Phẩm Ly Thế Gian (phẩm "Lìa thế gian", nói về hạnh của Bồ-tát tuy sống giữa đời mà vượt ra ngoài đời), thứ ba mươi tám, phần bảy.
"Này Phật tử (con Phật, lời gọi các vị Bồ-tát trong hội)! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi loài) thị hiện (hiện ra cho chúng sinh thấy, như một cách giáo hóa) ở trong thai mẹ là vì mười việc. Mười việc ấy là gì?
Này Phật tử! Có những chúng sinh (mọi loài có sự sống và tâm thức) tâm hẹp, hiểu kém. Bồ-tát ma-ha-tát muốn giúp họ thành tựu, nên không muốn họ nảy ra ý nghĩ: 'Vị Bồ-tát này tự nhiên hóa sinh (sinh ra bằng cách biến hiện tức thì, không cần cha mẹ), trí tuệ và thiện căn (gốc lành, tức những điều lành tích lũy làm nền cho quả tốt) không phải do tu mà có.' Vì vậy Bồ-tát thị hiện ở trong thai. Đó là việc thứ nhất.
Bồ-tát ma-ha-tát thị hiện ở trong thai để làm chín muồi thiện căn của cha mẹ, của các quyến thuộc (người thân thích) và của những chúng sinh từng cùng tu hành với mình ở đời trước. Vì sao? Vì những người ấy cần được thấy Bồ-tát ở trong thai thì mọi thiện căn của họ mới chín muồi. Đó là việc thứ hai.
Khi vào thai mẹ, Bồ-tát ma-ha-tát giữ chánh niệm, chánh tri (ý nghĩ chân chính và sự biết rõ ràng, tỉnh táo), không hề mê lầm. Khi đã ở trong thai mẹ, tâm vẫn luôn giữ chánh niệm, cũng không rối loạn. Đó là việc thứ ba.
Ở trong thai mẹ, Bồ-tát ma-ha-tát thường giảng pháp. Các vị đại Bồ-tát ở thế giới mười phương, cùng Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời sắc giới) và Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) đều đến họp, ai cũng được thần lực (sức mầu nhiệm siêu phàm) vô lượng và trí tuệ vô biên. Bồ-tát ở trong thai mà thành tựu được tài biện thuyết và diệu dụng thù thắng như thế. Đó là việc thứ tư.
Ở trong thai mẹ, Bồ-tát ma-ha-tát nhóm họp đại chúng, dùng sức bản nguyện (lời nguyện gốc đã phát từ ban đầu) giáo hóa hết thảy chúng Bồ-tát. Đó là việc thứ năm.
Bồ-tát ma-ha-tát thành Phật trong cõi người, nên phải thọ sinh theo cách tốt đẹp nhất của loài người; vì thế thị hiện ở trong thai mẹ. Đó là việc thứ sáu.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ở trong thai mẹ, chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới, đơn vị vũ trụ do một vị Phật giáo hóa) đều thấy Bồ-tát, như soi mặt mình trong gương sáng. Bấy giờ, các vị có tâm lớn như trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có vị theo hộ trì Phật pháp), càn-thát-bà (thần nhạc ở cõi trời), a-tu-la (loài thần hay hiếu chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát ở cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người đều đến chỗ Bồ-tát, cung kính cúng dường. Đó là việc thứ bảy.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ở trong thai mẹ, hết thảy các vị Bồ-tát tối hậu sinh (Bồ-tát ở đời sinh cuối cùng, sắp thành Phật) đang ở trong thai mẹ tại các thế giới phương khác đều đến hội họp, cùng giảng pháp môn (cửa vào đạo, tức một phần giáo pháp) gọi là Đại Tập, tên là Kho Trí Tuệ Rộng Lớn. Đó là việc thứ tám.
Khi ở trong thai mẹ, Bồ-tát ma-ha-tát vào tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn) gọi là Ly Cấu Tạng (Kho Lìa Nhơ). Nhờ sức tam-muội, Bồ-tát hiện ra trong thai mẹ một cung điện lớn, mọi thứ trang hoàng đều đẹp đẽ tuyệt diệu, đến cung trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi giáng sinh thành Phật) cũng không sánh được, mà vẫn giữ cho thân mẹ an ổn, không chút khổ não. Đó là việc thứ chín.
Khi ở trong thai mẹ, Bồ-tát ma-ha-tát dùng sức uy lực lớn làm ra những vật cúng dường gọi là Khai Đại Phước Đức Ly Cấu Tạng (Kho Lìa Nhơ Mở Phước Đức Lớn), trùm khắp hết thảy thế giới mười phương, cúng dường hết thảy chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến). Các Như Lai ấy đều vì Bồ-tát mà giảng pháp Pháp Giới Tạng (Kho Pháp Giới) về vô biên chỗ trụ của Bồ-tát. Đó là việc thứ mười.
Này Phật tử! Đó là mười việc Bồ-tát ma-ha-tát thị hiện ở trong thai. Nếu các Bồ-tát thấu rõ pháp này, thì có thể thị hiện những cảnh giới hết sức vi tế (nhỏ nhiệm, tinh tế khó thấy).
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười cảnh giới hết sức vi tế. Mười điều ấy là gì? Đó là:
Ở trong thai mẹ, thị hiện mới phát tâm bồ-đề (phát lòng cầu giác ngộ thành Phật), cho đến địa vị Quán đảnh (bậc cao nhất của Bồ-tát, được chư Phật rưới nước lên đầu chứng nhận sắp thành Phật, như lễ lập thái tử); ở trong thai mẹ, thị hiện ở trời Đâu-suất; ở trong thai mẹ, thị hiện mới sinh ra; ở trong thai mẹ, thị hiện thời còn là cậu bé; ở trong thai mẹ, thị hiện ở cung vua; ở trong thai mẹ, thị hiện xuất gia;
ở trong thai mẹ, thị hiện tu khổ hạnh (tu ép xác, chịu khổ cực), đi đến đạo tràng (chỗ ngồi thành đạo dưới cội bồ-đề), thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ hoàn toàn, chân chính, ngang bằng chư Phật, tức thành Phật); ở trong thai mẹ, thị hiện chuyển pháp luân (giảng giáo pháp, ví như xoay bánh xe pháp nghiền nát phiền não); ở trong thai mẹ, thị hiện bát-niết-bàn (nhập diệt hoàn toàn, ra khỏi hẳn sinh tử);
ở trong thai mẹ, thị hiện điều vi tế lớn, tức là vô lượng cửa sai khác về hết thảy hạnh Bồ-tát và thần lực tự tại của hết thảy Như Lai. Này Phật tử! Đó là mười cảnh giới vi tế của Bồ-tát ma-ha-tát khi ở trong thai mẹ. Nếu các Bồ-tát an trụ nơi pháp này, thì được cảnh giới vi tế của trí tuệ lớn vô thượng của Như Lai.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười cách sinh. Mười cách ấy là gì? Đó là:
Sinh mà xa lìa ngu si, giữ chánh niệm chánh tri; sinh mà phóng lưới ánh sáng lớn chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới; sinh ở thân cuối cùng, không còn nhận thân đời sau nữa; sinh mà không sinh, không khởi; sinh mà biết tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử) như huyễn; sinh mà hiện thân khắp thế giới mười phương; sinh bằng thân chứng nhất thiết trí trí (trí biết hết thảy, trí tuệ tối thượng của Phật); sinh bằng thân phóng ánh sáng của hết thảy Phật, giác ngộ khắp hết thảy chúng sinh; sinh bằng thân vào tam-muội quán sát của trí lớn.
Này Phật tử! Khi Bồ-tát sinh ra, làm chấn động hết thảy cõi Phật, giải thoát hết thảy chúng sinh, diệt trừ hết thảy ác đạo (các nẻo khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), lấn át hết thảy các ma, vô lượng Bồ-tát đều đến hội họp. Này Phật tử! Đó là mười cách sinh của Bồ-tát ma-ha-tát; vì điều phục chúng sinh mà thị hiện như vậy.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà thị hiện mỉm cười, trong lòng tự thề. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Bồ-tát ma-ha-tát nghĩ rằng: 'Hết thảy thế gian chìm trong bùn dục vọng, ngoài một mình ta ra, không ai cứu vớt được.' Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Lại nghĩ: 'Hết thảy thế gian bị phiền não làm cho mù lòa, chỉ có ta nay đầy đủ trí tuệ.' Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Lại nghĩ: 'Nay ta nhờ cái thân giả danh này (thân chỉ là tên gọi tạm, do nhân duyên hợp thành, không có thật thể), sẽ được pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chân lý và trí tuệ, không có hình tướng) vô thượng của Như Lai, đầy khắp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai).' Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bấy giờ, Bồ-tát dùng con mắt không chướng ngại nhìn khắp các Phạm thiên (các vị trời ở cõi sắc giới) trong mười phương, cho đến hết thảy Đại Tự Tại thiên (vị trời đứng đầu cõi sắc giới, được nhiều người thờ như đấng tạo hóa), nghĩ rằng: 'Những chúng sinh này đều tự cho mình có sức trí tuệ lớn.' Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bấy giờ, Bồ-tát quán thấy các chúng sinh từ lâu đã gieo thiện căn mà nay đều thoái lui, chìm mất. Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bồ-tát quán thấy hạt giống trong thế gian gieo tuy ít mà được quả rất nhiều. Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bồ-tát quán thấy hết thảy chúng sinh hễ được Phật dạy bảo thì nhất định được lợi ích. Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bồ-tát quán thấy những Bồ-tát từng cùng tu hành ở đời quá khứ, vì đắm vào việc khác mà không được công đức rộng lớn của Phật pháp. Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bồ-tát quán thấy các vị trời, người v.v. từng cùng hội họp ở đời quá khứ, đến nay vẫn còn ở địa vị phàm phu (người thường chưa chứng ngộ), không thể buông bỏ, cũng không biết mỏi mệt chán lìa. Biết như vậy rồi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề.
