Linh Thành tinh nghĩa, quyển hạ: chương Lý khí (lý khí: phần học thuyết phong thủy xét đất theo khí, phương vị, các sao, âm dương và ngũ hành, khác với phần "hình thế" chỉ xét dáng núi sông).
Lời quyết chính của chương Lý khí
Đất tự nó không có tinh khí (phần khí tinh túy làm nên sự sống), mà lấy ánh sáng của sao làm tinh khí. Đất tự nó không có tốt xấu, mà lấy khí của sao làm tốt xấu.
Những người bàn về thuật kham dư (tức phong thủy, thuật xem đất để dựng nhà, đặt mộ) ngày nay phần nhiều lấy hình thể (dáng dấp núi sông) làm thể (phần gốc), lấy thiên tinh (các sao trên trời) làm dụng (phần vận dụng). Thậm chí có người cho hình thể là thật, thiên tinh là hư, rồi bỏ hẳn môn học về sao không bàn tới. Họ đâu biết rằng trong vũ trụ, phần ánh sáng tinh túy ở trên trời, phần thân xác ở dưới đất. Chọn đất mà không xét đến thiên tinh thì thân xác ấy chỉ là khối đất chết mà thôi. Sông núi ở dưới chính là sao trời ở trên, vốn không phải hai vật khác nhau.
Như phía đông trời có Thương Long (Rồng Xanh, tên chòm bảy chòm sao phương đông trong hai mươi tám tú), trong cửu thiên (chín vùng trời) gọi là Thương thiên, dưới đó là Đông Nhạc (núi lớn trấn phương đông). Phía bắc có Huyền Vũ (Rùa Rắn, chòm bảy chòm sao phương bắc), gọi là Huyền thiên, dưới đó là Bắc Nhạc. Phía nam có Chu Tước (Chim Đỏ, chòm bảy chòm sao phương nam), gọi là Viêm thiên, dưới đó là Nam Nhạc. Phía tây có Bạch Hổ (Hổ Trắng, chòm bảy chòm sao phương tây), gọi là Hạo thiên, dưới đó là Tây Nhạc. Ở giữa có Bắc Cực (vùng sao Bắc Cực), gọi là Quân thiên, dưới đó là Trung Nhạc.
Lại như trên trời có Thiên Hà, Thiên Hán (dải Ngân Hà) thì dưới đất có Trường Giang và Hoàng Hà. Trên trời có tam viên (ba vùng sao lớn bao quanh như ba bức thành: Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị) và cửu dã (chín vùng trời ứng với chín châu dưới đất), thì dưới đất có viên cục (thế núi bao quanh như tường thành) để khoanh vùng kinh thành nhà vua, có việc chia đất để khoanh vùng chín châu. Trên trời có mười hai thứ xá (mười hai chặng mà vòng trời được chia ra, mặt trời và các sao lần lượt đi qua) và ba trăm sáu mươi lăm độ, thì dưới đất có mười hai chi thần (mười hai phương vị mang tên mười hai địa chi Tý, Sửu, Dần…) để chia ranh giới.
Lại như con người sinh ra: đỉnh đầu tròn giống trời, chân đạp đất giống đất vuông, tay chân giống bốn phương xa, bụng ngực giống miền đất giữa, hai mắt (?) giống mặt trời mặt trăng, đi lại vận động giống bốn mùa. Lại như từng vật, từng đồ dùng, mọi thứ đất có được đều do trời làm nên. Há lại có chuyện ánh sáng của trời và đức của đất không liên quan với nhau! Những điều mà các nhà xem sao như Bì Táo (?), Cam Đức chiêm đoán thì khớp với tai họa, điềm lành như hai nửa khế ước ráp vào nhau. Vậy thì chỗ khí đất tụ lại, cái tốt cái xấu ở đó lẽ nào không thông với trời?
Vì thế người xưa nói: đất sinh thần tiên phần nhiều phát ở Thiên môn (cửa trời, tức phương Càn, hướng tây bắc), vì Càn là trời, và khí ở đó thuần dương. Đất sinh đế vương phần nhiều khởi ở Kim Long (Rồng Vàng, chỉ vùng phương đông ứng với sao Giác, sao Cang), vì sao Giác, sao Cang đứng đầu hai mươi tám tú (hai mươi tám chòm sao chia quanh vòng trời), lại là chỗ có sao Thiên Giác và sao Đế Tịch; hơn nữa khí dương của Càn tới đây vừa đúng cung "cửu ngũ" (hào thứ năm của quẻ Càn, tượng trưng ngôi vua). Đất sinh hậu phi (?) phần nhiều theo Địa hộ (cửa đất, tức phương Tốn, hướng đông nam), có thế rồng bay phượng múa, nằm ở chỗ giao nhau giữa Càn và Tốn.
Những bậc văn chương ở viện Hàn lâm phần nhiều ứng với sao Thái Ất và Thiên Ất, vì hai sao quý nhân này là phủ coi về văn chương của trời. Những bậc tể tướng, đại thần phần nhiều ứng với phương Ly và phương Nhâm, vì sao Tam Thai (ba cặp sao tượng trưng ba quan công lớn) ở phương Ly, gần vùng Thái Vi nhất; sao Tứ Phụ (bốn sao phụ tá) ở phương Nhâm, gần vùng Tử Vi nhất, đều ở hai bên tả hữu ngôi Đế tọa (sao tượng trưng ngôi vua). Người có phong thái trung lương (?), tiên thánh phần nhiều ứng với phương Cấn, vì ở cung Cấn có một ngôi sao sáng đỏ nhất, ánh sáng khác thường, nên người lạ khí lạ phần nhiều sinh ra ở đất này.
Lại như tướng soái, quan trấn biên, võ sĩ, lính dữ phần nhiều sinh ở độ sao Lâu Kim (sao Lâu, thuộc hành Kim), vì Lâu Kim là sát (khí dữ gây hại), lại là chỗ sao Khôi Cương (?) đến. Đàn thần, chùa cổ, người sống cô quạnh không vợ không chồng phần nhiều ra ở độ sao Tỉnh, sao Quỷ, vì Quỷ Kim tối tăm, lại là chỗ Thái Âm (mặt trăng) dừng nghỉ. Lại như Thái Dương (mặt trời) ở phương Ngọ (chính nam) thì các sao dữ đều không dám tới gần, có tượng vua; vì thế dựng kinh đô, lập quận huyện đều quay về phương Ly (phương nam) mà ở, là theo tượng sao trời. Ngoài ra các sao mỗi sao đều có điều mình cai quản, mỗi sao đều có ứng nghiệm, sao có thể nói là mơ hồ được!
Cho nên sách Táng thư (sách về phép chôn cất, tương truyền của Quách Phác) nói "thừa sinh khí" (đón nhận luồng khí sống vào mộ). Người ta chỉ biết nhận sinh khí có hình, mà không biết nhận sinh khí vô hình, vốn nằm ở hai câu "ánh sáng trời chiếu xuống, đức đất nâng lên". Họ Dương (Dương Quân Tùng, danh sư phong thủy đời Đường) xem hành long (mạch núi đang chạy dài) phần nhiều dùng chín sao của Đẩu Xu (chòm Bắc Đẩu), như Tham Lang, Cự Môn… (tên các sao trong cửu tinh, mỗi sao ứng với một dáng núi và một tính chất tốt xấu riêng), vì cán chòm Đẩu ở giữa mà xoay vần khắp các phương, nên hành long lấy tượng ở đó. Họ Liêu (Liêu Vũ, danh sư phong thủy) xem nhập thủ (đoạn mạch cuối cùng của núi trước khi vào huyệt) thì dùng thất chính (bảy thiên thể vận hành: mặt trời, mặt trăng và năm hành tinh Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) đang lưu hành, như Thái Âm, Thái Dương…, vì thất chính vận hành có thường có biến, liên quan đến tốt xấu sát sao nhất, nên phần nhập thủ phải xét thật kỹ. Phép của các ông đều căn cứ vào thiên tinh, không phải ý riêng.
Dùng tiên thiên (bát quái tiên thiên của Phục Hy, xếp tám quẻ theo thế âm dương đối nhau) để thống quản long (mạch núi), thì phải xét rõ thiên tinh của bốn long. Dùng hậu thiên (bát quái hậu thiên của Văn Vương, xếp tám quẻ theo phương vị thực để vận dụng) để bày cục (thế bố trí tổng thể của núi, nước, huyệt, hướng), thì càng phải xét kỹ quái lệ của ba bàn (tam bàn: ba vòng địa bàn, nhân bàn, thiên bàn trên la bàn phong thủy, mỗi vòng lệch nhau, dùng để tra quẻ).
Hai câu trên lấy tiên thiên, hậu thiên làm cương lĩnh để định long định huyệt (huyệt: chỗ đất kết khí, nơi đặt mộ), là việc hàng đầu của thừa khí (đón nhận khí vào huyệt mộ). Đại để, phương vị tiên thiên là: Càn ở nam, Khôn ở bắc, Ly ở đông, Khảm ở tây, còn Chấn, Tốn, Cấn, Đoài ở bốn góc (Càn, Khôn, Ly, Khảm, Chấn, Tốn, Cấn, Đoài là tám quẻ, đồng thời chỉ tám phương); đó là thể đối nhau của âm dương. Nhưng Càn Khôn tuy gọi là "trời đất định vị" mà thực là phần già cỗi của âm dương; Khảm Ly tuy gọi là "nước lửa không bắn vào nhau" mà cũng là chỗ cùng cực của âm dương. Vì bốn quẻ ấy hai hào trên dưới (hào: mỗi vạch trong một quẻ) đều thuần âm hoặc thuần dương, không có khí biến hóa. Chỉ có bốn quẻ Cấn, Đoài, Chấn, Tốn là hai hào trên dưới âm dương phối với nhau, hợp với tượng hòa hợp, có cơ hóa sinh.
