Thiên 23 — Quyển 5 hạ (2) — Đồ giải các thế sa

 Sách in lại: "Nhân tử tu tri tư hiếu địa lý tâm học thống tông" (Những điều người làm con cần biết: học về địa lý theo phép tâm học, giúp việc báo hiếu, gom về một mối), quyển năm, phần dưới, mục hai.

 Từ Thiện Kế, người ẩn cư vùng núi ở Đức Hưng, thuật lại và cùng biên soạn.

 Quyển này chuyên bàn về hình vẽ các sa (các núi, gò, đồi nhỏ nằm quanh huyệt mộ hay nhà ở). Phép xem sa rất rườm rà, khó trình bày hết. Điều cốt yếu là phải dựa vào long (mạch núi chạy đến nơi kết đất) và huyệt (điểm đất kết tụ khí tốt, nơi đặt mộ hay dựng nhà) để phân biệt sang hèn. Vì thế mới nói: "Sa như người con gái đẹp, sang hay hèn là theo chồng."

 Tuy vậy, cũng có những sa mà tốt xấu đã định sẵn, không thể đổi được. Ví như các hình "thò đầu", "đâm mặt", "vén váy" thì rốt cuộc không thể khiến thành tốt được. Còn các sa như "đai ngọc", "bình phong của vua", "ngai vua" thì rốt cuộc không thể khiến thành xấu được.

 Nay trong các phép xem sa của nhiều nhà, tôi lựa những điều gần với lẽ phải, biên thành một quyển. Chia làm ba hạng trên, giữa, dưới, và ba loại giàu, sang, hèn. Mỗi loại đều căn cứ vào long sang hay hèn để làm chuẩn đoán tốt xấu. Mong rằng mở sách ra là nắm được chỗ cốt yếu.

 Lời bàn

 Một: Hình dạng các sa không cần câu nệ hết. Liêu thị nói: "Gọi tên sa, hễ trông giống là được, xin khuyên đừng cố chấp." Lại nói: "Hình sa biến hoá vốn chẳng một kiểu, gặp loại nào nên suy xét kỹ; nhờ lòng khéo và mắt sáng của người xem, tự đặt được tên gọi."

 Hai: Việc ví sa với các đồ vật không nên cứng nhắc. Hình núi muôn đời không đổi, còn đồ vật thì đổi thay theo thời. Có vật xưa vuông nay tròn, xưa hèn nay sang, cũng có vật xưa có mà nay không còn. Như mũ tịch (mũ đan có vành rộng) thời Đường là đồ hèn mà thời Tống là đồ sang. Túi cá ngọc, túi cá vàng (phù hiệu hình con cá quan lại đeo bên mình) thời Tống có đeo, mà triều ta nay không dùng. Như vậy sao có thể bám cứng mãi được? Cốt ở người xem linh hoạt mà quyết đoán.

 Ba: Trong các cách sa có nhiều vật thuộc đồ dùng của vua, như ngai vua, bình phong của vua. Như vậy không phải nói đó là huyệt cấm (đất dành riêng cho vua, dân thường không được dùng), mà là điềm ứng làm quan trong triều. Liêu thị nói: "Trong các cách có nhiều thứ thuộc phép tắc của vua, chẳng phải nói được ngôi vua. Đó là tể tướng, quan hầu cận được gần bên vua, sớm tối được thênh thang thăng tiến."

 Bốn: Các cách sa có loại chỉ xét phần đầu núi, có loại chỉ xét phần chân núi, có loại xét cả đầu lẫn chân. Lại có loại do hai, ba núi hợp lại thành một cách. Không thể gò vào một khuôn.

 Như sa "lọng hoa" (Hoa cái), "bút văn" (Văn bút) thì chỉ lấy đầu núi. Sa "bút thêm ruộng" (Tiến điền bút), "hốt ngã" (Đảo hốt) thì chỉ lấy chân núi. Sa "tạ ơn", "cờ tiết đỏ" thì lấy cả đầu và chân núi. Sa "quý nhân trên lưng ngựa", "điểm binh báo thắng" thì lấy nhiều núi soi chiếu nhau, góp lại mà thành.

 Điều này tuỳ người thông minh khéo léo mà nhận ra. Cũng cần xem nhiều cách cổ, để trong lòng có chủ kiến.

 Năm: Trong các cách sa lại có thứ gọi là âm sa (sa ẩn, thấp, khó thấy). Loại này chỉ xét ruộng bằng, bãi nhỏ, các gò đống nho nhỏ, chân núi, sống đá, cùng những thứ đứng ở huyệt không nhìn thấy được. Những hình sa này hoặc ở minh đường (khoảng đất trống phía trước huyệt), hoặc ở hai bên trái phải, hoặc ở thuỷ khẩu (chỗ dòng nước chảy ra khỏi khu đất). Chúng cũng liên quan đến lợi hại, không thể không xét.

 Sáu: Trong sa lại có hình sát (thế núi mang sát khí, gây tai hoạ, hình phạt), không thể không biết. Liêu thị nói:

 "Trong sa có sát mà người chẳng hay, sang hay hèn đều khó chữa. Xét kỹ để tránh sa xấu, sát có tám thứ: xạ, thám, xung, phá, áp. Thêm phản, đoạn, tẩu đều là hung, giảng giải cần người thông hiểu.

 Xạ (bắn) là núi nhọn chĩa thẳng vào huyệt, bị tội đồ, đày đi khỏi phải bàn. Thám (dòm) là núi nghiêng chỉ ló chút đầu, làm giặc trộm chẳng biết thôi. Phá (vỡ) là vết lở như sóng xẻ thẳng tới đỉnh, dâm loạn buông tuồng rong chơi. Xung (đâm) là núi chạy ngang cắm vào trước huyệt, tai hoạ ngang trái kéo dài mãi. Áp (đè) là sa trước huyệt vọt cao lên, đầy tớ thường phản chủ. Phản (quay lưng) là thân cong quay đi hướng khác, lìa bỏ, phản bội, trôi dạt mãi. Đoạn (đứt) là dưới đầu núi có vết lở ngang như sóng, bị chém đầu không người chôn. Tẩu (chạy) là thân nghiêng bay theo dòng nước, rong chơi chẳng nghĩ về.

 Nếu long thật mà đi cùng sát, họa phúc rốt cuộc lẫn lộn. Tránh dữ theo lành là hay nhất, ngay trên huyệt mà tìm chỗ lợi."

 Ngô quốc sư lại nói: "Trong sa có sát phải xét cho kỹ, đặt huyệt trước hết phải có chủ kiến. Núi đá lởm chởm đè cao cùng núi nhọn chĩa vào, tránh được mới khỏi tai ương."

 Bởi vậy, sa có hình xấu ở gần huyệt thì nên tránh đi là tốt. Còn ở xa thì đừng câu nệ.

 Bảy: Có khi long thật, huyệt đúng, mà ngẫu nhiên có một sa đáng ngại khiến mọi người không dám tin. Khi ấy hãy nghĩ cách hát hình (gọi tên cuộc đất theo hình vật mà thế đất giống) để chế ngự nó. Hát hình cũng có thể đè nén được các sa.

 Bốc thị nói: "Giáo nhọn vốn là hung khí, gặp võ sĩ thì lại thành hay. Xác trôi vốn chẳng lành, gặp bầy quạ thì lại thành tốt." Những lời ấy cũng có lý. Như có cờ, giáo ngay trước mặt thì gọi là "tướng quân ngồi đại toạ". Có gông xiềng, xác nằm ngang thì gọi là "quý nhân giám sát việc chém". Đại để phải coi trọng long và huyệt.

 Tám: Sa giống hình đồ vật thì phần nhiều có ứng nghiệm. Không chỉ mộ phần và nhà ở, mà cả quận huyện cũng chịu ảnh hưởng.

 Như ở Nghiêm Gia Pha thuộc Hoàng Pha có hòn đá hình chén keo (hai mảnh gỗ hay tre dùng để gieo xin ý thần), nên làng ấy xin keo rất linh. Núi Khuê Phong ở Dặc Dương giống cái phách gõ nhịp, nên huyện ấy sinh nhiều con hát. Núi Tháp ở huyện Thường giống quả bầu (vật đựng thuốc của thầy thuốc), nên có nhiều thầy thuốc giỏi. Núi Hồ Công ở Bồ Điền giống tấm hốt dựng đứng (hốt là thẻ bài quan cầm khi chầu vua), nên có nhiều người làm quan sang trong triều. (Chu Tử khi đến Đồng An đi ngang Bồ Điền, trông thấy núi Hồ Công mà nói: "Bồ Điền nhiều nhân tài, là do ông này làm ra cả.") Ở Mã Lương thuộc Thừa Thiên có hai ngọn núi hình búi tóc đôi nằm ở thuỷ khẩu, nên trong quận nhiều người được tiến cử đôi.

 Những điều ấy đều là ứng nghiệm của sa.

 Chín: Phàm xem sa phải xét hướng quay về hay quay đi, và tính tình của sa. Tư Mã Đầu Đà nói: "Ngay ngắn vuông vức thì biết là trung, nghiêng lệch thì biết là nịnh. Mềm rối thì biết là dâm, thấp kém thì biết là giặc. Thô dữ thì biết là ác, gầy mỏng thì biết là nghèo. Thuần đẹp thì biết là hiền từ, uy vũ thì biết là quả quyết."

 Sách "Bảo giám" nói: "Núi dày thì người béo, núi gầy thì người đói. Núi thanh thì người sang, núi vỡ thì người buồn. Núi quay về thì người tụ, núi chạy đi thì người lìa. Núi dài thì người dũng, núi co thì người thấp hèn. Núi sáng thì người hiển đạt, núi tối thì người mê muội. Núi thuận thì người hiếu, núi nghịch thì người dối trá."

 Những lời ấy đều là lẽ chính. Thái Mục Đường nói: "Xem hình dáng thì thấy cái giả, xem tính tình thì thấy cái thật." Đó là lời bàn xác đáng.

 Sa quý hạng trên — Đại quý nhân: là Mộc tinh (núi có thân thẳng đứng, đỉnh tròn cao như thân cây) cao vút mà tôn nghiêm, đẹp đẽ. Phàm sa quý nhân (núi có dáng như người sang đứng) đều là Mộc tinh. Phàm sa văn bút (núi nhọn như ngòi bút) đều là Hỏa tinh (núi có đỉnh nhọn như ngọn lửa). Sa quý nhân không nên vỡ vụn, nghiêng lệch, xấu xí.

 Long hạng trên (mạch núi đến huyệt thuộc loại tốt nhất) thì ứng văn chương, sang quý hiển đạt, cai quản quận lớn.

 Long hạng giữa thì có tiếng văn chương, nhưng không hiển đạt.

 Long hèn (mạch núi kém) thì ứng làm sư sãi, đạo sĩ, cô độc không con.

 Sa quý hạng giữa — Đại tiểu quý nhân: một ngọn cao lớn, một ngọn thấp nhỏ. Cách ở trên ứng cha con cùng sang, cách ở dưới ứng anh em cùng sang. Đều cần hình sa đẹp đẽ.

 Long hạng trên thì ứng cha con, anh em, chú cháu cùng đỗ một khoa, cùng làm quan một triều.

 Long hạng giữa thì ứng cha con anh em có tiếng văn chương, nhưng không hiển quý.

 Long hèn thì ứng thầy trò sư sãi, đạo sĩ có danh tiếng.

 Sa quý hạng trên — Long lâu phượng các quý nhân (quý nhân ở lầu rồng gác phượng): là Mộc tinh nằm trên Thuỷ tinh (núi có thân uốn lượn nhấp nhô như sóng nước) và dưới Hỏa tinh. Vì từ dưới sinh lên trên — Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa (theo lẽ năm hành sinh nhau) — nên là sang nhất. Cần các ngọn núi đặc biệt khác thường, ngọn nào cũng đúng hình, tôn nghiêm rực rỡ, mới hợp cách cục.

 Long hạng trên thì ứng đỗ cao, hiển quý, có công với đất nước, ơn trạch thấm đến muôn dân, ân sâu nhiều đời.

 Long hạng giữa thì ứng có danh giá ở Hàn lâm viện (cơ quan văn học, soạn thảo văn thư của triều đình), ngày ngày được gần mặt vua.

 Long hèn thì ứng giàu có, có tiếng tăm.

 Sa quý hạng trên — Ngọc đường kim mã quý nhân (Ngọc đường là tên gọi Hàn lâm viện; Kim mã là cửa Kim Mã thời Hán, nơi các học sĩ chờ lệnh vua): là phía sau quý nhân có ngự toạ (núi như ngai vua), phía trước có núi hình ngựa. Cần thanh tú ngay ngắn, kỵ vỡ vụn, chạy tán loạn, nên hai bên trái phải cân đối.

 Long hạng trên thì ứng văn chương đứng đầu đời, đỗ cao, hiển quý ở Ngọc đường.

 Long hạng giữa thì ứng cai quản một phiên trấn lớn (một vùng, một tỉnh lớn).

 Long hèn thì ứng giàu sang, nhiều đầy tớ, ngựa xe.

 Sa quý hạng trên — Trướng hạ quý nhân (quý nhân dưới màn trướng): là dưới Thuỷ tinh có Mộc tinh. Cần thanh tú ngay ngắn. Kỵ vỡ vụn, thô xấu, nghiêng lệch, bay chạy, áp sát quá gần, cao lớn hung hãn, lởm chởm đá (?).

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư (quan đứng đầu một bộ trong triều), thị tùng (quan cận thần hầu bên vua), mặc áo gấm, đeo đai ngọc.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan cai quản châu quận.

 Long hèn thì ứng sinh sư sãi, đạo sĩ được làm quan.

 Sa quý hạng trên — Cái hạ quý nhân (quý nhân dưới lọng): là dưới Hoa cái (núi hình lọng che) có Mộc tinh. Cần thanh tú ngay ngắn, kỵ nghiêng lệch, thô ác. Ba loại lọng tuy khác nhau nhưng sự ứng nghiệm thì không khác. Ba loại lọng là: Hoa cái (lọng hoa), Bảo cái (lọng báu), Quan cái (lọng xe quan).

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, thị tùng, đài gián (quan có chức can ngăn vua và hạch tội quan lại).

 Long hạng giữa thì ứng ra trấn giữ phiên trấn lớn.

 Long hèn thì ứng sinh sư sãi, đạo sĩ.

 Sa quý hạng trên — Điện thượng quý nhân (quý nhân trên điện): là dưới Hỏa tinh tụ khí có Mộc tinh, dưới Mộc tinh lại có Thuỷ tinh. Cần cả ba ngọn đều thanh tú ngay ngắn, kỵ vỡ vụn, bay chạy.

 Long hạng trên thì ứng làm tể tướng, nắm chính sự cả nước, gánh vác sự an nguy.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương, ra cai quản phiên trấn lớn.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ được ơn vua.

 Sa quý hạng trên — Đài các quý nhân (quý nhân nơi đài các, tức cơ quan đầu não của triều đình): là dưới Hỏa tinh tụ khí có Thổ tinh (núi có đỉnh bằng phẳng, dáng vuông), dưới Thổ tinh lại có Mộc tinh. Cần ba ngọn đẹp đẽ ngay ngắn, kỵ vỡ vụn nghiêng lệch.

 Long hạng trên thì ứng được phong làm tể tướng, được vua sủng ái riêng rất hậu.

 Long hạng giữa thì ứng làm thượng thư, thị tùng, một người hưởng bổng lộc của nhiều chức.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ được vào triều yết kiến vua.

 Sa quý hạng trên — Quan bảng quý nhân (quý nhân xem bảng thi): là bên cạnh Thuỷ tinh có Mộc tinh. Cần ngay ngắn đẹp đẽ, kỵ nghiêng lệch. Núi hình bảng cao mà quý nhân thấp là cách chính. Nếu bảng thấp mà quý nhân cao cũng tốt, nhưng ngọn thấp không nên thấp quá.

 Long hạng trên thì ứng thi đỗ cao, vinh hiển ở Hàn lâm.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan quận huyện, giàu nhất trong làng.

 Long hèn thì ứng hạng đầy tớ, lính tráng của sư sãi, đạo sĩ.

 Sa quý hạng trên — Ngọc đường quý nhân: là dưới Hỏa tinh tụ khí có Mộc tinh. Hỏa tinh sáng, Mộc tinh đẹp thì sang đến vào Ngọc đường. Kỵ vỡ vụn, nghiêng lệch, bay chạy, có vết lở như sóng, lở trơ đất đỏ.

