# Linh Thành tinh nghĩa (tên sách, có thể hiểu là "Những ý nghĩa tinh tuý của Linh Thành")
Sách *Linh Thành tinh nghĩa* gồm hai quyển; bản cũ ghi là do Hà Phổ đời Nam Đường (một nước thời Ngũ Đại, thế kỷ X) soạn. Phổ tên chữ là Lệnh Thông; quê quán và đường làm quan không rõ.
Quyển thượng của sách bàn về hình khí (phần phong thuỷ xét hình dáng bên ngoài của núi sông và mạch khí lộ ra qua hình dáng ấy), chủ yếu xét thế đất của núi sông, phân biệt long (mạch núi uốn lượn chạy dài, được coi là đường dẫn sinh khí của đất) và huyệt (chỗ sinh khí của mạch núi tụ lại, nơi chọn để đặt mộ hoặc dựng nhà). Quyển hạ bàn về lý khí (phần phong thuỷ dùng phương vị, thời gian, sao trời, quẻ Dịch để tính toán lành dữ), chủ yếu xét thiên tinh (các sao trên trời ứng với các phương trên mặt đất) và quái lệ (các quy tắc lấy quẻ Dịch phối với phương hướng), cùng sinh khắc (quan hệ năm hành sinh ra nhau hoặc chế ngự nhau) và lành dữ.
Từ đời Tống trở đi, các sách thư mục của nhiều nhà đều không ghi tên sách này. Xem trong sách nói rằng vũ trụ có những mối liên kết lớn, lấy khí vận (sự vận hành của khí theo thời gian) làm chủ. Lại nói rằng vận của đất có sự dời đổi, thì khí trời theo đó mà đổi; vận của trời có sự xoay chuyển, thì khí đất ứng theo. Như vậy là người theo thuyết nguyên vận.
Xét thuyết nguyên vận (thuyết chia thời gian thành từng chu kỳ lớn nhỏ, mỗi chu kỳ do một sao làm chủ, khiến khí của các phương đất thịnh suy khác nhau): lấy một vòng sáu mươi năm Giáp Tý (chu kỳ sáu mươi năm của lịch can chi) làm một nguyên, phối với chín cung của *Lạc thư* (đồ hình chín ô số cổ, mỗi ô ứng với một phương và một sao, gọi là cửu cung). Trải qua đủ ba nguyên thượng, trung, hạ là một chu (một trăm tám mươi năm); lại trải qua ba chu, tức năm trăm bốn mươi năm, là một vận. Cả thảy gồm chín vòng Giáp Tý. Mỗi nguyên sáu mươi năm là đại vận; trong một nguyên, cứ hai mươi năm là một tiểu vận; dùng đó để đoán khí của đất đang ở trạng thái vượng, tướng, hưu, tù (bốn mức thịnh suy: đang cực thịnh, đang lên, đã nghỉ, bị giam hãm).
Ví như ở thượng nguyên năm Giáp Tý, sao Nhất Bạch (sao thứ nhất trong chín sao của cửu cung, màu trắng, thuộc hành Thuỷ) nắm vận, thì phương quẻ Khảm (phương Bắc) được vượng khí (khí đang thịnh nhất); phương quẻ Chấn (phương Đông) và quẻ Tốn (phương Đông Nam) được sinh khí (khí đang lên); phương quẻ Càn (phương Tây Bắc) và quẻ Đoài (phương Tây) được thoái khí (khí đang lui); phương quẻ Ly (phương Nam) bị tử khí (khí đã chết); phương quẻ Khôn (phương Tây Nam) và quẻ Cấn (phương Đông Bắc) bị quỷ khí (khí xấu, gây hại). Đại để là dựa vào sách *Hoàng cực kinh thế* (sách của Thiệu Ung đời Tống, tính chu kỳ vận hành của trời đất và lịch sử bằng con số) mà suy diễn ra.
Phép này phát xuất từ vị tăng Mục Giảng ở Ninh Ba vào đầu đời Minh; thời Ngũ Đại làm sao đã có thuyết ấy được? Vậy sách này không phải là sách trước đời Minh, điều đó là chắc chắn.
Phần chú giải của sách đề là do Lưu Cơ (tức Lưu Bá Ôn, khai quốc công thần đời Minh, nổi tiếng giỏi thuật số) soạn. Đằng trước có liệt kê thư mục các sách được dẫn, cả thảy hai mươi hai bộ, như sách *Bát thức ca* chẳng hạn, cũng là sách giả mạo từ giữa đời Minh trở về sau; vậy phần chú này là đồ làm giả, cũng không còn nghi ngờ gì.
Nhưng nếu chỉ xét riêng nội dung sách, thì những câu như: "đất lớn không có hình thì xem khí thế, đất nhỏ không có thế thì xem tinh thần (vẻ linh hoạt, tươi sáng)", "nước thành hình thì dừng ở trên núi, núi thành hình thì dừng ở trong nước", "long là khí của đất, nước là khí của trời", trong phạm vi phép phong thuỷ ấy thì khá gần với lẽ phải. Phần chú giải cũng triển khai ý trôi chảy, mạch lạc, hơn hẳn sự quê kệch của các sách khác, vẫn là việc làm của người hiểu văn nghĩa.
Sách thuật số (các môn bói toán, phong thuỷ, đoán số mệnh) không sách nào là không mượn danh người xưa; nếu lời lẽ có chỗ đáng lấy thì cứ chép giữ lại để làm đủ một nhà, còn thật hay giả vốn không cần phân biện, mà cũng chẳng đáng để phân biện.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video