Lại lấy phép đất phiên quái (lật biến các hào của quẻ để tra ra sao) mà phối với thiên tinh, thì Cấn là Tham Lang, Đoài là Vũ Khúc, Tốn là Cự Môn, Chấn là Liêm Trinh. Kinh coi Tham Lang, Cự Môn, Vũ Khúc là tam cát (ba sao tốt), lại nói: "Đất lớn mà không có Liêm Trinh làm tổ thì làm quan cũng không tới bậc tam công (ba chức quan cao nhất)". Tăng Văn Địch (?) (học trò của Dương Quân Tùng) nói: xem long phải xem chỗ đất khởi tổ, có thế hạ xuống, có đường vào, có mặt quay ra, có khí mạnh mà hình tốt, có mạch nhỏ mà chi nhánh tách ra; điều cốt yếu không ra ngoài thiên tinh của bốn long. Chính là nói điều này.
Bài Long ca nói: "Trong hai mươi bốn sơn (hai mươi bốn phương vị trên la bàn, gồm tám thiên can, mười hai địa chi và bốn quẻ Càn Khôn Cấn Tốn) thì Cấn, Đoài, Hợi là cách chính long của Càn Khôn. Cấn, Hợi ở Giang Nam là lạ quý, ở Giang Bắc thì hợp với Tây Đoài. Canh, Tân, Bính, Đinh là thiên can, tìm được chân long ở đó thực là hơn cả. Chấn, Tốn hai cung (?) xem ở đông tây, trong vòng trăm dặm khéo gặp nhau. Dương quý là Ly và Nhâm, âm quý là Cấn, Tốn (?), Đoài." Ở đây ngoài bốn long lại lấy thêm Hợi, lấy Canh Tân Bính Đinh, lấy Ly và Nhâm, là vì sao? Là vì theo thiên tinh. Cấn, Đoài, Tốn: một là vùng Thiên Thị, một là vùng Thái Vi, một là sao Thiếu Vi, đều được xếp vào viên cục, cho nên quý. Huống chi Hợi là vùng Tử Vi, ở ngôi tôn quý (?) của Bắc Cực, lại càng quý nhất trong các viên cục!
Còn Canh Tân Bính Đinh cũng quý là vì: Cấn nạp Bính (nạp giáp: phép gán thiên can vào từng quẻ) nên gọi là Tham Lang, Tốn nạp Tân nên gọi là Cự Môn, Đoài nạp Đinh nên gọi là Vũ Khúc, Chấn nạp Canh nên gọi là Liêm Trinh. Ly và Nhâm thì có gì đáng quý? Vì Ly ở ngôi chính dương, các sao tới đây đều chầu về, thật nắm ngôi tôn. Như Nhâm cùng cung với Hợi, gần vùng Tử Vi nhất, nên cũng rất quý. Lại như Tỵ là cung đối diện với vùng Tử Vi, được gọi là minh đường (khoảng sân sáng phía trước) của Đế tọa. Người nay lấy Tân, Bính, Đinh hợp với Cấn, Đoài, Tốn gọi là lục tú (sáu phương tốt đẹp), lại lấy Hợi, Tỵ cộng với lục tú gọi là bát quý (tám phương quý), lại lấy Ly, Nhâm gọi là bậc tốt đứng đầu của dương lục tú; đều là theo thiên tinh. Cái mà người xưa gọi là phép thống long, suy ra mà làm, đại nghĩa thật không ra ngoài điều này.
Quẻ hậu thiên mang nghĩa chia âm chia dương: từ Càn đến Khảm, đến Cấn, đến Chấn đều là dương, xếp ở phía đông bắc; từ Tốn đến Ly, đến Khôn, đến Đoài đều là âm, xếp ở phía tây nam. Ý là Càn Khôn là lão dương, lão âm (cha mẹ già), lui về ở phía tây; sáu quẻ con thì ban phát sự sống, bày ở phía đông nam; đó là cái học về vận dụng. Người xưa dùng hậu thiên để phân biệt phương hướng, định vị trí, là lấy ý từ đây. Nhưng người xưa lại có thuyết quái lệ ba bàn là thế nào? Chính vì trong các phương vị có tốt có xấu, có sang có hèn, không thể không phân biệt.
Cho nên sách Tố thư lấy sáu mươi long hồn thiên (sáu mươi phần chia đều của vòng la bàn, mỗi phần mang một tên trong sáu mươi Giáp Tý, dùng để xét mạch khí) để an quẻ, lấy tứ cát (bốn loại phương vị tốt), tam kỳ (ba thiên can quý là Ất, Bính, Đinh), quý nhân (sao phù trợ, giúp được người sang nâng đỡ), lộc mã (sao Lộc chủ bổng lộc và sao Dịch Mã chủ thăng tiến) trong núi nước vốn có, để định tốt xấu của tọa huyệt (chỗ huyệt tựa lưng vào). Cái người xưa gọi là "dùng nội phân để xét núi nước, định tọa huyệt thuần hay tạp" chính là quẻ này. Sách Bảo kính lấy bảy mươi hai long để an phân, lấy tứ cát tam kỳ trong núi nước của tọa và hướng để suy tốt xấu của núi nước vốn có; cái người xưa gọi là "dùng bản phân để xét chỗ vào huyệt, suy ra tốt xấu của núi nước" chính là quẻ này. Lại như long mạch không hợp với tứ cát tam kỳ trên thiên bàn hồn thiên thì tìm ở tọa hướng trên địa bàn; nếu tọa hướng cũng không hợp tứ cát tam kỳ thì lại xem thiên bàn xuyên qua trong tọa hướng thuộc gì, rồi lấy tứ cát tam kỳ ở quẻ ấy; đó gọi là ngoại quái.
Nhưng tóm lại, tốt xấu sang hèn đều phải lấy long làm chủ; ngay cả tứ cát, tam kỳ, lộc mã, quý nhân cũng phải lấy long mà định. Còn chỗ then chốt của thừa khí thì hoàn toàn nằm ở việc tìm xét trên sáu mươi long chia đều, nên lấy cách chia độ sáu mươi long trong "Tường tiết thiên biểu" do họ Thái Tây Sơn (Thái Nguyên Định, học giả đời Tống) định ra làm chuẩn. Bởi thiên bàn có chỗ dư chỗ thiếu, nên lục giáp (sáu tuần Giáp trong sáu mươi Giáp Tý) có chỗ nhiều chỗ ít khác nhau; còn xuyên sơn bảy mươi hai long thì lục giáp có chỗ đứt chỗ nối; đem dùng để thừa khí sao cho đúng được? Cho nên quái lệ ba bàn, người xưa dùng để lấy tứ cát, tam kỳ, quý nhân, lộc mã thì được; nếu dùng phép ấy để thừa khí thì không đúng ý chỉ. Vì vậy, chia độ để thừa khí thì dùng phép chia đều của họ Thái; phân kim (chia nhỏ mỗi phương vị theo các Giáp Tý để chỉnh hướng quan tài cho đúng luồng khí) để thừa khí thì dùng phép ai gia (nhích sát và thêm lệch sang một bên) của họ Lại (Lại Văn Tuấn, danh sư phong thủy đời Tống); còn thừa khí, phân kim, tính độ, nạp tú (thu nhận phương tốt đẹp), nghênh quan (đón sao quan lộc) thì theo phép chia hồn thiên của Tố thư. Được như thế thì đối với môn kham dư đã hiểu được quá nửa.
Lấy long để định huyệt thì phải xét âm dương của đường vào; lấy thủy (dòng nước) để định hướng thì phải xét âm dương của đường về (đường nước chảy đi).
Hai câu này lấy âm dương của đường vào và đường về trên long để thừa khí, làm thành một phép. Như cùng là phương Hợi: nếu mạch từ Canh, Dậu, Tân mà tới, tức là tới từ bên trái, thuộc dương, thì Hợi là dương mộc; nếu từ Nhâm, Tý, Quý mà tới, tức là tới từ bên phải, thuộc âm, thì Hợi là âm mộc. Sinh vượng của ngũ hành (mỗi hành đi qua mười hai giai đoạn như đời người: trường sinh, mộc dục, quan đới, lâm quan, đế vượng, suy, bệnh, tử, mộ, tuyệt, thai, dưỡng) liền theo đó mà phân. Đây là Dương công lấy đường tới của long để phân âm dương.
Lại như Canh là dương kim, mộ (giai đoạn khí được thu cất vào kho) ở Sửu; Đinh là âm hỏa, mộ cũng ở Sửu; đó là câu "Đẩu Ngưu (sao Đẩu, sao Ngưu, ứng với phương Sửu) nạp khí của Canh Đinh". Lại như các câu "Ất Bính giao nhau mà về Tuất, Tân Nhâm gặp nhau mà tụ ở Thìn, Kim Dương (Dê Vàng, tức phương Mùi) thu linh khí của Quý Giáp" cũng đều cùng nghĩa ấy. Cái người xưa gọi là "mộ hợp" là như thế. Cho nên như long Hợi từ nam chuyển sang đông rồi vào bắc là âm, tức là Ất mộc; nếu có nước Bính chảy tới chầu rồi về Tuất mà đi, thì nên lập hướng Bính. Đây là phép âm dương giao hợp thật sự. Phép tiêu thủy lập hướng (sắp hướng mộ sao cho dòng nước tới và đi hợp phép) trong sách Thiên cơ bí yếu của Lưu công hoàn toàn nằm ở đây, tức là lấy đường về của long để phân âm dương.
