiếng vang, không có người đi lại.

 Trong khởi không có gì khởi, pháp không có người tham dục;

 Sinh tử vốn không có chỗ, sinh tử là huyễn như thế.

 Trong trong sạch không có trong sạch, trong cấu bẩn không có cấu bẩn;

 Thảy vì người mười phương, dứt tuyệt năm đường.

 Ý trong sạch như nước, tất cả không vết bẩn;

 Xanh vàng và trắng đen, đều thấy được hình.

 Các pháp không thể chê trách, liền được báu vô thượng;

 Ta và người khác, thế gian không ai được.

 Không trụ, không có chân lý về trụ, mọi chân lý đều như thế;

 Giác ngộ mà không thấy gì, chân lý thế gian như thế.

 Không độ, không phải không độ, đời này ai mà không có (?);

 Mười phương lập bậc Chính giác, đều được báu vô thượng.

 Bồ tát Đàm-ma hỏi bồ tát Bảo Lai: "Muốn khiến trời và nhân dân mười phương tự nhiên đều được như chỗ ấy, phải làm pháp gì mới đạt được?" Bảo Lai đáp: "Có sáu việc để đạt pháp này. Một là nghe biết thời hội này, đó là báu. Hai là được nghe kinh này, đó là báu. Ba là đạt công đức gốc, đó là báu. Bốn là ai được nghe kinh pháp này đều được sáu vạn tam muội, đó là báu. Năm là đã được sáu vạn tam muội thì muốn người mười phương phát ý cầu đạo vô thượng, đó là báu. Sáu là khiến khắp mười phương đều được hội về cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), đó là báu."

 Khi nói kinh này, chín mươi ức bồ tát, sáu mươi bảy ức trời và nhân dân đều được chỗ pháp không sinh (tức vô sở tùng sinh pháp nhẫn: an trụ vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); chín ức bồ tát được tam muội này. Ba nghìn đại thiên cõi Phật chấn động sáu lần. Chư thiên trên không trung trổi nhạc lớn. Các rồng và a-tu-luân (loài thần có sức mạnh, hay ganh đua đánh nhau với chư thiên) đều được nghe thấy tam muội sâu xa này. A-nan sửa y phục ngay ngắn, quỳ thẳng thưa Phật: "Kinh này tên là gì? Phụng trì thế nào?" Phật bảo A-nan: "Kinh này tên là Vô Cực Bảo (Báu vô cùng tận), hãy phụng trì." Phật nói kinh xong, trời, người, a-tu-luân, người và chẳng phải người (nhân phi nhân: các loài như quỷ thần, rồng… có mặt trong hội) đều vui mừng, ai nấy đến trước làm lễ Phật rồi lui đi.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video