Thiên 16 — Phẩm 10: Bồ-tát hỏi cho rõ

 Phẩm Bồ Tát Vấn Minh (các vị Bồ Tát hỏi đáp để làm sáng tỏ giáo lý), thứ mười.

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi (Bồ Tát: bậc tu hành đã giác ngộ, phát nguyện cứu giúp mọi chúng sinh và đang trên đường thành Phật; Văn Thù Sư Lợi là vị Bồ Tát tiêu biểu cho trí tuệ) hỏi Bồ Tát Giác Thủ rằng: "Phật tử (con Phật, tiếng gọi người tu theo đạo Phật)! Bản tính của tâm chỉ là một. Vì sao lại thấy có đủ thứ khác biệt? Đó là: có người sinh về cõi lành, có người sinh vào cõi dữ (cõi lành như cõi trời, cõi người; cõi dữ như địa ngục, loài quỷ đói, loài súc sinh); các căn (các giác quan như mắt, tai, mũi…) có người đầy đủ, có người khiếm khuyết; sự sinh ra có người giống nhau, có người khác nhau; có người đẹp đẽ, có người xấu xí; khổ và vui không giống nhau. Nghiệp (những việc làm, lời nói, ý nghĩ đã tạo, cùng sức mạnh dẫn tới kết quả về sau) không biết tâm, tâm không biết nghiệp; thọ (sự cảm nhận khổ, vui) không biết báo (quả báo: kết quả do nghiệp đưa tới), báo không biết thọ; tâm không biết thọ, thọ không biết tâm; nhân không biết duyên, duyên không biết nhân (nhân: nguyên nhân chính; duyên: các điều kiện phụ giúp cho nhân thành quả); trí không biết cảnh, cảnh không biết trí (cảnh: đối tượng mà trí nhận biết)."

 Khi ấy, Bồ Tát Giác Thủ dùng kệ (thơ trong kinh Phật) đáp rằng:

 "Ngài nay hỏi nghĩa này, là để giúp những người mê muội hiểu ra.

 Tôi xin theo đúng bản tính của sự vật mà đáp, chỉ mong ngài lắng nghe cho kỹ.

 Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) không có tác dụng gì tự thân, cũng không có bản thể riêng tự có,

 vì thế tất cả chúng, cái này với cái kia đều không biết nhau.

 Ví như nước giữa dòng sông, chảy xiết đua nhau trôi đi,

 dòng này với dòng kia không biết nhau; các pháp cũng như vậy.

 Cũng như một đống lửa lớn, những ngọn lửa dữ cùng lúc bùng lên,

 ngọn này với ngọn kia không biết nhau; các pháp cũng như vậy.

 Lại như cơn gió lớn nổi lên, gặp vật gì cũng thổi cho lay động,

 mỗi thứ đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.

 Lại như các lớp đất, lớp này nương lớp kia mà tồn tại,

 mỗi lớp đều không biết nhau; các pháp cũng như vậy.

 Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, cùng tâm ý — tức các tình căn (những giác quan làm chỗ sinh ra cảm nhận, cảm xúc),

 do đó mà trôi lăn mãi không ngừng, nhưng không có ai là kẻ làm cho chúng trôi lăn.

 Pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) vốn không sinh ra, chỉ là hiện ra như có sinh,

 trong đó không có cái gì làm cho hiện, cũng không có vật nào được hiện ra.

 Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, cùng tâm ý, tức các tình căn,

 tất cả đều là không (trống rỗng, không có thực thể bền chắc), không có tự tính; chỉ do tâm sai lầm phân biệt mà thành ra có.

 Nếu quán xét (nhìn xét sâu sắc) đúng theo lẽ thật, thì tất cả đều không có tự tính.

 Pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) thật không thể nghĩ bàn; cái thấy này không điên đảo (không lệch lạc, không đảo ngược sự thật).