Bấy giờ, Bồ-tát được ánh sáng của hết thảy Như Lai chạm đến, càng thêm vui mừng an ủi, vui vẻ mỉm cười, trong lòng tự thề. Đó là mười việc. Này Phật tử! Bồ-tát vì điều phục chúng sinh mà thị hiện như vậy.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà thị hiện đi bảy bước. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì hiện sức mạnh của Bồ-tát nên thị hiện đi bảy bước; vì hiện việc bố thí bảy thứ của báu (bảy của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, nghe học nhiều, bố thí, trí tuệ) nên thị hiện đi bảy bước; vì làm tròn nguyện của thần đất nên thị hiện đi bảy bước; vì hiện tướng vượt khỏi tam giới nên thị hiện đi bảy bước;
vì hiện bước đi tối thắng của Bồ-tát vượt hơn bước đi của voi chúa, trâu chúa, sư tử chúa nên thị hiện đi bảy bước; vì hiện tướng đất kim cương (mặt đất chỗ thành đạo cứng chắc như kim cương, không gì phá nổi) nên thị hiện đi bảy bước; vì muốn trao cho chúng sinh sức dũng mãnh nên thị hiện đi bảy bước;
vì hiện việc tu bảy báu giác chi (bảy yếu tố đưa tới giác ngộ: chọn lựa pháp, tinh tấn, vui mừng, nhẹ nhàng an ổn, chánh niệm, định, buông xả) nên thị hiện đi bảy bước; vì hiện pháp mình chứng được không do người khác dạy nên thị hiện đi bảy bước; vì hiện mình tối thắng, không ai sánh trong thế gian nên thị hiện đi bảy bước. Đó là mười việc. Này Phật tử! Bồ-tát vì điều phục chúng sinh mà thị hiện như vậy.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà thị hiện ở tuổi thơ ấu. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì hiện việc thông thạo mọi nghề trong thế gian như chữ viết, tính toán, vẽ sách, ấn tín, nên ở tuổi thơ ấu; vì hiện việc thông thạo mọi nghề trong thế gian như cưỡi voi ngựa, đánh xe, bắn cung, dùng gươm giáo, nên ở tuổi thơ ấu; vì hiện việc thông thạo mọi việc trong thế gian như văn chương, đàm luận, cờ bạc, vui chơi, nên ở tuổi thơ ấu; vì hiện việc xa lìa mọi lỗi lầm của thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp (việc làm bằng thân, lời nói và ý nghĩ) nên ở tuổi thơ ấu;
vì hiện việc vào định, trụ nơi cửa niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt hết phiền não và sinh tử), trùm khắp vô lượng thế giới mười phương, nên ở tuổi thơ ấu; vì hiện sức mình vượt hơn hết thảy trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, Đế Thích, Phạm Thiên, Hộ thế (các vị thần trời giữ gìn thế gian, chỉ Tứ Thiên Vương), người và loài chẳng phải người, nên ở tuổi thơ ấu;
vì hiện sắc tướng và uy quang của Bồ-tát vượt hơn hết thảy Đế Thích, Phạm Thiên, Hộ thế, nên ở tuổi thơ ấu; vì muốn cho chúng sinh đắm say dục lạc được vui mừng ưa thích pháp, nên ở tuổi thơ ấu; vì tôn trọng chánh pháp, siêng năng cúng dường Phật khắp hết thảy thế giới mười phương, nên ở tuổi thơ ấu; vì hiện việc được Phật gia hộ, được ánh sáng của pháp, nên ở tuổi thơ ấu. Đó là mười việc.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát sau khi thị hiện tuổi thơ ấu, vì mười việc mà thị hiện ở cung vua. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì muốn làm chín muồi thiện căn của những chúng sinh từng cùng tu hành ở đời trước, nên thị hiện ở cung vua; vì muốn tỏ bày sức thiện căn của Bồ-tát, nên thị hiện ở cung vua; vì trời và người đắm say đồ vui thú, nên thị hiện những đồ vui thú do uy đức lớn của Bồ-tát mà có, nên thị hiện ở cung vua; vì thuận theo tâm chúng sinh ở đời ngũ trược (năm thứ ô trọc của thời suy: thời đại suy đồi, tà kiến, phiền não, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn), nên thị hiện ở cung vua;
vì hiện sức uy đức lớn của Bồ-tát có thể vào tam-muội ngay trong thâm cung, nên thị hiện ở cung vua; vì muốn làm tròn ý nguyện của những chúng sinh từng cùng phát nguyện ở đời trước, nên thị hiện ở cung vua; vì muốn làm tròn sở nguyện của cha mẹ, bà con, quyến thuộc, nên thị hiện ở cung vua; vì muốn dùng kỹ nhạc phát ra tiếng pháp mầu nhiệm để cúng dường hết thảy chư Như Lai, nên thị hiện ở cung vua;
vì muốn ở trong cung trụ nơi tam-muội vi diệu, thị hiện hết mọi việc từ lúc thành Phật cho đến niết-bàn, nên thị hiện ở cung vua; vì thuận theo và giữ gìn pháp của chư Phật, nên thị hiện ở cung vua. Đó là mười việc. Bồ-tát ở thân cuối cùng thị hiện ở cung vua như vậy xong, rồi mới xuất gia.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà thị hiện xuất gia. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì chán đời sống tại gia nên thị hiện xuất gia; vì muốn cho chúng sinh đắm vào nhà cửa buông bỏ được, nên thị hiện xuất gia; vì thuận theo và tin ưa đạo của bậc thánh, nên thị hiện xuất gia; vì tuyên dương, ngợi khen công đức xuất gia, nên thị hiện xuất gia; vì tỏ rõ việc lìa hẳn nhị biên kiến (hai cái thấy cực đoan, như chấp mọi thứ thường còn và chấp mọi thứ đoạn diệt), nên thị hiện xuất gia;
vì muốn chúng sinh lìa bỏ cái vui dục lạc và cái vui chấp ngã, nên thị hiện xuất gia; vì hiện trước tướng ra khỏi tam giới, nên thị hiện xuất gia; vì hiện sự tự tại, không lệ thuộc người khác, nên thị hiện xuất gia; vì tỏ rõ sẽ được thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) và pháp vô úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp) của Như Lai, nên thị hiện xuất gia; vì phép tắc của Bồ-tát ở thân cuối cùng phải như vậy, nên thị hiện xuất gia. Đó là mười việc. Bồ-tát dùng những việc này để điều phục chúng sinh.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì mười việc mà thị hiện tu khổ hạnh. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì giúp những chúng sinh hiểu kém được thành tựu, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì nhổ bỏ tà kiến cho chúng sinh, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì khiến chúng sinh không tin nghiệp báo được thấy nghiệp báo, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì thuận theo phép tắc của thế giới tạp nhiễm (thế giới lẫn lộn ô nhiễm) vốn phải như vậy, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì tỏ ra có thể nhẫn chịu nhọc nhằn, siêng tu đạo, nên thị hiện tu khổ hạnh;
vì khiến chúng sinh ưa cầu pháp, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì những chúng sinh đắm vui dục lạc và vui chấp ngã, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì tỏ rõ Bồ-tát khởi hạnh thù thắng, cho đến đời sinh cuối cùng vẫn không bỏ sự siêng năng tinh tấn, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì khiến chúng sinh ưa pháp vắng lặng, tăng trưởng thiện căn, nên thị hiện tu khổ hạnh; vì các căn (căn cơ, khả năng tiếp nhận đạo) của trời và người đời chưa chín, phải đợi thời cho chín, nên thị hiện tu khổ hạnh. Đó là mười việc. Bồ-tát dùng phương tiện (cách khéo léo tùy cơ giáo hóa) này để điều phục hết thảy chúng sinh.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát đi đến đạo tràng có mười việc. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Khi đến đạo tràng, chiếu sáng hết thảy thế giới; khi đến đạo tràng, làm chấn động hết thảy thế giới; khi đến đạo tràng, hiện thân khắp hết thảy thế giới; khi đến đạo tràng, làm cho hết thảy Bồ-tát và hết thảy chúng sinh từng cùng tu hành ở đời trước tỉnh ngộ; khi đến đạo tràng, thị hiện mọi sự trang nghiêm của đạo tràng;
khi đến đạo tràng, tùy theo điều tâm chúng sinh mong muốn mà hiện thân với đủ thứ uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ đi đứng nằm ngồi trang nghiêm), cùng mọi sự trang nghiêm của cây bồ-đề (cây mà Phật ngồi dưới gốc để thành đạo); khi đến đạo tràng, thấy ngay trước mắt hết thảy Như Lai mười phương; khi đến đạo tràng, mỗi lúc nhấc chân, đặt chân đều thường vào tam-muội, từng niệm từng niệm thành Phật không hề gián đoạn;
khi đến đạo tràng, hết thảy trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, Đế Thích, Phạm Thiên, Hộ thế và hết thảy các vua, mỗi vị không biết vị kia, đều dâng lên đủ thứ phẩm vật cúng dường thượng diệu; khi đến đạo tràng, dùng trí không ngăn ngại quán khắp hết thảy chư Phật Như Lai ở hết thảy thế giới tu hạnh Bồ-tát mà thành chánh giác. Đó là mười việc. Bồ-tát dùng những việc này để giáo hóa chúng sinh.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng có mười việc. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Khi ngồi nơi đạo tràng, làm hết thảy thế giới chấn động đủ cách; khi ngồi nơi đạo tràng, chiếu sáng đồng đều hết thảy thế giới; khi ngồi nơi đạo tràng, diệt trừ mọi khổ của các ác thú (các nẻo xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); khi ngồi nơi đạo tràng, khiến hết thảy thế giới thành bằng kim cương; khi ngồi nơi đạo tràng, quán khắp tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa) của hết thảy chư Phật Như Lai;
khi ngồi nơi đạo tràng, tâm như hư không, không phân biệt gì; khi ngồi nơi đạo tràng, tùy chỗ thích hợp mà hiện thân với uy nghi; khi ngồi nơi đạo tràng, thuận theo mà an trụ nơi Kim cang tam-muội (định vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não); khi ngồi nơi đạo tràng, nhận lấy chỗ mầu nhiệm thanh tịnh được thần lực của hết thảy Như Lai giữ gìn; khi ngồi nơi đạo tràng, sức thiện căn của chính mình gia hộ được cho hết thảy chúng sinh. Đó là mười việc.