 Long hạng trên thì ứng làm Tri chế cáo ở Hàn lâm viện (quan soạn chiếu chỉ cho vua), làm giảng quan kinh diên (quan giảng sách kinh điển cho vua nghe).

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương, được thăng chức vào triều.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ được người sang nâng đỡ.

 Sa quý hạng trên — Liêm mạc quý nhân (quý nhân sau rèm màn): Mộc tinh nằm dưới màn trướng của nhiều lớp Thuỷ tinh, hoặc nằm giữa nhiều lớp ấy, đều phải. Cần thanh tú ngay ngắn mới hợp cách, kỵ thô xấu, vỡ vụn, nghiêng lệch.

 Long hạng trên thì ứng làm quan nắm chính sự, bậc công cô (hàng quan cao nhất trong triều), sang tột phẩm, và con gái được sang quý.

 Long hạng giữa thì ứng cai quản phiên trấn lớn, làm đại thần trấn một phương.

 Long hèn thì ứng làm con hát, nhạc hộ (nhà làm nghề đàn hát), kỹ nữ.

 Sa quý hạng trên — Lâm hiên quý nhân (quý nhân đứng trước hiên điện): là Mộc tinh đứng trước núi phù tư (núi như tấm bình phong chắn trước cung điện) và các núi thị tùng. Cần thanh tú ngay ngắn mới hợp cách. Kỵ vỡ vụn xấu xí, nghiêng lệch không tôn nghiêm, lốm đốm đá, bong tróc.

 Long hạng trên thì ứng người áo trắng (người chưa có chức tước) được lên điện, đỗ trạng nguyên, làm tể phụ (tể tướng phò vua), được ơn vua, con cháu được ấm phong (được ban chức nhờ công của cha ông).

 Long hạng giữa thì ứng nhiều lần được sắc phong, danh vọng nặng, ngôi cao.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ được gặp vua, đồ đệ theo rất đông.

 Sa quý hạng trên — Phi phát quý nhân (quý nhân xoã tóc): là Mộc tinh kéo lệch sang một bên, trông như nghiêng. Đây là Mộc tinh mang Hỏa, không thể vì nghiêng mà chê. Chỉ cần thanh tú, rất kỵ xấu ác.

 Long hạng trên thì ứng tài văn võ đều đủ, uy chấn trong ngoài, được tự quyền chinh phạt, chém giết.

 Long hạng giữa thì ứng sang đến bậc Bố chính (quan đứng đầu việc cai trị một tỉnh), Đề hình (quan coi việc hình án).

 Long hèn thì ứng làm pháp sư (thầy làm phép) linh nghiệm.

 Sa quý hạng trên — Ngọc giai quý nhân (quý nhân trên thềm ngọc): là Mộc tinh đứng ngoài nhiều lớp núi xếp tầng như bậc thềm. Cần ngay ngắn đẹp đẽ, các bậc thềm lớp lớp bằng phẳng ngay ngắn mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng sinh quan sang trong triều, nắm chính sự, chuyên quyền.

 Long hạng giữa thì ứng làm tướng tá có uy dũng.

 Long hèn thì ứng làm các chức lặt vặt.

 Sa quý hạng trên — Đạp tiết quý nhân (quý nhân giẫm cờ tiết; cờ tiết là cờ hiệu vua ban cho sứ thần, tướng soái làm tin): cần xem núi hình cờ tiết cao thấp cân xứng, lớn nhỏ, thưa dày đều đặn, núi quý nhân nằm phía dưới, ngay ngắn tôn nghiêm, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng văn chương thanh quý, tài văn võ đều đủ, đi sứ nước ngoài.

 Long hạng giữa thì ứng nắm chức cai quản phiên trấn lớn, uy quyền lẫy lừng.

 Long hèn thì ứng làm nghề thuật số, đồng cốt, thầy cúng.

 Sa quý hạng trên — Ngự toạ quý nhân (quý nhân bên ngai vua): cần các ngọn núi tôn nghiêm nặng nề, hai bên cân xứng, mới hợp cách. Nếu đủ cả các núi hình lầu ngọc, điện báu, cung phi, quý nhân, cận thần, bốn tướng quân, thì là cách sang quý không nói hết được.

 Long hạng trên thì ứng bày mưu trong màn trướng, làm thầy của vua, sinh bậc hiền tài về lý học, được thờ kèm trong Văn miếu và được ban tên hiệu sau khi mất.

 Long hạng giữa thì ứng được thăng vào triều làm thị tùng; hoặc làm phò mã (chồng của công chúa), làm nghi tân (chồng của quận chúa, huyện chúa) trong họ hậu phi, làm trưởng lại (quan đứng đầu một địa phương).

 Long hèn thì ứng được thờ cúng ở đền thần.

 Sa quý hạng trên — Tiên kiều (cầu tiên): vốn là Thuỷ tinh mà hai góc chống lên dạng Hỏa, Mộc. Phía dưới có Mộc tinh, cũng là quý nhân dưới màn trướng. Cần cầu tiên mở rộng, hai bên đều nhau, quý nhân đứng ngay chính giữa phía dưới, không nghiêng không lệch, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng trẻ tuổi đỗ cao, thanh quý ở Hàn lâm, thanh cao như thần tiên.

 Long hạng giữa thì ứng làm kẻ sĩ hiền thanh cao, văn chương hoa mỹ, bổng lộc chức vị thăng cao.

 Long hèn thì ứng sinh người cương trực, thanh liêm, giữ mình, và cao tăng.

 Sa quý hạng trên: Trên cầu tiên có quý nhân. Cách này giống quý nhân ngoài màn, nhưng sang hơn một chút. Cần thanh tú ngay ngắn mới hợp cách. Phần nhiều sinh người ham thần tiên, và sinh bậc đại nho thanh cao.

 Long hạng trên thì ứng địa vị cao tột bậc bề tôi, chí ham mến thần tiên.

 Long hạng giữa thì ứng giữ trọn danh tiết, sống thọ.

 Long hèn thì ứng không con cháu, một mình hưởng thọ cao.

 Sa quý hạng trên — Thị giảng quý nhân (quý nhân hầu giảng sách): là bên núi Mộc tinh có Thổ tinh như cái đài, giống như quý nhân hầu bên án sách. Cần ngay ngắn thanh tú, kỵ nghiêng chạy, thô xấu.

 Long hạng trên thì ứng làm Thị độc, Thị giảng (quan đọc và giảng sách cho vua), sang ở kinh diên và đài các, làm thầy của bậc vương giả.

 Long hạng giữa thì ứng làm nho quan, chức huấn đạo (quan coi việc học ở huyện), hoặc làm lại viên, thầy đồ.

 Long hèn thì ứng làm lính hầu, nô lệ.

 Sa quý hạng trên — Mạc ngoại quý nhân (quý nhân ngoài màn): là Mộc tinh đứng ngoài nhiều lớp núi Thuỷ tinh, như người đứng ngoài rèm màn. Cần ngay ngắn thanh tú; nghiêng lệch, thô xấu thì không hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng sang đến được thăng vào triều.

 Long hạng giữa thì ứng cô độc, con cháu chết trước, một mình hưởng phúc quý.

 Long hèn thì ứng cao tăng, nô lệ.

 Sa quý hạng trên — Mã thượng quý nhân (quý nhân trên lưng ngựa): cần người cao ngựa thấp, các ngọn núi thanh tú, mới hợp cách. Nếu có thêm núi hình cờ tiết, đoàn nghi trượng theo hầu cân xứng thì phúc lực càng tăng. Ứng tài văn võ đều đủ, công huân lẫy lừng.

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, thị ngự (quan ngự sử hầu bên vua), uy chấn biên cương, có công lao chiến trận.

 Long hạng giữa thì ứng cai quản phiên trấn lớn, và giàu có, lắm tài sản, nhiều đầy tớ, ngựa.

 Long hèn thì ứng làm nghề chăn ngựa và thợ mộc.

 Sa quý hạng trên — Chấp khuê quý nhân (quý nhân cầm ngọc khuê, tức thẻ ngọc quan cầm khi chầu vua): cần thân núi thanh tú, người cao, khuê ngay, không nghiêng lệch vỡ vụn, mới hợp cách. Nếu có ngự toạ, đài cái (núi hình đài, hình lọng), cờ trống ứng nhau thì càng là cách sang.

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, cửu khanh (chín vị quan lớn đứng đầu các cơ quan trong triều), đứng giữa triều ngay thẳng.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ khoa giáp (đỗ các kỳ thi lớn như cử nhân, tiến sĩ), làm quan kinh đường (quan lớn ở các nha môn nơi kinh đô), hiển quý.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ lễ bái thần Phật.

 Sa quý hạng trên — Long môn quý nhân (quý nhân ở cửa rồng): là hai bên Mộc tinh đều có ngọn Hoa cái. Cần thanh chính, đoan tú mới hợp cách. Kỵ nghiêng lệch, không ngay; có đá lởm chởm thì giảm phúc.

 Long hạng trên thì ứng trẻ tuổi thi đỗ, nói thẳng dám can vua, nổi tiếng khắp triều đình và dân gian.

 Long hạng giữa thì ứng làm hoàng thân quốc thích, tài văn võ đều đủ.

 Long hèn thì ứng thi nhiều lần không đỗ, phải đến cửa nhà quyền quý xin yết kiến.

 Sa quý hạng trên — Chấp hốt quý nhân (quý nhân cầm hốt): cần thân núi thanh tú, người cao, hốt ngay, không nghiêng lệch vỡ vụn, mới hợp cách. Nếu có ngự toạ, đài cái, cờ trống ứng nhau thì càng sang.

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, cửu khanh, đứng giữa triều ngay thẳng.

 Long hạng giữa thì ứng xuất thân khoa giáp, làm quan kinh đường hiển quý.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ lễ bái thần Phật.

 Sa quý hạng trên — Án kiếm quý nhân (quý nhân tay đặt lên kiếm): là dưới núi quý nhân có sa nhọn sắc nằm ngã xuống đất. Sa ấy chĩa ngược dòng nước thì tốt, xuôi theo dòng nước thì xấu. Mũi kiếm cũng kỵ chĩa vào huyệt. Sa này phần nhiều ứng về võ.

 Long hạng trên thì ứng làm tướng quân, nguyên soái, uy chấn bốn phương ngoại tộc.

 Long hạng giữa thì ứng sang đến bậc giám trảm (quan giám sát việc chém tội nhân), đề hình.

 Long hèn thì ứng sinh đao phủ.

 Sa quý hạng trên — Ngũ mã quý nhân (quý nhân giữa năm con ngựa): là núi quý nhân nằm giữa năm núi hình ngựa. Cần các ngọn đều đẹp đẽ. Kỵ vỡ vụn, thô xấu, chân chạy loạn xạ. Sa này ứng về võ.

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, thị tùng, lập công nơi biên cương.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan ngũ mã cai quản một thành (thái thú, tri phủ; xưa xe thái thú thắng năm ngựa), hoặc làm quan coi ngựa, giàu lớn, nhiều ngựa.

 Long hèn thì ứng làm nghề chăn ngựa, buôn ngựa.

 Sa quý hạng trên — Kim mã môn (cửa ngựa vàng): một ngọn quý nhân ở giữa, hai bên trái phải là núi Thiên mã (núi hình ngựa trời), cần đều đặn, ngay ngắn, đẹp đẽ; quý nhân thấp cũng không sao. Cuộc đất Bạch Ngưu Thản do Liêu Kim Tinh (thầy phong thuỷ nổi tiếng đời Tống) táng, và đất mộ tổ ở Giang Đầu của Cao các lão (vị tể tướng họ Cao) ở Hàng Châu, đều có núi triều (núi ở xa phía trước quay về huyệt) như thế, và đều được làm tể tướng.

 Long hạng trên thì ứng được phong tể tướng, anh em chú cháu cùng đỗ một khoa.

 Long hạng giữa thì ứng nổi tiếng văn chương ở Hàn lâm.

 Long hèn thì ứng chăn ngựa, ngựa sinh sôi đông đúc.

 Sa quý hạng trên — Song tiến quý nhân (quý nhân được tiến cử đôi): là hai ngọn núi cùng đứng sóng đôi. Cần khí thanh, rực rỡ, hai ngọn bằng nhau. Kỵ nghiêng lệch, lởm chởm, bay chạy, vỡ vụn; hoặc một cao một thấp cũng không hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng anh em nối nhau đỗ khoa giáp, sánh vai cùng tiến.

 Long hạng giữa thì ứng giàu có, có hai vợ, hai con.

 Long hèn thì ứng anh em cùng vào làm việc ở cửa quan.

 Sa quý hạng trên: đây cũng là Song tiến quý nhân, giống cách trước. Nhưng cách trước hai ngọn đứng riêng sóng đôi, còn cách này hai ngọn đứng liền nhau. Cần hai ngọn ngang bằng, thanh tú, duyên dáng. Kỵ nghiêng lệch, bay chạy.

 Long hạng trên thì ứng anh em nối nhau đỗ, cùng vào Hàn lâm.

 Long hạng giữa thì ứng hai vợ, hai con.

 Long hèn thì ứng anh em đi tu.

 Sa quý hạng trên — Song đồng giảng thư (hai trẻ giảng sách): là hai Mộc tinh kẹp một Thổ tinh ở giữa. Cần Thổ vuông vắn, Mộc thẳng đứng cao vút, đẹp đẽ. Kỵ Thổ vỡ vụn, Mộc nghiêng lệch. Phần nhiều ứng hai người cùng sang.

 Long hạng trên thì ứng anh em cùng vào Hàn lâm, cùng giảng sách cho vua ở kinh diên.

 Long hạng giữa thì ứng anh em cùng đỗ một khoa, cùng làm quan một triều, giàu lớn.

 Long hèn thì ứng anh em làm nghề buôn bán.

 Sa quý hạng giữa — Tả hữu quý nhân (quý nhân bên trái, bên phải): là ngọn núi đẹp không đứng ngay chính diện, mà ở bên trái hoặc bên phải. Sa ở chính diện lại xấu xí, còn hai bên có ngọn núi đẹp. Ứng con vợ lẽ được sang. Lời đoán rằng: "Ngọn núi đẹp cắm bên tai, vợ lẽ sinh con đỗ khoa giáp."

 Long hạng trên thì ứng sang đến làm cận thần.

 Long hạng giữa thì ứng làm phiên niết (quan Bố chính, Án sát đứng đầu một tỉnh), là bề tôi trọng yếu.

 Long hèn thì ứng đầy tớ thông minh.

 Sa quý hạng trên — Văn tinh quý nhân: là dưới Mộc tinh có núi Thái âm hình mày ngài (núi tròn cong như vầng trăng non, như lông mày con ngài). Cần cả hai núi đều đẹp đẽ. Kỵ vỡ vụn, nghiêng lệch, chân chạy, mang tính Hỏa (nhọn).

 Long hạng trên thì ứng văn chương hiển đạt, chức kiêm cả văn lẫn võ.

 Long hạng giữa thì ứng tiếng văn chương lan xa nhưng phẩm vị không cao, nhiều con gái được sang quý.

 Long hèn thì ứng trai gái dâm loạn, trong nhà xấu xa.

 Sa quý hạng trên — Bình hạ quý nhân (quý nhân dưới bình phong): là dưới Thổ tinh có Mộc tinh. Cần Thổ vuông vắn, Mộc ngay ngắn cao vút. Kỵ Thổ nghiêng đổ không ngay, Mộc vỡ vụn bay chạy; có những điều ấy thì không tốt.

 Long hạng trên thì ứng làm sư bảo (thầy dạy và người phò tá vua hoặc thái tử), nắm chính sự, làm bề tôi hầu cận vua.

 Long hạng giữa thì ứng làm đại thần trấn một phương.

 Long hèn thì ứng làm chức lặt vặt, và sinh danh tăng.

 Sa quý hạng trên — Đài hạ quý nhân (quý nhân dưới đài): là dưới Tam đài (ba ngọn núi liền nhau như ba cái đài) có Mộc tinh. Cần các ngọn đài đều nhau, Mộc tinh ngay ngắn cao vút. Kỵ các ngọn đài không đều, Mộc tinh nghiêng lệch, như vậy là không hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng thần đồng được gặp vua, làm Tam công (ba chức quan cao nhất), sang tột phẩm.

 Long hạng giữa thì ứng sang đến được thăng vào triều.

 Long hèn thì ứng sinh danh tăng, môn đồ rất đông.