 Dù là thật hay không thật, dù là sai lầm hay không sai lầm,

 dù là thế gian hay xuất thế gian (cảnh giới vượt ra ngoài thế gian, tức cảnh giới giải thoát), cũng chỉ là lời nói tạm đặt ra mà thôi."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Tài Thủ rằng: "Phật tử! Tất cả chúng sinh thật ra chẳng phải là chúng sinh. Vì sao Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) lại tùy theo thời điểm, tùy theo tuổi thọ, tùy theo thân hình, tùy theo việc làm, tùy theo sự hiểu biết, tùy theo lời lẽ, tùy theo điều lòng ưa thích, tùy theo phương tiện (cách thức khéo léo thích hợp), tùy theo suy nghĩ, tùy theo sự quán sát của họ, mà ở giữa các chúng sinh như thế hiện thân ra để giáo hóa, điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục)?"

 Khi ấy, Bồ Tát Tài Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Đây là cảnh giới của người ưa tịch diệt (trạng thái lặng yên, dứt hết phiền não và khổ đau, tức Niết Bàn) và học rộng nghe nhiều.

 Tôi vì ngài mà nói rõ, ngài nay hãy lắng nghe và tiếp nhận.

 Hãy phân tích, quán xét thân mình: ở trong đó, cái gì là "ta"?

 Nếu hiểu được như thế, người ấy sẽ thấu rõ "ta" là có hay không.

 Thân này chỉ là tạm đặt ra mà có, chỗ ở của nó không có phương hướng, nơi chốn nào,

 người hiểu rõ thân này thì ở trong đó không còn chỗ nào dính mắc.

 Khéo quán sát thân, thì thấy rõ được tất cả,

 biết các pháp đều hư vọng (giả dối, không thật), nên không khởi tâm phân biệt.

 Tuổi thọ do ai mà khởi lên? Lại do ai mà suy tàn, mất đi?

 Giống như vòng lửa xoay (que lửa quay nhanh trông như một vòng tròn lửa), đầu và cuối không thể biết được.

 Người trí quán sát được rằng: mọi cái đang có đều vô thường (không bền, luôn biến đổi),

 các pháp đều là không, là vô ngã (không có cái "ta" cố định, tự chủ), mãi mãi lìa mọi tướng (hình tướng, dấu hiệu bề ngoài).

 Các quả báo theo nghiệp mà sinh ra, như giấc mộng, không chân thật,

 từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ) đều luôn luôn diệt mất, trước hay sau cũng đều như thế.

 Những pháp thấy được ở thế gian, chỉ lấy tâm làm chủ,

 tùy theo sự hiểu biết mà nắm lấy các tướng, nên điên đảo, không đúng như thật.

 Những lời bàn luận ở thế gian, tất cả đều là phân biệt,

 chưa từng có một pháp nào vào được pháp tính.

 Do sức của cái nhận biết và cái được nhận biết, mà đủ loại pháp sinh ra,

 chúng diệt rất nhanh, không tạm dừng, từng niệm đều như vậy."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Bảo Thủ rằng: "Phật tử! Tất cả chúng sinh đều như nhau, có tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió), không có "ta", cũng không có cái gì thuộc về "ta". Vì sao lại có người chịu khổ, có người hưởng vui; có người đẹp, có người xấu; có người tốt bên trong, có người tốt bên ngoài; có người nhận ít, có người nhận nhiều; có người chịu quả báo ngay đời này, có người chịu quả báo ở đời sau? Thế mà trong pháp giới (toàn thể mọi sự vật xét theo bản tính chân thật) lại không có đẹp, không có xấu."

 Khi ấy, Bồ Tát Bảo Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Tùy theo nghiệp mà mỗi người đã làm, quả báo tương ứng sinh ra như thế,

 nhưng người làm thì không thật có — đó là điều chư Phật đã dạy.