"Này Phật tử! Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, có mười việc kỳ đặc chưa từng có. Mười việc ấy là gì?
Này Phật tử! Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, hết thảy Như Lai ở thế giới mười phương đều hiện ra trước mặt, cùng giơ tay phải lên khen rằng: 'Lành thay, lành thay! Bậc Đạo sư vô thượng!' Đó là việc chưa từng có thứ nhất.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, hết thảy Như Lai đều hộ niệm (che chở, nghĩ đến), ban cho uy lực. Đó là việc chưa từng có thứ hai.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, các chúng Bồ-tát từng cùng tu hành ở đời trước đều đến vây quanh, dùng đủ thứ đồ trang nghiêm cung kính cúng dường. Đó là việc chưa từng có thứ ba.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, cỏ cây, rừng bụi và mọi vật vô tri ở hết thảy thế giới đều nghiêng mình, cúi bóng, hướng về đạo tràng. Đó là việc chưa từng có thứ tư.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vào tam-muội tên là Quán Sát Pháp Giới (pháp giới: toàn thể mọi pháp, mọi cảnh giới); sức tam-muội này có thể khiến mọi hạnh của Bồ-tát đều được viên mãn. Đó là việc chưa từng có thứ năm.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất) tên là Tối Thượng Ly Cấu Diệu Quang Hải Tạng (Kho Biển Ánh Sáng Mầu Nhiệm Lìa Nhơ Tối Thượng), có thể nhận lấy mưa pháp từ mây lớn của hết thảy chư Phật Như Lai. Đó là việc chưa từng có thứ sáu.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, dùng sức uy đức làm ra những đồ cúng dường thượng diệu, cúng dường chư Phật khắp hết thảy thế giới. Đó là việc chưa từng có thứ bảy.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, trụ nơi trí tối thắng, đều biết rõ ngay trước mắt căn cơ và tâm ý, hành vi của hết thảy chúng sinh. Đó là việc chưa từng có thứ tám.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, vào tam-muội tên là Thiện Giác; sức tam-muội này có thể khiến thân mình đầy khắp hết thảy thế giới trong ba đời và tận cõi hư không. Đó là việc chưa từng có thứ chín.
Khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng, được trí lớn không ngăn ngại, có ánh sáng lìa nhơ, khiến thân nghiệp của mình vào khắp ba đời. Đó là việc chưa từng có thứ mười. Này Phật tử! Đó là mười việc kỳ đặc chưa từng có khi Bồ-tát ma-ha-tát ngồi nơi đạo tràng.
"Này Phật tử! Khi ngồi nơi đạo tràng, Bồ-tát ma-ha-tát vì xét đến mười ý nghĩa mà thị hiện hàng phục ma (loài gây chướng ngại, phá hoại việc tu hành, đứng đầu là Ma vương). Mười ý nghĩa ấy là gì? Đó là:
Vì chúng sinh đời ô trọc ưa đánh nhau, muốn tỏ rõ sức uy đức của Bồ-tát, nên thị hiện hàng ma; vì trong trời và người đời có kẻ còn ôm lòng nghi, muốn dứt mối nghi của họ, nên thị hiện hàng ma; vì muốn giáo hóa, điều phục các quân ma, nên thị hiện hàng ma; vì muốn những trời, người ưa trận mạc đều đến xem, nhờ đó tâm được điều phục, nên thị hiện hàng ma; vì tỏ rõ uy lực của Bồ-tát ở đời không ai địch nổi, nên thị hiện hàng ma;
vì muốn khơi dậy sức dũng mãnh của hết thảy chúng sinh, nên thị hiện hàng ma; vì thương xót chúng sinh ở đời mạt thế (thời cuối, khi chánh pháp suy tàn), nên thị hiện hàng ma; vì muốn tỏ rõ rằng đến tận đạo tràng vẫn còn quân ma đến quấy nhiễu, sau đó mới vượt khỏi cảnh giới ma, nên thị hiện hàng ma; vì tỏ rõ tác dụng của phiền não và nghiệp là yếu ớt, còn thế lực của thiện căn đại từ thì mạnh mẽ, nên thị hiện hàng ma; vì muốn thuận theo phép tắc thường làm của thế giới ô trọc xấu ác, nên thị hiện hàng ma. Đó là mười ý nghĩa.
"Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát có mười điều thành tựu sức Như Lai. Mười điều ấy là gì? Đó là:
Vì vượt qua hết thảy ma, phiền não và nghiệp, nên thành tựu sức Như Lai; vì đầy đủ hết thảy hạnh Bồ-tát, dạo chơi tự tại trong hết thảy cửa tam-muội của Bồ-tát, nên thành tựu sức Như Lai; vì đầy đủ hết thảy thiền định (sự tu tập lắng tâm, chuyên chú) rộng lớn của Bồ-tát, nên thành tựu sức Như Lai; vì viên mãn hết thảy pháp trợ đạo trong sạch (các pháp lành hỗ trợ con đường giác ngộ), nên thành tựu sức Như Lai; vì được ánh sáng trí tuệ về hết thảy pháp, khéo suy nghĩ phân biệt, nên thành tựu sức Như Lai;
vì thân trùm khắp hết thảy thế giới, nên thành tựu sức Như Lai; vì lời nói phát ra đều tương hợp với tâm của hết thảy chúng sinh, nên thành tựu sức Như Lai; vì dùng thần lực gia trì (che chở, ban sức) được cho tất cả, nên thành tựu sức Như Lai; vì thân, lời, ý nghiệp ngang bằng không khác chư Phật ba đời, trong một niệm (khoảnh khắc một ý nghĩ, cực ngắn) thấu rõ pháp ba đời, nên thành tựu sức Như Lai;
vì được tam-muội Thiện Giác Trí, đủ mười lực của Như Lai — tức là từ trí lực biết rõ điều gì có thể xảy ra và điều gì không thể xảy ra, cho đến trí lực biết rằng mọi lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm) đã dứt sạch — nên thành tựu sức Như Lai. Đó là mười điều. Nếu các Bồ-tát đủ mười sức này, thì gọi là Như Lai, Ứng (Ứng Cúng: bậc đáng được cúng dường), Chánh Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chánh, trọn khắp).
"Này Phật tử! Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển đại pháp luân có mười việc. Mười việc ấy là gì?