Nhập thủ và "vào tay" (hai chữ Hán đọc giống nhau là "nhập thủ": một là "vào đầu", một là "vào tay") là chỗ phân biệt long với mạch; phân kim và phân kinh là chỗ phân biệt mạch tới với độ tọa.
Hai câu này là công phu lúc mới định huyệt; chỗ then chốt của mạch tới và độ tọa là ở đây. Thế nào gọi là nhập thủ? Tức là cái người nay gọi là "đáo đầu" (đoạn mạch đến đầu huyệt). Phàm tới đầu mạch, xem đó là long gì. Như nhập thủ là âm, lại xét long phía sau phần nhiều là âm, thì âm ấy là chân lạc (chỗ mạch hạ xuống thật); nếu long phía sau phần nhiều là dương thì âm ấy là ngụy lạc (chỗ mạch hạ xuống giả). Người xưa làm mộ phần nhiều theo đại thế, lấy long phía sau làm chủ, nên thường bỏ ngụy lạc, dù không lợi cho những năm đầu cũng không màng. Như đốt mạch đầu tiên có thể sao rất đẹp, lại hợp hướng, hợp nước, thì những năm đầu có thể giục cho thăng quan; các bậc hiền triết trước cũng có khi lấy phúc tạm ấy mà dùng; đó là tác dụng của một núi một nước. Còn đất lớn thì không lấy phúc tạm làm phúc. Vì vậy nhập thủ là chỗ then chốt nhất của việc khai sơn lập hướng.
Thế nào gọi là vào tay? Như người cầm vật vào tay, đó là chỗ thật sự được dùng; tức là chỉ khí mạch ở trong huyệt. Cái người xưa gọi là mạch "rắn bò trong cỏ, sợi chỉ trong tro" (vệt mạch mờ nhạt, ẩn hiện nhưng liền nhau) chính là nói về chỗ vào tay. Nếu có vệt mạch như thế thì mạch lạc rõ ràng, thật có khí tới. Nhưng khí và mạch lại có chỗ khác nhau: chỗ thu gọn mà linh động là mạch; đã có thu tụ thì khí theo mạch mà đi, nhưng rốt cuộc vẫn thuộc âm. Âm thì không thể thừa, nên phải tới chỗ có quầng tròn (vòng quầng mờ trên mặt đất tại huyệt), tức là chỗ âm không tới mà thuộc dương, mới chôn được. Đây là chỗ tinh vi nhất của "vào tay", lại càng then chốt; lúc mới định huyệt phải dồn công vào chỗ này.
Thế nào gọi là phân kim? Như phương Hợi có năm Hợi (năm Giáp Tý mang chữ Hợi), trong đó lấy Tân Hợi, Đinh Hợi làm vượng tướng (phần khí đang thịnh, tốt), còn Kỷ Hợi, Quý Hợi là cô hư (phần khí trống rỗng, xấu). Cô hư thì không được vào, vượng tướng thì nên thừa lấy. Bởi chúng được chia ra từ nạp âm (hành gán cho mỗi cặp Giáp Tý, như Giáp Tý, Ất Sửu thuộc kim), nên tốt xấu hay dở không thể không xét chọn. Đây là chỗ then chốt nhất của thừa khí. Thế nào gọi là phân kinh? Hai mươi tám tú là kinh tinh (sao cố định) của trời; ngũ hành hồn thiên lại được phân ra thuộc về từng tú. Chúng cùng với ngũ hành nạp âm của phân kim sinh khắc chế hóa lẫn nhau. Trong huyệt có mạch tới, có độ tọa: mạch tới thì trọng phân kim, độ tọa thì trọng phân kinh. Nhưng độ tọa là phần gửi ở nhờ, mạch tới là phần gốc sinh ra; mà phần gửi ở nhờ lại là để giúp cho phần gốc. Đây là chỗ then chốt nhất của việc theo sinh, tránh tử trong thừa khí.
Mạch có lạc bên trái, lạc bên phải, nên có thể phân biệt mạch thật giả; khí phải xét gia bên trái, gia bên phải, thì mới phân biệt được khí đậm thuần hay loãng tạp.
Đây là ở chỗ lạc mạch dùng ai gia và cắt tỉa, là chỗ then chốt nhất của thừa khí. Sách Địa lý thuyên đề nói: "Càn Hoàng (?) lạc bên trái sao dùng được, nếu gặp lạc bên phải thì có thể cắt quầng mà đặt. Hoàng nguyên (?) lạc bên trái thật quý hiển, lạc bên phải phần bảy Nhâm (?) thì sinh cảnh hoang lạnh." Ý nói phương Hợi đi đơn thì thuần không tạp là tốt; nếu Càn và Hợi đi đôi thì phải xem lạc thế nào: lạc bên trái thì phần Càn nhiều, không làm được; lạc bên phải thì phần Hợi nhiều, còn có thể cân nhắc. Nhâm và Hợi đi đôi cũng vậy. Nói Càn là trái, Hợi là phải là vì đứng đối mặt với mạch tới mà nhìn thì Càn ở bên trái, Hợi ở bên phải; phàm nhận lạc mạch đều nên phân biệt như thế.
Sách Thôi quan thiên của Lại công nói: "Khí Thiên Hoàng (sao ứng với phương Hợi) chiếu tới sao Thiên Lang (?) (sao ứng với phương Càn), hơi nhích về phía Tây thú, gia Nhâm mà đi; huyệt Thiên Lang phải trống mới tốt, tai trái nhận khí thì quan chức vinh hiển." Ý nói Càn và Hợi dù không đi đôi, chỗ lập huyệt cũng phải ai gia đúng phép thì mới không bị tạp khí xâm vào. Như lấy Thiên Hoàng mà làm huyệt tọa Càn hướng Tốn, thì phải hơi gia Nhâm ở bên phải, như vậy nhận trọn khí Hợi mà không dính khí Càn, huyệt Thiên Lang mới trống. Phàm nói "Tây thú" là lấy Bạch Hổ (dãy núi bên phải huyệt) làm tốt, không phải coi Tây thú là Càn. Người nay giải là huyệt nhích sát Càn mà khí gia Nhâm, vốn không biết "gia Nhâm" tức là trong huyệt trường (khu đất đặt huyệt) dời khí tuyến (sợi dây căng đánh dấu luồng khí) sang phía Nhâm mà dựng tâm tiêu (cọc mốc đánh dấu tâm huyệt). Bởi tâm tiêu đã dựng thì tọa hướng có thể tùy ý xoay chuyển, hoặc theo thiên tinh, hoặc theo phân khí, đều tùy cân nhắc; chỉ có tâm tiêu trong huyệt trường là không động.
Người xưa nói: "Dùng quẻ (?) mà không dùng thế, phân hướng làm ở trong huyệt." Nói "làm ở trong huyệt" chính là theo quái khí ở trong huyệt trường, chứ không phải theo quái khí ở ngoài huyệt trường. Lai sơn (núi tới) và tọa hạ (chỗ ngồi dưới huyệt) có phân biệt: lai sơn chỉ long tới ở đoạn nhập thủ, tọa hạ chỉ chỗ vào tay trong huyệt trường. Ở đây nói ai gia là chỉ chỗ vào tay nhỏ nhặt của mạch tọa huyệt. Dưới núi phụ mẫu (ngọn núi cha mẹ, ngay sau huyệt), khí bó lại, thắt như cổ họng, thành ra thai tức (chỗ khí thai nghén); đó là núi nhập thủ, tức là chủ tinh (ngọn núi chủ). Nhập thủ tức là đáo đầu. Một đốt đáo đầu mở mặt ra, lại phải có mạch "rắn bò trong cỏ, sợi chỉ trong tro" và quầng "thiên luân thái cực" (quầng tròn như bánh xe trời, như hình thái cực); đó là huyệt trường, tức là mạch vào tay, gọi là huyệt tình (thần thái của huyệt). Cho nên phàm định tọa hướng thì lấy nhập thủ của long để định huyệt tình, lấy chỗ vào tay của mạch để thừa sinh khí. Đó là chỗ then chốt, là nơi hai ông Ngô, Lại dụng tâm nghiên cứu nhất.
Long mạch có thuận có nghịch, nên thừa khí tất phải phân biệt; ngũ hành có điên đảo (nhiều hệ ngũ hành khác nhau, gán hành cho phương vị đảo lộn nhau), nên tác dụng mỗi phép có cách riêng.
Đây nói khí sinh vượng của long tới không giống nhau, nên cách thừa khí cũng khác. Như cùng là Hợi, Thôi quan thiên nói: "Xa xa từ Tây Đoài vào Thiên Hoàng, thanh quý ở Hàn lâm, khoe văn chương." Bởi Hợi thuộc thủy, Đoài thuộc kim, từ Tây Đoài vào Thiên Hoàng là kim sinh thủy, nên khí Hợi vượng; đây là dùng chính ngũ hành (hệ ngũ hành thông thường gán cho từng phương) để bàn sinh vượng. Thanh nang kinh lại nói: "Khảm Quý cuồn cuộn vào Hợi Càn, hướng Bính kẹp lấy Rắn (phương Tỵ) mà đặt mộ." Vì sao? Bởi Quý Sửu thuộc kim, Nhâm Tý thuộc thủy, Càn Hợi thuộc mộc, Bính thuộc hỏa; nay từ kim Quý Sửu sinh thủy Nhâm Tý, thủy sinh mộc Càn Hợi, mộc sinh hỏa hướng Bính; đây lại là dùng song sơn ngũ hành (hệ ngũ hành ghép mỗi can hoặc quẻ với một chi liền kề thành đôi, theo tam hợp) để bàn sinh vượng. Lại công dùng chính ngũ hành, Dương công dùng song sơn ngũ hành, tác dụng mỗi người có phép riêng, nhưng đều chủ ở chỗ thừa sinh khí mà thôi.