 Ví như tấm gương sáng trong, tùy theo vật đặt trước nó,

 mà hiện ra bóng hình khác nhau; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Cũng như hạt giống trong ruộng, hạt này với hạt kia không biết nhau,

 mà tự nhiên mọc lên được; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Lại như nhà ảo thuật khéo tay, đứng ở ngã tư đường,

 bày ra đủ mọi hình sắc; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Như hình người gỗ có máy móc bên trong, phát ra đủ thứ âm thanh,

 nó không có "ta", cũng chẳng phải là "ta"; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Cũng như các loài chim, từ trong vỏ trứng (?) mà nở ra,

 tiếng kêu mỗi con mỗi khác; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Ví như trong bào thai, các giác quan đều dần thành hình,

 thân thể hình dáng ấy không từ đâu đến; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Lại như ở địa ngục, đủ thứ việc khổ sở,

 tất cả chúng đều không từ đâu mà đến; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Ví như Chuyển Luân Vương (vị vua lý tưởng, dùng đạo lý chân chính mà cai trị khắp thiên hạ) có đủ bảy thứ báu tuyệt vời,

 chỗ chúng từ đâu đến thì không thể tìm ra; tính của nghiệp cũng như vậy.

 Lại như các thế giới bị lửa lớn thiêu đốt,

 lửa ấy không từ đâu mà đến; tính của nghiệp cũng như vậy."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Đức Thủ rằng: "Phật tử! Điều Như Lai giác ngộ chỉ là một pháp. Vì sao lại nói ra vô lượng (nhiều không đếm xuể) các pháp, hiện ra vô lượng cõi nước, giáo hóa vô lượng chúng sinh, phát ra vô lượng âm thanh, bày ra vô lượng thân, biết vô lượng tâm, hiện vô lượng thần thông (năng lực siêu phàm, nhiệm mầu), làm rung động khắp vô lượng thế giới, bày ra vô lượng cảnh trang nghiêm tốt đẹp vượt bậc, phô bày vô số cảnh giới đủ loại? Thế mà trong pháp tính, những tướng khác biệt này đều không thể có được."

 Khi ấy, Bồ Tát Đức Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Nghĩa mà Phật tử hỏi, thật rất sâu xa, khó hiểu thấu,

 người trí biết được điều này, thì luôn ưa thích công đức của Phật.

 Ví như tính của đất chỉ là một, chúng sinh mỗi loài ở mỗi nơi riêng,

 đất không hề có ý nghĩ là một hay khác; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như tính của lửa chỉ là một, mà đốt được mọi vật,

 ngọn lửa không hề phân biệt; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như biển lớn chỉ là một, mà sóng nước có muôn nghìn khác nhau,

 nước thì không có gì khác biệt; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như tính của gió chỉ là một, mà thổi được mọi vật,

 gió không hề có ý nghĩ là một hay khác; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như đám mây sấm lớn, đổ mưa khắp mọi vùng đất,

 giọt mưa thì không khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như cõi đất chỉ là một, mà mọc lên đủ loại mầm,

 chẳng phải đất có gì khác lạ; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Như mặt trời không bị mây che, chiếu khắp mười phương (bốn hướng chính, bốn hướng phụ, phía trên và phía dưới),

 ánh sáng không có tính chất khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Cũng như mặt trăng trên trời, người thế gian ai cũng thấy,

 chẳng phải trăng đi đến từng chỗ ấy; pháp của chư Phật cũng như vậy.

 Ví như Đại Phạm Vương (vua cõi trời Phạm Thiên), ứng hiện khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại),

 mà thân ông không khác nhau; pháp của chư Phật cũng như vậy."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Mục Thủ rằng: "Phật tử! Phúc điền (ruộng phúc: nơi gieo việc lành để gặt được phúc, ở đây chỉ Phật) của Như Lai bình đẳng như một, không có khác biệt. Vì sao lại thấy quả báo bố thí (đem của cải, công sức cho người khác) của chúng sinh không giống nhau? Đó là: đủ loại dung sắc, đủ loại hình dáng, đủ loại gia đình, đủ loại căn cơ (năng lực, tư chất), đủ loại của cải, đủ loại địa vị làm chủ, đủ loại quyến thuộc (người thân và người theo hầu), đủ loại chức quan, đủ loại công đức, đủ loại trí tuệ. Thế mà Phật đối với họ, tâm vẫn bình đẳng, không có suy nghĩ phân biệt."