Một là đầy đủ trí tứ vô úy (bốn điều không sợ của Phật: tự biết đã giác ngộ hết, đã dứt hết lậu, đã nói rõ các pháp chướng đạo, đã nói rõ con đường thoát khổ) thanh tịnh; hai là phát ra âm thanh thuận theo tứ biện (bốn tài biện thuyết không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, về sự ứng đối khéo léo); ba là khéo mở bày tướng của tứ chân đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ); bốn là thuận theo sự giải thoát không ngăn ngại của chư Phật; năm là có thể khiến tâm chúng sinh đều tin tưởng trong sạch;
sáu là mọi lời nói ra đều không uổng phí, nhổ được mũi tên độc của mọi khổ đau nơi chúng sinh; bảy là được sức nguyện đại bi gia trì; tám là âm thanh phát ra trùm khắp hết thảy thế giới mười phương; chín là thuyết pháp suốt a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm được; kiếp là khoảng thời gian cực dài) không dứt;
mười là tùy pháp đã nói đều có thể làm phát sinh các pháp như căn (năm căn: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ), lực (năm sức mạnh tương ứng), giác (bảy giác chi), đạo (tám chánh đạo), thiền định, giải thoát, tam-muội. Này Phật tử! Chư Phật Như Lai chuyển pháp luân có vô lượng việc như thế.
"Này Phật tử! Khi Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác chuyển pháp luân, vì mười việc mà gieo pháp trong sạch vào tâm chúng sinh, không ai bị bỏ qua uổng phí. Mười việc ấy là gì? Đó là:
Vì sức nguyện đời quá khứ; vì được đại bi giữ gìn; vì không bỏ chúng sinh; vì trí tuệ tự tại, tùy chỗ họ ưa mà thuyết pháp; vì nhất định đúng thời, chưa từng lỡ; vì tùy chỗ thích hợp, không nói càn; vì có trí biết ba đời, biết rõ khéo léo; vì thân tối thắng, không ai sánh bằng; vì lời nói tự tại, không ai lường được; vì trí tuệ tự tại, hễ nói ra điều gì đều khiến người khai ngộ. Đó là mười việc.
"Này Phật tử! Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác làm xong việc Phật, vì xét đến mười ý nghĩa mà thị hiện bát-niết-bàn. Mười ý nghĩa ấy là gì? Đó là:
Vì chỉ rõ hết thảy hành (mọi pháp do nhân duyên tạo tác) thật là vô thường; vì chỉ rõ hết thảy pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt) không phải là an ổn; vì chỉ rõ đại niết-bàn là chỗ an ổn, không có sợ hãi; vì trời và người ưa đắm sắc thân (thân xác vật chất), nên hiện cho thấy sắc thân là pháp vô thường, khiến họ nguyện trụ nơi pháp thân thanh tịnh; vì chỉ rõ sức vô thường không thể xoay chuyển được;
vì chỉ rõ hết thảy pháp hữu vi không trụ theo ý muốn, không tự tại; vì chỉ rõ hết thảy tam hữu (ba cõi hiện hữu: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) đều như huyễn hóa, không bền chắc; vì chỉ rõ tánh niết-bàn rốt ráo bền chắc, không thể phá hoại; vì chỉ rõ hết thảy pháp không sinh, không khởi, mà vẫn có tướng tụ hợp và tan hoại.
Này Phật tử! Chư Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) làm xong việc Phật, đã mãn sở nguyện, đã chuyển pháp luân, những ai đáng được hóa độ đều đã hóa độ, các Bồ-tát đáng nhận tôn hiệu đều đã được thọ ký (lời Phật báo trước về việc sẽ thành Phật trong tương lai), thì theo phép phải vào đại bát-niết-bàn không biến đổi. Này Phật tử! Đó là Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác vì xét mười ý nghĩa mà thị hiện bát-niết-bàn.
"Này Phật tử! Pháp môn này tên là Hạnh Rộng Lớn Thanh Tịnh Của Bồ-tát. Vô lượng chư Phật cùng tuyên nói, có thể khiến người trí hiểu rõ vô lượng nghĩa, đều sinh vui mừng, khiến đại nguyện, đại hạnh của hết thảy Bồ-tát đều được nối tiếp không dứt.
Này Phật tử! Nếu có chúng sinh được nghe pháp này, nghe rồi tin hiểu, hiểu rồi tu hành, thì nhất định mau thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ vô thượng, chân chánh và trọn khắp của Phật). Vì sao? Vì tu hành đúng như lời dạy. Này Phật tử! Nếu các Bồ-tát không tu hành đúng như lời dạy, nên biết người ấy lìa xa hẳn bồ-đề của Phật; vì vậy Bồ-tát phải tu hành đúng như lời dạy.
Này Phật tử! Phẩm pháp môn Ly Thế Gian này, là đóa hoa nghĩa quyết định về chỗ tu hạnh công đức của hết thảy Bồ-tát, vào khắp hết thảy pháp, sinh khắp hết thảy trí, vượt các thế gian, lìa đạo nhị thừa (hai cỗ xe: Thanh văn và Duyên giác, những người tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), không chung với hết thảy chúng sinh, đều có thể soi rõ hết thảy pháp môn, làm tăng trưởng thiện căn xuất thế (vượt ra khỏi thế gian) của chúng sinh.
Pháp môn này nên tôn trọng, nên lắng nghe nhận lấy, nên tụng đọc giữ gìn, nên suy ngẫm, nên mong cầu ưa thích, nên tu hành. Nếu làm được như vậy, nên biết người ấy mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Khi nói phẩm này, nhờ thần lực của Phật, và vì phép tắc của pháp môn này vốn như vậy, nên vô lượng vô biên a-tăng-kỳ thế giới ở mười phương đều chấn động mạnh, ánh sáng lớn chiếu khắp.
Bấy giờ, chư Phật mười phương đều hiện ra trước Bồ-tát Phổ Hiền (vị Bồ-tát tiêu biểu cho đại hạnh, người nói phẩm này), khen rằng: "Lành thay, lành thay! Này Phật tử! Ông đã nói được phẩm pháp môn xuất thế gian này, là đóa hoa nghĩa quyết định về chỗ tu hạnh công đức của các Bồ-tát ma-ha-tát, vào khắp hết thảy Phật pháp.
Này Phật tử! Ông đã khéo học pháp này, khéo nói pháp này. Ông dùng uy lực giữ gìn pháp này, chúng ta là chư Phật đều tùy hỷ (vui theo việc lành của người khác). Như chúng ta là chư Phật tùy hỷ với ông, hết thảy chư Phật cũng đều như vậy. Này Phật tử! Chúng ta là chư Phật đều đồng lòng giữ gìn kinh này, khiến các chúng Bồ-tát hiện tại và vị lai chưa từng được nghe đều sẽ được nghe."
Bấy giờ, Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền nương thần lực của Phật, quán sát hết thảy đại chúng mười phương cho đến khắp pháp giới, rồi nói kệ (bài thơ tán tụng) rằng:
"Trong vô lượng kiếp tu khổ hạnh, sinh ra từ chánh pháp của vô lượng Phật,
khiến vô lượng chúng sinh an trụ nơi bồ-đề (giác ngộ); hạnh không ai sánh ấy, xin hãy nghe tôi nói.
Cúng dường vô lượng Phật mà buông bỏ chấp trước, độ rộng quần sinh mà không khởi ý tưởng là mình độ,
cầu công đức Phật mà tâm không nương tựa; hạnh thù thắng mầu nhiệm ấy, nay tôi sẽ nói.
Lìa ma, phiền não và nghiệp trong tam giới, đủ công đức của bậc thánh, hạnh tối thắng,
diệt hết si mê lầm lạc, tâm vắng lặng; nay tôi nói con đường các vị ấy đi.
Lìa hẳn mọi dối trá huyễn hoặc của thế gian, mà thị hiện đủ thứ biến hóa cho chúng sinh,
hiện tâm sinh, trụ, diệt và mọi việc; tôi nói những điều các vị ấy làm được, khiến mọi người vui mừng.
Thấy chúng sinh bị sinh, già, chết, phiền não, lo âu, tai họa trói buộc bức bách,
muốn cho họ giải thoát, dạy họ phát tâm; hạnh công đức ấy nên lắng nghe nhận lấy.
Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, từ (ban vui), bi (cứu khổ), hỷ (vui theo điều lành), xả (buông bỏ, không thiên vị)…
trong trăm nghìn vạn kiếp thường tu hành; công đức của người ấy, các ngài nên lắng nghe.
Nghìn vạn ức kiếp cầu bồ-đề, thân mạng mình có đều không tiếc,
nguyện làm lợi quần sinh, chẳng vì bản thân; hạnh thương xót ấy nay tôi sẽ nói.
Vô lượng ức kiếp diễn nói đức của các vị, cũng như một giọt nước trong biển cả, chưa đáng gọi là phần nhỏ (?);
công đức không gì sánh, không thể ví dụ; nhờ uy thần của Phật, nay tôi lược nói.
