Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể mọi cảnh giới, mọi sự vật hiện tượng trong vũ trụ), phẩm thứ ba mươi chín, phần ba.
Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát (Bồ-tát là người tu hạnh giác ngộ, nguyện tự mình thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh; Văn-thù-sư-lợi là vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ) đã khuyên các tỳ-kheo (tu sĩ nam xuất gia đã nhận đủ giới luật) phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật). Sau đó ngài dần dần đi về phương nam, qua khắp các vùng có người ở, đến phía đông thành Phúc Thành. Ngài dừng lại trong rừng cây sa-la tên Trang Nghiêm Tràng, ở chỗ có ngôi tháp miếu lớn. Đó là nơi chư Phật thời xưa từng dừng chân và giáo hóa chúng sinh. Đó cũng là nơi đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) thuở trước tu hạnh Bồ-tát, đã buông bỏ vô số thứ khó buông bỏ.
Vì vậy, danh tiếng khu rừng này vang khắp vô lượng cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa). Nơi đây thường được cúng dường bởi trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cùng loài người và các loài không phải người.
Khi ấy, Văn-thù-sư-lợi cùng đoàn tùy tùng đến nơi này. Ngay tại đó, ngài giảng bộ tu-đa-la (kinh) tên Phổ Chiếu Pháp Giới ("Soi khắp pháp giới"), kèm theo trăm vạn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) bộ kinh khác làm phụ trợ.
Lúc ngài giảng kinh này, từ trong biển lớn có vô lượng trăm nghìn ức con rồng kéo đến chỗ ngài. Nghe pháp xong, chúng rất chán ghét kiếp làm rồng, một lòng cầu đạo Phật, đều bỏ thân rồng, sinh vào cõi trời và cõi người. Một vạn con rồng đạt được bất thoái chuyển (không bao giờ còn lùi sụt) trên con đường đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Lại có vô lượng vô số chúng sinh, mỗi người tùy theo căn cơ, được thuần hóa tâm mình trong ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, là người nghe lời Phật mà giác ngộ; Duyên giác, là người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ; và Bồ-tát).
Lúc ấy, người dân Phúc Thành nghe tin đồng tử Văn-thù-sư-lợi (đồng tử: người trẻ tuổi; ở đây là cách gọi tôn xưng Bồ-tát Văn-thù, ý chỉ tâm trong sạch như trẻ thơ) đang ở chỗ tháp miếu lớn trong rừng sa-la Trang Nghiêm Tràng. Vô lượng đại chúng từ trong thành kéo ra, đến chỗ ngài.
Khi ấy có một ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia đã quy y Phật và giữ giới) tên là Đại Trí, cùng năm trăm ưu-bà-tắc đi theo. Đó là các ưu-bà-tắc Tu-đạt-đa, Bà-tu-đạt-đa, Phúc Đức Quang, Hữu Danh Xưng, Thí Danh Xưng, Nguyệt Đức, Thiện Tuệ, Đại Tuệ, Hiền Hộ, Hiền Thắng… Năm trăm ưu-bà-tắc như thế cùng đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh ngài ba vòng theo chiều bên phải (cách bày tỏ lòng tôn kính), rồi lui ra ngồi một bên.
Lại có năm trăm ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia đã quy y Phật và giữ giới), đó là các ưu-bà-di Đại Tuệ, Thiện Quang, Diệu Thân, Khả Lạc Thân, Hiền, Hiền Đức, Hiền Quang, Tràng Quang, Đức Quang, Thiện Mục… Năm trăm ưu-bà-di như thế cùng đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh bên phải ba vòng, rồi lui ra ngồi một bên.
Lại có năm trăm đồng tử (cậu bé, thiếu niên), đó là các đồng tử Thiện Tài, Thiện Hạnh, Thiện Giới, Thiện Uy Nghi, Thiện Dũng Mãnh, Thiện Tư, Thiện Tuệ, Thiện Giác, Thiện Nhãn, Thiện Tý, Thiện Quang… Năm trăm đồng tử như thế cùng đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh bên phải ba vòng, rồi lui ra ngồi một bên.
Lại có năm trăm đồng nữ (cô bé, thiếu nữ), đó là các đồng nữ Thiện Hiền, đồng nữ con gái cư sĩ Đại Trí, Hiền Xưng, Mỹ Nhan, Kiên Tuệ, Hiền Đức, Hữu Đức, Phạm Thụ, Đức Quang, Thiện Quang… Năm trăm đồng nữ như thế cùng đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh bên phải ba vòng, rồi lui ra ngồi một bên.
Bấy giờ, đồng tử Văn-thù-sư-lợi biết người Phúc Thành đã tụ họp đông đủ, liền tùy theo điều lòng họ ưa thích mà hiện ra thân tự tại. Oai quang của ngài rực rỡ, át cả đại chúng. Ngài dùng lòng đại từ tự tại khiến mọi người mát mẻ dễ chịu, dùng lòng đại bi tự tại mà khởi tâm thuyết pháp, dùng trí tuệ tự tại mà biết điều lòng họ ưa thích, dùng tài biện thuyết rộng lớn mà sắp giảng pháp cho họ.