 Khi ấy, Bồ Tát Mục Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Ví như mặt đất lớn chỉ là một, tùy theo hạt giống mà mỗi thứ nảy mầm,

 đất đối với chúng không có kẻ thù hay người thân; ruộng phúc của Phật cũng thế.

 Lại như nước chỉ có một vị, nhưng tùy đồ đựng mà có khác nhau,

 ruộng phúc của Phật cũng thế, chỉ vì tâm chúng sinh mà khác nhau.

 Cũng như nhà ảo thuật khéo tay, làm cho mọi người vui thích,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, khiến chúng sinh kính trọng, vui mừng.

 Như vị vua có tài trí, làm cho dân chúng vui vẻ,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, khiến mọi người đều an vui.

 Ví như tấm gương sáng trong, tùy theo hình sắc mà hiện bóng,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, tùy theo tâm mà được các quả báo.

 Như thuốc A Kiệt Đà (một loại thần dược chữa được mọi bệnh), chữa được mọi thứ độc,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, diệt trừ nỗi khổ phiền não (những trạng thái tâm làm khổ mình và người như tham lam, giận dữ, si mê).

 Cũng như lúc mặt trời mọc, chiếu sáng khắp thế gian,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, diệt trừ mọi bóng tối.

 Cũng như vầng trăng tròn trong sáng, chiếu khắp mặt đất,

 ruộng phúc của Phật cũng thế, ở mọi nơi đều bình đẳng.

 Ví như gió Tỳ Lam (trận gió cực mạnh nổi lên lúc thế giới hình thành hay tan hoại), làm rung chuyển khắp mặt đất,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, làm lay động chúng sinh trong ba cõi (ba cõi sinh tử: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới).

 Ví như đám lửa lớn bùng lên, đốt cháy được mọi vật,

 ruộng phúc của Phật cũng như vậy, thiêu sạch mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt)."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Cần Thủ rằng: "Phật tử! Giáo pháp của Phật chỉ là một, chúng sinh được thấy được nghe, vì sao không lập tức dứt sạch mọi trói buộc của phiền não mà ra khỏi sinh tử? Thế mà sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn (năm uẩn: năm nhóm hợp thành con người — sắc là thân thể vật chất; thọ là cảm nhận khổ vui; tưởng là sự nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành là ý chí và các hoạt động tạo tác của tâm; thức là sự nhận biết phân biệt), Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới (ba cõi: cõi còn ham muốn; cõi đã hết ham muốn nhưng còn thân hình vi tế; cõi không còn thân hình), vô minh (sự si mê, không thấy được sự thật), tham ái, đều không có gì khác biệt. Như vậy thì giáo pháp của Phật đối với chúng sinh là có lợi ích hay không có lợi ích?"

 Khi ấy, Bồ Tát Cần Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Phật tử hãy lắng nghe kỹ, tôi nay xin đáp đúng như thật:

 có người mau chóng giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc khổ đau), có người khó ra khỏi được.

 Nếu muốn trừ diệt vô lượng lỗi lầm và điều ác,

 thì phải ở trong Phật pháp mà dũng mãnh, luôn tinh tấn (siêng năng bền bỉ, không lười biếng).

 Ví như ngọn lửa nhỏ, gặp củi ướt thì mau tắt,

 trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như thế.

 Như người dùi gỗ để lấy lửa, lửa chưa ra đã nhiều lần ngừng nghỉ,

 thế lửa theo đó mà tắt mất; kẻ lười biếng cũng như thế.

 Như người cầm hạt châu lấy lửa mặt trời, mà không lấy vật gì hứng lấy tia nắng,

 thì rốt cuộc không thể có lửa; kẻ lười biếng cũng như thế.

 Ví như mặt trời chói chang soi sáng, mà đứa trẻ nhắm mắt lại,

 rồi lấy làm lạ, hỏi sao mình không thấy gì; kẻ lười biếng cũng như thế.

 Như người không tay không chân, lại muốn dùng mũi tên bằng cỏ gianh,

 bắn phá khắp cả mặt đất lớn; kẻ lười biếng cũng như thế.