Tâm các vị không cao không thấp, cầu đạo không chán mỏi,
khiến khắp các chúng sinh an trụ nơi điều lành, tăng thêm pháp trong sạch.
Trí tuệ làm lợi ích khắp nơi, như cây, như sông suối,
cũng như mặt đất, là chỗ nương tựa của muôn loài.
Bồ-tát như hoa sen: lòng từ là rễ, sự an ổn là thân cây,
trí tuệ là các nhụy hoa, giới hạnh là hương thơm trong sạch.
Phật phóng ánh sáng của pháp, khiến hoa ấy nở bung,
không dính nước hữu vi, ai thấy cũng vui mừng.
Cây pháp mầu của Bồ-tát mọc trên đất tâm ngay thẳng:
lòng tin là hạt giống, từ bi là rễ, trí tuệ làm thân,
phương tiện làm cành nhánh, năm độ (năm ba-la-mật — pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định) làm tán lá rậm rạp,
định là lá, thần thông (năng lực siêu phàm do tu định mà có) là hoa, nhất thiết trí là quả.
Sức tối thượng là dây leo, rủ bóng che khắp tam giới.
Bồ-tát là sư tử chúa, lấy pháp trắng trong làm thân,
tứ đế làm chân, chánh niệm làm cổ,
lòng từ là mắt, trí tuệ là đầu, đỉnh đầu buộc dải lụa giải thoát,
trong hang vắng của chân lý tối thượng, gầm tiếng pháp làm các ma kinh sợ.
Bồ-tát làm người dẫn đầu đoàn buôn, thấy khắp các quần sinh
ở giữa đồng hoang sinh tử, chốn hiểm ác của phiền não,
bị giặc ma bắt giữ, mù vì si mê mà lạc mất đường chánh,
liền chỉ cho con đường ngay thẳng, đưa vào thành không sợ hãi.
Bồ-tát thấy chúng sinh mắc bệnh phiền não tam độc (ba thứ độc: tham, giận, si mê),
đủ thứ khổ não, suốt đêm dài sinh tử bị nung nấu bức bách;
vì họ mà phát tâm đại bi, nói rộng các cửa đối trị (pháp dùng để chữa trị, khắc phục từng loại phiền não),
đủ tám vạn bốn nghìn thứ, diệt trừ mọi khổ hoạn.
Bồ-tát làm pháp vương (vua của chánh pháp), dùng chánh đạo giáo hóa chúng sinh,
khiến họ xa ác tu thiện, chuyên cầu công đức Phật;
ở chỗ hết thảy chư Phật, được làm lễ quán đảnh và trao lời thọ ký tôn quý,
bố thí rộng của báu của các bậc thánh, là châu báu bồ-đề phần (các phần pháp giúp đạt giác ngộ, gồm ba mươi bảy phẩm trợ đạo).
Bồ-tát chuyển pháp luân như Phật đã chuyển:
giới là trục bánh xe, tam-muội là vành xe, trí là đồ trang sức, tuệ là lưỡi gươm,
đã phá giặc phiền não, lại diệt sạch kẻ thù là các ma,
hết thảy ngoại đạo (các đạo ngoài Phật pháp) thấy đó đều tan chạy.
Biển trí tuệ của Bồ-tát sâu rộng không bờ bến,
vị chánh pháp đầy tràn, báu giác phần (các yếu tố đưa tới giác ngộ) đầy ắp,
tâm lớn không bờ, nhất thiết trí là thủy triều,
chúng sinh không thể lường, nói ra không thể hết.
Bồ-tát là núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), vượt cao khỏi thế gian,
thần thông và tam-muội là đỉnh núi, tâm lớn an định không lay;
nếu ai gần gũi, liền cùng một màu trí tuệ với Ngài,
vượt xa mọi cảnh giới, không gì là không thấy.
Bồ-tát như kim cương, quyết chí cầu nhất thiết trí,
lòng tin và khổ hạnh bền chắc không thể lay;
tâm không sợ hãi, làm lợi ích quần sinh,
các ma và phiền não, hết thảy đều bị dẹp tan.
Đại từ bi của Bồ-tát ví như mây dày nặng:
tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy sự sinh tử của chúng sinh, biết lậu hoặc đã dứt sạch) phát ra ánh chớp, thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) vang tiếng sấm,
dùng khắp bốn tài biện thuyết, mưa xuống nước tám công đức (nước có tám đức: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, uống không hại cổ, không hại bụng),
thấm nhuần tất cả, khiến dứt cơn nóng phiền não.
Bồ-tát là thành chánh pháp: bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thực tướng các pháp) làm tường,
tàm quý (biết hổ thẹn với mình và với người) làm hào sâu, trí tuệ làm lầu canh chống giặc,
mở rộng cửa giải thoát, chánh niệm luôn canh giữ,
tứ đế là đường cái thênh thang của vua, lục thông (sáu thần thông) là binh khí tập hợp,
lại dựng cờ pháp lớn, bao quanh khắp bên dưới;
các chúng ma trong tam hữu, không ai vào được.
Bồ-tát là chim ca-lâu-la: như ý (thần thông đi lại biến hóa tùy ý) làm chân vững,
phương tiện là đôi cánh dũng mãnh, từ bi là đôi mắt sáng trong,
đậu trên cây nhất thiết trí, nhìn xuống biển lớn tam hữu,
chộp lấy trời, người, rồng, đặt lên bờ niết-bàn.
Bồ-tát là mặt trời chánh pháp, xuất hiện nơi thế gian:
giới hạnh là vầng tròn đầy, thần túc là bước đi mau chóng,
chiếu bằng ánh sáng trí tuệ, làm lớn các cây thuốc căn và lực,
diệt bóng tối phiền não, làm cạn biển ái dục.
Bồ-tát là mặt trăng ánh sáng trí, lấy pháp giới làm vầng trăng,
đi trong tất cánh không (cái không rốt ráo, tuyệt đối), thế gian không ai không thấy;
trong tâm thức của tam giới, tùy thời mà có tròn khuyết;
giữa các vì sao nhị thừa, không ai sánh kịp.
Bồ-tát là đại pháp vương, công đức trang nghiêm thân,
tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của bậc thánh) đều đầy đủ, trời người đều chiêm ngưỡng,
phương tiện là đôi mắt trong sạch, trí tuệ là chày kim cương (pháp khí cứng chắc, phá tan mọi thứ),
đối với pháp được tự tại, dùng đạo giáo hóa quần sinh.
Bồ-tát là Đại Phạm vương, tự tại vượt khỏi tam hữu,
nghiệp và hoặc (mê lầm) đều đã dứt, từ và xả không gì không đủ,
khắp nơi hiện thân, dùng tiếng pháp khai ngộ,
ở trong ba cõi ấy, nhổ gốc rễ tà kiến.
Bồ-tát là trời Tự Tại, vượt qua đất sinh tử,
cảnh giới thường thanh tịnh, trí tuệ không thoái lui,
dứt con đường hạ thừa (cỗ xe thấp, tức lối tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), nhận các pháp quán đảnh,
đầy đủ công đức trí tuệ, danh tiếng không đâu không nghe.
Tâm trí tuệ của Bồ-tát trong sạch như hư không,
không có tự tánh, không chỗ nương, hết thảy đều không thể nắm bắt,
có sức đại tự tại, làm nên được việc thế gian,
tự mình đủ hạnh thanh tịnh, khiến chúng sinh cũng như vậy.
Bồ-tát là đất phương tiện, làm lợi ích các chúng sinh;
Bồ-tát là nước từ bi, gột rửa các phiền não;
Bồ-tát là lửa trí tuệ, đốt củi hoặc và tập khí (thói quen phiền não còn sót lại);
Bồ-tát là gió vô trụ (không dừng, không bám víu vào đâu), đi khắp hư không tam hữu.
Bồ-tát như châu báu, cứu được cảnh nghèo khốn;
Bồ-tát như kim cương, phá được kiến chấp điên đảo;
Bồ-tát như anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức), trang nghiêm thân trong tam hữu;
Bồ-tát như ngọc ma-ni (ngọc báu như ý, mong gì được nấy), tăng trưởng hết thảy hạnh.
Đức của Bồ-tát như hoa, thường nở ra bồ-đề phần;
nguyện của Bồ-tát như tràng hoa, luôn buộc trên đầu chúng sinh.
Bồ-tát có hương giới thanh tịnh, giữ vững không thiếu sót, không vi phạm;
Bồ-tát có hương xoa là trí, xông khắp tam giới.
Sức Bồ-tát như màn trướng, che được bụi phiền não;
trí Bồ-tát như cờ phướn, phá được giặc ngã mạn (thói kiêu căng vì chấp có cái tôi).
Diệu hạnh làm lụa màu, trang nghiêm trí tuệ,
tàm quý làm áo mặc, che khắp quần sinh.