Có loại khí phải thừa theo mạch gốc mà không cho cái khác lẫn vào; có loại khí mượn mạch bên cạnh mà có thể cách núi để lấy; có loại khí hợp với mạch lúc mới tách ra mà không coi là xa; có loại khí xuyên qua mạch vượt hẻm núi mà không bị chặn.
Đây là nhận mạch chân chính mà thừa khí, làm thành một phép. Sách Mai hoa viện toản nói: "Hợi không có vảy giáp, hãy dụng tâm đặt yên." Lại nói: "Cách núi lấy khí, anh nên xét kỹ." Bởi hai bên Hợi là Càn và Nhâm, đều không được lấn vào, gọi là "không có vảy giáp"; đây là lấy khí theo mạch gốc. Cách núi lấy khí: như Tốn, Tỵ, Bính vốn thuộc âm, Bính có thể mượn Tỵ, Tỵ có thể mượn Tốn, đều có thể cách núi mà mượn khí; đây là cách núi mà lấy chân khí. Ngọc xích kinh nói: "Long tới không lìa khí của long tới." Đây là nói thừa khí lúc mới tách ra. Như mạch Hợi khởi tổ, đến lúc vào huyệt vẫn trở lại là mạch Hợi, thì khí hợp với tổ. Lại nói: "Ba hẻm ba ải, gốc vẫn trở về gốc." Đây là nói khí qua hẻm. Như mạch Hợi qua hẻm vượt ải, đến chỗ vào huyệt vẫn là mạch Hợi, cũng là chân khí. Vì sao? Vì chỗ qua hẻm thật là nơi khí bó lại mà thụ thai, nên là thật. Bởi phàm khí mạch thật thì tự có chỗ giống nhau như cha con ông cháu; người nhận khí không thể không xét kỹ.
Long và huyệt không được xê dịch dù một tấc; nhận khí thì có khác nhau ở tai hay ở eo; phân kim có chỗ khéo xoay chuyển; khí tuyến thì không được sai một sợi tóc.
Hai câu này lấy việc nhích về phía sinh, bỏ phía tử, giữ thật bỏ giả, ngưng tụ khí, nhận khí, cho khí xuyên vào quan tài, một sợi khí che chở xương cốt, làm thành một phép. Câu trước nói về chỗ huyệt ngưng kết: hoặc là chính huyệt, thành dạng oa, kiềm, nhũ, đột (bốn dạng huyệt cơ bản: lõm như tổ chim, kẹp như càng cua, nhô như bầu vú, gồ như cái bọc); hoặc là hình quái, thành dạng kỵ hình (cưỡi lên lưng núi), tiễn hỏa (?), khai cô triệt đãng (?); hoặc là chính lạc, thành bản sơn bản khí (núi gốc khí gốc); hoặc là ngụy lạc, thành trảm quan tá ngụ (chặt ngang ải mạch, gửi nhờ khí); tóm lại đều có huyệt trường không thể đổi dời. Há có thể xê dịch thước tấc được? Còn nhận khí thì không như thế: hoặc ở chỗ long chạy ra mạch, có thuận có nghịch, có ngang có thẳng, có cách một cung, có cách mấy cung; khí được nhận hoặc ở tai hoặc ở eo, trong thì tiếp sinh khí, ngoài thì tiếp đường khí (khí tụ ở minh đường trước huyệt), rất không thể câu nệ. Tiên hiền lấy sức người mà địch với công trời, hoàn toàn ở chỗ này. Nếu cho rằng sao chia nhau giữ việc rồi dời luôn cả huyệt pháp đã sinh thành sẵn thì sai.
Khí tuyến lấy chỗ vào tay, chỗ khí bó lại làm chủ. Như long Cấn nhập thủ thì Mậu Dần là chính khí; Mậu Dần lại thuộc thổ, cũng là bản khí (khí đồng hành với Cấn thổ), gọi là "tọa hạ tự vượng", không cần cái khác giúp. Nếu là khí Bính Dần (?) thì thuộc hỏa, lại sinh cho thổ Cấn thành ra tiết (hao khí của mình), mất đi mà thành yếu, nên dùng phân kim để sinh dưỡng huyệt. Như làm tọa Giáp hướng Canh thì nên dùng phân kim Canh Dần, vì Canh Dần là mộc, sinh được hỏa Bính Dần, thành sinh vượng. Bởi hai mươi bốn chữ (hai mươi bốn sơn) là cha mẹ, sáu mươi long là thai tức (con trong thai); phàm thai tức mà sinh cho cha mẹ là tiết, nên khí Bính Dần tọa trong Cấn là yếu. Đây là phân kim của tọa tuyến (sợi dây căng đánh dấu hướng tọa của quan tài), có thể xoay chuyển, không có khuôn cố định. Còn khí tuyến không được sai, vì ở chỗ khí bó lại nhập thủ đã sinh định khí này, không thể đổi dời. Đến trong huyệt căng dây thừa khí, nếu hơi lấn sang Quý Sửu thì đã ở vào đất Sửu, không còn là Cấn nữa; há có thể sai một sợi tóc được!
Cho nên phàm khí đã định thì mới căng tọa tuyến; tọa tuyến đã định lại phải căng tạp khí tuyến (dây đánh dấu phần khí tạp lẫn). Như long Cấn nhập thủ mà có ba phần khí Dần thì phải căng một dây khí Dần; nếu làm tọa Giáp hướng Canh thì căng tọa tuyến Giáp Canh. Chỗ giao nhau giữa khí tuyến và tọa tuyến là chỗ tai phải thừa khí; lại phải xét ở chỗ giao nhau nhận khí ấy, khí Dần thế nào. Nếu có khí Dần xông vào thì phải tránh: đường mạch tới gấp thì lùi xuống một phân để tránh khí Dần; đường mạch tới chậm thì tiến lên một phân để tránh khí Dần; như thế chân khí của Cấn sẽ xuyên vào quan tài mà không lẫn tạp. Đây là chỗ tinh vi nhất, không được sai một sợi tóc. Chỗ hệ trọng của thừa khí là ở đây.
Thừa khí phải tránh trung khí (phần khí ở đúng khe giữa hai phương vị, nơi khí suy), nên dùng phép đặt quan tài lệch theo tỉ lệ ba phần bảy phần; phân kim nên thừa vượng khí, cũng dùng tỉ lệ ba bảy mà gia hướng.
Hai câu này nói khí tuyến và tọa tuyến chỉ nên tránh sát mà đón sinh, là điều then chốt hàng đầu của thừa khí. Trong vũ trụ hễ gặp trung khí là suy dần, nên trên la kinh (la bàn phong thủy) lấy Mậu Tý, Kỷ Sửu làm "thái không vong chính" (không vong: chỗ trống rỗng, không có khí), vì độ số của chúng nằm giữa năm phần trung khí, không có sinh cơ. Như Thôi quan thiên nói: long Hợi tọa Nhâm hướng Bính, chớ (?) gia sang vị Càn, cẩn thận đừng lạc vào Tỵ Hợi; tọa Càn hướng Tốn thì hơi gia sang vị Nhâm, nhận khí Quý Hợi bảy phần Hợi ba phần Nhâm; đúng với ý này. Lại như phân kim gia sang trái, gia sang phải phần nhiều dùng ba phần, chính vì ở ba phần thì rơi vào Bính, Đinh, Canh, Tân, không phạm tạp sát của Mậu Kỷ và khe giữa chỗ giao giới hai bên. Phân kim dùng Bính, Đinh, Canh, Tân, vốn được chép trong sách Âm dương chính nguyên (?), thực là lấy phần khí nằm ở Đoài, Cấn, Chấn, Tốn, nơi âm dương giao nhau, nên gọi là vượng tướng. Tóm lại, bàn về thừa khí thì lấy Bính, Đinh, Canh, Tân làm phân kim cũng không phạm cái phá của chỗ xung giữa, mà mọi thứ không vong, quan sát đều không phải lo.
Mạch không thẳng mà khí thẳng thì sợ gì thẳng tới thẳng nhận; khí không lệch mà quan tài lệch, đó mới là khí xuyên chính, nhận chính.
Hai câu này chính là bí quyết thừa khí trong Thôi quan thiên. Thôi quan thiên nói: "Đầu Rắn Đỏ hướng về phía bắc Thiên môn, thẳng tới thẳng hướng thì thần công mạnh; hướng Tốn Bính mà nhận là tốt nhất, giàu sang vinh hiển, sinh người anh kiệt." Thẳng tới thẳng hướng thì khí xung vào đỉnh đầu mà tan; nhưng nếu bên trái gia Tốn, bên phải gia Bính, hơi lệch mà nhận thì không còn là xung đầu nữa. Lại xem sống mạch chỗ vào tay thế nào: hễ có nét uốn lượn như "rắn bò trong cỏ, sợi chỉ trong tro", quanh co mà vào tay, không phạm âm, thì dùng phép ai gia mà cắt tỉa, sợ gì thẳng. Đó gọi là mạch không thẳng mà khí thẳng thì không hại. Nếu quả thật chỗ vào tay cũng cứng thẳng, thì các phép liêu sơn phách thế (?), ỷ, gia, sáp, niêm (tựa vào, thêm lệch, cắm vào, dán sát, các cách đặt huyệt né luồng mạch cứng) há có thể thiếu được!