 Như dùng đầu một sợi lông, mà múc nước biển cả,

 muốn làm cho biển khô cạn hết; kẻ lười biếng cũng như thế.

 Lại như lửa kiếp (đám lửa lớn thiêu cháy thế giới lúc thế giới tan hoại) bùng lên, mà muốn dùng chút nước để dập tắt,

 trong giáo pháp của Phật, kẻ lười biếng cũng như thế.

 Như có người nhìn lên hư không, ngồi yên không hề động đậy,

 mà nói rằng mình bay nhảy khắp nơi; kẻ lười biếng cũng như thế."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Pháp Thủ rằng: "Phật tử! Như Phật đã dạy: 'Nếu có chúng sinh nào thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn thực hành) chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật), thì đều có thể dứt trừ mọi phiền não.' Vì sao lại có người thọ trì chánh pháp mà vẫn không dứt được? Họ vẫn bị tham lam, giận dữ, si mê chi phối, bị kiêu mạn, bị che giấu lỗi lầm, bị nóng giận, bị oán hận, bị ganh ghét, bị keo kiệt, bị dối trá, bị xu nịnh chi phối; bị sức mạnh của chúng lôi kéo, không có tâm muốn lìa bỏ. Đã thọ trì được pháp, vì sao trong hoạt động của tâm vẫn khởi lên các phiền não?"

 Khi ấy, Bồ Tát Pháp Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Phật tử hãy lắng nghe kỹ nghĩa đúng thật của điều ngài hỏi:

 không phải chỉ nhờ nghe nhiều mà vào được pháp của Như Lai.

 Như người bị nước cuốn trôi, vì sợ chết đuối mà lại chết khát,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người bày ra món ăn ngon, mà bản thân chịu đói, không ăn,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người giỏi thuốc thang, mà chính mình bệnh lại không tự chữa được,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người đếm của báu cho kẻ khác, mà bản thân không có lấy nửa đồng,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như có người sinh ra trong cung vua, mà lại chịu đói (?) chịu rét,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người điếc chơi nhạc, làm người khác vui mà chính mình không nghe được,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người mù vẽ các hình tượng, đưa cho người khác xem mà chính mình không thấy,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Ví như người lái thuyền vượt biển, mà lại chết giữa biển,

 đối với pháp mà không tu hành, thì người nghe nhiều cũng như thế.

 Như người đứng ở ngã tư đường, nói rộng ra bao điều hay,

 mà bên trong mình không có đức thật; người không thực hành cũng như thế."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Trí Thủ rằng: "Phật tử! Trong Phật pháp, trí tuệ là đứng đầu. Vì sao Như Lai có khi vì chúng sinh mà khen ngợi bố thí, có khi khen trì giới (giữ gìn giới luật), có khi khen nhẫn nhục (chịu đựng được mọi điều trái ý), có khi khen tinh tấn, có khi khen thiền định (giữ tâm tập trung, lặng yên), có khi khen trí tuệ, hoặc lại khen từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: từ là ban niềm vui cho người; bi là cứu nỗi khổ cho người; hỷ là vui mừng trước niềm vui của người; xả là buông bỏ, đối xử bình đẳng không thiên vị)? Thế mà rốt cuộc không có ai chỉ nhờ một pháp mà ra khỏi sinh tử, thành tựu A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn — tức quả vị Phật)."

 Khi ấy, Bồ Tát Trí Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Phật tử thật là hiếm có, biết được tâm của chúng sinh,

 về nghĩa mà ngài hỏi, xin lắng nghe tôi nay nói.

 Các bậc Đạo Sư (người dẫn đường, chỉ chư Phật) ở đời quá khứ, đời vị lai và đời hiện tại,

 không có vị nào chỉ nói một pháp mà khiến người được đạo.

 Phật biết tâm chúng sinh, tính khí và căn phần mỗi người khác nhau,

 nên tùy theo chỗ thích hợp để cứu độ mà nói pháp như thế.

 Với người keo kiệt thì khen bố thí, với người phá giới cấm thì khen giữ giới,

 với người hay giận thì khen nhẫn nhục, với người ham lười thì khen tinh tấn.

