Sách in lại "Người làm con nên biết — Địa lý tâm học thống tông, sách giúp tròn đạo hiếu" (sách địa lý phong thủy về việc chọn đất táng cha mẹ), quyển tám, phần hai.
Từ Thiện Kế, người ở ẩn vùng núi Đức Hưng, thuật lại; cùng soạn.
Loại sa tốt (sa: các núi, gò, đồi nhỏ bao quanh huyệt mộ; huyệt: chỗ đặt mộ), gồm ba mươi bốn cách.
Tứ thần đầy đủ.
Càn (hướng tây bắc), Khôn (hướng tây nam), Cấn (hướng đông bắc), Tốn (hướng đông nam) gọi là tứ thần (bốn vị thần ở bốn góc). Nếu cả bốn phương đều có đỉnh núi cao như bức bình phong thì chủ về sang quý (sách báo trước con cháu sẽ làm quan, có địa vị). Thiếu một phương thì phúc cũng giảm đi, nên gọi là "tứ thần đầy đủ".
Bát tướng đầy đủ.
Cấn, Bính (hướng nam lệch đông), Tốn, Tân (hướng tây lệch bắc), Đoài (chính tây), Đinh (hướng nam lệch tây), Chấn (chính đông), Canh (hướng tây lệch nam) gọi là bát tướng (tám vị tướng), cũng gọi là bát quý (tám phương sang quý). Nếu các phương ấy đều có đỉnh núi cùng nổi lên, hô ứng với nhau, thì chủ về sang quý. Lại thị (Lại Văn Tuấn, tức Lại Bố Y, thầy địa lý đời Tống) nói: "Tứ thần, bát tướng ứng đúng phương vị mà nổi lên, long thật (long: mạch núi dẫn khí đến huyệt) huyệt đúng thì sánh ngang họ Lư, họ Thôi (hai dòng họ quý tộc hiển hách đời Đường)."
Tam giác đứng sừng sững.
Cấn, Tốn, Đoài gọi là tam giác (ba góc). Ba phương ấy có núi đứng như ba chân vạc thì chủ về giàu sang. Lại thị nói: "Núi lạ xếp hàng như măng mọc ở ba góc, thì vàng ròng ngọc trắng, sống xa hoa."
Tứ duy bày hàng.
Tứ duy (bốn góc chéo) chính là tứ thần. Nếu có đỉnh núi cao đẹp thì chủ về sang quý; nếu thấp mà chồng lớp lên nhau thì chủ về giàu có. Lại thị nói: "Sa thôi quan (sa thúc cho mau được làm quan, mau thăng chức) nằm ở bốn góc chéo, đứng sừng sững chạm tầng mây thì quan tước vững mạnh. Bốn góc chéo có núi thấp nổi lên lớp lớp, thì nghìn kho vạn hòm, rạng rỡ cả châu huyện."
Tam dương nổi lên.
Tốn, Bính, Đinh gọi là tam dương (ba phương dương, ba phương đầy ánh sáng).
Bát quốc vây quanh.
Giáp (hướng đông lệch bắc), Canh, Bính, Nhâm (hướng bắc lệch tây), Ất (hướng đông lệch nam), Tân, Đinh, Quý (hướng bắc lệch đông) gọi là bát quốc (tám nước). Nếu các phương ấy đều có đỉnh núi cao như bình phong, vây quanh kín đáo, thì cực kỳ sang quý. Phải đủ cả tám vị trí; thiếu một hai vị trí thì không hợp cách.
Tứ thế cao.
Dần (hướng đông bắc lệch đông), Thân (hướng tây nam lệch tây), Tỵ (hướng đông nam lệch nam), Hợi (hướng tây bắc lệch bắc) gọi là tứ thời (?) (bốn mùa; tiêu đề ghi là "tứ thế"). Các phương ấy đều có núi cao thì chủ về sang quý.
Nhật nguyệt sáng.
Ly (chính nam) là mặt trời, Khảm (chính bắc) là mặt trăng. Vì thế nếu ở Tý (chính bắc) và Ngọ (chính nam) có đỉnh núi đứng đối nhau thì gọi là "nhật nguyệt cùng sáng", chủ về sang quý. Nếu tam hỏa (ba phương thuộc lửa: Bính, Ngọ, Đinh) không nổi núi, nhưng có núi ở Tý và Ngọ, thì cũng tốt. Lại thị nói: "Hỏa tinh ít nổi mà nhật nguyệt sáng, thì nhà ấy cũng sinh con quý."