Lại nói: "Lưng một mặt chín (tọa phương số một là Khảm, hướng phương số chín là Ly), thừa khí trời bổ khí, theo tai phải là hợp phép; huyệt nên nhích sang trái, gia Thiên Hoàng thì giàu sang vinh hiển vang khắp quê nhà." Đây nói long Nhâm tọa Tý hướng Ngọ, được khí Bính Tý chính Nhâm xuyên vào tai phải là hợp phép; huyệt nên nhích sang trái để lấy khí Giáp Tý bảy phần Nhâm ba phần Hợi; đặt quan tài hợp với chính khí Bính Tý làm tả phụ (phần phụ giúp bên trái). Không lấy chính Nhâm mà lấy khí bảy phần Nhâm, chính vì nhích qua bảy phần Nhâm thì khí chính Nhâm xiên xiên xuyên vào tai, chính khí không bị hao. Đây là phép quan tài nhận lệch mà khí lại nhận chính. Bởi khí xuyên vào tai là khí nhất định, còn đặt quan tài nhích trái nhích phải là phép linh hoạt của thừa khí. Bí quyết của Thôi quan thiên chính ở đây.
Long lấy mạch làm chủ, huyệt lấy hướng làm trọng; nước theo hướng mà định, hướng theo cục mà chia.
Đây nói nước và huyệt đều lấy hướng làm trọng; phàm bàn về khí không thể không bàn đến. Phàm thừa khí bên trong theo phép chôn cất đều lấy mạch làm chủ, cũng lấy chính ngũ hành làm chủ, không có cửa nào khác. Còn tọa huyệt lập hướng thì tuy bên trong để thừa khí của long, nhưng thực ra bên ngoài là để tiêu thủy, phép rất nhiều mối, không thể không xét kỹ. Như Hợi nhập thủ, nước từ Dần Cấn tới, từ Tuất Càn đi: nếu theo song sơn ngũ hành, Hợi thuộc mộc, thì nước ấy xung phá giai đoạn thai, dưỡng; nếu theo chính ngũ hành, Hợi thuộc thủy, thì xung phá giai đoạn quan đới; đều không hợp phép. Nên lập hướng Bính Đinh thì nước tiêu được. Bởi theo huyền không ngũ hành (một hệ ngũ hành riêng của phong thủy, gán hành cho các phương theo cách khác), Bính Đinh thuộc hỏa, mộ ở Tuất, nên thu được nước Dần Cấn mà phát phúc; đây là dùng huyền không ngũ hành để thu nước trên hướng.
Nước có đường thở, có đường rỉ (?). Do người làm nên, tới hướng núi mà bẻ gãy, là đường rỉ; còn cục sinh thành thì không phải do người làm (?). Cho nên người xưa định hướng là cốt để thu cục, nên dùng song sơn mà định. Như long Mão, nước Tốn, Canh (?) chầu về là kim cục (thế cục thuộc hành kim); nước ra ở phương Cấn thì kim khí đã thành, nên lập hướng Canh. Đó là theo sát, cũng chính là phép đón thần, tránh sát. Lại như long Mão thấy nước Dần Cấn, Tốn Tỵ Bính chầu về, thành hỏa cục, nên dời sang hướng Tân. Bởi long mộc gặp hỏa cục khó tránh bị tiết khí, nhưng dời sang hướng Tân nhìn thẳng dòng chảy đi, đó là cho nước thoát ra từ phương hưu tù (phương khí đang suy yếu, bị giam hãm), cũng là một phép thừa sinh thoát sát.
Người xưa nói: "Không có nước tuyệt, chỉ có hướng tuyệt." Bởi núi sông đã kết thì không có chỗ nào không chôn được; nếu nước có chỗ không hợp thì xoay chuyển trên hướng mà tiêu đi. Từ xưa việc lập hướng tiêu thủy có nhiều phép tắc, không phải để làm người sau thêm rối, chỉ là để người ta có phép tắc mà hợp với tính tình núi sông, khỏi trái nghịch mà thành đất bại. Vì thế phép tắc không cần phải hợp hết, chỉ hợp một loại là có thể làm nên phúc. Nếu đem các nhà ra rồi nói "tôi dùng thủy pháp này", tự cho là chắc chắn không thể đổi, thì tính tình núi sông biến hóa không một, mà cứ khư khư giữ một phép để ép cho hợp, há chẳng sai sao?
Đường tới xem tứ sinh, tọa hạ xem tứ tuyệt (?), trong cục xem tam hợp, trên hướng xem song kim.
Bốn câu này lấy ngũ hành của các nhà mà bàn khí, làm phép thu sơn xuất sát (thu khí tốt của núi, đẩy khí xấu ra). Đường tới vì sao xem tứ sinh (bốn phương trường sinh: Dần, Thân, Tỵ, Hợi)? Tức là điều người xưa gọi "đất có bốn thế". Như long thủy thổ từ Khôn, Thân, Canh, Đoài tới, đến Nhâm thì kết huyệt, là cất bước từ phương sinh, tới đầu ở phương vượng; đó là long sinh vượng, phát phúc tất lớn và lâu. Lại như long thủy thổ từ phương đông tới thì là đất khắc, tiết, vừa phát đã suy. Phàm xem long dùng chính ngũ hành thì nên như thế.
Tọa hạ vì sao xem tứ tuyệt? Như long Cấn nhập thủ, làm tọa Nhâm hướng Bính, nước ra ở phương Càn Hợi, đó là đất tuyệt, thai của hỏa. Tuyệt thai là Lộc Tồn (một sao trong cửu tinh), tức là câu "bốn Lộc Tồn chảy hết thì tất giàu sang". Bởi tọa hạ Nhâm thuộc hỏa, Cấn Dần là đất hỏa sinh trưởng, mà lấy Nhâm làm tọa hạ thì hỏa ở đất hỏa là đắc vị. Lại như nước từ Dần Giáp tới thì phương sinh, dưỡng là Tham Lang, con trưởng tất phát; nước từ Bính Ngọ tới thì phương quan, vượng là Vũ Khúc, con giữa tất phát; nước từ Đinh Mùi tới thì phương suy là Cự Môn, con út tất phát. Hợp đủ ba cái tốt ấy, nước ra ở Càn Hợi thì tuyệt thai là Lộc Tồn, ba nhà cùng phát, tất là đất giàu sang lâu dài. Nếu nước ra ở Càn Hợi mà lầm làm tọa Quý hướng Đinh, thành thổ ngồi trên thổ, thì Càn Hợi là đất lâm quan; xung phá lâm quan thì con giữa tất bại. Tọa hạ liên quan chẳng nhỏ chút nào. Người nay chỉ biết lập hướng mà không biết tọa hạ phải thận trọng, nên mười phần thì bại chín. Tọa hạ dùng Hồng Phạm ngũ hành (hệ ngũ hành lấy theo thiên Hồng Phạm, gán hành cho hai mươi bốn phương khác với chính ngũ hành) thì nên như thế. Cũng có người dùng nó để xem mạch tới, như sách Minh chỉ của họ Đổng cũng dùng phép này. Phàm xem mạch tới nên dùng chính ngũ hành, đến khi lấy Hồng Phạm ngũ hành tham chiếu mà hợp lại thì càng đúng lý đúng phép.
Trong cục vì sao xem tam hợp (ba địa chi hợp lại thành một cục ngũ hành)? Như long Hợi nhập thủ, nước từ Mão Giáp tới, đến Khôn Mùi thì ra cửa, là Hợi Mão Mùi tam hợp, đó là mộc cục thật. Lại như long Hợi đến Canh kết huyệt, làm hướng Mão, nước ra cửa ở phương Khôn, thì long, nước, tọa, hướng đều theo mộc cục, hợp làm một nhà, càng sinh vượng. Xem cục dùng song sơn ngũ hành thì nên như thế.
Trên hướng vì sao xem song kim? Vì Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là đất của bốn kim (bốn kho mộ). Như cung Sửu là Kim Ngưu (Trâu Vàng) thì gọi là sát Đổ kim (?). Nếu làm hướng Khôn thì theo huyền không ngũ hành Khôn thuộc kim, mộ cũng ở Sửu; thế là Sửu là một kim, Khôn lại là một kim, hợp lại thành song kim. Đây nói long và hướng đều thuộc mộ thì thành sát song kim, phạm vào tất tổn đinh (hao người, nhất là con trai). Dù đất rất tốt, có phát quý đi nữa, thì tóm lại con người rốt cuộc vẫn bị thương. Bên trái Sửu có Cấn, bên phải có Quý, đều thuộc phần Sửu. Nếu Cấn bảy phần, Sửu ba phần thì có thể không coi là Sửu; nếu Cấn Sửu chia đều thì có kim ngầm lấn vào, đều không được làm hướng Khôn; Quý kiêm Sửu cũng vậy. Lại Càn, Khôn, Mão, Ngọ đều thuộc kim, thì long Sửu Cấn đối với bốn hướng này đều là song kim. Phàm đại mộ đều thuộc Phá Quân kim (sao Phá Quân trong cửu tinh, chủ phá hoại); suy ra các long khác cũng vậy. Bởi huyền không ngũ hành chuyên dùng để thu sơn xuất sát thì nên như thế. Nếu long âm làm hướng âm, long dương làm hướng dương, còn không xung kích, may ra tránh được họa; nếu lấy Sửu mà làm hướng Khôn thì dương tới xung âm, họa càng nhanh.