 Sa quý hạng trên — Phủng cáo quý nhân (quý nhân nâng tờ sắc phong): cần quý nhân ngay ngắn cao vút, núi hình cuộn sắc vuông vắn bằng phẳng, cao thấp cân xứng, không nghiêng không lệch, mới hợp cách. Liêu thị cho đây là hình tượng vinh hiển thành đạt, tốt nhất.

 Long hạng trên thì ứng ơn vua sủng ái dày, nhiều lần được phong thưởng khen ngợi.

 Long hạng giữa thì ứng làm các chức thị ngự, khâm sai (quan được vua sai đi làm việc), truyền tuyên (quan truyền lệnh vua).

 Long hèn thì ứng làm lính chạy việc, thầy cúng, đồng cốt.

 Sa quý hạng trên — Triển cáo quý nhân (quý nhân mở tờ sắc phong): là Mộc tinh cao vút trên sa hình cuộn sắc. Cần thanh tú, tôn nghiêm, vừa phải, không lệch không nghiêng, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng được vua yêu dấu, được mời vào triều, làm sư bảo tôn quý; và sinh người thành tiên, thành thần.

 Long hạng giữa thì ứng được thư có ấn vua khen ngợi, cha mẹ được phong tặng.

 Long hèn thì ứng uy nghi ở đền thần.

 Sa quý hạng trên — Nga mi văn tinh (văn tinh hình mày ngài): hình như nửa vầng trăng, sáng đẹp, mảnh mai khéo léo. Cần hai góc đều nhau, ngay ngắn thanh tú. Kỵ sưng phình, vỡ vụn, bên cao bên thấp, nghiêng lệch không ngay, và các loại tương tự.

 Long hạng trên thì ứng có tiếng văn chương, đỗ trạng nguyên, sinh thần đồng, con gái sang quý được làm phi.

 Long hạng giữa thì ứng sinh người thanh tú, quan vị không hiển, chỉ hơn ở tiếng hão. Phần nhiều ứng con gái sang quý.

 Long hèn thì ứng đàn bà con gái đẹp, nhưng thực có tiếng tai không hay (?).

 Sa quý hạng trên — Phúc thọ văn tinh: giữa hơi nổi đỉnh, khá giống Tam đài, nên càng tốt. Cần hai bên đều nhau, ngay ngắn đẹp đẽ. Kỵ sưng phình, vỡ vụn.

 Long hạng trên thì ứng giàu sang đủ cả, làm quan tột phẩm, giữ ngôi lâu dài, phúc thọ kéo dài.

 Long hạng giữa thì ứng thọ cao, phúc dày, nhưng không hiển quý.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ sống thọ, khá có danh tiếng.

 Sa quý hạng trên — Thanh quý văn tinh: là núi thanh mảnh, non mềm, khéo léo, nhỏ nhắn. Cần hai bên đều nhau. Kỵ lởm chởm đá, thô xấu, bên cao bên thấp, nghiêng lệch. So với mày ngài thì cách này chỉ khác ở chỗ hơi cao lớn hơn.

 Long hạng trên thì ứng thanh quý ở Hàn lâm, danh vọng lan xa.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng hão mà không sang, liêm khiết, yên phận lui về, nhà không của để dành.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ thông minh, đàn bà không trong sạch.

 Sa quý hạng trên — Bác tạp văn tinh (văn tinh pha tạp): hai bên bị đứt rồi lại có bãi thấp, không cao, nên không thành hình chữ Phẩm (ba ngọn xếp một trên hai dưới) hay Tam đài; đỉnh giữa không nổi lên, nên không thành Bảo cái. Vì thế mới là văn tinh mà pha tạp. Cũng gọi là Phi nga văn tinh (văn tinh hình con ngài bay).

 Long hạng trên thì ứng sinh người học rộng, danh tiếng khắp thiên hạ, nhưng không màng công danh.

 Long hạng giữa thì ứng giỏi văn, nhớ rộng, trôi theo dòng đời, hoà đồng với thói tục.

 Long hèn thì ứng giỏi văn, nhiều tài nghề, nhưng trôi dạt không nên việc gì.

 Sa quý hạng trên — Đới phúc văn tinh (văn tinh mang phúc): tức là Nhất tự văn tinh (núi nằm ngang như chữ "nhất", một nét ngang) mà cao lớn, mang dáng Thổ, thân ngay bằng, duyên dáng. Cần đầy đặn mà không sưng phình, không thô xấu. Kỵ lởm chởm đá, gồ ghề cao vút, vỡ vụn.

 Long hạng trên thì ứng tài văn võ đều đủ, bổng lộc chức vị tột phẩm.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ đạt có tiếng, giàu lớn, sống lâu.

 Long hèn thì ứng sinh người lanh lợi, làm lính lệ, sống lâu.

 Sa quý hạng trên — Đới diệu văn tinh (văn tinh mang mũi nhọn): là hai bên Mộc tinh mọc ra mũi nhọn dạng Hỏa. Khá giống Nga mi văn tinh, chỉ khác tròn với bằng: mày ngài thì tròn, cách này thì bằng ngay, lại mọc mũi nhọn ở hai bên, nên gọi là văn tinh mang mũi nhọn. Kỵ thô ác.

 Long hạng trên thì ứng văn chương hiển đạt, danh lưu đương thời, làm bậc thầy của người học sau.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương mà không hiển đạt được.

 Long hèn thì ứng tú tài khéo nuôi vợ bên ngoài, không đoái hoài vợ chính.

 Sa quý hạng trên — Nhất tự văn tinh: là Mộc tinh nằm ngã xuống. Cần thanh tú, bằng ngay, đoan trang tôn nghiêm. Kỵ thô xấu, nghiêng chạy, vỡ vụn, không bằng ngay, lởm chởm đá, nhọn tán loạn, xuôi theo dòng nước.

 Long hạng trên thì ứng thần đồng, trạng nguyên, tể tướng, tước hầu tước bá, sang bậc nhất phẩm.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ khôi giải (đỗ đầu kỳ thi hương), thanh quý, danh tiếng rạng rỡ.

 Long hèn thì ứng tiếng hão thì lớn mà đức thật thì kém, chỉ có văn chương suông.

 Sa quý hạng trên — Trụ hốt văn tinh (văn tinh như cây hốt dựng đứng): là Mộc tinh đứng thẳng, không nghiêng không lệch, thanh tú ngay ngắn. Cũng gọi là Tượng giản văn tinh (văn tinh như thẻ hốt bằng ngà voi). Cần rực rỡ duyên dáng. Kỵ sưng phình, thô xấu, nghiêng lệch, chạy tán loạn.

 Long hạng trên thì ứng làm trạng nguyên, thượng thư, thị tùng, quan ở đài các.

 Long hạng giữa thì ứng thanh cao ở Hàn lâm, sang đến làm chức ở gián viên (cơ quan can gián vua).

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ tu hành thanh tịnh, một lòng tin thần Phật.

 Sa quý hạng trên — Ngọc khuê văn tinh: là dáng Thổ cao vút. Cần đỉnh bằng, thân thẳng, không nghiêng không lệch, sừng sững thanh tú, mới hợp cách. Núi Hồ Công ở Bồ Điền hợp với cách này. Chu Tử khi đến Đồng An, trông thấy núi này mà nói: "Bồ Điền nhiều nhân tài, là do ông này làm ra cả."

 Long hạng trên thì ứng sinh người đứng chầu nghiêm trang (rủ dải đai, cầm hốt ngay ngắn), đứng giữa triều điều hoà âm dương (lo việc lớn của nước, tức việc của tể tướng), được tôn làm bậc nho và thầy dạy (?), cả triều toàn người mặc áo đỏ áo tía (tức quan to).

 Long hạng giữa thì ứng sang quý, có lòng trung trinh, tiếng văn chương lan xa.

 Long hèn thì ứng người sống thọ, giàu có, và cao tăng.

 Sa quý hạng trên — Kim tương văn tinh (văn tinh hình hòm vàng): là dáng Thổ thấp bằng. Cần vuông vắn, bằng phẳng, tròn trịa, không nghiêng không lệch, mới hợp cách. Sa này cần thấy thêm quý nhân, ấn ngọc, văn bút giúp sức thì mới là đại quý.

 Long hạng trên thì ứng đỗ đạt cao, hiển hách.

 Long hạng giữa thì ứng đeo đai vàng (làm quan lớn), làm quan ngũ mã (thái thú, tri phủ).

 Long hèn thì ứng giàu vừa, làm nghĩa dân (người dân làm việc nghĩa được triều đình khen).

 Sa quý hạng trên — Ngọc ấn văn tinh (văn tinh hình ấn ngọc): là gò núi nhỏ tròn hoặc mô đá. Cần tròn bằng, kỵ vỡ vụn. Hiện ra ở chính diện hoặc bên long hổ (hai dải núi ôm hai bên huyệt, bên trái gọi Thanh Long, bên phải gọi Bạch Hổ) thì là văn tinh. Nếu ở thuỷ khẩu thì thành La tinh (gò, đá nổi giữa dòng nước ở chỗ nước chảy ra).

 Long hạng trên thì ứng trạng nguyên, tể phụ, văn hiến đứng đầu đời, tài kiêm văn võ.

 Long hạng giữa thì ứng giàu lớn trăm vạn, nộp tiền mà được chức quan (?).

 Long hèn thì ứng sinh sư sãi, đạo sĩ có quyền thế; và ứng sẩy thai, đau mắt.

 Sa quý hạng trên — Phương ấn văn tinh (văn tinh hình ấn vuông): cũng là gò núi nhỏ hoặc mô đá. Cách này nếu có thêm các sa Long lâu, Thiên mã cân xứng thì càng sang. Không nên vỡ vụn; nếu vỡ vụn thì thành ấn giả.

 Long hạng trên thì ứng tài kiêm văn võ, ra ngoài làm tướng cầm quân, vào trong làm tể tướng.

 Long hạng giữa thì ứng tiếng văn chương lan xa, làm đại thần trấn một phương.

 Long hèn thì ứng làm giặc cỏ, giữ chức do giặc phong, hạng sư sãi đạo sĩ, nuôi con người khác họ.

 Sa quý hạng giữa — Chiết cước văn tinh (văn tinh gãy chân): là có một chân vung ra dạng Hỏa. Sao này nếu mặt bằng, non mềm, duyên dáng thì cũng là sao tốt, ứng quan văn kiêm võ. Nếu thô xấu thì không tốt. Cần chân Hỏa chĩa ngược dòng nước mới hợp.

 Long hạng trên thì ứng quan văn kiêm võ.

 Long hạng giữa thì ứng sang nhỏ, sợ vợ.

 Long hèn thì ứng què quặt, tàn tật.

 Sa quý hạng trên — Viên bích văn tinh (văn tinh hình ngọc bích tròn): hình mỏng mà trên bằng, có chỗ nổi lên hơi cao như cái đàn, tròn như vẽ bằng com-pa mới phải. Nếu vuông dẹt, lệch nghiêng, béo mập hay khuyết thì đều không phải.

 Long hạng trên thì ứng làm vương hầu, tột phẩm.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ đạt, có tiếng văn chương.

 Long hèn thì ứng sinh sư sãi, đạo sĩ.

 Sa quý hạng trên — Phụ bật văn tinh (văn tinh có phò tá): là văn tinh nổi lên ở giữa, hai bên đều có gò nhỏ kẹp theo, như quan Tả phụ, Hữu bật (hai vị phò tá bên trái, bên phải). Cần các gò hai bên đều nhau, lớn nhỏ bằng nhau, xa gần ngang nhau mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng trạng nguyên, tể tướng, tài văn võ đều đủ.

 Long hạng giữa thì ứng cha con cùng làm quan một triều.

 Long hèn thì ứng hai vợ, hai con.

 Sa quý hạng trên — Phụ bật cách thứ hai: giống cách trước, nhưng ngọn giữa hơi thấp, hai bên kẹp lấy, cũng giống Tam đài. Nếu bên ngoài có thêm núi đẹp khác thì cách này càng sang. Cần tròn ngay, hai bên đều nhau mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng con trai làm phò mã, con gái làm cung phi.

 Long hạng giữa thì ứng văn chương vượt đời, cha con anh em cùng nổi danh.

 Long hèn thì ứng có tiếng tai dâm đãng, hèn hạ.

 Sa quý hạng trên — Thiên ba văn tinh (văn tinh hình bông hoa trời): là dáng Mộc tươi tốt phát ra thành hoa, như những cánh hoa. Cần thanh, non, đều đặn. Cách này cực sang, làm thân long thì càng tốt. Nếu ở trong sa thì cần giữa có sao (?), quay thẳng về huyệt; không có thì rốt cuộc thành cách xấu (?).

 Long hạng trên thì ứng trạng nguyên, tể tướng, văn chương đứng đầu đời, làm thầy của người học sau.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương nhưng không hiển đạt.

 Long hèn thì ứng học rộng, giỏi văn, nhưng thực chất thì không có.

 Sa quý hạng giữa — Xá văn tinh (văn tinh hình tờ chiếu ân xá): khá mang dáng Thổ. Nếu góc vuông, xương xẩu dựng đứng thì thành Ngự bình (bình phong của vua); còn cách này chỉ khác ở chỗ góc rủ xuống tròn trịa, đầy đặn. Nên ở thuỷ khẩu, ứng cả một vùng mãi không có tai hoạ.

 Long hạng trên thì ứng đi sứ nước ngoài.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan cai quản quận, huyện.

 Long hèn thì ứng làm sư sãi, đạo sĩ mà giàu.

 Sa quý hạng giữa — Đại vũ tinh (sao võ lớn): hình núi hùng vĩ, thế núi tôn nghiêm, gọi là vũ tinh. Chỉ không nên nghiêng lệch, vỡ vụn. Đó chính là các thế gọi là "Kim trong mây", "Kim dâng trời" (các dạng Kim tinh, tức núi tròn như cái chuông úp, cao lớn).

 Long hạng trên thì ứng làm đại tướng chinh phạt, uy trấn cả trong nước lẫn ngoại tộc.

 Long hạng giữa thì ứng ruộng liền bờ khắp chốn, làm chức coi việc phòng giữ quận huyện.

 Long hèn thì ứng sinh người nóng nảy, không có độ lượng.

 Sa quý hạng trên — Đặc lập vũ tinh (sao võ đứng riêng): các núi đều thấp nhỏ, chỉ ngọn này cao vượt, rực rỡ khác thường, nên gọi là sao võ đứng riêng. Cũng giống Kim tinh hình chuông đặt, nhưng cách này ứng sang càng nặng hơn.

 Long hạng trên thì ứng ra trấn phiên trấn lớn, danh giá anh hùng lẫm liệt.

 Long hạng giữa thì ứng sinh người anh hùng, giỏi mưu lược võ bị.

 Long hèn thì ứng sinh lính làm giặc, kẻ ngang ngược.

 Sa quý hạng trên — Kim chung (chuông vàng) và Ngọc phủ (nồi ngọc) đều là Kim tinh. Ngọn cao lớn gọi là chuông vàng, ngọn thấp nhỏ gọi là nồi ngọc. Xét về vật thì hai thứ này vốn là đồ quý. Vì vậy dù là nhà ở hay mộ phần, hễ thấy hai núi này đều đoán là sa quý.

 Cần tròn trịa sạch sẽ, rực rỡ, không chạy tán, không lệch nghiêng, không mang Hỏa thì tốt. Nếu nghiêng lệch, vỡ vụn, chân chạy, nhọn sắc, mang Hỏa, có vết lở như sóng, nếp nhăn gấp, lở trơ đất đỏ thì xấu. Nếu có sa theo hầu kẹp giữ hai bên thì phải xét cả sa theo hầu mà đoán tốt xấu, không thể chấp vào một điều. Sa này cũng nên ở hai bên tai huyệt.

 Long hạng trên thì ứng văn chương đỗ đạt, giàu ngang một nước.

 Long hạng giữa thì ứng giàu nhỏ, sang nhỏ.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ, và thần linh.

 Sa quý hạng trên — Long xa (xe rồng): là hình rồng kéo xe. Xét theo hình thì đầu rồng ở phía trước quay về huyệt là tốt. Vì vậy ắt phải có núi cúi lạy phía dưới thì mới đáng quý.

 Long hạng trên thì ứng văn chương vang dội, được trao cờ tiết, phong tước hầu, cầm cờ chỉ huy quân dân.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan nhỏ ở châu huyện, giàu, nhiều xe ngựa.

 Long hèn thì ứng làm lại điển (thư lại coi giấy tờ), đầy tớ.