Hoặc có núi ở Ngọ mà không có núi ở Tý, nếu được nước từ phương Tý chảy về chầu thì cũng tốt. Lại thị nói: "Nhật nguyệt không đứng đối nhau mà thái dương (mặt trời, tức núi phương Ngọ) cao, thì thái âm (mặt trăng, tức phương Tý) được nước vẫn giàu sang." Ý nói có nước tức là được cái thể của thái âm.
Lộc mã tụ.
Sa lộc mã (lộc: tượng trưng cho bổng lộc, chức tước; mã: con ngựa, tượng trưng cho thăng tiến, đổi dời chức vị) có nhiều cách tính khác nhau. Có chính lộc, phi thiên lộc, thực lộc, chính mã, lại có tá lộc (lộc mượn), tá mã (mã mượn). Nếu được các loại lộc mã tụ hội lại thì cực kỳ sang quý.
Cách tính các loại lộc mã chép kèm sau đây.
Chính lộc: Tý, Ngọ, Mão (chính đông), Dậu (chính tây) xét ở cung Cấn; Bính, Nhâm, Canh, Giáp, Quý cùng một nhóm; Ất, Tân, Đinh, Quý là vị trí của thần âm; mười hai thần đến thì ứng ở Khôn. Dần, Thân, Tỵ, Hợi lấy Càn làm lộc; núi ở các cung Khôn, Cấn, Tốn nên cao mạnh.
Phi thiên lộc: Tý, Ngọ, Mão, Dậu thì ở cung Càn; Thìn (hướng đông nam lệch đông), Tuất (hướng tây bắc lệch tây), Sửu (hướng bắc lệch đông), Mùi (hướng tây nam lệch nam) thì gặp ở Tốn; Dần, Thân, Tỵ, Hợi thì ở Khôn. Nếu được như vậy, làm quan ắt lập công.
Thực lộc: Tuần sơn du lộc (?) (đi khắp núi tìm lộc), người phải biết phân biệt: Càn và Đoài tìm thì Khảm là tôn quý; Chấn và Tốn tìm ở Càn là đường chính; Khôn và Ly thì lại xét ở cung Tốn; nên biết Khảm và Cấn thì suy ra vị trí Khôn. Xếp ra phúc đức như vậy là đáng quý nhất. Nếu thấy đỉnh núi nhọn đẹp nhô lên, thì con cháu xe ngựa đầy cửa triều đình.
Chính mã: Càn lấy Giáp làm chính mã thật sự; Khôn tìm đến Ất là mạnh nhất; Cấn tìm vị trí ở Bính; Tốn thì đỉnh núi ở Tân là quê của mã. Nếu được hai đỉnh nối liền không đứt, thì con cháu đeo ấn vàng ở cả hai phủ (hai cơ quan đầu triều, như phủ tể tướng và phủ quân sự).
Dịch mã (ngựa trạm, tượng trưng cho đi xa, thăng chuyển): núi Thân, Tý, Thìn thì mã ở Cấn, Dần; núi Hợi, Mão, Mùi thì tìm ở Tốn, Tỵ; núi Tỵ, Dậu, Sửu thì ở Càn, Hợi; núi Dần, Ngọ, Tuất thì ở Khôn, Thân.
Tá lộc, tá mã: Bính mượn Tốn làm chỗ lộc mã; Nhâm mượn Càn làm quê lộc mã; Thân (?) (có lẽ là Giáp) mượn Cấn làm đất lộc mã; Canh mượn Khôn làm phương lộc mã.
Các vị trí trên mà có đỉnh núi tụ họp lại thì gọi là "lộc mã tụ", chủ về sang quý. Cũng không cần có đủ cả, chỉ vài vị trí cũng tốt.
Cung con cái thịnh.
Khảm, Cấn, Chấn là ba quẻ con trai. Các phương ấy có nhiều đỉnh núi thì chủ về đông con cháu, nhân khẩu thịnh vượng.