Bồ-tát là cỗ xe không ngăn ngại, sửa soạn xe ấy mà ra khỏi tam giới;
Bồ-tát là voi sức mạnh lớn, tâm đã khéo điều phục;
Bồ-tát là ngựa thần túc, phi nhanh vượt khỏi các cõi hữu;
Bồ-tát là rồng thuyết pháp, mưa khắp lòng chúng sinh;
Bồ-tát là hoa ưu-đàm (loài hoa tương truyền ba nghìn năm mới nở một lần, ví điều hiếm có), thế gian khó gặp;
Bồ-tát là vị tướng đại dũng, các ma đều hàng phục;
Bồ-tát chuyển pháp luân, như Phật đã chuyển;
Bồ-tát là đèn phá tối, chúng sinh thấy chánh đạo;
Bồ-tát là dòng sông công đức, luôn thuận chánh đạo mà chảy;
Bồ-tát là cây cầu tinh tấn, đưa rộng các loài qua sông.
Trí lớn cùng thệ nguyện rộng, cùng làm chiếc thuyền bền chắc,
đón dắt các chúng sinh, đặt lên bờ bồ-đề.
Bồ-tát là khu vườn dạo chơi, thật sự làm vui chúng sinh;
Bồ-tát là hoa giải thoát, trang nghiêm cung điện trí tuệ;
Bồ-tát như thuốc hay, diệt trừ bệnh phiền não;
Bồ-tát như núi Tuyết (Tuyết Sơn, tức dãy Hy-mã-lạp-sơn, nơi mọc nhiều cây thuốc quý), sinh ra thuốc trí tuệ.
Bồ-tát ngang với Phật, giác ngộ quần sinh,
tâm Phật nào có gì khác, cũng dùng chánh giác giác ngộ thế gian.
Như Phật đã đến, Bồ-tát cũng đến như thế;
cũng như nhất thiết trí, dùng trí vào phổ môn (cửa pháp rộng khắp, bao trùm mọi pháp).
Bồ-tát khéo mở lối, dẫn dắt hết thảy quần sinh;
Bồ-tát tự nhiên giác ngộ cảnh giới nhất thiết trí.
Bồ-tát có sức vô lượng, thế gian không phá nổi;
Bồ-tát có trí không sợ hãi, biết chúng sinh và các pháp.
Hết thảy các thế gian, hình sắc mỗi thứ khác nhau,
âm thanh và tên gọi, đều phân biệt biết được.
Tuy lìa danh sắc (tâm và thân, tức phần tinh thần và phần vật chất làm nên chúng sinh), mà hiện đủ thứ hình tướng;
hết thảy chúng sinh không ai lường được đạo của Ngài.
Những công đức như thế, Bồ-tát đều thành tựu,
thấu rõ các tánh đều không có tánh, đối với có và không đều không chấp trước.
Nhất thiết trí như thế, vô tận, không chỗ nương,
nay tôi sẽ diễn nói, khiến chúng sinh vui mừng.
Tuy biết tướng các pháp như huyễn, đều không và vắng lặng,
mà do tâm bi nguyện cùng sức uy thần của Phật,
hiện thần thông biến hóa, vô lượng việc khác nhau;
những công đức như thế, các ông nên lắng nghe nhận lấy.
Một thân có thể thị hiện vô lượng thân sai khác,
không tâm, không cảnh giới, mà ứng khắp mọi chúng sinh.
Trong một âm thanh nói đủ hết thảy tiếng nói;
ngôn ngữ của chúng sinh, tùy từng loài đều nói được.
Lìa hẳn thân phiền não, mà hiện thân tự tại;
biết pháp không thể nói, mà vẫn nói đủ cách.
Tâm thường vắng lặng, trong sạch như hư không,
mà trang nghiêm khắp các cõi, thị hiện cho mọi chúng sinh.
Đối với thân không chấp trước, mà vẫn hiện được thân;
trong hết thảy thế gian, tùy chỗ thích hợp mà thọ sinh.
Tuy sinh ở mọi nơi, cũng chẳng trụ vào việc thọ sinh,
biết thân như hư không, tùy tâm hiện đủ thứ.
Thân Bồ-tát không bờ mé, hiện khắp mọi nơi,
thường cung kính cúng dường đấng Lưỡng Túc Tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật) tối thắng.
Hương, hoa, các kỹ nhạc, cờ phướn và lọng báu,
luôn đem tâm sâu sắc trong sạch cúng dường chư Phật.
Không rời một hội Phật, mà có mặt khắp chỗ chư Phật,
ở giữa đại chúng ấy, hỏi vặn và nghe nhận pháp.
Nghe pháp rồi vào tam-muội, mỗi tam-muội có vô lượng cửa,
ra khỏi định cũng như vậy, thị hiện không cùng tận.
Trí tuệ, phương tiện khéo léo, thấu rõ đời đều như huyễn,
mà hiện được trong thế gian vô biên pháp huyễn.
Thị hiện đủ thứ hình sắc, cũng hiện tâm và lời,
vào trong lưới các tưởng, mà vẫn luôn không chấp trước.
Hoặc hiện mới phát tâm, làm lợi ích thế gian;
hoặc hiện đã tu lâu, rộng lớn không bờ mé:
bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ,
tứ phạm trụ (bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả), tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục người: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) cùng hết thảy pháp tối thắng.
Hoặc hiện hạnh đã viên mãn, được nhẫn (sự an trụ vững vàng nơi chân lý không sinh không diệt), không còn phân biệt;
hoặc hiện nhất sinh hệ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), được chư Phật làm lễ quán đảnh.
Hoặc hiện tướng thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu chứng quả giải thoát), hoặc lại hiện duyên giác (người tự quán lý nhân duyên mà ngộ đạo),
khắp nơi nhập bát-niết-bàn, mà không bỏ hạnh bồ-đề.
Hoặc hiện làm Đế Thích, hoặc hiện làm Phạm vương,
hoặc có thiên nữ vây quanh, hoặc có lúc ngồi lặng một mình.
Hoặc hiện làm tỳ-kheo (người xuất gia thọ giới đầy đủ), vắng lặng điều phục tâm;
hoặc hiện làm vua tự tại, cai quản phép tắc thế gian.
Hoặc hiện làm cô gái giỏi kỹ nghệ, hoặc hiện tu khổ hạnh,
hoặc hiện hưởng ngũ dục (năm thứ dục lạc: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm), hoặc hiện vào các tầng thiền.
Hoặc hiện mới sinh ra, hoặc trẻ, hoặc già, hoặc chết.
Nếu có người suy lường, lòng nghi sẽ phát cuồng loạn.
Hoặc hiện ở cung trời, hoặc hiện mới giáng thần (từ cung trời giáng xuống đầu thai),
hoặc vào thai, hoặc ở thai, thành Phật, chuyển pháp luân.
Hoặc sinh ra, hoặc niết-bàn, hoặc hiện vào trường học,
hoặc ở giữa đám cung nữ, hoặc lìa đời tục tu thiền.
Hoặc ngồi dưới cây bồ-đề, tự nhiên thành chánh giác;
hoặc hiện chuyển pháp luân, hoặc hiện mới cầu đạo.
Hoặc hiện làm thân Phật, ngồi yên trong vô lượng cõi;
hoặc tu đạo bất thoái (không thối lui), gom góp hành trang của bồ-đề.
Vào sâu vô số kiếp, đều đã đến bỉ ngạn (bờ bên kia, tức giác ngộ, giải thoát);
vô lượng kiếp là một niệm, một niệm là vô lượng kiếp.
Hết thảy kiếp chẳng phải kiếp, vì đời mà thị hiện kiếp,
không đến, không gom chứa, mà thành tựu mọi việc của các kiếp.
Trong một hạt bụi nhỏ, thấy khắp hết thảy Phật;
mười phương mọi chỗ, không chỗ nào không có.
Cõi nước, chúng sinh và pháp, đều lần lượt thấy cả;
trải qua vô lượng số kiếp, rốt cuộc không thể hết.
Bồ-tát biết chúng sinh rộng lớn không bờ;
một thân chúng sinh kia do vô lượng nhân duyên mà khởi.
Như biết một là vô lượng, hết thảy cũng như vậy;
tùy chỗ mình thông đạt, dạy những người chưa học.
Biết hết căn cơ của chúng sinh, thượng, trung, hạ khác nhau;
cũng biết căn cơ chuyển đổi, ai nên hóa độ, ai chưa nên hóa độ;
một căn và hết thảy căn, nhờ sức nhân duyên xoay vần,
vi tế mỗi thứ khác nhau, thứ lớp không lầm loạn.
Lại biết ý muốn và sự hiểu của họ, cùng hết thảy tập khí phiền não;
cũng biết mọi hoạt động của tâm trong quá khứ, vị lai, hiện tại.
Thấu rõ hết thảy hành, không đến cũng không đi;
đã biết hành của họ, liền vì họ nói pháp vô thượng.
Hạnh tạp nhiễm và thanh tịnh, đủ loại đều biết rõ,
trong một niệm được bồ-đề, thành tựu nhất thiết trí.