 Sa quý hạng trên — Phượng liễn (kiệu phượng): tuy có cánh nhọn (?) nhưng không chĩa vào huyệt, hoặc đứng ở huyệt không thấy, chỉ có ngọn núi nhọn đẹp nhô cao ở phía trước, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng có tiếng văn chương, thân làm quan hiển đạt, và con gái sang quý.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ đạt, làm quan châu huyện.

 Long hèn thì ứng thi nhiều lần không đỗ, sự sang quý thuộc về họ ngoại.

 Sa quý hạng giữa — Kim lô (lò vàng): phần nhiều là núi đá, có hình giống lò vàng (lò hương, lò luyện đan). Nếu lại có Tiên kiều ứng nhau thì ứng luyện thuốc tiên mà thành tiên, và sinh ngự y (thầy thuốc của vua), được vời ra làm quan vinh hiển.

 Long hạng trên thì ứng giàu sang, được vào triều, làm quan thanh yếu (chức trong sạch mà quan trọng).

 Long hạng giữa thì ứng giàu lớn, ham thuật tiên.

 Long hèn thì ứng sinh thầy cúng, đồng cốt, và có đàn thần, chùa miếu.

 Sa quý hạng trên — Ngự bình phong (bình phong của vua): là Thổ tinh đứng riêng sừng sững. Cần vuông vắn, xương xẩu dựng đứng, cao vút, không nghiêng lệch, không chân chạy, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng làm văn thần, tể phụ, công lao được khắc vào vạc và bình thờ (công trạng được ghi lại lưu truyền), ơn trạch đến con cháu. Long hạng giữa thì ứng ra trấn phiên trấn lớn, giàu lớn, phúc trọn vẹn.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ cô độc, nghèo khổ.

 Sa quý hạng trên — Ngự thư đài (đài sách của vua): là Thổ tinh thấp nhỏ. Cần đỉnh vuông mà bằng, mặt rộng mà ngay. Kỵ các lỗi như nghiêng vỡ, chân chạy, mặt núi sạt lở, vết lở như sóng.

 Long hạng trên thì ứng giảng sách cho vua ở kinh diên, sang đến làm sư bảo cho Đông cung (thái tử), được vua ban chữ viết tay và thư có ấn vua.

 Long hạng giữa thì ứng cai quản một quận.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ.

 Sa quý hạng trên — Hoàng đế toạ (ngai hoàng đế): là một ngọn cao vút, hai vai bằng nhau. Cần ngọn giữa đẹp, cao chạm sông Ngân, hai bên bằng ngay, mới hợp cách. Kỵ nghiêng lệch, vết vỡ, gãy đứt; cần núi bốn phía vây theo.

 Long hạng trên thì ứng được phong vương hầu, con cháu nối tước vị, con gái làm hoàng hậu, phi, cả nhà mặc áo đỏ áo tía. Cũng sinh người thành tiên.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương, làm thượng thư, thị tùng.

 Long hèn thì ứng làm chức thấp ở châu huyện, được thấm ơn vua.

 Sa quý hạng trên — Ngự lô (lò hương của vua): sa này Kim và Thổ sinh nhau nên sang. Cần tròn vuông gọn gàng, tôn quý có tình, không có hình nghiêng lệch vỡ vụn, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng ngày ngày gần mặt vua, thân vương mùi hương ngự.

 Long hạng giữa thì ứng giàu sang mà ham thờ cúng quỷ thần.

 Long hèn thì ứng đền thần uy linh, và sư sãi, đạo sĩ, đồng cốt, thầy cúng.

 Sa quý hạng trên — Mãn sàng nha hốt (hốt ngà đầy giường; điển nói nhà quan lớn con cháu làm quan đông đến nỗi hốt chầu chất đầy giường): hoặc là những ngọn núi nhọn, hoặc là những măng đá mọc thành cụm, trông như hốt ngà đầy giường. Không kể lớn nhỏ cao thấp, chỉ cần thanh tú là tốt.

 Long hạng trên thì ứng ba đời cùng làm quan một triều, cả nhà mặc áo đỏ áo tía, nhiều đời giàu sang.

 Long hạng giữa thì ứng cha con anh em cùng đỗ một khoa, có tiếng văn chương.

 Long hèn thì ứng thợ vẽ, pháp sư, sư sãi, đạo sĩ.

 Sa quý hạng trên — Cáo trục (cuộn sắc phong), Triển trục (cuộn sắc mở ra), Cáo trục khai hoa (cuộn sắc nở hoa). Sa cuộn sắc là Thổ tinh mà hai góc nổi cao. Trong cách này, loại dài rộng là sắc mở ra, loại hẹp nhỏ là cuộn sắc; đều lấy bằng ngay, thanh tú, không vỡ vụn là tốt. Lại có cách trên cuộn sắc mọc hoa. Nếu được các sa quý như quý nhân, lọng, màn trướng ứng nhau thì sức lực càng mạnh.

 Nhưng sắc mở ra cũng không chỉ lấy Thổ tinh. Nếu Thuỷ tinh mà hai góc hơi nổi lên thì cũng là sắc mở ra. Có điều Thuỷ tinh nổi góc lại giống Tiên kiều. Chỉ khác là Tiên kiều thì góc nổi khá cao, thành cách hai Hỏa giúp Thuỷ; còn sắc mở ra thì chỉ hơi cao, không thành Hỏa tinh.

 Long hạng trên thì ứng nhận mệnh vua, được khen thưởng phong tặng, được sủng ái, làm phò mã, hoàng thân.

 Long hạng giữa thì ứng sang quý, được gần mặt vua.

 Long hèn thì ứng sang nhỏ mà giàu.

 Sa quý hạng giữa — Quỵ lô (quỳ trước lò hương): là núi một đầu cao vút, một đầu thấp bằng, như hình người quỳ. Sa này nên cao lớn, không nên vỡ vụn, chân chạy, bay động, xuôi theo dòng nước. Nên ở thuỷ khẩu.

 Long hạng trên thì ứng làm thượng thư, tể chấp (quan nắm chính sự), bề tôi hầu cận.

 Long hạng giữa thì ứng giàu mà ham thờ thần Phật.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ giỏi lễ bái thần Phật.

 Sa quý hạng giữa — Văn bút (bút văn): là văn tinh nhọn đẹp, đứng thẳng, cao vút. Cần ngay ngắn, thanh kỳ. Kỵ nghiêng vỡ, chân chạy. Phàm sa bút nên ở xa, nhô lên giữa trời. Phép đoán nói: "Bút trạng nguyên, vượt mây nghìn dặm."

 Long hạng trên thì ứng văn chương, đỗ đạt, hiển quý, danh tiếng lan xa.

 Long hạng giữa thì ứng có tiếng văn chương, cai quản châu quận.

 Long hèn thì ứng làm thầy đồ, thợ vẽ tinh xảo.

 Sa quý hạng trên — Thái phượng bút (bút phượng nhiều màu): là Hỏa tinh cắm lên trời, dưới có núi theo hầu với thế bay bổng, như phượng rực rỡ bay lên tầng mây. Cần ngay ngắn đẹp đẽ, ở xa nhô giữa trời, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng tinh thông lý học, được tôn là bậc nho, văn chương đứng đầu đời, làm thầy của người học sau, là thần đồng, trạng nguyên, sư bảo ở Hàn lâm.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ khôi giải, đỗ cao, nhiều đời vinh hiển.

 Long hèn thì ứng thợ vẽ tinh xảo, nổi danh thiên hạ.

 Sa quý hạng trên — Tể tướng bút (bút tể tướng): là Hỏa tinh đứng thẳng trên Thổ tinh nhưng không ở chính giữa. Khẩu quyết nói: "Bút tể tướng, mọc ra từ đầu án." (Án là án sơn, tức núi thấp ngay trước huyệt như cái bàn.) Cần án ngay, bút đẹp thì hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng sinh tể tướng thời thái bình, tiến lên nắm quyền chính.

 Long hạng giữa thì ứng làm quan kinh đường, thị tùng, và trấn giữ phiên trấn lớn.

 Long hèn thì ứng làm thầy đồ, học trò rất đông.

 Sa quý hạng trên — Tam công bút (bút Tam công): là ba ngọn đứng thẳng trên Thổ tinh. Cần đẹp đẽ thanh kỳ, ngọn giữa cao hai bên thấp, không mất thứ tự, thưa dày bằng nhau, không nghiêng không lệch, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng làm công cô tột phẩm, nắm giữ kỷ cương triều đình, thân gánh sự an nguy của thiên hạ.

 Long hạng giữa thì ứng cha con anh em nối nhau đỗ, vinh hiển ở Ngọc đường.

 Long hèn thì ứng thông hiểu kinh sách, dạy học trò, tiếng văn chương lan xa nhưng không có chức vị hiển đạt.

 Sa hèn hạng dưới — Mạ thiên bút (bút chửi trời): là ngọn nhọn chẻ làm hai nhánh. Dù đẹp đẽ cũng không tốt. Lưu Bạch Đầu nói: "Bút văn chẻ chạc lại còn xiêu, mười lần đi thi chín lần về không." Có lẽ chính là nói điều này chăng?

 Long hạng trên thì ứng nhờ nghề đao bút (nghề viết giấy tờ, đơn kiện) mà ra làm quan, làm quan không ngay thẳng.

 Long hạng giữa thì ứng tú tài thi không đỗ, và làm thợ vẽ, thầy kiện.

 Long hèn thì ứng thị phi kiện tụng, sinh người sứt môi.

 Sa quý hạng trên — Trạng nguyên bút: là Hỏa tinh cao vút trên Thổ tinh, cần ngọn bút đứng ngay chính giữa. Lại cần Thổ vuông vắn, Hỏa thanh tú, cao mà lại xa, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng thi một lần là đỗ, thần đồng đỗ đạt, làm công cô, làm khách tiên.

 Long hạng giữa thì ứng đỗ đạt có tiếng văn chương, giữ chức văn hành (chức coi việc chấm thi, chọn người tài).

 Long hèn thì ứng làm kẻ sĩ văn chương, làm nho quan dạy học.

 Sa quý hạng giữa — Bút trận (trận bút): là nhiều ngọn đứng riêng, trông như trận bút. Tuy cao thấp khác nhau, cũng nên ngọn giữa cao, các ngọn hai bên thấp mới tốt. Nếu đảo lộn lung tung thì trong tốt có xấu.

 Long hạng trên thì ứng cha con, anh em, chú cháu cùng đỗ, đều có tiếng văn chương.

 Long hạng giữa thì ứng cả nhà lớn nhỏ đều có tiếng văn chương, nhưng thi nhiều lần không đỗ.

 Long hèn thì ứng làm thợ vẽ, pháp sư.

 Sa hèn hạng dưới — Đấu tụng bút (bút tranh kiện): là hai ngọn nhọn trước huyệt chĩa vào nhau như đánh nhau, bắn nhau. Phàm trước huyệt gặp sa này phần nhiều ứng kiện tụng, anh em bất hoà, chuyên xúi giục kiện cáo.

 Long hạng trên thì ứng làm quan không tránh kẻ quyền gian, dâng sớ nói thẳng, ham tranh cãi mà chuốc lấy tai tiếng, thích giết chóc, không có tình.

 Long hạng giữa thì ứng giàu có, anh em bất hoà, và ham tranh giành đánh nhau.

 Long hèn thì ứng xúi giục kiện cáo, khuynh gia bại sản.

 Sa quý hạng giữa — Pháp sư bút (bút pháp sư): là trên ngọn nhọn chẻ liền nhiều nhánh, cũng như bút chửi trời nhưng nhiều chạc hơn. Nếu mọc ra từ dưới núi hình đài, hình lọng thì ứng nhờ phép thuật mà được làm quan.

 Long hạng trên thì ứng pháp sư linh ứng rõ rệt, sai khiến được quỷ thần, nhờ đó mà được ơn vua.

 Long hạng giữa thì ứng pháp sư dùng phép thuật mà giàu.

 Long hèn thì ứng pháp sư trôi dạt, khốn khổ.

 Sa hèn hạng dưới — Hoà thượng bút (bút nhà sư): là bên cạnh ngọn nhọn có hình lưng gù. Kim và Hỏa đánh nhau (theo năm hành, Hỏa khắc Kim), nên là hèn. Nếu có thêm Tiên kiều giúp vào thì chắc chắn ứng cao tăng, không còn nghi ngờ.

 Long hạng trên thì ứng cao tăng thông tuệ, có tiếng văn chương mà được ơn vua.

 Long hạng giữa thì ứng nhà sư có phép linh nghiệm.

 Long hèn thì ứng sinh nhà sư nghèo.

 Sa quý hạng giữa — Chiếm trì bút (bút chấm mực vào ao): là văn bút nằm ngã xuống, chấm vào trong nước. Nếu xuôi theo dòng nước thì phần nhiều ứng lìa quê mà được sang; nếu ngược dòng nước thì ứng giàu lớn, thường thêm ruộng đất và được của bất ngờ.

 Long hạng trên thì ứng văn chương đỗ đạt.

 Long hạng giữa thì ứng tú tài có tiếng văn chương, giàu lớn.

 Long hèn thì ứng làm thầy đồ, sư sãi, đạo sĩ, hoặc chết đuối.

 Sa giàu hạng trên — Tiến điền bút (bút thêm ruộng): là núi long hổ có mang sa thấp nhỏ, chĩa ngược dòng nước đi lên. Ngô công nói: "Sa thêm ruộng không kể trái phải, chỉ cần trước mộ có. Ngược dòng lại chấm nước chẳng để khô, mua hết ruộng châu ngoài."

 Nhưng cũng cần nó cong ôm như sừng trâu, có tình, quay mặt về huyệt thì mới là rất tốt. Cũng có sa không nằm ở núi long hổ của chính mình, mà từ ngoài đến, ngược dòng nước; đứng ở huyệt thấy có tình, không nhọn chĩa vào, thì đều phải.

 Bút thêm ruộng ứng phát của bất ngờ từ bên ngoài, thêm ruộng đất. Long huyệt sang thì giục cho mau sang. Đại để sa này rất dễ phát. Nếu gần huyệt mà chấm nước thì táng giờ Dần, đến giờ Mão đã phát. Tôi từng nói sa ngược dòng một thước cũng có thể làm nên giàu, cũng là chỉ loại ở gần huyệt mà thôi.

 Long hạng trên thì ứng thi một lần là đỗ, làm quan giàu có.

 Long hạng giữa thì ứng ruộng liền bờ khắp chốn, thường được của bất ngờ.

 Long hèn: (nguyên văn bỏ trống).

 Sa hèn hạng dưới — Thoái điền bút (bút bớt ruộng): không kể bên trái hay bên phải, hễ có đầu núi nhọn mà xuôi theo dòng nước đi mất thì gọi là bút bớt ruộng. Nếu có hai dòng nước kẹp đưa nó trôi xuống thì sự lụn bại càng nặng. Không cần biết đã chạy qua huyệt hay chưa, hễ trước huyệt có mũi nhọn như thế là bút bớt ruộng.

 Phàm có một thửa ruộng, một góc đất trôi theo dòng nước đi xuống, thì ứng phải bán dần ruộng đất. Bút bớt ruộng nhiều thì ứng mất sạch ruộng đất, nghèo khổ lẻ loi, lìa quê bỏ xứ, cực kỳ hung ác. Khi đặt hướng trước hết phải tránh sa này. Nó cũng ứng chết trẻ, sinh con không nuôi được, lâu dần thì tuyệt dòng.

 Nếu mũi nhọn chĩa vào khu huyệt thì ứng giết hại mạng người, đánh nhau kiện cáo, tan nhà mất mạng. Thuyết cũ cho rằng bên Thanh Long là bút thêm ruộng, bên Bạch Hổ là bút bớt ruộng, là sai.

 Long hạng trên thì ứng thanh quý, uy vũ, nhưng nhà không của để dành.

 Long hạng giữa thì ứng nghèo khổ, mất sạch gia sản.

 Long hèn thì ứng làm ăn mày.

 Sa hèn hạng dưới — Ly hương sa (sa lìa quê): là sa xuôi theo dòng nước bay chạy đi, không còn thế núi chắn giữ. Phàm hai cánh tay núi trên và dưới đan qua nhau thì cần phía ngoài có một lớp núi hạ thủ (dải núi ở phía nước chảy đi) quay lại chặn giữ mới tốt. Nếu lớp ngoài không có gì đỡ, chỉ chạy vượt qua thân huyệt, thì là điềm ứng lìa quê. Không vượt qua thân huyệt mà bay vút ra ngoài cũng vậy.