Núi nữ cao.
Tốn, Ly, Đoài là ba quẻ con gái. Các phương ấy có núi cao đẹp thì chủ về con gái sang quý.
Tiền của dồi dào.
Cấn là kho chứa hàng hóa của cải. Ở vị trí ấy núi non cao lớn, đầy đặn, quây tụ thành chòm thì chủ về nhiều tiền của.
Sao Thọ cao.
Đinh là sao Nam Cực Lão Nhân (sao Thọ, ngôi sao tượng trưng cho sống lâu). Ở vị trí ấy có núi cao thì chủ về sống lâu.
Kim mã lên thềm.
Càn ở trên trời là thiên cữu (chuồng ngựa của trời), là chỗ nuôi ngựa. Ngọ là chính mã, vì Ngọ ứng với con giáp là ngựa. Cho nên Càn là kim mã (ngựa vàng), Ngọ là thiên mã (ngựa trời). Hai vị trí ấy có núi hình ngựa, lại thêm núi ở Đoài cao vút, thì gọi là "ngựa lên thềm vàng", sang quý.
Rắn đỏ quấn ấn.
Tỵ là xích xà (rắn đỏ, vì Tỵ ứng con rắn và thuộc hành Hỏa). Nếu ở đó có ấn (gò núi nhỏ tròn hoặc vuông, hình như con dấu của quan) thì chủ về sang quý. Lại thị nói: "Rắn đỏ quấn ấn, ấn tròn mà phẳng, thì lưng đeo đấu ấn (ấn lớn của quan to), tài năng tung hoành."
Thái dương lên điện.
Phòng, Hư, Mão (昴), Tinh là bốn nhật tú (bốn chòm sao trong hai mươi tám tú thuộc về mặt trời; hai mươi tám tú là hai mươi tám chòm sao chia quanh bầu trời), nằm ở vị trí Tý, Ngọ, Mão, Dậu. Nếu bốn vị trí này có núi thái dương kim tinh (núi hình tròn, thuộc hành Kim, gọi là thái dương) chiếu từ bốn phía thì gọi là "thái dương lên điện", chủ về sang quý đến bậc phẩm trật cao nhất và giàu ngang một nước.
Thái âm vào miếu.
Tâm, Nguy, Tất, Trương là bốn nguyệt tú (bốn chòm sao thuộc về mặt trăng), nằm ở vị trí Giáp, Canh, Bính, Nhâm. Nếu bốn vị trí này có núi thái âm kim tinh (núi tròn mà hình như nửa vầng trăng, gọi là thái âm) chiếu từ bốn phía thì gọi là "thái âm vào miếu", chủ về con trai làm phò mã (chồng của công chúa), con gái làm phi tần trong cung.
Ngũ khí chầu về gốc.
Hỏa tinh (núi nhọn như ngọn lửa) ở phía nam, thủy tinh (núi uốn lượn như sóng nước) ở phía bắc, mộc tinh (núi thẳng cao như thân cây) ở phía đông, kim tinh (núi tròn) ở phía tây, thổ tinh (núi vuông, đỉnh bằng) kết huyệt, ngồi phía bắc nhìn về phía nam, thì gọi là "ngũ khí chầu về gốc", cũng gọi là "ngũ tinh giữ thành", chủ về cực kỳ sang quý hiển đạt, được tôn làm bậc đại nho, được thờ cúng trong miếu.
Đất mộ tổ của Chu Văn Công (tức Chu Hy, bậc đại nho đời Tống) hợp với cách này, ở núi Quan Khanh, huyện Vụ Nguyên; hình vẽ xem ở quyển nói về phép xem long.
Tam hỏa cùng đẹp.
Ly là thiên can hỏa (?) (lửa của trời), Bính là địa lộc hỏa (lửa lộc của đất), Đinh là nhân tước hỏa (lửa tước vị của người). Ba vị trí ấy có đỉnh núi cùng đẹp thì cực kỳ sang quý.
Lại thị nói: "Thái dương là chính hỏa, ứng với sao Tinh và mã; Đinh ứng sao Liễu, Bính ứng sao Trương thì càng vô giá." Bởi vì ba vị trí Bính, Ngọ, Đinh đúng vào phương nam là chỗ của Chu Tước (con chim đỏ, thần giữ phương nam), mà ba chòm sao Tinh, Liễu, Trương ở đó, cho nên nói "hỏa tinh nên nổi lên để ứng với sao trời".