Trụ nơi tâm trí tuệ rốt ráo, không thể nghĩ bàn của Phật,
trong một niệm đều biết được hạnh của hết thảy chúng sinh.
Trí thần thông của Bồ-tát, công lực đã tự tại,
có thể trong một niệm đi đến vô biên cõi.
Đi mau như thế, suốt vô số kiếp,
không chỗ nào không khắp, mà chẳng động đến một phần đầu sợi lông.
Ví như nhà ảo thuật hiện ra đủ thứ hình sắc,
tìm trong trò huyễn ấy, không có sắc, cũng chẳng phải không sắc.
Bồ-tát cũng như thế, dùng huyễn thuật của trí phương tiện,
hiện ra đủ thứ, đầy khắp thế gian.
Ví như mặt trời, mặt trăng trong sáng, sáng rực giữa hư không,
bóng hiện trong mọi dòng nước, mà không bị nước làm lẫn đục.
Pháp luân thanh tịnh của Bồ-tát, nên biết cũng như thế,
hiện trong nước tâm của thế gian, mà không bị đời làm lẫn đục.
Như người trong giấc ngủ mơ, làm ra đủ thứ việc,
tuy trải qua ức nghìn năm, mà một đêm vẫn chưa hết.
Bồ-tát trụ nơi pháp tánh (bản tánh chân thật của mọi pháp), thị hiện hết thảy việc,
vô lượng kiếp còn có lúc cùng tận, chứ trí trong một niệm thì vô tận.
Ví như trong hang núi và giữa cung điện,
đủ thứ tiếng đều vang dội lại, mà thật không hề phân biệt.
Bồ-tát trụ nơi pháp tánh, dùng trí tự tại,
phát rộng tiếng nói theo từng loài, cũng không hề phân biệt.
Như có người thấy dương diệm (ảo ảnh hơi nóng bốc lên giữa trưa nắng), tưởng đó là nước,
chạy theo mà không uống được, càng lúc càng thêm khát.
Tâm phiền não của chúng sinh, nên biết cũng như vậy;
Bồ-tát khởi lòng thương xót, cứu họ ra khỏi.
Quán sắc (thân thể vật chất) như đám bọt tụ, thọ (cảm giác) như bong bóng trên mặt nước,
tưởng (tri giác, hình dung) như ảo ảnh lúc trời nóng, các hành (ý chí và các hoạt động tạo tác của tâm) như cây chuối (thân rỗng, bóc mãi không có lõi).
Tâm thức (sự nhận biết) giống như trò huyễn, hiện ra đủ thứ việc;
biết các uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) như thế, người trí không chấp trước.
Các xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) đều không và vắng lặng, như máy móc chuyển động;
các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu thức) bản tánh vốn lìa hẳn, chỉ hiện ra giả dối ở thế gian.
Bồ-tát trụ nơi chân thật, nơi đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) vắng lặng,
đủ cách tuyên nói rộng rãi, mà tâm không chỗ nương.
Không đến cũng không đi, cũng lại không có trụ,
phiền não, nghiệp và khổ làm nhân cho nhau, ba thứ ấy luôn trôi lăn xoay vòng.
Duyên khởi (mọi pháp do nhân duyên mà sinh) chẳng phải có, chẳng phải không, chẳng thật cũng chẳng hư,
như thế mà vào trung đạo (con đường giữa, lìa hai cực đoan), nói ra mà không chấp trước.
Có thể trong một niệm hiện khắp tâm ba đời,
hết thảy đủ thứ việc ở cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc.
Thuận theo ba luật nghi (ba nhóm giới: giữ giới ngăn ác, làm mọi điều lành, làm lợi ích chúng sinh), diễn nói ba giải thoát (ba cửa giải thoát: không, không tướng, không mong cầu),
dựng lập đạo ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát), thành tựu nhất thiết trí.
Thấu rõ điều có thể và không thể xảy ra, các nghiệp và các căn,
các giới (tánh cách, khuynh hướng khác nhau của chúng sinh), sự hiểu biết ưa thích, cùng thiền định, và con đường đi đến mọi nơi,
nhớ biết đời trước, thiên nhãn (mắt trời, thấy khắp xa gần), diệt trừ hết thảy hoặc,
biết mười lực của Phật, mà chưa thể thành tựu.
Thấu rõ các pháp là không, mà thường cầu diệu pháp,
không hợp với phiền não, mà cũng không dứt hết lậu.
Biết rộng con đường ra khỏi sinh tử, mà dùng để độ chúng sinh,
nơi đó được không sợ hãi, không bỏ việc tu các hạnh.
Không lầm lỗi, không trái đạo, cũng không mất chánh niệm,
tinh tấn, ý muốn cầu pháp, tam-muội, tuệ quán chiếu không giảm sút.
Ba nhóm nghiệp thân, lời, ý (?) đều thanh tịnh, ba đời đều thấu rõ,
đại từ thương chúng sinh, hết thảy không chướng ngại.
Do vào pháp môn này mà thành được hạnh như thế,
tôi nói một phần nhỏ nghĩa công đức trang nghiêm ấy.
Dù hết vô số kiếp, nói hạnh ấy cũng không cùng,
nay tôi nói phần nhỏ, như một hạt bụi của mặt đất.
Nương trí Phật mà trụ, khởi lên ý tưởng kỳ đặc,
tu hành hạnh tối thắng, đầy đủ đại từ bi.
Siêng năng, tự mình an ổn, giáo hóa các hàm thức (loài có tâm thức, tức chúng sinh),
an trụ trong giới thanh tịnh, đủ các hạnh được thọ ký.
Vào được công đức Phật, hạnh chúng sinh và cõi nước,
kiếp và đời cũng đều biết, không có ý nghĩ mỏi mệt chán nản.
Trí sai biệt, tổng trì (đà-la-ni, năng lực ghi nhớ giữ gìn mọi pháp), thông đạt nghĩa chân thật,
suy nghĩ, nói năng không gì sánh, vắng lặng như bậc Đẳng Chánh Giác.
Phát tâm Phổ Hiền, và tu hạnh nguyện của Ngài,
nhờ sức nhân duyên từ bi, hướng về đạo với ý thanh tịnh.
Tu hành ba-la-mật, rốt ráo thuận theo trí giác ngộ,
chứng biết, sức mạnh, tự tại, thành vô thượng bồ-đề.
Thành tựu trí bình đẳng, diễn nói pháp tối thắng,
giữ gìn được, đủ tài biện thuyết mầu nhiệm, đạt đến ngôi pháp vương.
Xa lìa mọi chấp trước, diễn nói tâm bình đẳng,
phát sinh trí tuệ, biến hóa, được bồ-đề.
Gìn giữ suốt hết thảy kiếp, người trí rất vui mừng an ủi,
vào sâu và nương tựa, không sợ, không nghi.
Thấu rõ điều không thể nghĩ bàn, kín đáo khéo léo, phân biệt giỏi,
khéo vào các tam-muội, thấy khắp cảnh giới trí tuệ.
Rốt ráo các giải thoát, dạo chơi trong các thần thông và tam minh,
các trói buộc đều lìa hẳn, vườn rừng là chỗ thong dong dạo chơi.
Pháp trắng trong làm cung điện, các hạnh đáng vui thích,
hiện vô lượng trang nghiêm, mà đối với đời tâm không động.
Tâm sâu khéo quán sát, tài biện thuyết mầu nhiệm khéo giảng giải,
ấn bồ-đề (dấu ấn xác chứng giác ngộ) thanh tịnh, ánh sáng trí chiếu tất cả.
Chỗ trụ không gì sánh, tâm không thấp kém,
lập chí như núi lớn, gieo đức như biển sâu.
Như châu báu an trụ nơi pháp, mặc giáp tâm thệ nguyện,
phát khởi việc lớn, rốt cuộc không gì phá nổi.
Được thọ ký bồ-đề, an trụ tâm rộng lớn,
kho bí mật không cùng tận, giác ngộ hết thảy pháp.
Trí thế gian đều tự tại, diệu dụng không chướng ngại,
chúng sinh, hết thảy cõi, cùng đủ thứ pháp,
thân, nguyện và cảnh giới, trí tuệ, thần thông v.v.,
thị hiện nơi thế gian vô lượng trăm nghìn ức.
Dạo chơi và cảnh giới, tự tại không ai chế ngự,
sức mạnh, không sợ hãi, pháp bất cộng (những pháp chỉ Phật mới có, không chung với ai), hết thảy nghiệp đều trang nghiêm.
Các thân và thân nghiệp, lời nói và lời đã tu thanh tịnh,
vì được giữ gìn, nên làm nên mười thứ việc.
Tâm Bồ-tát, sự phát tâm, cùng tâm trùm khắp,
các căn không tán động, được căn tối thắng.
Tâm sâu, tâm tăng thượng, xa lìa nịnh hót dối trá;
đủ thứ hiểu biết quyết định, vào khắp thế gian.