 Lại có loại long huyệt, núi triều, núi ứng đều sang mà có dấu hiệu lìa quê, thì không đáng sợ. Bởi người làm quan vốn lìa quê mà được hiển quý, lại phần nhiều ở nhờ nơi khác. Dương công nói: "Làm quan không lìa quê thì nhậm chức ở đâu?" chính là vậy. Cũng phải nhận rõ long huyệt chắc chắn rồi mới dùng được.

 Long hạng trên thì ứng lìa quê mà hiển quý, lập công ở đất lạ.

 Long hạng giữa thì ứng lìa quê mà phát đạt.

 Long hèn thì ứng bị tội đày, trôi dạt.

 Sa quý hạng trên — Bút giá (giá gác bút): hoặc ba ngọn, hoặc năm ngọn, trông như cái giá gác bút. Tuy cao thấp khác nhau, cũng nên giữa cao hai bên thấp. Nếu chỗ đáng cao lại thấp, chỗ đáng thấp lại cao, thì trong tốt có xấu.

 Long hạng trên thì ứng cha con, anh em, chú cháu cùng đỗ một khoa, cùng làm quan một triều.

 Long hạng giữa thì ứng ba đời, năm đời đều có kẻ sĩ nổi tiếng văn chương.

 Long hèn thì ứng sư sãi, đạo sĩ, pháp sư có danh tiếng.

 Sa quý hạng giữa — Lưu ly liêm (rèm lưu ly, rèm bằng ngọc lưu ly): là dưới sườn đồi bằng có ruộng cao xếp tầng tầng lớp lớp, ánh nước bày ngang, lấp lánh như ngọc lưu ly. Cần như sóng xếp, các tầng đều đặn ngay ngắn, không có hình nhọn hay vỡ, mới hợp cách.

 Long hạng trên thì ứng sinh hoàng hậu, quý phi, họ hàng nhà vua.

 Long hạng giữa thì ứng làm bề tôi hầu cận, giàu lớn.

 Long hèn thì ứng đền thần.

 Sa quý hạng giữa — Trân châu liêm (rèm ngọc trai): là núi lớn mở ra như màn trướng, ở giữa có thác nước bị đá chắn, nước nhỏ xuống từng giọt như hạt ngọc trai, nên gọi là rèm ngọc trai. Nếu long hèn thì thành rèm tang (điềm có tang).

 Long hạng trên thì ứng sinh phi tần, công chúa.
 Long (mạch núi chạy dài dẫn khí đến huyệt) bậc giữa: ứng vào việc thờ thần Phật, hương khói linh thiêng.

 Long hèn (mạch núi tầm thường, kém cỏi): ứng nhà nhiều người chết, thường phải để tang.

 Sa (núi, đồi, gò đống bao quanh huyệt; huyệt là điểm tụ khí để đặt mộ hay dựng nhà) quý bậc trên: "cờ trạng nguyên" (trạng nguyên là người đỗ đầu kỳ thi cao nhất) là dạng các núi Mộc tinh (núi thân thẳng đứng, đỉnh tròn cao) xếp hàng, thân lại giống thể Thủy (dáng uốn lượn như sóng). Đến chân núi lại mở ra một ngọn văn tinh hình ngài mi (núi thấp cong như lông mày con ngài, chủ về văn chương), vì vậy mà quý. Đỉnh đầu phải thanh tú. Phải có núi văn bút (núi nhọn như ngọn bút) và núi đài cái (núi như cái đài, cái lọng) ứng nhau thì mới hợp cách (đúng chuẩn của kiểu ấy).

 Long bậc trên: ứng đỗ đầu thiên hạ.

 Long bậc giữa: ứng đỗ đầu kỳ thi Hương mà ra làm quan, làm tướng trấn giữ ngoài biên. Cũng ứng đàn bà nắm quyền của đàn ông.

 Long hèn: ứng tiếng văn chương đồn xa mà không có thực.

 Sa quý bậc giữa: "cờ chiêu quân" có hình cờ cao lớn, nhiều chân núi bay tung, lại có một dải quấn quanh, thế như đang phất vẫy gọi quân, thì hợp cách. Phải có núi giáp mã (núi hình ngựa mặc giáp) nổi lên và có núi trống ứng nhau thì mới là thật.

 Long bậc trên: ứng khởi nghĩa binh, làm công thần dựng nước, đời đời hưởng tước lộc.

 Long bậc giữa: ứng người có nghĩa dũng, giữ gìn che chở một vùng.

 Long hèn: ứng giặc cỏ, miếu thần, lính tráng.

 Sa quý bậc giữa: "cờ đắc thắng" có hình cờ phấp phới, đứng sừng sững. Thế lớn hướng vào trong, ngược dòng nước. Thân và đầu giống cờ văn, chân núi trải rộng, các ngọn núi sáng sủa, vì thế mà tốt.

 Long bậc trên: ứng công thần bậc nhất phò nước, công lao được khắc vào đỉnh vạc, đời đời nối tước, được vua sủng ái.

 Long bậc giữa: ứng giữ chức nguyên nhung (chủ tướng cầm quân), nhờ võ công mà được sủng ái.

 Long hèn: ứng lập công trong hàng ngũ quân lính.

 Sa quý bậc giữa: "cờ chiến" đứng sừng sững, cao thẳng, có vẻ uy vũ. Nếu cách này xếp như chữ phẩm (ba núi, hai dưới một trên như chữ "phẩm"), lại có núi trống, núi tù và ứng nhau, thì càng hiển quý.

 Long bậc trên: ứng ra ngoài làm tướng, vào triều làm tướng quốc, chỉ huy các đạo quân.

 Long bậc giữa: ứng quan nhỏ thống lĩnh binh lính.

 Long hèn: ứng làm lính ra trận đánh nhau.

 Sa quý bậc trên: "cờ lệnh" là hai cờ hướng vào nhau, ở giữa mở ra, hai bên cao lên. Hai cờ phải cân xứng về cao thấp, lớn nhỏ. Chân núi tuy bay tung ra như hai cánh cửa, nhưng thân phải vút cao, tôn nghiêm, mới hợp cách. Sa này có hai loại. Một loại ở ngay trước huyệt. Một loại đứng đối nhau ở hai bên thủy khẩu (chỗ nước chảy ra khỏi khu vực huyệt), gọi là cờ cửa. Sa này ứng đại quý.

 Long bậc trên: ứng làm quan ở Ngũ phủ (năm phủ đô đốc, cơ quan quân sự cao nhất), ra trấn giữ, cai quản các tướng, chỉ huy mấy tỉnh.

 Long bậc giữa: ứng anh em cùng thống lĩnh binh lính.

 Long hèn: ứng kẻ cướp lớn ngang ngược.

 Sa hèn bậc dưới: "cờ giặc" nhọn như mũi đâm, vỡ vụn, nghiêng lệch, xấu xí, lại có đá đen lởm chởm. Những thứ ấy đều không phải cách tốt, nên ứng điều hung. Nếu sa này ở thủy khẩu mà đứng ở huyệt không nhìn thấy, thì cũng đoán là tốt.

 Long bậc trên: ứng đại tướng chuyên việc chinh phạt, nhưng bất trung nên bị giết cả họ.

 Long bậc giữa: ứng thường bị giặc cướp giết hại.

 Long hèn: ứng kẻ hung ác chuyên cướp bóc.

 Sa hèn bậc dưới: "cờ hàng" sập sát đất, vỡ vụn, bay chạy, như ngọn lửa lay động xuôi theo dòng nước. Nếu đầu và thân, tức thế lớn, hướng vào trong mà chân cờ hướng ra ngoài, thì là cờ bại. Nếu đầu và thân hướng ra ngoài thì là cờ hàng.

 Long bậc trên: ứng ra vào cầm quân, đánh thua rồi đầu hàng quân địch.

 Long bậc giữa: ứng làm cướp lớn, cuối cùng đầu hàng mà bị diệt.

 Long hèn: ứng làm trộm cướp, tuyệt tự, diệt tộc.

 Sa hèn bậc dưới: "cờ bại" cũng sập sát đất, vỡ vụn, nhưng không xuôi theo dòng nước, nên khá hơn cờ hàng một chút. Vì thắng thua là chuyện thường của nhà binh. Còn đầu hàng thì nhục nước nhục thân, không còn làm gì được nữa. Bởi thế cờ bại mới ngược dòng nước.

 Long bậc trên: ứng đại tướng đi chinh phạt mà thua.

 Long bậc giữa: ứng tướng tá ủ rũ, không phấn chấn.

 Long hèn: ứng giặc cướp bị giết sạch.

 Sa quý bậc giữa: "cờ dựng" là núi Hỏa tinh (núi đỉnh nhọn như ngọn lửa) cao vút mà bay tung, nên gọi là cờ dựng. Đỉnh núi phải hùng vĩ, khí thế hiên ngang. Chân núi tuy bay tung nhưng không quay ngược, rối loạn, thì mới hợp cách.

 Long bậc trên: ứng sinh đại tướng quân, và quan văn chuyên việc chinh phạt.

 Long bậc giữa: ứng làm tổng chế cai quản ba vùng biên giới, quân công lừng lẫy.

 Long hèn: ứng lính chết, quân thua.

 Sa quý bậc giữa: "trống đặt" là núi Kim tinh (núi đỉnh tròn) thân cao vút, to lớn hùng mạnh, giống như cái trống đặt trên đất. Không nên vỡ vụn, phải tròn, sạch, ngay ngắn, thì mới hợp cách.

 Long bậc trên: ứng sinh tướng quân, quan trấn giữ một phương và sứ thần.

 Long bậc giữa: ứng giàu và thích âm nhạc.

 Long hèn: ứng người đánh trống, tấu nhạc ở miếu thần có linh tích.

 Sa quý bậc giữa: "đống giáp" là núi nhỏ và gò bằng lớp lớp chồng lên nhau, như đống áo giáp. Phải có núi cờ và núi trống ứng nhau thì mới hợp cách. Nếu sa này nằm dưới núi ngự bình (núi vuông như tấm bình phong của vua) hoặc núi tam thai (ba núi như ba ngôi sao Tam Thai), thì nên coi là nha hốt (thẻ ngà các quan cầm khi vào chầu).

 Long bậc trên: ứng nắm binh quyền, sang quý về võ, có công lao chinh chiến vất vả.

 Long bậc giữa: ứng quan võ uy vũ, nhà chứa vàng ngọc.

 Long hèn: ứng bệnh tật, tranh giành, chết dữ.

 Sa hèn bậc dưới: "bát vu" (bát khất thực của nhà sư) là những núi tròn, nhiều ít không nhất định, trông như cái bát. Nếu nó nằm dưới núi đài cái thì nên gọi là chậu, là bát, và cũng phải xem long phía sau ra sao. Hoặc chỉ có một núi tròn mà có chân, cũng là bát vu.

 Long bậc trên: ứng danh tăng, và chùa quán rất giàu.

 Long bậc giữa: ứng nhà sư hơi giàu.

 Long hèn: ứng sinh sư du phương đi xin ăn từng nhà.

 Sa quý bậc giữa: "báo tin thắng" là những ngọn núi đẹp lớp lớp nổi lên chạy tới. Trông như khi ra trận thắng, người phi ngựa mang tờ lộ bố (bản báo thắng trận để ngỏ, không niêm) chạy về báo, nên gọi là báo tin thắng. Hình núi phải sáng sủa, thế chạy đến phải hướng vào huyệt.

 Long bậc trên: ứng thi đỗ đạt.

 Long bậc giữa: ứng làm tuần ty (quan nhỏ coi trạm tuần canh), dịch thừa (quan coi trạm ngựa), người làm thừa sai (chân sai phái chạy việc công).

 Long hèn: ứng làm người chạy báo tin thắng cho kẻ khác, và lính trạm.

 Sa quý bậc giữa: "điểm binh" là đá lổn nhổn trên ruộng bằng hay đồng bằng, lớn nhỏ không đều. Có hòn như lợn, dê, trâu, ngựa, có hòn như quạ, như chim, có hòn như người đứng. Đó là tượng đại tướng lập công danh. Đá đen cũng không hại.

 Long bậc trên: ứng đại tướng lập công danh, ngay bản thân được vinh hiển.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhưng phải nhận con người khác làm con mình.

 Long hèn: ứng bệnh dữ, đau mắt, khổ sở.

 Sa quý bậc giữa: "quân đóng trại" là những gò nhỏ bằng đất hoặc đá đứng lẫn ở bên ngoài, trên đồng bằng, xen kẽ với các núi lớn, trông như quân đóng trại.

 Long bậc trên: ứng đại tướng chỉ huy các lộ, quyền sinh sát tùy ý.

 Long bậc giữa: ứng làm quan võ.

 Long hèn: ứng dâm loạn, ô trọc.

 Sa hèn bậc dưới: "giáng tiết" (?) vốn là đồ dùng của nhà Phật và thần tiên, hình giống cái lược. Rất kỵ làm chính án (núi nhỏ ngay trước mặt huyệt như cái bàn). Phàm nhà ở và đất mộ có sa này, phần nhiều không tốt.

 Long bậc trên: ứng người khác họ ở chung, dâm loạn, không trong sạch.

 Long bậc giữa: ứng tăng, đạo sĩ có danh tiếng.

 Long hèn: ứng hương khói miếu thần.

 Sa quý bậc trên: "đạp tiết" (tiết là cây cờ làm tin của sứ thần, tướng soái) là những núi Mộc tinh nhọn đẹp, từ năm ngọn trở lên. Các ngọn phải đều nhau, lớn nhỏ, thưa dày như nhau, thì mới hợp cách. Kỵ vỡ vụn, có vết như sóng, có nếp gấp nhăn.

 Long bậc trên: ứng làm giám ty (quan giám sát một vùng), phiên trấn (quan trấn giữ một phương), được vua trao cờ tiết và búa việt (vật trao quyền cầm quân, chém giết), anh em cùng nổi danh.

 Long bậc giữa: ứng đi sứ nước ngoài, anh em cùng sang quý.

 Long hèn: ứng làm thừa sai và các chức lặt vặt.

 Sa quý bậc trên: "tinh tiết" (cờ tiết có tua lông) khác với đạp tiết. Các ngọn núi xếp ngang mà khuyết đi một bên thì gọi là tinh tiết. Phải thanh tú, sáng sủa. Kỵ vết sóng, sụt lở.

 Long bậc trên: ứng ra trấn giữ phiên lớn, ông và cháu cùng làm quan trong triều.

 Long bậc giữa: ứng anh em đều có tiếng văn chương nhưng không hiển quý.

 Long hèn: ứng sinh người có tài năng.

 Sa quý bậc giữa: "độc tiết". Ngày thường quan phiên trấn (?) đi đâu có nghi trượng theo hầu, trong đó có cây gậy độc tiết. Hình nó như cây gậy, trên đầu xỏ vòng sắt, lính hầu cầm trong tay. Vòng sắt va vào nhau kêu leng keng để báo người đi đường tránh lối.

 Long bậc trên: ứng dựng phiên lớn, nắm quyền một lộ.

 Long bậc giữa: ứng cầm quân ở nơi đất lạ.

 Long hèn: ứng làm lính.

 Sa giàu bậc giữa: hai cách "đệm" và "nệm" đều là núi Thổ tinh (núi đỉnh bằng phẳng, vuông vức) mặt bằng. Hình nó trải phẳng ở dưới như trải thảm, giăng chiếu. Nhưng hình thể hai thứ cũng khác nhau: đệm thì bằng mà vuông, nệm thì bằng mà dài. Trước mộ thường có, nhưng khó nhận ra nhất. Xem núi không bằng xem hình vẽ. Theo hình vẽ mà xem thì vuông tròn, dài ngắn hiện rõ ràng. Lên núi mà trông thì nếp gấp đầy mắt, đông tây lẫn lộn, những khuôn phép vuông tròn, thẳng cong trong lòng đã mờ mịt, không còn chỗ dựa. Điều đó không thể nói hết trên giấy.

 Long bậc trên: ứng sang quý, được gần gũi mặt vua.

 Long bậc giữa: ứng giàu và đông con.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ có nhiều đồ đệ, cũng ứng hay đau ốm.

 Sa giàu bậc giữa: "phơi áo bào" và "đống áo bào" khác nhau. Một núi trải giương ra, hơi có nếp gấp bay động, là phơi áo bào. Lớp lớp chồng chất, nếp gấp không đều, là đống áo bào. Cả hai đều phải có tình (quây quần, quay về) mà hướng vào huyệt. Nếu quay ngược ra ngoài, lại thêm nhọn sắc, thì không tốt. Vì cổ áo hướng vào huyệt, hình thế đều thuận, nên ứng sang quý. Áo bào là áo phẩm phục có hoa văn, để làm đẹp cho thân, lại được ánh nắng chiếu rực rỡ, nên ứng văn chương. Đó cũng là áo mặc khi vào gặp vua, nên ứng sang quý.