 Với người ý tán loạn thì khen thiền định, với người ngu si thì khen trí tuệ,

 với người thiếu lòng nhân thì khen từ ái thương xót, với người hay giận hại thì khen đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài).

 Với người buồn rầu thì khen tâm hỷ, với người lòng dạ cong vạy thì khen tâm xả,

 tu tập theo thứ tự như thế, dần dần đầy đủ các pháp của chư Phật.

 Như trước hết phải xây nền móng, rồi sau mới dựng cung điện nhà cửa,

 bố thí và giữ giới cũng như thế, là gốc của mọi hạnh Bồ Tát.

 Ví như xây thành quách, để che chở muôn dân,

 nhẫn nhục và tinh tấn cũng như thế, phòng giữ che chở các Bồ Tát.

 Ví như vị vua có sức mạnh lớn, khắp đất nước đều tôn kính ngưỡng vọng,

 thiền định và trí tuệ cũng như thế, là chỗ nương tựa của Bồ Tát.

 Cũng như Chuyển Luân Vương, ban cho mọi người đủ thứ niềm vui,

 bốn tâm bình đẳng (từ, bi, hỷ, xả) cũng như thế, đem niềm vui đến cho các Bồ Tát."

 Bấy giờ, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi hỏi Bồ Tát Hiền Thủ rằng: "Phật tử! Chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) đều chỉ do một con đường mà ra khỏi sinh tử. Vì sao nay lại thấy ở tất cả các cõi Phật, mọi việc đều khác nhau? Đó là: thế giới, cõi chúng sinh, cách nói pháp để điều phục, tuổi thọ, ánh sáng, thần thông, hội chúng, nghi thức giáo hóa, thời gian chánh pháp tồn tại, mỗi thứ đều có khác biệt. Thế mà không có vị nào không đầy đủ tất cả Phật pháp mà thành tựu A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề."

 Khi ấy, Bồ Tát Hiền Thủ dùng kệ đáp rằng:

 "Thưa ngài Văn Thù! Pháp vốn thường như vậy: đấng Pháp Vương (vua của các pháp, chỉ Phật) chỉ có một pháp,

 tất cả các bậc không còn chướng ngại đều theo một con đường mà ra khỏi sinh tử.

 Thân của tất cả chư Phật chỉ là một pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý),

 cùng một tâm, một trí tuệ; sức mạnh và sự không sợ hãi của các Ngài cũng như thế.

 Tùy theo tâm hồi hướng (đem công đức mình tu được hướng về một mục đích) lúc ban đầu khi hướng tới bồ đề (sự giác ngộ),

 mà được cõi nước, hội chúng và cách nói pháp như thế.

 Tất cả các cõi Phật đều trang nghiêm tròn đầy,

 chỉ vì hạnh nghiệp của chúng sinh khác nhau, nên thấy không giống nhau.

 Cõi Phật và thân Phật, hội chúng và lời nói,

 các pháp như thế của chư Phật, chúng sinh không thể thấy được.

 Người mà tâm đã thanh tịnh, các nguyện đều đầy đủ,

 người sáng suốt thông đạt như thế, mới thấy được điều này.

 Tùy theo điều tâm chúng sinh ưa thích, và sức của nghiệp cùng quả báo,

 mà thấy có khác biệt như thế; đó là do oai thần (sức oai đức thần diệu) của Phật.

 Cõi Phật không có phân biệt, không ghét cũng không yêu,

 chỉ tùy theo tâm chúng sinh, mà thấy có khác nhau như thế.

 Vì vậy, đối với thế giới, chỗ thấy của mỗi người đều khác,

 đó không phải là lỗi của tất cả Như Lai, bậc Đại Tiên (tiên lớn, tiếng tôn xưng Phật).

 Trong tất cả các thế giới, những ai đáng được giáo hóa,

 thường được thấy bậc anh hùng trong loài người; pháp của chư Phật là như thế."