Phàm ngũ hành điên đảo, người nay phần nhiều không dùng kết hợp, không biết rằng người xưa làm, mỗi thứ đều có nghĩa lấy, vốn thuộc một nhà, chỉ cần dùng mỗi thứ đúng chỗ, không làm mất ý người xưa mà thôi. Hồng Phạm ngũ hành như tọa núi Sửu hướng Mùi: núi thuộc thổ, Khôn Thân là trường sinh, Nhâm Hợi là đất vượng, Tý Quý là đất suy; nên người xưa có câu: "Núi Sửu cao, nước Mùi cuồn cuộn, Nhâm Hợi chắp tay vái chào thì huyệt bền chắc, Bính Tỵ là cửa nước ra thì sinh người hiền tài." Sinh, dưỡng là Tham Lang, ứng con trưởng; quan, vượng là Vũ Khúc, ứng con giữa; suy là Cự Môn, ứng con út. Như phá trường sinh thì hại con trưởng, trường sinh có nước tới thì lợi con trưởng. Phàm nước quan vượng, suy tới hay đi, với con giữa, con út đều như vậy. Phàm long và nước đều nên tới từ phương sinh vượng. Ngoài ra có bát quái ngũ hành (?) từ nạp giáp mà ra, dùng để hợp cục là thích đáng. Lại có ngũ hành theo quái hào hồn thiên, dùng để suy ra sát diệu (sao xấu) và các hào tử, phụ, tài, quan (con cái, cha mẹ, tiền của, quan chức), rất có chuẩn. Đó đều là những điều trong ngũ hành phải để tâm nghiên cứu.
Chế ngự sát không gì bằng thừa vượng; thoát sát chính là để đỡ phần chính; theo sát thì hóa sát thành quyền; giữ sát lại chính là để đón quan.
Hai câu này lấy sinh khắc chế hóa làm phép tiêu nạp (đưa khí xấu đi, thu khí tốt vào), là một huyền cơ bổ và tiết trong thừa khí. Như long Ly nhập thủ, nước Càn Hợi chầu tới, chính là sát diệu; nên làm hướng Đinh, tọa Quý (?) thu nước Giáp, để hợp với Càn Hợi thành mộc cục Càn Giáp Đinh, vì mộc sinh được hỏa. Khí hợp mà hỏa Ly vượng thì Càn Hợi không còn là sát diệu mà lại thành sinh vượng. Đây là một phép thừa vượng chế sát. Lại như long Mão nhập thủ, nước Bính Ngọ (?) và nước Cấn đi về phía Tân, cả một dải hỏa cục làm tiết khí của mộc, tức là sát. Nên làm hướng Tân, khiến nước sát cứ thế đi, không đọng lại trong cục, thì hỏa khí tiết đi mà mộc khí không bị tổn. Đây là một phép thoát sát đỡ sinh.
Lại như long Hợi nhập thủ, long phía sau mang theo Tý Quý mà tới, theo song sơn thì thuộc mộc; nước từ phương Canh Tân vào minh đường, cả một dải kim khí, thế là nước sát đầy cục; nên lập hướng Tốn. Bởi Tốn, Canh, Quý vốn là một nhà; nay lấy Tốn hợp với Canh Tân, lại hợp với Hợi Tý Quý. Phe cánh đã hợp mà sát được hóa, thì sát lại thành quyền, không còn là kẻ thù của ta. Đây là một phép theo sát làm quyền. Lại như long Tốn nhập thủ, nước Tân chầu thẳng trước mặt, tức là câu "một dòng nước Tân chảy về đông". Nhưng theo chính ngũ hành, Tốn thuộc mộc, Tân thuộc kim, thì kim Tân là sát của mộc Tốn. Riêng theo quái khí thì Tốn và Tân nạp nhau là phối hợp; theo thiên tinh thì Thiên Ất, Thái Ất là hai quý nhân trong các vùng sao; nếu núi nước cho phép làm hướng Tân thì Tân không còn là sát mà là quan tinh (sao chủ quan chức). Đây là một phép đón quan tới lộc. Núi có sát của núi, nước có sát của nước; công phu tiêu nạp hoàn toàn ở chỗ tìm xét sinh khắc chế hóa.
Nước khách, sa khách (nước và sa từ nơi khác tới; sa là các gò, đồi bao quanh huyệt) còn có thể mời gọi để lấy khí; vợ chồng thật mà gặp nhau giữa đường thì vẫn còn đáng ngại.
Hai câu này nói ngoại hợp có thể mượn, nội hợp không thể giả, là một phép lấy sa và nước để thừa khí. Xưa Lưu công làm đất mộ tổ cho họ Phan: một dải sa vuông vức không mở đầu mặt, đông tây rộng hai ba trăm bước, không có nước làm ranh ôm bọc; nhưng ở góc đông nam có dòng nước từ Tốn Tỵ quanh co chảy tới, đến bên phải hợp dòng ở phương Bính, cùng dòng nước ngang giao nhau chảy sang trái rồi ra Sửu Cấn mà đi. Lưu công liền ở góc đông nam điểm huyệt, làm hướng Tốn. Ai cũng ngờ là mơ hồ, không có gì thu giữ, khí tán không tụ; vậy mà chôn xong chưa được mấy năm thì đỗ đạt hiển vinh. Vì sao? Đó là nước Tốn mời khí Hợi Đoài vào huyệt, lại thêm nước ra ở Cấn, làm hướng Tốn để tiếp đường khí. Đây là một phép lấy khách khí của ngoại hợp để lấy chân khí bên trong.
Lại như đầu sa chạy từ đông sang tây bắc, vốn là long Khôn Thân tới; nhưng ở đông nam có nước từ Tốn Bính tới, sa hai bên trái phải đan cài như răng, dòng nước chầu từ Tốn Bính quanh co, tới minh đường có tình. Tuy thân huyệt trống trải mênh mông không có ranh, nhưng sa và nước phía chầu có tình, thì khí ấy (?) tự tụ, bởi sa khách có thể mời khí của long vào cục. Kinh nói: "Khí trống trải một dải khó thu giữ, hãy nhìn núi chầu mà nhận ra chỗ tâm (?)." Đủ thấy tìm long thừa khí tự có chỗ khéo: khí bên trong khó nhận thì nhờ khí bên ngoài mà nhận ra; đó là một phép.
Lại như Bính và Ất gặp nhau là vợ chồng. Nếu Bính gặp nước Đinh, Quý, Tân tới, Ất gặp nước Giáp, Canh, Nhâm tới, thì là phối không đúng đôi, dù chầu hướng có tình, rốt cuộc khó phát phúc. Lại có trường hợp Ất phối với Bính giữa đường: như hỏa Bính sinh ở Dần, mà nước không từ Dần tới, lại từ phương Tỵ Ngọ chầu tới rồi ra Tuất; đó tuy là chính phối, nhưng không phải vợ chồng từ trẻ đến già, cũng chỉ là gặp nhau giữa đường (?), chủ về đỗ đạt lúc tuổi già, phát phúc chậm chạp. Đây là có chân khí nhưng không phải giao hợp chân chính, khí nông và nhẹ; người muốn đoạt công thần, đổi mệnh trời thì phải tự có phép bổ chỗ yếu, đỡ chỗ suy. Người thừa khí không thể không xét điều này.
Âm dùng dương chầu, dương dùng âm ứng, hợp lại vốn là người một nhà; vận núi thu núi, vận nước thu nước, chia ra cũng làm sinh vượng cho nhau.
Hai câu này lấy chầu, đón, thu, nạp làm bí quyết thừa khí. Như long Hợi từ Tây Đoài tới là dương, Hợi là Giáp mộc. Giáp mộc là dương, sinh ở Hợi, vượng ở Mão, mộ ở Mùi, nên dùng cái âm mà cũng mộ ở Mùi để phối; chỉ có Quý thủy là âm, sinh ở Mão, vượng ở Hợi, mộ ở Mùi, mới là chính phối, tức câu "Kim Dương thu linh khí của Quý Giáp". Dương mộc dùng âm thủy tới phối, đó là "dương dùng âm ứng". Nếu thủy cục Thân Tý Thìn chuyển từ bên phải thì là nước Quý âm, nên dùng Giáp tới phối, đó là "âm dùng dương chầu". Bởi dương dùng âm ứng thì dương tĩnh mà giữ, âm vận hành mà dùng; âm dùng dương chầu thì âm tĩnh mà giữ, dương vận hành mà động. Âm dương ẩn trong nhà của nhau, động tĩnh làm gốc cho nhau. Khí đi bên trái thì từ sinh đến vượng; khí xoay bên phải thì từ vượng đến sinh. Sinh vượng giao nhau, huyền khiếu (cửa khí huyền diệu) thông nhau, thì việc hóa sinh nuôi dưỡng thành tựu. Đây là cửa ải hàng đầu của thừa khí trong nghề kham dư.
Lại như long Hợi từ Khảm vào Hợi là âm, Hợi là Ất mộc. Ất mộc là âm, sinh ở Ngọ, vượng ở Dần, mộ ở Tuất, nên dùng cái dương mà cũng mộ ở Tuất để phối, mới là chính phối, tức câu "Ất Bính giao nhau mà về Tuất". Âm dương giao hợp thì khí mới ngưng tụ, rồi lấy hướng hợp vào để đón sinh vượng của Dần Ngọ, thành chầu đón. Huyệt dựa vào long để thừa nội khí, hướng dựa vào nước để thừa ngoại khí. Long núi lấy vận núi thu núi, long nước lấy vận nước thu nước. Như Ất mộc sinh ở Ngọ, nên trên Ngọ có đỉnh núi cao thì đông con cháu; vượng ở Dần, nên trên Dần có đỉnh núi cao thì phát tài lộc; đó gọi là núi quản núi. Bính hỏa sinh ở Dần, nên nước từ Dần tới thì chủ đông con cháu; vượng ở Ngọ, nên nước từ Ngọ tới thì chủ phát tài lộc; đó gọi là nước quản nước. Ất mộc lấy Bính hỏa làm phối, nên chầu hướng thu nạp đều nhận hỏa cục, nên dùng Dần Ngọ để được trọn vượng, thì khí của nước và núi đều hợp với hướng mà được thu nạp.