Tôn đế ở trước mặt.
Bính, Đinh có đỉnh núi đứng đôi đối nhau thì cũng chủ về sang quý.
Lộc mã chầu phía sau.
Hai vị trí Cấn là lộc, Càn là mã có núi cao như bình phong thì chủ về sang quý.
Canh điểm sáng.
Tốn là canh điểm (?) (tiếng điểm canh, mõ báo giờ). Ở đó có đỉnh núi đẹp quây thành chòm thì chủ về sang quý.
Trống trời vang.
Mão, Dậu, Cấn, Tốn là dương cổ (trống dương), Bính, Đinh, Tân là âm cổ (trống âm). Ở đó có đỉnh núi vuông vức hoặc tròn trịa như mặt trống thì chủ về sang quý.
Văn bút đẹp.
Hai phương Tốn, Tân có đỉnh núi nhọn đẹp thì gọi là chân văn bút (cây bút văn thật sự), chủ về sang quý hiển đạt, đỗ đạt cao. Lại thị nói: "Trời lấy sao Thái Ất làm cây bút văn thật, đẹp vươn tận tầng mây là ngôi trạng nguyên."
Ngư đại chặn.
Phương Canh, Dậu, Tân có sa hình ngư đại (túi đựng thẻ hình cá, vật quan lại đeo bên mình thời xưa) thì gọi là kim ngư đại (túi cá vàng), chủ về sang quý. Sa này nên nằm ở thủy khẩu (chỗ nước chảy ra khỏi vùng huyệt), nên gọi là "chặn".
Ngọc đới hiện.
Ở Tân, Tốn có sa hình dải đai thì gọi là ngọc đới (đai ngọc); ở Canh, Đoài thì gọi là kim đới (đai vàng). Có sa này, nên làm chính án (núi thấp nằm ngay trước mặt huyệt như cái bàn) thì quý nhất.
Kim ấn nổi.
Ở Dậu (?), Đoài, Canh, Tỵ, Tân, Càn có ấn thì đều gọi là kim ấn (ấn vàng), chủ về sang quý. Phải nằm giữa nước mới là thật, nên gọi là "nổi". Bốc thị (Bốc Tắc Nguy, tác giả sách "Tuyết tâm phú") nói: "Ấn nổi trên mặt nước, rực rỡ có văn chương."
Xá văn nổi lên.
Ở vị trí Bính, Đinh, Canh, Tân có núi vuông thì gọi là sao xá văn (tờ chiếu ân xá của vua), chủ về một vùng mãi mãi không có tai họa.
Phán bút tụ.
Ở Canh, Đoài, Tân có đỉnh núi, hoặc đứng hoặc nằm, gọi là phán bút (cây bút phê xử án). Lại thị nói: "Phán bút ở Canh, Đoài, Tân là Cấn (?)."
Ngựa lên ngự nhai.
Ở vị trí Tốn có núi hình ngựa, lại có nước từ phương Tốn chảy về chầu, gọi là "ngựa lên ngự nhai" (đường phố của vua), chủ về sang quý, được gần gũi bậc đế vương. Liêu thị (thầy địa lý Liêu Vũ) nói: "Vó ngựa đạp vỡ nước ngự nhai, đi là tú tài, về là trạng nguyên."
Quý nhân vươn lên thiên trụ.
Càn là thiên trụ (cột chống trời). Nếu đỉnh núi quý nhân (núi đẹp, đầy đặn như hình người quý) cao vút ở vị trí Càn thì chủ về cực kỳ sang quý. Lại thị nói: "Cơ (?) (có lẽ chỉ Càn) vươn lên tầng mây thì sinh ra tể tướng." Lại nói: "Đời đời bước lên đường quan trọng yếu là nhờ coi trọng đỉnh núi Cơ (?)."
Cung quốc tròn.
Núi Tý thì cung quốc ở Tuất; núi Sửu (?) thì ở Hợi; tức là vị trí "Khai" trong thập nhị trực (mười hai vị trí Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế, tính lần lượt từ phương của núi). Có đỉnh núi tròn thì chủ về sang quý.