 Long bậc trên: ứng đời đời có người sang quý nhưng không quá hiển đạt.

 Long bậc giữa: ứng làm quan nhiều thị phi, bị cách chức, không thăng tiến được.

 Long hèn: ứng điềm giết hại, phá bại, đầu hàng nước ngoài.

 Sa quý bậc trên: "phốc đầu" (mũ quan có hai cánh) là núi Thổ tinh mở vai, giữa cao, hai vai hai bên thấp, giống chiếc mũ phốc đầu. Vật ấy đội trên đầu người, vốn đã quý. Huống chi không phải bề tôi vào chầu vua thì không dám đội, nên càng quý trọng bậc nhất. Thấy sa này trước huyệt thì phải vuông vức, đoan nghiêm, không nghiêng lệch, không vỡ vụn, mới hợp cách. Lại có loại núi Thổ tinh chỉ mở vai một bên, cũng gọi là phốc đầu. Họ Liêu (Liêu Vũ, thầy phong thủy đời Tống) lại coi nó là hộp đựng mũ phốc đầu. Tóm lại đều là mũ phốc đầu cả. Tôi từng thấy nơi có hình này phần nhiều là đất đại quý. Nhưng cũng phải căn cứ vào long phía sau mà định mức quý nặng hay nhẹ.

 Long bậc trên: ứng vương hầu, liệt sĩ, các chức công, cô (hàng đại thần cao nhất triều đình) tột phẩm, đời đời hưởng tước lộc.

 Long bậc giữa: ứng đại thần cai quản một phương, giàu sang có tiếng.

 Long hèn: ứng giàu thịnh.

 Sa quý bậc giữa: "hốt trôi". Văn tinh hình chữ nhất (núi dài thẳng nằm ngang như nét chữ "nhất") xuôi theo dòng nước, hoặc nổi trên mặt nước, đều gọi là hốt trôi. Nhưng loại xuôi theo nước phần nhiều ứng rời quê mà được giàu sang.

 Long bậc trên: ứng giàu lớn, rời quê mà phát quý, và đi sứ nước ngoài.

 Long bậc giữa: ứng rời quê mà giàu.

 Long hèn: ứng lưu lạc quê người, và chết đuối.

 Sa giàu bậc dưới: "đống thịt" là sườn núi tụ lại thành cụm như đống thịt, lớp lớp chồng chất, lớn nhỏ không đều. Nếu tròn trịa sạch sẽ thì ứng giàu. Cũng vì giống hình đống giáp nên lại ứng sang quý về võ. Nếu vỡ vụn thì hung.

 Long bậc trên: ứng giàu lớn, cũng ứng sang quý về võ, vì nó giống đống giáp.

 Long bậc giữa: ứng dâm loạn, giàu mà ô trọc.

 Long hèn: ứng nghèo khổ, dâm loạn.

 Sa hèn bậc dưới: "xách giỏ" trông như người ăn mày xách giỏ. Đứng ở huyệt không nên thấy núi này. Nó rất không tốt, là điều kiêng kỵ nặng trong các cách sa.

 Long bậc trên: ứng tuy có giàu sang nhưng không khỏi có người điên.

 Long bậc giữa: ứng tăng, đạo sĩ.

 Long hèn: ứng ăn mày.

 Sa hèn bậc dưới: "phướn" (cờ dài rủ xuống) là chân núi bay tung, chạy dài xa, có khi một dặm, có khi mấy dặm, giống như người nay dựng cây phướn. Xuôi theo nước thì hung, ngược nước thì tốt.

 Long bậc trên: ứng chức võ có uy quyền.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhưng rời quê, dâm bôn (trai gái lén theo nhau), chết yểu.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ, đồng cốt thờ thần, mắc bệnh lao lâu năm.

 Sa hèn bậc dưới: "ô rách" giống lá cọ, một ngọn ngay ngắn, chân tỏa ra đều. Nhưng thấy nó ở phía trước huyệt cũng không tốt, huống chi lại vỡ vụn? Hung là phải.

 Long bậc trên: ứng ham giết chóc, hung ác, uy vũ nổi danh.

 Long bậc giữa: ứng giàu mà không trong sạch.

 Long hèn: ứng tranh giành, nghèo khổ, những chuyện vô lại.

 Sa quý bậc giữa: "hia, giày" giống mũ phốc đầu mà không phải phốc đầu, trên dưới hai bậc đều nhau. Còn hia thì bậc dưới, tức mặt hia, thấp và dài, không cân với bậc trên, đó là hia. Giày có đôi thì ứng sang quý. Chỉ một chiếc thì ứng thanh cao, cô độc, khó bề vợ con.

 Long bậc trên: ứng văn thần hầu cận vua, bậc đại nho giữ việc lễ.

 Long bậc giữa: ứng giàu mà chuộng lễ nghĩa.

 Long hèn: ứng con nuôi, đau ốm lâu ngày.

 Sa hèn bậc dưới: "giày sư" là trên cùng một gò bằng có đường vạch chia ra, như tượng lấy khăn gói đôi giày. Xuôi theo nước thì hung, ngược nước thì ứng sinh nhà sư giàu.

 Long bậc trên: ứng sinh cao tăng đi khắp thiên hạ, có danh tiếng.

 Long bậc giữa: ứng nhà sư có trí tuệ.

 Long hèn: ứng sư nghèo, đau ốm lâu ngày.

 Sa quý bậc trên: "đai ngọc" là núi Mộc nằm ngang, uốn cong ôm lại như sợi đai. Có thêm "kim ngư" ứng vào thì là đai ngọc. Kim ngư (cá vàng, túi hình cá vàng các quan to đeo bên đai) là gò đống, hoặc tảng đá hình như con cá vàng, ở bên cạnh hoặc ở đầu sợi đai.

 Long bậc trên: ứng sang quý hàng công, cô, được phong tước hầu, tước bá, mặc áo mãng bào (áo thêu mãng xà của đại thần), thắt đai ngọc.

 Long bậc giữa: ứng đỗ cao, cai quản phiên lớn.

 Long hèn: ứng con gái được sang quý.

 Sa quý bậc giữa: "đai vàng, đai bạc" là những núi Thủy tinh (thân thấp, uốn lượn như sóng) mặt bằng, uốn cong ôm lại. Hoặc là dốc thoải, hoặc là mương ruộng, đều lấy tiêu chuẩn tròn trịa ôm lấy huyệt trường (khu đất quanh huyệt) là đúng. Sa này không câu nệ xuôi hay ngược nước, vì đai thì bao giờ cũng ôm vòng qua thân.

 Long bậc trên: ứng cai quản châu quận, và nhờ vợ mà được sang.

 Long bậc giữa: ứng làm quan huyện, có con gái sang quý.

 Long hèn: ứng buôn bán.

 Sa quý bậc trên: "kim ngư" là gò đống dài và cong. Sa này không nên làm chính án, nên ở hạ quan (phía dưới huyệt, chỗ chặn dòng nước chảy đi) hoặc ở thủy khẩu. Nếu giữa thủy khẩu có cồn nổi chắn giữ, thì cũng gọi là cồn cá bơi, ứng giàu sang lâu dài.

 Long bậc trên: ứng làm tể tướng (bề tôi "đỉnh nãi", người điều hòa việc nước như điều vị trong vạc), cả nhà mặc áo đỏ áo tía (áo của quan lớn).

 Long bậc giữa: ứng cai quản châu quận, và giàu lớn.

 Long hèn: ứng sinh người phiêu bạt, và sư du phương.

 Sa quý bậc trên: "ngọc kỷ" (ghế tựa bằng ngọc của vua) quay xuôi hay quay ngược đều được. Vì sau ngọc kỷ ắt có núi quý nhân tròn ngay, hoặc có ngọn núi nhọn. Ngọc kỷ dù quay ngược lại mà ôm vào, thì cũng như quý nhân đang tựa ngọc kỷ, cho nên xuôi hay ngược đều quý.

 Long bậc trên: ứng đại quý, làm đến tam công (ba chức đại thần cao nhất).

 Long bậc giữa: ứng trọng thần cai quản một phương.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc giữa: "mũ cói" cũng là cách biến thể của núi đài tinh (núi như cái đài). Phải đều đặn, thanh tú. Kỵ nghiêng lệch, chạy trốn, vỡ vụn. Cách thứ nhất có núi quý nhân là hơn cả. Cách thứ hai thấp nhỏ, chỉ ứng chức lặt vặt. Cách thứ ba ứng đại quý.

 Long bậc trên: ứng làm quan trong triều, hầu cận vua.

 Long bậc giữa: ứng làm quan quận, quan ấp.

 Long hèn: ứng sinh tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc giữa: "mũ cói mờ" là loại đỉnh tròn mà không nổi lên, hoặc nhọn mà nghiêng, hoặc có một chân chạy đi. Cách trên ứng làm quan không ngay thẳng, không có tài cai trị, quyết đoán. Cách dưới khá hơn một chút.

 Long bậc trên: ứng đời đời có người làm quan không dứt.

 Long bậc giữa: ứng làm quan quận, quan ấp.

 Long hèn: ứng đạo sĩ.

 Sa quý bậc giữa: "mũ Đường" giống mũ cói. Không có chân là mũ cói, có chân là mũ Đường, cũng gọi là phốc đầu kiểu Đường; thực ra đều cùng một loại. Có chân cũng gọi là "đai rủ". Khẩu quyết đoán rằng: "Mũ Đường mà rủ đai, tài tử văn chương mau."

 Long bậc trên: ứng đời đời có người làm quan không dứt.

 Long bậc giữa: ứng thanh cao, triều đình vời mà không ra làm quan.

 Long hèn: ứng đạo sĩ, hoặc bị sung quân.

 Sa quý bậc trên: "mũ sắt" giống mũ cói. Chỉ khác ở chỗ mũ cói, mũ Đường đều thanh tú, còn mũ sắt thì sưng phồng, xấu xí, có lẫn đá. Sang hay hèn hoàn toàn tùy vào long và huyệt.

 Long bậc trên: ứng quan võ có công, đời đời nối nhau làm quan võ.

 Long bậc giữa: ứng võ quan giàu có.

 Long hèn: ứng sung quân gặp hung họa, nghèo hèn.

 Sa quý bậc trên: ba ngọn hơi nổi lên, đầu tròn, là "bảo cái" (lọng báu). Phải đều đặn, ngay ngắn, thanh tú. Kỵ vỡ vụn, bay chạy, nghiêng lệch, lẫn đá, xấu xí. Nếu ở xa mà thanh tú thì đại quý. Cũng có khi hai, ba núi ứng nhau kết thành, thì cũng đoán như vậy.

 Long bậc trên: ứng làm quan trong triều, hiển quý.

 Long bậc giữa: ứng đỗ đạt, cai quản châu quận.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc trên: ba ngọn nổi lên mà có đầu nhọn, là "hoa cái" (lọng hoa). Phải đều đặn, ngay ngắn, thanh tú, đoan nghiêm. Kỵ vỡ vụn, nghiêng lệch, bay chạy, đá xấu. Đại để, tuy có hình xấu mà ở xa thì không cần câu nệ.

 Long bậc trên: ứng văn chương lưu vào sử sách, công lao được khắc vào đỉnh vạc.

 Long bậc giữa: ứng đỗ đạt, cai quản châu quận.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc trên: một ngọn đứng riêng, giống hoa cái mà ngắn nhỏ hơn, là "quan cái" (mũ và lọng của quan). Phải đều đặn, chỉnh tề, thanh tú, đoan nghiêm. Kỵ vỡ vụn, thô xấu, bay chạy, nghiêng lệch, không ngay. Có thêm nghi trượng, tinh tiết ứng vào thì càng quý.

 Long bậc trên: ứng đỗ đạt hiển quý, xe ngựa đầy cửa.

 Long bậc giữa: ứng giàu, tôi tớ ngựa xe đầy đủ.

 Long hèn: ứng hạng người làm tôi tớ ở miếu thần.

 Sa quý bậc trên: ba ngọn nhọn mờ mờ nhô ra là "mã cái" (lọng che trên ngựa). Phải thanh tú, ngay ngắn. Kỵ vỡ vụn, thô xấu, bay chạy, nghiêng lệch. Có thêm nghi trượng, tinh tiết thì càng quý.

 Long bậc trên: ứng sinh đại tướng quân, uy trấn cả trong nước lẫn các nước ngoài.

 Long bậc giữa: ứng văn võ kiêm toàn, và sống lâu.

 Long hèn: ứng thua chạy, không làm nên gì.

 Sa quý bậc giữa: "ngựa đi sứ" là dưới núi hình ngựa kéo ra một sa nhọn sắc. Ngựa vốn là vật để chạy, lại thấy sa bay chạy ở phía dưới, nên vốn có tượng đi sứ xa.

 Long bậc trên: ứng đi sứ nước ngoài có công, vinh hiển, uy trấn trong ngoài.

 Long bậc giữa: ứng nhiều tôi tớ ngựa xe, rất giàu, nhưng bôn ba nơi quê người.

 Long hèn: ứng sinh người cưỡi ngựa chạy việc, và thợ mộc.

 Sa quý bậc giữa: "ngựa mang cờ" là dưới núi hình ngựa kéo ra một sa như ngọn lửa lay động, như lá cờ đang bay. Cờ và ngựa cùng chung một núi thì mới hợp cách.

 Long bậc trên: ứng sinh chủ soái, tổng binh, được trao cờ tiết, búa việt, có công huân.

 Long bậc giữa: ứng tướng tá có võ công.

 Long hèn: ứng sinh giặc cỏ, cướp lớn, và miếu thần.

 Sa quý bậc trên: "ngựa chạy đua" là từng cặp hai ngọn, như ngựa đang phi đua nhau. Hai núi ngựa phải một con bên trái cao, bên phải thấp, một con bên phải cao, bên trái thấp, thì mới hợp cách.

 Long bậc trên: ứng anh em, chú cháu liên tiếp đỗ đạt, áo đỏ áo tía đầy nhà.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhất làng, nhiều ngựa tốt.

 Long hèn: ứng sinh kẻ làm tôi tớ chạy ngựa.

 Sa quý bậc trên: "ngựa mang giáp" là thân núi hình ngựa có những vệt, như ngựa chiến khoác giáp. Có núi cờ, trống, quý nhân và các sa khác ứng vào thì huyệt càng tốt.

 Long bậc trên: ứng sinh đại tướng quân, chuyên việc chinh phạt, lập công nơi biên ải.

 Long bậc giữa: ứng phó tướng có công.

 Long hèn: ứng đền miếu thần linh hiển.

 Sa quý bậc trên: "thiên mã" (ngựa trời) là hai ngọn đứng sừng sững, một cao một thấp, giống con ngựa, nên gọi là thiên mã. Đã lấy chữ "trời" mà đặt tên, thì cũng muốn nó cao vút, thanh tú, xa xa chạm chân trời. Nếu nằm ở phương Ngọ, phương Mùi (phương nam và nam lệch tây) thì càng quý.

 Long bậc trên: ứng ra cai quản phiên lớn, giữ chức một phương.

 Long bậc giữa: ứng làm thái thú cai quản một thành (xưa thái thú đi xe năm ngựa).

 Long hèn: ứng lính chạy việc, người chăn ngựa.

 Sa quý bậc trên: "ghìm ngựa quay đầu" là núi thiên mã quay chân lại. Phải thanh tú, kỵ vỡ vụn. Nếu thấy có núi cờ, núi trống ứng vào thì ứng chức võ có uy danh, công nghiệp chinh chiến.

 Long bậc trên: ứng đi sứ nơi biên cương, uy vũ lừng lẫy.

 Long bậc giữa: ứng giàu lớn, nhiều tôi tớ ngựa xe.

 Long hèn: ứng chăn ngựa, buôn ngựa.

 Sa hèn bậc dưới: "lưới rách" là núi nứt gãy, sạt lở loang lổ, lẫn lộn. Ứng gia nghiệp tan nát, như suối rò rỉ không bao giờ khô (?). Lại ứng bệnh ung nhọt, lở loét lạnh, nhọt ăn vào xương, thịt loét nát. Lại ứng tội đồ, tội trượng (bị đày làm khổ sai, bị đánh gậy).

 Long bậc trên: ứng chức võ.