Nếu âm gặp âm thì là thuần âm, không lớn lên được; dương gặp dương thì là thuần dương, không sinh ra được; dù sa sáng nước đẹp, rốt cuộc không phải là đất lớn. Chỉ lo phép nước ở minh đường bên ngoài, theo nước mà lập hướng, tiêu nước đi để tránh hung sát mà thôi, sao làm nên phúc lớn được! Như sách Bạch long ký chép phép long âm Khảm Hợi vào Càn xoay về bên phải: nước Dần Giáp tới, là trường sinh hội với đế vượng, là nước vượng; nước Tân Tuất đi, là huyền khiếu hợp; dùng hướng Bính, lấy đế vượng mà thu Dần Tuất; nên chôn xong thì năm người con đều hiển đạt. Sau lại lấy Tân Tuất xung ngược vào Đinh Ly, thế là xung phá quan lộc, nên năm người con đều bại. Nếu xung phá trường sinh thì tuyệt con cháu. Đó là cớ vì sao kẻ không hiểu mà làm bừa thì rước họa.
Chủ có chủ khí, bên trong nên giữ kín theo ngũ hành; minh đường có đường khí, bên ngoài nên xem bốn thế (bốn phía núi bao quanh huyệt). Long là khí đất, nên từ chỗ đặc của xương mạch mà mở khiếu ở bên trong để rót khí vào; nước là khí trời, nên từ chỗ trống của phương hướng mà mở khiếu ở bên ngoài để dẫn khí vào.
Đây là chế ngự núi sông, cắt sửa tạo hóa, để bổ chỗ thiếu, tiết chỗ thừa của khí; là bí yếu của việc đổi mệnh trời, đoạt công thần. Phàm phép chôn mà kim tỉnh (hố huyệt đào để đặt quan tài) và môn hộ (cửa ngõ, chỗ nước ra vào) cùng một hướng là chính pháp. Nếu như bên ngoài theo đường khí, thì sa và nước tới trước không thể không thu, đường khí hội tụ không thể không nạp; đó là điều mọi người đều cho là tất nhiên; nhưng lại không hợp với hướng sinh theo phép long, thì nên lấy thiên tinh và quái khí làm chủ, làm hai hướng trong và ngoài. Giả như long Hợi nên làm hướng Tốn, mà sa nước bên ngoài lại nên làm hướng Tỵ, thì bên trong dùng hướng Tốn để thừa sinh khí, bên ngoài dùng hướng Tỵ để tiếp đường khí; làm hai hướng có ngại gì. Đó chính là câu "bốn thế mặc anh bàn, ngũ hành phải tự giữ".
Bậc tiên triết nói: "Khí của long chưa tới, khí của hướng đã tới trước." Vậy thì phép bố trí chính là thần công thay đổi, đoạt lấy, há dễ nói được! Cốt ở chỗ xét tính tình núi sông, xét khí mạch mạnh yếu: hoặc nên bổ, hoặc nên tiết; hoặc để đỡ núi, hoặc để giúp mệnh; hoặc để phát ngay đời này, hoặc để ứng cho đời sau; mỗi thứ có phép riêng, không thể không tinh tường. Bởi mở khiếu bên trong là để dẫn nội khí; những gì dùng để xâu suốt long phía sau, khiến cho chỗ tạp thành thuần, chỗ suy thành vượng, đều ở đây cả. Người xưa gọi là "bố trí theo long", chính là thế. Phép mở khiếu bên ngoài như hơi thở ở mũi người, tức điều người xưa gọi "đường thở thông khí mà không thông nước". Như người một hít một thở, được khí trong thì tốt, gặp khí đục thì xấu, liên quan chẳng nhỏ; vì thế phép mở khiếu bên ngoài rất huyền diệu, cũng lấy đỡ núi giúp mệnh làm chủ. Còn sinh khắc chế hóa, dùng để hóa sát thành quyền, chuyển dữ thành lành, vốn mỗi thứ có phép riêng, đại để phải xét kỹ trên sa nước ở phương hướng. Xem tốt xấu, thuần tạp của sa nước phối hợp với xương mạch của thân long thế nào: hợp thì thuận theo tự nhiên mà hợp theo lối chính; không hợp thì dùng phép cắt tỉa, chế hóa mà hợp theo lối biến. Bởi dẫn ngoại khí thực là để đỡ nội khí. Nếu ngoại khí trái nghịch thì nội khí tất bị tổn thương. Có thể không cẩn thận sao!
Ở trên trời thành tượng, ở dưới đất thành hình, cùng chung một khí; cho nên tượng trời lấy Thái Dương làm tôn, phép đất lấy Liêm Trinh làm chủ, cùng lấy sao hỏa làm gốc của muôn tượng. Tượng trời rủ xuống điềm tốt xấu, hình đất chia ra họa phúc, cùng chung một cõi; cho nên ánh sao lấy Tuế tinh (sao Mộc) làm đức, phép đất lấy Tham Lang làm quý, cùng lấy sao mộc làm vẻ tươi đẹp của muôn tượng.
Đây nêu hai mối mộc và hỏa để thấy sự phối hợp giữa tượng trời và hình đất không thể tách làm hai. Như tam viên, cửu dã giống bản đồ vạch ruộng chia cõi; sao đi chậm, dừng lại, đi thuận, đi ngược giống long mạch quay mặt, quay lưng, chạy đi, dừng lại; tốt xấu, tai họa, điềm lành giống an nguy họa phúc của quốc gia; có sai lệch chút nào đâu! Chỉ nêu điều then chốt mà nói: trong ngũ hành chỉ có thổ làm trọn được muôn vật, chỉ có hỏa sinh được thổ, thế thì hỏa là tổ tông lớn của vũ trụ. Thế nào là chân hỏa? Chỉ một điểm chân dương là chân hỏa, tức là Thái Dương. Ở trời là mặt trời, ở quẻ là Ly, ở phương là Ngọ, ở sao là Liêm Trinh, trong năm linh thú là Hoàng Long (Rồng Vàng). Lại các hành khác mỗi hành chỉ có một chỗ (?), riêng hỏa thì không đâu không có: đập đá, đập kim loại thì lửa bật ra, thế là thổ và kim có hỏa; mộc sinh ra được hỏa, thế là mộc có hỏa; có suối nước nóng, trên các đảo giữa biển thường thấy ánh lửa, thế là trong nước cũng có hỏa. Như người kết thai, không được một điểm dương tinh chân hỏa thì không thể kết thành hình. Vì thế phép xem đất tất phải lấy sao hỏa làm tổ thì mới hóa sinh, mới lâu dài lớn lao, lẽ vốn như vậy.
Phàm đô thành, quận ấp tất quay về phương nam Ly, chính vì Ngọ là chỗ Thái Dương ở; kế đến Thái Âm (mặt trăng) cũng giống mặt trời; lại kế đến sao Kim, sao Thủy theo mặt trời mặt trăng mà đi, đều lấy gần mặt trời làm quý. Cho nên phàm kết huyệt dạng Thái Âm, Thái Dương lại có nhiều dạng kim thủy cũng là vì thế. Các quan Thái sử (quan coi việc chép sử và xem thiên văn) xưa thường nói: nước nào có Tuế tinh đóng thì không thể đánh; há chẳng phải vì sao mộc là tốt nhất sao! Trong cửu tinh lấy Tham Lang làm sao tốt đứng đầu, cũng vì Tham Lang thuộc mộc. Vả lại trong cõi đời cái gì đẹp nhất, tươi nhất? Há chẳng phải là cây cỏ (mộc) sao? Mộc nảy ở mùa xuân mà tươi tốt ở mùa hạ, gọi là "Hoa Hạ" (vẻ tươi của mùa hạ), rực rỡ một tượng văn minh. Vì thế sao mộc dù là dạng Xung thiên hay Tử khí (các dạng núi thuộc mộc), cong thẳng, dọc ngang, đều là thể đẹp; dù là hoa, mầm, đốt, nụ, đều chứa trọn cơ sống. Bởi hình đất cũng như sao trời, đều lấy tinh hoa tươi đẹp của mộc làm tượng tốt. Từ đó suy ra, người nay cho thiên tinh là mơ hồ, thậm chí có người ngậm miệng bỏ không nói tới, thật là lạ.
Tiên thiên một âm một dương, lấy đối nhau mà phối làm chủ, nên thiên tinh của bốn long chỉ lấy chỗ phối với nhau: âm gặp dương, dương hợp âm. Hậu thiên chia âm chia dương, lấy vận dụng làm chủ, nên tọa hướng của tám phương có thể mượn để phối: tọa dương thì thu âm, tọa âm thì thu dương.
Đây nói quái khí tiên thiên, hậu thiên có cái làm thể mà không thể đổi, có cái làm dụng mà có thể đổi; đó là chỗ phân biệt giữa bàn long và bàn cục. Thể tiên thiên: Càn Khôn là lão dương, lão âm phối nhau; Khảm Ly là trai giữa, gái giữa phối nhau; Chấn Tốn là trai trưởng, gái trưởng phối nhau; Cấn Đoài là trai út, gái út phối nhau; thế thì tám long đều có âm dương phối hợp, sao riêng lấy bốn long? Vì Càn Khôn thuần âm thuần dương, là phần già cỗi của âm dương; Khảm Ly trên dưới đều âm hoặc đều dương, cũng là chỗ cùng cực của âm dương, rất thiếu sinh cơ. Chỉ có Chấn, Đoài trên âm dưới dương, Cấn, Tốn trên dương dưới âm, mới là âm dương giao nhau, sinh cơ của vũ trụ đều từ đó mà ra. Kinh nói thiên tinh của bốn long chính là vì vậy. Mọi thuyết về cô hư, vượng tướng đều gốc ở đây; há chẳng phải là phép thống long theo tiên thiên sao!