Cốc tướng cao, Thiên thương nổi.
Núi Tý thì cốc tướng ở Mùi, thiên thương (kho trời) ở Dậu. Núi Sửu thì cốc tướng ở Thân, tức là vị trí "Nguy"; thiên thương ở Tuất, tức là vị trí "Thu". Có núi cao thì chủ về sang quý.
Loại sa xấu, gồm hai mươi lăm cách.
Ngũ tinh bị khắc chế.
Hỏa tinh ở bắc (phương Thủy, nước dập lửa), kim tinh ở nam (phương Hỏa, lửa nung chảy kim), thổ tinh ở đông (phương Mộc, cây làm hại đất), mộc tinh ở tây (phương Kim, kim chặt cây), thủy tinh ở tứ mộ (bốn phương Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, thuộc Thổ, đất chặn nước), thì gọi là "bị khắc chế"; dù là đất tốt cũng không có sức mạnh lớn.
Tứ sát chuyên quyền.
Bốn vị trí Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có núi cao chót vót lởm chởm đè ép xuống, mang sát khí (khí dữ) dồn ép huyệt, thì chủ về đại hung, ác nghịch, làm giặc lớn bị giết cả họ. Nếu có sao xá văn chiếu đến thì cái hung giảm bớt phần nào.
Bát môn khuyết.
Tám vị trí của tám quẻ Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài bị lõm trũng thì gọi là "bát môn khuyết" (tám cửa bị hở). Bốc thị nói: "Tám cửa hở, gió tám phương thổi vào, thì nhà cửa son (nhà quyền quý) cũng có người chết đói."
Bốn mặt trũng.
Thìn, Tuất, Sửu, Mùi gọi là tứ kim (bốn kim), kỵ nhất là lõm trũng. Lại thị nói: "Sa tứ kim trũng xuống, gió một khi lùa vào thì quan tài bị lật, người gặp tai ương."
Tam hỏa thấp.
Ba hỏa Bính, Ngọ, Đinh thấp trũng thì chủ về không sang quý. Lại thị nói: "Hỏa tinh không nổi lên thì làm quan không hiển đạt, không nắm quyền lớn, hoặc chỉ giữ chức nhàn tản."
Tứ thần loang lổ.
Sa ở Càn, Khôn, Cấn, Tốn có đá lốm đốm, bong tróc thì chủ về hung. Lại thị nói: "Tứ thần có đá đen lốm đốm bong tróc, thì cơ nghiệp gia đình cuối cùng cũng tiêu điều."
Khôi cương hung hăng.
Hai vị trí Thìn, Tuất gọi là khôi cương (hai sao dữ), kỵ núi cao đè ép mộ và nhà. Lại thị nói: "Khôi cương cao vút thì mộ và nhà sinh ra kẻ trộm cướp, kẻ ăn mày khắp phố phường."
Dương quan trũng.
Thân gọi là dương quan (cửa ải dương), không nên thấp trũng, nếu trũng thì chủ về chết vì binh đao. Lại thị nói: "Núi dương quan trũng thì chết nơi trận mạc."
Cung con cái trống.
Vị trí của ba quẻ con trai Khảm, Chấn, Cấn bị lõm hở thì gọi là "cung con cái trống", chủ về con cháu không đông, nhiều gái ít trai.
Vị trí lộc khuyết.
Vị trí lộc đã nói ở trên. Lại Tỵ, Ngọ, Cấn, Hợi cũng gọi là vị trí lộc; nếu không có núi thì chủ về không sang quý. Lại thị nói: "Thần lộc khuyết lõm, mã dựa vào chỗ trống, núi quý nhân thôi quan thấp và nghiêng đổ; tuy có văn chương mà không hiển đạt, vì lộc mã không nổi lên, thềm vàng bằng phẳng."
Thềm vàng bằng phẳng.
Càn, Đoài thấp trũng thì cũng chủ về không sang quý.
Văn tinh thấp.