 Bấy giờ, các vị Bồ Tát nói với Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi rằng: "Phật tử! Chỗ hiểu của chúng tôi, mỗi người đã tự nói xong. Chỉ mong ngài dùng tài biện thuyết mầu nhiệm, diễn bày tất cả cảnh giới của Như Lai! Thế nào là cảnh giới của Phật? Thế nào là nhân của cảnh giới Phật? Thế nào là sự cứu độ của cảnh giới Phật? Thế nào là sự đi vào cảnh giới Phật? Thế nào là trí của cảnh giới Phật? Thế nào là pháp của cảnh giới Phật? Thế nào là lời nói về cảnh giới Phật? Thế nào là sự biết cảnh giới Phật? Thế nào là sự chứng nghiệm cảnh giới Phật? Thế nào là sự hiện ra của cảnh giới Phật? Thế nào là sự rộng lớn của cảnh giới Phật?"

 Khi ấy, Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi dùng kệ đáp rằng:

 "Cảnh giới sâu xa của Như Lai, rộng lớn ngang bằng hư không,

 tất cả chúng sinh đều đi vào, mà thật ra không có chỗ nào để vào.

 Cảnh giới sâu xa của Như Lai, có những nhân thù thắng mầu nhiệm,

 dù trải qua ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) luôn luôn nói ra, cũng không thể nói hết.

 Tùy theo tâm và trí tuệ của mỗi người, mà dẫn dắt khuyến khích, khiến ai cũng được lợi ích,

 cứu độ chúng sinh như thế, đó là cảnh giới của chư Phật.

 Các cõi nước trong thế gian, tất cả Ngài đều tùy theo mà đi vào,

 thân trí tuệ của Ngài không có hình sắc, không phải là thứ mà họ thấy được.

 Trí của chư Phật tự tại, trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) không bị ngăn ngại,

 cảnh giới trí tuệ như thế, bình đẳng như hư không.

 Pháp giới và cõi chúng sinh, xét đến tận cùng không hề khác biệt,

 biết rõ được tất cả, đó là cảnh giới của Như Lai.

 Trong tất cả thế gian, có biết bao âm thanh,

 trí Phật đều theo đó mà hiểu rõ, nhưng cũng không có phân biệt.

 Không phải thức (sự nhận biết phân biệt) có thể nhận biết được, cũng không phải cảnh giới của tâm thường,

 tính của nó vốn thanh tịnh, Ngài mở bày cho mọi chúng sinh.

 Không phải nghiệp, không phải phiền não, không có vật gì, không có chỗ trụ,

 không có soi chiếu, không có chỗ đi, mà bình đẳng đi khắp thế gian.

 Tâm của tất cả chúng sinh, trải khắp trong ba đời,

 Như Lai chỉ trong một niệm, đều thấu rõ tất cả."

 Bấy giờ, trong thế giới Ta Bà (thế giới mà chúng ta đang sống) này, mọi sự khác biệt của tất cả chúng sinh — khác biệt về pháp, khác biệt về nghiệp, khác biệt về thế gian, khác biệt về thân, khác biệt về căn, khác biệt về sự sinh ra, khác biệt về quả của việc giữ giới, khác biệt về quả của việc phạm giới, khác biệt về quả của cõi nước — nhờ thần lực của Phật mà đều hiện ra rõ ràng. Cũng như thế, ở phương đông, trong trăm nghìn ức na do tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa) thế giới, nhiều vô số, vô lượng, vô biên, không gì sánh bằng, không thể đếm, không thể cân nhắc, không thể nghĩ bàn, không thể đo lường, không thể nói hết, cùng khắp pháp giới, cõi hư không, trong tất cả các thế giới ấy, mọi sự khác biệt về pháp của chúng sinh, cho đến khác biệt về quả của cõi nước, đều nhờ thần lực của Phật mà hiện ra rõ ràng. Ở phương nam, phương tây, phương bắc, bốn phương phụ, phía trên và phía dưới cũng đều như vậy.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười ba.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười bốn.

 Do Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho giáo điển: kinh, luật, luận) Thật Xoa Nan Đà, người nước Vu Điền (một vương quốc cổ ở vùng Tân Cương ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video