Hậu thiên từ Càn đến Chấn là dương, từ Tốn đến Đoài là âm, gọi là chia âm chia dương. Ý cũng lấy Càn Khôn là già, lui về đất phía tây, đặt sáu quẻ con ở phương đông nam để ban phát sự sống, cốt để vận dụng. Vả lại bày theo Lạc thư (bảng chín ô số do vua Vũ tìm được, là gốc của bát quái hậu thiên), âm dương hậu thiên có thể tùy phương mà theo, hoặc theo quái khí, hoặc theo thiên can, không câu nệ (?) việc giao phối. Như long Cấn mà làm hướng Đoài là chính phối; dù làm hướng Đinh cũng là theo chữ mà Đoài nạp; dù làm hướng Bính, không theo quái khí mà nhận theo thiên tinh, cũng là phối hợp. Vả lại tọa Quý hướng Đinh, tọa Nhâm hướng Bính cũng không mất phép tọa dương phối âm; đó gọi là âm dương gặp nhau. Thể tiên thiên không biến, dụng hậu thiên có biến; tức là ý trong phép đất "không có long quái mà có huyệt quái". Người xưa nói "địa lý trọng ở chỗ biến", ý chính là như vậy. Đây là chỗ then chốt lớn trong việc dùng quẻ, không thể không hiểu. Còn như phiên quái nhiều ngả, ngũ hành điên đảo rối ren, há không có chỗ sai trái, cần gì phải câu nệ!
Tiên thiên và hậu thiên: tiên thiên là thể, hậu thiên là dụng, quý ở chỗ thông biến. Hai khí âm dương: dương không phải hèn, âm không phải quý, cốt ở chỗ hợp với từng nơi.
Nay nhà kham dư hễ bàn đến phép đất là cho long âm hơn, không biết rằng người xưa xem đồng đất, xét âm dương, mỗi nơi tùy chỗ thích hợp, há có nghĩa quý âm hèn dương? Bởi theo nghĩa Lạc thư: các số một, chín, ba, bảy ở bốn phương chính, vừa hợp với vị trí Càn, Khôn, Khảm, Ly của tiên thiên; các số hai, bốn, sáu, tám ở bốn góc, vừa hợp với vị trí Cấn, Đoài, Chấn, Tốn của tiên thiên. Số lẻ thuộc dương, số chẵn thuộc âm; nên phối với Càn Khôn Khảm Ly thì theo dương, phối với Chấn Đoài Cấn Tốn thì theo âm. Đó là thầy thuật ngày nay lấy lẻ chẵn mà bàn âm dương, chứ không phải âm dương vốn có của tiên thiên. Người xưa dựng đô lập nước, quay mặt về nam mà cai trị, đặt ở bốn phương chính, chính vì Càn nam Khôn bắc là ngôi chính của trời đất, Ly đông Khảm tây ứng với cửa của mặt trời mặt trăng; với đạo trời là chính, với thế đất là hợp; không phải cố ý bỏ âm lấy dương, mà là thể quẻ tiên thiên vốn nên như thế.
Còn như yên mồ chôn xương, người xưa phần nhiều lấy bốn quẻ Cấn, Đoài, Chấn, Tốn, cũng vì theo thể quẻ tiên thiên: gió (Tốn) sấm (Chấn) khuấy động lẫn nhau, núi (Cấn) đầm (Đoài) lưu thông lẫn nhau, dùng để che chở xương khô thì dễ sinh phát mà thôi; há vì ở vị âm của các số hai, bốn, sáu, tám mà thành quý! Nếu bàn về vị trí thì câu "đất thần tiên phát từ Thiên môn, đất đế vương khởi từ Kim Long" chẳng phải là nói Càn và Chấn sao? Vả lại Chấn Đoài của hậu thiên là Khảm Ly của tiên thiên, Càn Khôn của hậu thiên tức là Tốn Cấn của tiên thiên; cũng sao lấy vị trí hậu thiên mà đổi khí tiên thiên được! Điều cốt yếu là phép đất phải lấy long thế làm chủ, lớn nhỏ sang hèn chỉ định trên long thế. Còn quái khí thì gặp dương theo dương, gặp âm theo âm; hoặc nên dương thì theo dương, nên âm thì theo âm. Nếu trái với điều thích hợp của bốn thế mà gượng theo quẻ, thì đó là thứ thuật vụng về "dán chặt trục đàn mà gảy, khắc dấu mạn thuyền để tìm gươm" (cứng nhắc, không biết thay đổi theo hoàn cảnh); sao hợp được tính tình núi sông mà thông với linh khí của đất, đón được phúc của đất!
Đất lấy chính vị của tám phương để định bản đồ của đạo đất, nên lấy chính Tý Ngọ (kim chỉ đúng giữa phương Tý và phương Ngọ) làm địa bàn, nằm ở vòng trong để ứng với cái thật của đất. Trời lấy mười hai phân dã (mười hai vùng trời, mỗi vùng ứng với một vùng đất) để chỉnh thứ xá của triền độ (đường đi và độ số của mặt trời và các sao trên vòng trời), nên lấy khoảng giữa Nhâm Tý, Bính Ngọ làm thiên bàn, nằm ở vòng ngoài để ứng với cái hư của trời.
Người nay bàn về kim la bàn, có chia chính châm (kim chính, theo địa bàn) và phùng châm (?) (kim khe, lệch nửa cung, theo thiên bàn); lại có người cho bên này đúng bên kia sai, lại có người chuyên dùng cái này không dùng cái kia. Bởi không biết hai kim mỗi cái có nghĩa riêng, dùng bổ trợ cho nhau chứ không trái nhau. Địa bàn vì sao lấy chính Tý Ngọ? Vốn địa bàn chia phần theo tám phần, đều từ Hà đồ, Lạc thư (hai đồ hình số cổ, gốc của bát quái) mà ra: tượng của Hà đồ bày thành tám phương, số của Lạc thư cũng có bốn chính bốn góc; ngoài đó ra thì không có lý khí. Kinh gọi là "khí từ tám phương"; Hỗn Nguyên Tử gọi là "tám vị trí định"; Linh hạt kinh (?) gọi là "bên trong lập tám cực để thống quản khí tám phương", chính là vậy. Đã chia vị trí theo tám phương thì Nhâm, Tý, Quý chung một Khảm, Bính, Ngọ, Đinh chung một Ly, một quẻ ba sơn; vậy lấy chính Tý Ngọ làm giữa đất thì còn ngờ gì! Người xưa dùng để đo đất, chính vì khí từ tám phương, nên lấy kim chính Tý Ngọ mà đo long; câu "long phải tìm ở dưới đất" là chỉ địa bàn.
Khí đất vì sao chia sang hèn? Là theo thiên tinh. Triền độ của trời lấy mười hai thứ xá mà chia; Nhâm Tý chung một Tý, lấy gì để phân biệt? Phàm thứ xá có mười hai, mỗi thứ được ba mươi độ. Khảo cứu tổng hợp thì thứ xá Huyền Hiêu (?) (thứ xá ứng với phương Tý) khởi từ độ thứ tám của sao Nữ đến độ thứ mười lăm của sao Nguy mới đủ ba mươi độ. Sao Nữ bốn ngôi, mười một độ rưỡi, thuộc Quý; nay Huyền Hiêu khởi từ độ thứ tám của sao Nữ, tức là chỉ lấn sang Quý ba độ mà thôi. Sao Hư hai ngôi, chín độ rưỡi, thuộc Khảm; sao Nguy ba ngôi, mười tám độ, thuộc Nhâm; nay Huyền Hiêu dừng ở độ thứ mười lăm của sao Nguy, cũng chỉ còn thừa ba độ của Nhâm mà thôi. Vậy phần Tý của Huyền Hiêu há chẳng nằm giữa Nhâm và Tý sao? Cho nên lấy khoảng giữa Nhâm Tý làm Tý của thiên bàn thì còn ngờ gì nữa. Từ Tý suy ra Bính Ngọ cũng chung một Ngọ, thì khoảng giữa Nhâm Tý, Bính Ngọ chính là giữa trời. Người xưa lập hướng theo giữa trời, chính là để ứng với cái hư của trời, tức là theo thiên bàn.
Bởi khí đất tĩnh, nên tìm long bắt mạch phải lấy sự tĩnh định của địa bàn làm chủ; khí trời động, nên thu nước lập hướng phải lấy sự xoay động của thiên bàn làm chủ. Vả lại sang hèn là ở thiên tinh, nếu không theo thiên bàn mà định thì thiên tinh không có căn cứ, lấy gì mà phát huy tác dụng? Vì thế thu khí sinh vượng ở tọa hạ, lại đón khí của sao tốt ở phương hướng, thì trời với đất thông nhau, động với tĩnh hợp nhau, mới vời được phúc, đón được điềm lành. Vậy thì chính châm và phùng châm há có lẽ nào chỉ trọng một bên, chỉ dùng một bên? Chỉ là long là long nhất định, còn hướng thì không có hướng nhất định; dù long mạch có ai gia thì cũng là theo phương mà ai gia. Người xưa nói: "Lập huyệt dễ, lập hướng khó", chính vì cái thể động khó nắm bắt. Câu "làm cho thần diệu mà sáng tỏ là ở nơi con người", có lẽ chính là nói về thiên bàn vậy!
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video