 Long bậc giữa: ứng gia nghiệp lúc thịnh lúc suy, và có người mắc bệnh dữ.

 Long hèn: ứng tội đồ, tội trượng, nghèo khổ.

 Sa quý bậc giữa: "màn gấm" là núi Thủy tinh nằm ngang, rộng. Có mấy cách, đều phải căn cứ vào long mà định. Long giàu thì là màn gấm. Long quý thì là sa "treo bảng" (ứng việc có tên trên bảng người thi đỗ). Phải dài rộng, vuông vức, chỉnh tề, không vết sóng, không vỡ vụn, không có chân núi bay lệch, thì mới hợp cách. Cách bên phải (trong hình) đầu núi méo lệch mà thô, lại có cát đá vụn lởm chởm, chân núi bay lệch tán loạn, thì là cách "áo rách trăm mảnh vá". Nhưng tuy vỡ vụn mà ở xa thì cũng không hại. Phàm hình xấu thì chưa có cái nào không ở gần. Phàm sa đẹp thì chưa có cái nào không ở xa. Muốn phân biệt hình sa đẹp hay xấu, cũng phải xét xa hay gần.

 Long bậc trên: ứng sang quý.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhất làng.

 Long hèn: ứng dâm loạn.

 Sa hèn bậc dưới: thấy hình quan tài nằm ngang thì ứng tang họa, cũng ứng chết nơi đất khách hoặc bỏ quan mà về. Nếu nằm nghiêng mà xuôi theo nước, thì ứng chết ở ngoài, linh cữu không về được. Nếu ngược nước, cũng ứng chết rồi được đưa về. Đầu cao đuôi thấp mới là quan tài, còn đầu đuôi bằng đều thì không phải.

 Long bậc trên: ứng làm quan ở ngoài mà chết.

 Long bậc giữa: ứng đi buôn chết đuối.

 Long hèn: ứng cả nhà chết vì dịch bệnh.

 Sa quý bậc giữa: "đàn đặt ngang" là núi Mộc tinh dáng nằm trên gò bằng, hai đầu hơi thấp, giống cây đàn đặt nằm. Cũng gọi là văn tinh. Phải thanh tú, bằng phẳng, ngay ngắn, thì mới hợp cách. Kỵ vỡ vụn, nhọn, chạy trốn.

 Long bậc trên: ứng văn chương, danh vọng, giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng thanh tú, giàu đủ, tôn nghiêm.

 Long hèn: ứng người thích đàn mà nghèo thanh bạch.

 Sa quý bậc giữa: "ống vàng, trục ngọc". Vuông mà dài theo chiều đứng là ống vàng, vuông mà dài theo chiều ngang là trục ngọc. Hai hình tuy khác nhau, nhưng chỉ cần phảng phất giống là được, không nên câu nệ.

 Long bậc trên: ứng văn chương, đỗ đạt, lộc truyền đến con cháu.

 Long bậc giữa: ứng làm quan phụ tá ở châu huyện.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ làm bùa phép.

 Sa quý bậc giữa: "đài trang điểm" là các ngọn núi chồng lớp quây lại, như cái đài trang điểm. Nếu long phía sau quý thì cũng sinh đại quý. Nếu không thì chỉ ứng con gái được sang quý mà thôi.

 Long bậc trên: ứng có người làm tần phi, cả nhà cũng nhờ con gái mà sang.

 Long bậc giữa: ứng con gái được sang quý.

 Long hèn: ứng con gái lẳng lơ, dâm, hèn.

 Sa quý bậc giữa: "đài gương" là ở phía ngoài núi hình đài có một ngọn tròn nhô đầu lên như tấm gương, nên gọi là đài gương. Ngọn núi phải tròn, ngay, đối nhau vừa vặn, thì mới hợp cách.

 Long bậc trên: ứng con gái sang quý làm hậu phi, và được vinh nhận hàm nhất phẩm.

 Long bậc giữa: ứng con gái sang quý được sắc phong, sinh nhiều con gái.

 Long hèn: ứng con gái dâm, hèn.

 Sa quý bậc giữa: "chén đĩa" là những núi nhỏ chồng lớp, giống cái chén. Đồ vật ấy nhà giàu sang hay nghèo hèn đều có, nên thật ra không phải sa quý.

 Long bậc trên: ứng làm đến chính khanh (quan đứng đầu một bộ, một tự), là rường cột của nước.

 Long bậc giữa: ứng người tham ăn uống.

 Long hèn: ứng tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc trên: "ngũ lôi" (năm sấm). Hoặc núi cao, hoặc gò bằng, có năm ngọn đứng thành cụm, hay năm núi xếp hàng, đều gọi là cách ngũ lôi.

 Long bậc trên: ứng làm thái thú cai quản một thành, lưng đeo vàng, mình mặc áo tía.

 Long bậc giữa: ứng anh em cùng đỗ một khoa, có uy danh.

 Long hèn: ứng bị sét đánh, chết dữ.

 Sa quý bậc trên: "lầu rồng gác phượng" vốn là nơi ở của bậc vương giả, quý trọng nhất. Phải là đất đại quý mới xứng với nó. Cho nên Ngọc Tủy Kinh (một sách phong thủy cổ) nói: "Sa trước huyệt thấy hình này ứng đại quý, hai bên như vua có mặt trời mặt trăng chầu." Bởi nó không cần nhờ sao khác giúp mà tự đem lại sang quý.

 Long bậc trên: ứng được phong công hầu, áo đỏ áo tía đầy nhà, giàu sang cực thịnh.

 Long bậc giữa: ứng làm tể tướng, con trai lấy công chúa.

 Long hèn: ứng nắm quyền lớn.

 Sa quý bậc trên: "rèm màn" là núi cao nhiều ngọn liền nhau, như rèm vây quanh, như màn giăng ra, không khuyết, không gãy, không lõm, không đứt. Như thế mới gọi là sa quý rèm màn.

 Long bậc trên: ứng giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng giàu thịnh, khách khứa đầy nhà.

 Long hèn: ứng kỹ nữ nổi tiếng, giao du nhiều người sang.

 Sa quý bậc giữa: "ô vua" là núi mang những nếp gấp như vết sóng của Thủy, giống cây ô. Không được vỡ vụn, nghiêng lệch, mới hợp cách. Cũng phải cao vút, khác thường thì mới quý.

 Long bậc trên: ứng đỗ đạt hiển quý, vừa ra làm quan đã là quan trong triều.

 Long bậc giữa: ứng làm dịch thừa, tuần ty.

 Long hèn: ứng lính lệ, đầy tớ.

 Sa quý bậc trên: "đài vua" bằng phẳng, ngay ngắn, đẹp đẽ. Giống Kim mà không phải Kim, vì Kim thì là ngài mi. Giống Thổ mà không phải Thổ, vì Thổ thì là tướng đài. Giống Mộc mà không phải Mộc, vì Mộc thì là văn tinh hình chữ nhất. Sa này nghìn nơi không gặp một.

 Long bậc trên: là cấm huyệt (huyệt cực quý, chỉ dành cho nhà vua), sinh hậu phi.

 Long bậc giữa: sinh tể tướng.

 Long hèn: sinh con gái sang quý.

 Sa quý bậc trên: trước đài vua có núi mặt trời, mặt trăng, thì càng là điềm ứng chí quý. Hoặc núi mặt trời, mặt trăng ở hai bên kẹp lấy mà chiếu vào, cũng đều chí quý.

 Long bậc trên: là cấm huyệt, sinh hậu phi.

 Long bậc giữa: sinh tể tướng, thần đồng, trạng nguyên.

 Long hèn: cũng có sang quý nhỏ.

 Sa quý bậc giữa: "chớp giật" là gò đồi chạy uốn động như con rắn sống. Lại có dòng nước chảy theo núi mà uốn động, gọi là thủy long chớp giật, là tốt; đó là minh diệu (sa sáng rực chiếu ứng) (?).

 Long bậc trên: ứng thần đồng, trạng nguyên.

 Long bậc giữa: ứng giàu sang, phong lưu.

 Long hèn: ứng bệnh lao.

 Sa quý bậc trên: "mây lành" là cảnh vân, cũng gọi là khánh vân, đều là mây lành. Đó là vật điềm lành của trời, không phải lúc nào cũng có. Hình sa mà hợp với nó thì là điềm ứng của long huyệt chí quý. Anh em tôi từng thấy, chỉ có huyệt thọ tàng (mộ làm sẵn khi còn sống) do người phòng thứ hai tự chọn là hợp với cách này.

 Long bậc trên: ứng thành thần tiên, giữa ban ngày bay lên trời; người áo trắng (thường dân) được lên điện, làm thầy của vua.

 Long bậc giữa: ứng làm quan gần vua.

 Long hèn: ứng tu hành thanh cao, trong sạch, đời đời có tiếng văn chương.

 Kinh nói: "Đất thần tiên, thế như mây chồng lớp." Tức là núi bốn bề quây quần theo hầu như mây. Trương Tử Phòng (tức Trương Lương, mưu thần giúp Hán Cao Tổ dựng nhà Hán) tự chọn chỗ làm thọ tàng ở núi Tử Phòng, đất Từ Châu. Đó là một nhánh tách ra từ mạch chính ở giữa, kết thành huyệt kỵ long (huyệt nằm trên lưng mạch núi, như người cưỡi rồng). Phía trước có chín lớp triều án (các núi phía trước quay về chầu huyệt) lần lượt chồng lên nhau, thành cách thang lên trời. Bốn mặt vây quanh, như người ngồi trên đầu mây. Thác Lã Lương là núi thủy khẩu của huyệt ấy, ở đó có miếu Tử Phòng, cũng rất linh ứng.

 Xét: Tử Phòng được Hoàng Thạch Công trao sách bí truyền, nên biết tinh túy của đất là phải. Lại thêm việc tịch cốc (nhịn ăn ngũ cốc để tu tiên), tự chọn chỗ làm thọ tàng, khôn ngoan biết bao! Con ông là Bất Nghi nối tước Lưu hầu, đến đời Hán Văn Đế thì bị tước bỏ. Đời truyền rằng Trương Đạo Lăng là cháu tám đời của ông. Từ hai đời Hán đến nay, dòng ấy được xưng là Thiên sư. Triều ta phong là Đại chân nhân, coi việc Đạo giáo trong thiên hạ, đời đời nối hàm nhị phẩm, đến nay đã năm mươi đời. Đó cũng là nhờ linh khí hun đúc của đất này, cùng với đất nhà ở tại núi Long Hổ nuôi dưỡng tinh hoa.

 Sa quý bậc trên: Tam Thai gồm sáu sao, ở trên các chòm sao Thái Vi, Hiên Viên. Thái giai (tên khác của Tam Thai) mà bằng phẳng thì việc trị nước hưng thịnh; đó mới là Tam Thai chính. Còn ba ngọn núi vốn là sao Tam Công, người đời gọi là Tam Thai, không sửa lại nữa. Tuy vậy sự ứng nghiệm cũng không khác Tam Thai là mấy, chỉ không bằng sáu sao kia, vốn có sức nặng hơn. Cho nên Ngọc Tủy Kinh nói: "Sức mạnh còn trên cả Tam Thai, sáu đời con cháu được nối phong tước, hưởng ân ấm." Sáu đời là chỉ sáu sao ứng vào. Đại để các sao ấy ứng nhiều lần được bái phong, khen thưởng, nhiều đời làm quan, ơn vinh chồng chất, con cháu đông đúc, áo đỏ áo tía đầy nhà. Đó là sa cực quý, cực tốt.

 Long bậc trên: ứng làm công, cô tột phẩm, công trùm thiên hạ, áo đỏ áo tía đầy nhà.

 Long bậc giữa: ứng đứng hàng cửu khanh (chín vị đại thần đứng đầu các cơ quan triều đình), cha con cùng làm quan một triều.

 Long hèn: ứng sang quý nhỏ.

 Sa quý bậc trên: "cầu tiên" vốn là núi Thủy tinh. Hai góc chống lên bằng Hỏa là bậc trên, chống bằng Mộc là bậc kém hơn. Vì Thủy và Hỏa có công "ký tế" (nước lửa giao hòa mà nên việc, theo quẻ Ký Tế trong Kinh Dịch), nên quý. Huyện lỵ quê tôi ở ngay chính diện sa này, do quốc sư nhà Nam Đường là Ngô Pháp Vượng chọn đặt. Lời sấm rằng: "Sa cầu tiên hiện ra, thỉnh thoảng sinh người kỳ lạ." Cho nên vùng này có nhiều thần tiên, như Trương Tử Quỳnh chân nhân; Triệu Duyên Đốc chân nhân ở núi Vạn Vạn, là thầy của Thượng Dương Tử; Từ tiên ông ở Long Đàm; Lý tiên cô ở Tam Thanh; cùng Chúc Quan Vật, Ngô Bạch Vân, Phó Thiếu Hoa, Phó Sơ Am, Chúc Cương Dương, Từ Đan Đài, tức Vân Ngoại lão nhân. Họ đều là người kỳ lạ, đều sinh ở vùng này. Nhưng sa này nên ở xa và thanh tú. Nếu quá gần mà không thanh, hoặc thấp nhỏ không cao, thì cũng chỉ là sa treo bảng mà thôi.

 Long bậc trên: ứng thần tiên, đại thần, vua nhiều lần vời mà không ra, chỉ một lòng mến đạo thần tiên.

 Long bậc giữa: ứng giữ trọn danh tiết, sống lâu, thành tiên.

 Long hèn: ứng thanh cao không ra làm quan, và sinh cao tăng.

 Sa quý bậc trên: "thang lên trời" là các ngọn núi nối nhau nổi lên, lớp sau cao hơn lớp trước. Hình núi phải thanh tú, lớn nhỏ như nhau, cao thấp có thứ tự, thì mới hợp cách. Nếu thấy có cầu tiên thì ứng giữa ban ngày bay lên trời.

 Long bậc trên: ứng trẻ tuổi đỗ trạng nguyên, làm quan gần vua, cha con anh em cùng làm quan một triều.

 Long bậc giữa: ứng anh em cùng đỗ một khoa, cha con cùng làm quan một triều.

 Long hèn: ứng sinh người thông minh, tuấn tú, khéo tay nghề.

 Sa quý bậc trên: "đàn tiên tụ hội" là các ngọn núi san sát, chen chúc, lớp lớp chồng chất, như ong tụ, kiến họp, mà ngọn nào cũng đẹp đẽ, thanh tú, lạ lùng. Cũng là tượng "ba nghìn phấn son, tám trăm khói hoa" (đông đảo phi tần mỹ nữ), tượng giàu sang.

 Long bậc trên: ứng công hầu, họ hàng nhà vua, phò mã, phi tần, thần tiên.

 Long bậc giữa: ứng trấn giữ phiên lớn, giàu lớn, nhiều tôi tớ, sang quý về võ.

 Long hèn: ứng sinh người phong lưu phiêu bạt.

 Sa hèn bậc dưới: hình "chén cúng" là loại xếp ngang. Có đĩa hay không có đĩa, mở hay khép, đều là chén cúng. Hình chữ phẩm vốn tốt. Nếu xếp thành chữ phẩm mà mở rộng, trải ra, thì tốt.

 Long bậc trên: ứng giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhỏ, phải nuôi con người khác.

 Long hèn: ứng sẩy thai, đau mắt, tăng, đạo sĩ.

 Sa quý bậc giữa: "bình bạc, chén, đũa". Có khi có chén mà không có bình; khi ấy có thể mượn một núi khác làm núi bình, cũng phảng phất giống. Nếu không chỉ nó là bình, thì nó chẳng qua chỉ là một ngọn núi đẹp, quý mà thôi.

 Long bậc trên: ứng sang quý, được lên điện dâng chén rượu.

 Long bậc giữa: ứng giàu thịnh, khách khứa đầy nhà.

 Long hèn: ứng bán rượu, tăng, đạo sĩ.

 Sa giàu bậc dưới: "cái đấu" là núi vuông vức mà thấp, bằng đá hoặc bằng đất, giống cái đấu đong thóc. Nhưng không nên câu nệ; phần nhiều là núi Thổ tinh. Phải vuông vức, kỵ vỡ vụn.

 Long bậc trên: ứng làm quan coi kho lương, thu biên nhận nộp thóc (?).

 Long bậc giữa: ứng giàu nhỏ.

 Long hèn: ứng sinh người làm môi giới buôn gạo.