Tốn là văn tinh (sao văn chương); nếu thấp trũng thì không tốt, chủ về có danh vọng mà không có bổng lộc. Bốc thị nói: "Văn tinh thấp thì như Nhan Hồi chết yểu" (Nhan Hồi là học trò giỏi nhất của Khổng Tử, học giỏi nhưng nghèo và chết trẻ).
Thiên trụ gãy.
Càn là thiên trụ; nếu lõm trũng thì gọi là "thiên trụ gãy", chủ về chết yểu. Nếu có gió từ Tuất, Càn thổi vào huyệt thì càng nặng.
Núi thọ nghiêng.
Đinh là núi thọ; nếu thấp khuyết thì gọi là "núi thọ nghiêng", chủ về chết yểu.
Thiên mẫu sụt.
Khôn là thiên mẫu (mẹ trời), nên cao. Nếu thấp trũng thì gọi là "thiên mẫu sụt", chủ về mẹ góa bụa, hại đến người nữ trong nhà.
Cờ giặc hiện.
Ở Thìn, Tuất có núi hình lá cờ thì gọi là cờ giặc, chủ về sinh ra giặc cướp lớn. Lại thị nói: "Cờ giặc nghiêng lệch ở vị trí khôi cương."
Dao sát hiện.
Ở Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có núi nhọn đổ rạp xuống đất thì gọi là sát đao (dao giết), chủ về làm đồ tể, đao phủ, cướp của.
Hồi lộc đến.
Ba vị trí Dần, Ngọ, Tuất có chỗ khuyết lõm để gió thổi vào huyệt thì chủ về tai họa; ý nói khí hồi lộc (thần lửa, tức nạn cháy nhà) theo gió mà đến.
Sao hành đè ép.
Mão là dương hành (?) (cán cân dương), kỵ núi cao đè ép, nếu bị đè thì chủ về đường danh lợi lận đận. Lại thị nói: "Dương hành bị đè cao thì những năm đầu trắc trở." Bởi vì Mão là cửa mặt trời mọc, mà núi cao thì mặt trời lên muộn, là hình ảnh chậm trễ, trì trệ, nên khó được nhận ơn vua.
Kho đụn đổ.
Núi ở bốn mộ Thìn, Tuất, Sửu, Mùi nghiêng lệch, vỡ vụn, xiêu đổ thì gọi là "kho đụn đổ", chủ về nghèo khó.
Tiền của tan.
Cấn là tiền của; sa ở phương ấy đều tán loạn, hoặc lõm khuyết, thì gọi là "tiền của tan", chủ về nghèo thiếu.
Thây nằm ngang hiện.
Sa hình ngư đại nằm ở Khảm, Quý và bốn mộ thì gọi là "thây nằm ngang", chủ về chết nơi đất khách.
Sẩy thai chết.
Ở Tý, Quý, Sửu có gò đống thì gọi là núi đọa thai (sẩy thai), chủ về sẩy thai.
Ngựa không lên phố.
Tuy có núi hình ngựa mà không có nước ngự nhai chảy về chầu, thì gọi là "ngựa không lên phố", không sang quý. Hà thị nói: "Ngựa không lên phố thì người không quý, tú tài chỉ nói suông chuyện văn chương."
Lộc không có chính vị.
Dần, Ngọ, Tỵ, Mão, Thân, Dậu, Hợi, Tý là đất chính lộc; nếu bị khuyết lõm thì gọi là "lộc không có chính vị", không sang quý. Bởi vì lộc của Giáp ở Dần, lộc của Ất ở Mão, lộc của Bính và Mậu (?) (nguyên văn ghi là Tuất) ở Tỵ, lộc của Đinh và Kỷ ở Ngọ, lộc của Canh về Thân, lộc của Tân đến Dậu, lộc của Nhâm ở Hợi, lộc của Quý ở Tý.
Cho nên sa ở tám vị trí này nên ngay ngắn, chầu về ôm lấy huyệt, không được khuyết lõm hay có nước chảy làm vỡ. Chẳng hạn huyệt hướng Bính thì kỵ nước chảy về phía Tỵ mà đi, hay vị trí Tỵ không có núi, v.v.
Các phép xem sa theo thiên tinh (phép định tốt xấu của sa theo phương vị ứng với các sao trời) nói trên đều lấy việc đứng ngay tại huyệt mà định phương vị làm chuẩn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video