Bỏ tập khí phiền não kia, giữ lấy đạo tối thắng này,
khéo tu cho viên mãn, đạt thành nhất thiết trí.
Lìa thoái lui, vào chánh vị (địa vị vững chắc của Bồ-tát, không còn rơi trở lại phàm phu), quyết định chứng tịch diệt (niết-bàn vắng lặng),
sinh ra đạo Phật pháp, thành tựu danh hiệu công đức.
Đạo và vô lượng đạo, cho đến đạo trang nghiêm,
thứ lớp khéo an trụ, mà đều không chấp trước.
Tay chân và tạng bụng, lấy kim cương làm tim,
khoác giáp từ bi, đủ các khí giới.
Trí là đầu, sáng suốt là mắt, hạnh bồ-đề là tai,
giới thanh tịnh là mũi, diệt tối tăm không chướng ngại.
Tài biện thuyết làm lưỡi, thân không chỗ nào không đến;
trí tối thắng làm tâm, đi đứng đều tu các nghiệp.
Ngồi ở đạo tràng như sư tử, nằm theo hạnh thanh tịnh của Phạm thiên (?), lấy hư không làm chỗ ở,
chỗ đi và chỗ quán sát, chiếu khắp cảnh giới Như Lai.
Quán khắp hạnh chúng sinh, vươn mình mạnh mẽ và gầm vang,
lìa tham mà bố thí trong sạch, bỏ kiêu mạn mà giữ giới trong sạch,
không giận, thường nhẫn nhục, không lười, luôn tinh tấn,
thiền định được tự tại, trí tuệ không vướng chỗ nào,
từ thì cứu giúp, bi không mỏi mệt, hỷ nơi pháp, xả bỏ phiền não;
ở trong các cảnh giới, biết nghĩa cũng biết pháp.
Phước đức đều thành mãn, trí tuệ như gươm sắc,
chiếu khắp, ưa học nhiều, hiểu rõ và hướng về pháp.
Biết ma và đạo của ma, thệ nguyện đều lìa bỏ;
thấy Phật và việc Phật, phát tâm đều thu nhận,
lìa kiêu mạn, tu trí tuệ, không bị sức ma nắm giữ;
được Phật giữ gìn, cũng được pháp giữ gìn.
Hiện ở trời Đâu-suất, lại hiện mệnh chung ở đó;
thị hiện ở thai mẹ, cũng hiện cảnh giới vi tế.
Hiện sinh ra và mỉm cười, cũng hiện đi bảy bước;
thị hiện học các nghề kỹ thuật, cũng thị hiện ở trong thâm cung.
Xuất gia tu khổ hạnh, đi đến đạo tràng,
ngồi ngay ngắn phóng ánh sáng, giác ngộ quần sinh,
hàng ma, thành chánh giác, chuyển pháp luân vô thượng,
những gì thị hiện đều đã xong, vào nơi đại niết-bàn.
Các hạnh Bồ-tát ấy, tu tập vô lượng kiếp,
rộng lớn không bờ, nay tôi nói phần nhỏ.
Tuy khiến vô lượng chúng sinh an trụ nơi công đức Phật,
mà đối với chúng sinh và pháp, rốt ráo không chỗ nắm giữ.
Đầy đủ hạnh như thế, dạo chơi trong các thần thông:
đặt các cõi trên đầu sợi lông, trải qua ức nghìn kiếp;
bàn tay nâng vô lượng cõi, đi khắp nơi mà thân không mỏi,
trở về đặt lại chỗ cũ, chúng sinh không hay biết.
Bồ-tát đem hết thảy đủ loại cõi trang nghiêm,
đặt vào một lỗ chân lông, khiến đều thấy đúng như thật.
Lại dùng một lỗ chân lông thu chứa hết thảy biển,
biển lớn không thêm không bớt, chúng sinh không bị quấy hại.
Vô lượng núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh rìa mỗi thế giới), tay nắm bóp nát thành bụi,
mỗi hạt bụi đặt xuống một cõi, cho đến hết số bụi ấy.
Đem các cõi nhiều như số bụi ấy, lại nghiền thành bụi nữa;
số bụi như thế còn biết được, chứ trí Bồ-tát khó lường.
Trong một lỗ chân lông phóng ra vô lượng ánh sáng;
ánh sáng mặt trời, mặt trăng, sao, ánh lửa của ngọc ma-ni,
cùng ánh sáng chư thiên, hết thảy đều bị lấn mờ,
diệt khổ ở các ác đạo, vì chúng sinh nói pháp vô thượng.
Hết thảy các thế gian có đủ thứ tiếng khác nhau;
Bồ-tát dùng một âm thanh đều nói được tất cả.
Phân biệt rõ ràng, nói một cách quyết định hết thảy Phật pháp,
khiến khắp quần sinh nghe rồi rất vui mừng.
Hết thảy kiếp quá khứ, đặt vào vị lai và hiện tại;
kiếp vị lai và hiện tại, đặt ngược về đời quá khứ.
Thị hiện vô lượng cõi bị lửa thiêu, cùng lúc hình thành và tồn tại;
hết thảy các thế gian đều ở trong một lỗ chân lông.
Hết thảy Phật mười phương ở vị lai và hiện tại,
không vị nào không hiện ra rõ ràng trong thân.
Biết sâu pháp biến hóa, khéo ứng hợp tâm chúng sinh,
thị hiện đủ thứ thân, mà đều không chấp trước.
Hoặc hiện thân của hết thảy chúng sinh trong sáu nẻo (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục),
thân Phạm vương, Đế Thích, Hộ thế, thân chư thiên và loài người,
thân thanh văn, duyên giác, thân chư Phật Như Lai;
hoặc hiện thân Bồ-tát tu hành nhất thiết trí.
Khéo vào lưới các tưởng của chúng sinh bậc thấp, bậc vừa, bậc cao,
thị hiện thành bồ-đề cùng các cõi Phật.
Biết rõ các lưới tưởng, đối với tưởng được tự tại,
thị hiện tu hạnh Bồ-tát, hết thảy việc phương tiện.
Thị hiện những thần biến rộng lớn như thế;
những cảnh giới như thế, cả đời không ai biết được.
Tuy hiện mà không có gì được hiện, rốt ráo càng thêm tăng thượng,
thuận theo tâm chúng sinh, khiến họ đi con đường chân thật.
Thân, lời cùng với tâm, bình đẳng như hư không,
giới thanh tịnh làm hương xoa, các hạnh làm áo mặc,
lụa pháp trang sức búi tóc sạch, nhất thiết trí là ngọc ma-ni,
công đức không đâu không trọn, được quán đảnh lên ngôi vua.
Ba-la-mật làm bánh xe báu, các thần thông làm voi báu,
thần túc làm ngựa báu, trí tuệ làm ngọc sáng.
Diệu hạnh làm ngọc nữ, tứ nhiếp làm quan giữ kho,
phương tiện làm quan coi binh — Bồ-tát là Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp, có bảy báu: bánh xe, voi, ngựa, ngọc, ngọc nữ, quan giữ kho, quan coi binh).
Tam-muội làm thành quách, không và vắng lặng làm cung điện,
từ là áo giáp, trí tuệ là gươm, niệm là cung, sáng suốt là mũi tên sắc.
Giương cao lọng thần lực, dựng cao cờ trí tuệ,
sức nhẫn không lay động, thẳng tiến phá quân ma vương.
Tổng trì làm đất bằng, các hạnh làm nước sông,
trí trong sạch làm suối phun, tuệ mầu nhiệm làm rừng cây.
Không làm ao nước lắng trong, giác phần làm hoa sen búp,
thần lực tự trang nghiêm, tam-muội là thú vui thường ngày.
Suy tư làm cung nữ, cam lồ (nước thần bất tử, ví vị ngon của pháp) làm món ăn ngon,
vị giải thoát làm nước uống, dạo chơi trong ba thừa.
Các hạnh Bồ-tát này, vi diệu càng thêm tăng thượng,
tu hành vô lượng kiếp, tâm không biết chán đủ.
Cúng dường hết thảy Phật, trang nghiêm làm sạch hết thảy cõi,
khiến khắp hết thảy chúng sinh an trụ nơi nhất thiết trí.
Bụi nhỏ của hết thảy cõi, đều còn biết được số;
hết thảy cõi hư không, còn có thể lấy từng hạt cát mà đo lường (?);
tâm của hết thảy chúng sinh, từng niệm có thể đếm biết;
còn công đức của các Phật tử thì nói không thể hết.
Muốn đủ công đức này cùng các pháp thượng diệu,
muốn khiến chúng sinh lìa khổ, thường được an vui,
muốn khiến thân, lời, ý đều ngang bằng chư Phật,
thì hãy phát tâm kim cương, học hạnh công đức này."
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (kinh nói về Phật pháp rộng lớn, ví công hạnh như hoa trang nghiêm), quyển thứ năm mươi chín.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video