 Sa hèn bậc dưới: "gáo gỗ" vì nó giống cái gáo gỗ. Đó là thứ mà kẻ ăn mày và đạo sĩ đi quyên góp ngày nay mang theo, chỉ có cái cán nhỏ để khoan lỗ buộc dây. Cho nên cán ngắn thì ứng ăn mày.

 Long bậc trên: ứng giàu sang, nhưng hay sẩy thai, dâm dục.

 Long bậc giữa: ứng dâm loạn.

 Long hèn: ứng dâm dục, ăn mày, dịch bệnh.

 Sa hèn bậc dưới: "cái gông" là núi có hai chân hình chữ đinh chồng lên nhau, giống cái gông. Hình này rất không lành. Thấy nó trước huyệt thì ứng tội chết, bị giam cầm, tai vạ quan trường.

 Long bậc trên: ứng làm quan ở nha môn phong hiến (cơ quan giám sát, xét xử), ra hiệu lệnh cho quân dân.

 Long bậc giữa: ứng phạm tội, bị đeo gông bêu ra trước mọi người.

 Long hèn: ứng bị tù, mắc tội chết.

 Sa hèn bậc dưới: "ôm vai" là một núi lớn nghiêng lệch, bên ngoài có núi nhỏ đứng sát bên, như người ôm nhau. Lại có loại núi phía sau quay chân ôm lấy núi phía trước, càng xấu hơn.

 Long bậc trên: ứng giàu sang nhưng dâm loạn, loạn luân trong nhà.

 Long bậc giữa: ứng trai dâm gái loạn, tiếng xấu đồn xa.

 Long hèn: ứng kỹ nữ.

 Sa hèn bậc dưới: "thích mặt" là gần đó có đá bám vào núi, trông như mặt người bị thích chữ, lấy thuốc dán lên mặt, cũng như lấy kim chích vào mặt. Đều ứng bị thích chữ vào mặt rồi đày đi xa. Nếu chỗ nhọn và chỗ tròn gặp nhau, lại ứng chém giết.

 Long bậc trên: ứng bị sung quân mà được làm quan.

 Long bậc giữa: ứng bị sung quân mà giàu.

 Long hèn: ứng bị sung quân, bị giết, chết trận.

 Sa hèn bậc dưới: "vén váy" là một núi có nhiều chân bay mở ra, như người vén váy, lại có vết sóng lay gấp, đều ứng điều không tốt. Cách trên ứng đàn bà dâm loạn. Cách dưới ứng cả trai lẫn gái đều dâm.

 Long bậc trên: ứng giàu sang mà dâm.

 Long bậc giữa: ứng dâm loạn, giàu mà ô trọc.

 Long hèn: ứng đàn bà dâm dục làm kỹ nữ, đàn ông phiêu bạt.

 Sa hèn bậc dưới: "núi nguyền rủa" là hai núi chập vào nhau như hai bàn tay chắp lại. Đất giàu sang cũng thỉnh thoảng có. Nó ứng sinh người làm việc diệt tuyệt lẽ trời, khiến người ta nguyền rủa. Nếu dùng làm am, quán, chùa, viện thì lại tốt.

 Long bậc trên: ứng cậy thế lộng quyền, tác oai tác phúc, bị nhiều người nguyền rủa.

 Long bậc giữa: ứng hung ác mà giàu, hay gặp hung họa.

 Long hèn: ứng ưu-bà-di, ưu-bà-tắc (nữ và nam cư sĩ theo Phật, tu tại gia).

 Sa hèn bậc dưới: "bếp vỡ" là loại núi Lộc Tồn (một trong chín sao của phong thủy, núi thân to, chân tua tủa) vỡ vụn mà hung. Đứng ở huyệt mà thấy nó thì việc gì cũng không tốt. Chỉ khi nó đứng sừng sững ở thủy khẩu, chặn giữ cửa ngõ, thì lại thành sao tốt.

 Long bậc trên: ứng mất quan, bị bãi chức.

 Long bậc giữa: ứng trước giàu sau nghèo.

 Long hèn: ứng ăn mày.

 Sa quý bậc giữa: "mũ trụ" là núi có đỉnh nổi lên mà có thế nghiêng, kéo vạt váy ra như con ba ba. Nó cũng hơi mang dáng nóc điện, lọng che (?), nhìn ngang thì thành sát (thế núi hung dữ). Có núi cờ, núi trống cùng hiện thì hợp cách.

 Long bậc trên: ứng công nghiệp lớn, tước vị đời đời, uy vũ, dũng mãnh.

 Long bậc giữa: ứng quan võ nhỏ, cậy thế hoành hành trong làng xóm.

 Long hèn: ứng lính tráng, làm việc hèn, kẻ cướp hung ác.

 Sa quý bậc giữa: hình "gậy đánh cầu" không chỉ một kiểu. Có loại từ núi cao sinh xuống, đưa chân ra làm cây gậy. Nếu núi cao dốc mà đoan nghiêm, thì có thể gọi là tướng quân đánh cầu. Có loại từ mạch núi đổ xuống, đứt quãng, rồi lại nổi riêng lên ở chỗ bằng làm cây gậy, lại có khối phảng phất như quả cầu. Không nên câu nệ.

 Long bậc trên: ứng sống lâu, vinh quý.

 Long bậc giữa: ứng giàu và thọ, người khác họ ở chung.

 Long hèn: ứng nghèo hèn, tàn tật, đau mắt, sẩy thai.

 Sa giàu bậc giữa: "thuyền ngửa" phần nhiều là núi Thổ tinh nằm ngang chồng lên nhau, có hình chiếc thuyền ngửa. Không vỡ vụn thì nằm ngang hay nằm dọc đều được. Mũi thuyền móc cong lên thì càng tốt.

 Long bậc trên: ứng ra đánh nước ngoài, thôn tính đất đai, lập công lớn.

 Long bậc giữa: ứng ra sông hồ buôn bán chở hàng, dựng nghiệp làm giàu.

 Long hèn: ứng người đi buôn, và dâm hèn.

 Sa giàu bậc dưới: sa "cờ bạc", nếu nằm ở bên cạnh mà long tốt, thì cũng ứng nhờ cờ bạc mà được của. Nhưng loại sa này rốt cuộc không hoàn toàn tốt. Đến khi khí của long cạn thì suy bại không cứu được. Vì thế mà nó là sa hèn.

 Long bậc trên: ứng buôn bán có cửa hàng, nhờ nghề khéo mà kiếm tiền, mưu tính dựng nên cơ nghiệp.

 Long bậc giữa: ứng nhờ cờ bạc mà được tiền, sinh người gian hiểm.

 Long hèn: ứng ham cờ bạc mà phá nhà, phù hoa không thực.

 Sa giàu bậc dưới: sa "đón tiền" phải là hạ sa (núi phía dưới huyệt, về phía nước chảy đi) ngược dòng nước thì mới là đón tiền, ứng tiền của đổ vào. Nếu có sa mà xuôi theo dòng nước, thì ngược lại là đưa tiền ra ngoài, suy bại.

 Long bậc trên: ứng làm quan coi việc tiền của.

 Long bậc giữa: ứng buôn bán có cửa hàng mà được của, nhờ họ hàng mà phát đạt.

 Long hèn: ứng nhiều bệnh tật, thị phi ồn ào (?).

 Sa giàu bậc dưới: "đống chăn gấm" là núi không liền với các núi khác, hoặc tròn dẹt, hoặc vuông dài, bốn bên đều có chân xòe như vạt váy, như tấm chăn tung ra, thì mới đúng hình này.

 Long bậc trên: ứng giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhất làng.

 Long hèn: ứng sẩy thai, bệnh dữ.

 Sa giàu bậc dưới: "núi đống tiền" không cần câu nệ hai đầu phải có dạng dây xâu tiền. Phàm theo hình mà đặt tên thì chỉ là tùy huyệt mà chỉ ra, gọi tên, mô phỏng hình tượng mà thôi. Đâu cần phải giống như tranh vẽ chép y như thật?

 Long bậc trên: ứng giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhất làng.

 Long hèn: ứng sinh lính chạy việc, người có tên trong sổ lính.

 Sa giàu bậc giữa: "trâu nằm" là núi Thổ tinh thân nặng nề, hình giống con trâu nằm. Nếu núi không có chân đưa ra thì là sa kho đụn, rất nên ở thủy khẩu.

 Long bậc trên: ứng làm quan, giàu có.

 Long bậc giữa: ứng giàu, nhiều trâu ngựa cái.

 Long hèn: ứng nghèo khốn, sinh nhiều người ham ngủ.

 Sa giàu bậc giữa: "sư tử" ứng giàu, cũng ứng sang. Hình sư tử mặt vuông, đầu to, eo hẹp, đuôi rộng, phía trước nặng, phía sau nhẹ, là loại Thổ tinh nặng nề. Sa này cũng nên hơi xa, hoặc nằm ở thủy khẩu thì đẹp.

 Long bậc trên: ứng sinh người khôi ngô to lớn, giàu có, mặt vuông, hưởng phúc thọ lớn.

 Long bậc giữa: ứng giàu lớn, sang quý nhỏ.

 Long hèn: ứng sinh người thô lỗ, nghèo khốn.

 Sa giàu bậc giữa: "hổ phục" là ngọn núi hùng vĩ, giống con hổ. Đó là loại Thổ tinh béo lớn. Phải sáng sủa, đầu và chân tròn ngay thì tốt.

 Long bậc trên: ứng ruộng liền bờ liền thửa, cũng có chút sang quý về võ công.

 Long bậc giữa: ứng đàn bà sẩy thai, trộm cắp, có của mà ô trọc.

 Long hèn: ứng bị hổ hại, không có con nối dõi.

 Sa giàu bậc giữa: "lạc đà" là ngọn núi đẹp, giống hình ngựa. Vì lạc đà có bướu khác thường, nên còn quý hơn ngựa. Cách này có thể sang mà cũng có thể giàu, càng phải xem các sao bên cạnh ứng vào ra sao.

 Long bậc trên: ứng giàu sang đủ cả.

 Long bậc giữa: ứng giàu nhỏ, sinh nhiều người khôi ngô to lớn, hưởng phúc.

 Long hèn: ứng nghèo khốn mà ô trọc.

 Sa hèn bậc dưới: "thò đầu" là núi nhỏ ở ngoài núi lớn, hoặc ở trên, hoặc ở bên cạnh, như kẻ tiểu nhân thò đầu dòm ngó. Nếu nghiêng lệch không ngay thì là tượng giặc cướp.

 Long bậc trên: ứng nhà thường bị mất trộm.

 Long bậc giữa: ứng rước giặc vào nhà.

 Long hèn: ứng sinh người làm trộm cướp.

 Sa giàu bậc giữa: "tủ, kho" có ba cách. Cách một là tủ, cách hai là kho, đều là núi Thổ tinh, ứng đại phú. Nếu có ngọn núi quý mà long cũng quý, thì ứng giàu sang đủ cả. Long huyệt chỉ quý nhỏ thì cũng ứng bỏ ít tiền mà tiến thân, được chức nhờ mua quan, nộp thóc. Cách thứ ba lấy sao chủ là Hỏa và Thổ: Hỏa là lộc, Thổ là của (?). Cách này ứng đại quý đại phú, không cần sao khác giúp. Nếu lại có long huyệt thuộc cách quý, thì ứng sang đến tột bậc bề tôi. Nhưng tủ, kho phải đầu đuôi cao thấp đều đặn, ngược dòng nước, béo đầy, thì mới tốt. Nếu xuôi dòng nước, vỡ vụn, đầu cao đuôi thấp, thì là kho thủng, tủ rỗng, và là tượng quan quách, tức là sa hung.

 Long bậc trên: ứng làm quan bộ Hộ (bộ coi tài chính, hộ khẩu) và quan coi tiền của, thuế má.

 Long bậc giữa: ứng giàu lớn, tích trữ nhiều.

 Long hèn: ứng cơm áo no ấm, ắt là người giữ kho.

 Sa quý bậc giữa: hình "kho đụn" phần nhiều sinh từ núi Thổ tinh, cũng có loại giống Kim tinh. Cho nên phàm núi Kim tinh mà mang thể Thổ, và núi Thổ tinh mà không vuông vức, đều gọi là kho lớn; loại nhỏ thì gọi là kho nhỏ. Phàm kho đụn ứng vào đâu đều ứng giàu. Long huyệt quý thì ứng sang hàng đại thần phò vua, có thực ấp (đất vua ban để thu thuế làm bổng lộc). Các cách kho liền vựa, kho chứa lâu năm, kho trăm vạn đều có thể ứng vào nơi phiên trấn đóng quân. Nhà ở hay mộ phần mà thấy chúng thì cũng ứng đại phú đại quý. Các loại khác chỉ là sa giàu. "Kho gửi" vì nằm ở ngoài xa nên thuộc về quận bên ngoài. "Kho trăm vạn" giống núi ngự bình mà không vuông vức; loại nhỏ hơn một chút cũng gọi là kho vạn thạch. Đó là sao lớn, ứng đại phú, cũng có sang quý, nhưng phải là đất có hình thế và huyệt hùng vĩ mới xứng với nó.

 Long bậc trên: ứng được ban thực ấp, thăng tước, đời đời hưởng phúc trời, giàu ngang một nước.

 Long bậc giữa: ứng ruộng liền bờ liền thửa, nộp thóc mà được chức, lương thực nhiều nhất quận huyện.

 Long hèn: ứng giàu mà ô trọc, dâm dục.

 Sa hèn bậc dưới: sa "xác trôi" có hình quả bầu hồ lô, ứng chết đuối. Vì quả hồ lô có miệng như hình đầu và cổ người; có cổ, dưới lại thêm bụng. Nếu xuôi dòng nước thì càng hung.

 Long bậc trên: ứng làm quan chết nơi đất khách.

 Long bậc giữa: ứng làm thầy thuốc nổi tiếng, nhiều người chết ở ngoài.

 Long hèn: ứng chết đuối.

 Sa hèn bậc dưới: sa "dâng hoa" có hai chân bay mở ra, ở giữa như hoa nở, nên gọi là dâng hoa. Chuyên ứng đàn bà dâm loạn. Dù long huyệt quý cũng không tránh khỏi tai tiếng.

 Long bậc trên: ứng giàu sang mà đàn bà dâm loạn, tiếng xấu đồn xa.

 Long bậc giữa: ứng đàn bà dâm loạn.

 Long hèn: ứng kỹ nữ.

 Sa hèn bậc dưới: núi này nghiêng lệch, nhọn sắc, bên trong ôm một núi nhỏ. Nó ứng phải nuôi con người khác, hoặc vì không có con mà sinh dâm loạn. Đứng ở huyệt không thấy thì không phải kiêng.

 Long bậc trên: ứng nuôi con người khác.

 Long bậc giữa: ứng loạn luân trong nhà, không trong sạch.

 Long hèn: ứng trai gái dâm bôn, và bệnh lao.

 Sa hèn bậc dưới: sa "sẩy thai" là gò đống nằm ngay dưới hai chân núi mở ra. Ứng sẩy thai, không nuôi được con, bệnh mắt, con phải cho làm con nuôi nhà khác, hoặc phải nhận con nuôi.

 Long bậc trên: ứng giàu sang nhưng sẩy thai, không nuôi được con, không có người nối dõi.

 Long bậc giữa: ứng con nuôi, bệnh mắt, sẩy thai.

 Long hèn: ứng đẻ khó.

 Sa quý bậc trên: "đan chiếu" (chiếu thư viết bằng son của vua), còn gọi là "chiếu tiên", là núi Thổ tinh đứng sừng sững, bên cạnh có một ngọn nhỏ. Lại có một cách nữa: trước núi văn tinh hình chữ nhất sinh ra một đoạn eo dài (chỗ mạch núi thắt hẹp), cũng là cách này. Cả hai đều cực quý. Kinh nói: "Vừa mới về nhà lại có chiếu vời vào, chữ vua ban đầy gác, vinh hiển tột bậc."

 Long bậc trên: ứng được phong làm tể tướng, tên lưu sử sách, thành thần tiên.

 Long bậc giữa: ứng văn chương, đỗ đạt, sống lâu.

 Long hèn: ứng thanh cao, yên lành.

 Các hình sa vẽ trên đây chỉ ghi lại làm mẫu mà thôi. Còn hình thế đẹp xấu, vật loại muôn vàn, há ngòi bút có thể phỏng theo được một phần vạn hay sao! Chỉ có cách giữ lấy điều gọn gàng để bao quát cái rộng, đi từ chỗ nông mà xét đến chỗ sâu, dẫn ra mà mở rộng, gặp loại tương tự thì suy rộng thêm. Điều ấy là tùy ở người học.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video