Cũng lúc ấy, ngài quán xét vì nhân duyên gì mà Thiện Tài có tên như vậy. Ngài biết rằng khi đồng tử này mới vào thai mẹ, trong nhà tự nhiên hiện ra lầu gác bằng bảy thứ báu. Dưới lầu gác có bảy kho báu chôn ngầm. Mặt đất phía trên các kho tự nứt ra, mọc lên mầm của bảy thứ báu là vàng, bạc, lưu ly, pha lê, ngọc trai, xà cừ và mã não. Đồng tử Thiện Tài ở trong thai mười tháng rồi ra đời, hình thể tay chân ngay ngắn, đầy đủ. Bảy kho báu lớn kia, chiều dọc, chiều ngang, chiều cao đều tròn bảy khuỷu (đơn vị đo chiều dài, bằng khoảng cách từ khuỷu tay đến đầu ngón tay giữa), từ dưới đất vọt lên, ánh sáng chiếu rực.
Trong nhà lại tự nhiên có năm trăm đồ đựng bằng báu, đầy ắp đủ thứ vật dụng. Trong đồ bằng kim cương đựng mọi thứ hương. Trong đồ đựng hương có đủ loại y phục. Đồ bằng ngọc đẹp chứa đầy đủ loại đồ ăn thức uống thượng hạng. Đồ bằng ngọc ma-ni (một loại ngọc quý, sáng trong) chứa đầy đủ loại châu báu lạ. Đồ bằng vàng đựng bạc, đồ bằng bạc đựng vàng. Đồ bằng vàng bạc chứa đầy lưu ly và ngọc ma-ni. Đồ bằng pha lê chứa đầy xà cừ, đồ bằng xà cừ chứa đầy pha lê. Đồ bằng mã não chứa đầy ngọc trai, đồ bằng ngọc trai chứa đầy mã não. Đồ bằng ngọc hỏa ma-ni (ngọc ma-ni có tính lửa) chứa đầy ngọc thủy ma-ni (ngọc ma-ni có tính nước), đồ bằng ngọc thủy ma-ni chứa đầy ngọc hỏa ma-ni… Năm trăm đồ đựng bằng báu như thế tự nhiên hiện ra.
Trời lại mưa xuống đủ thứ châu báu và của cải, làm cho mọi kho tàng đều đầy ắp. Vì việc ấy, cha mẹ, bà con và các thầy xem tướng giỏi cùng gọi đứa trẻ này là Thiện Tài ("của cải tốt lành").
Ngài lại biết đồng tử này đã từng cúng dường chư Phật đời quá khứ, đã gieo sâu căn lành (gốc rễ của điều lành, tức những việc thiện đã làm, về sau sinh ra quả tốt). Lòng tin và sự hiểu biết của cậu rộng lớn. Cậu luôn thích gần gũi các thiện tri thức (bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt người khác tu đạo). Nghiệp thân, nghiệp miệng, nghiệp ý (mọi hành động, lời nói và ý nghĩ) của cậu đều không lỗi lầm. Cậu làm trong sạch con đường Bồ-tát và cầu Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật). Cậu đã thành pháp khí (người đủ phẩm chất để tiếp nhận Phật pháp, như đồ đựng tốt chứa được nước). Tâm cậu trong sạch như hư không, hồi hướng (đem công đức của mình hướng về một mục đích) về bồ-đề (sự giác ngộ) mà không gì ngăn ngại.
Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát quán xét đồng tử Thiện Tài như thế xong, liền an ủi, chỉ bảo và giảng nói cho cậu mọi Phật pháp. Ngài nói về pháp chư Phật tích tập công đức, pháp chư Phật nối tiếp nhau, pháp thứ lớp của chư Phật, pháp hội chúng thanh tịnh của chư Phật, pháp chư Phật chuyển bánh xe pháp (ví việc thuyết pháp, giáo lý lan truyền như bánh xe lăn đi) để giáo hóa dẫn dắt, pháp về sắc thân (thân thể hữu hình) với các tướng tốt và vẻ đẹp của chư Phật, pháp về sự thành tựu pháp thân (thân chân thật của Phật, tức chính chân lý) của chư Phật, pháp về lời lẽ và tài biện thuyết của chư Phật, pháp về ánh sáng chiếu rọi của chư Phật, và pháp về sự bình đẳng không hai của chư Phật.
Khi ấy, đồng tử Văn-thù-sư-lợi giảng pháp này cho đồng tử Thiện Tài và đại chúng xong, lại ân cần khuyên bảo, làm tăng thêm sức mạnh cho họ, khiến họ vui mừng phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, lại giúp họ nhớ lại căn lành đời trước. Làm xong những việc ấy, ngay tại chỗ đó ngài lại tùy theo căn cơ của chúng sinh mà thuyết pháp, rồi mới rời đi.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài nghe từ Văn-thù-sư-lợi biết bao công đức của Phật như thế, liền một lòng siêng năng cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Cậu đi theo Văn-thù-sư-lợi và nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
"Ba cõi hữu (ba cõi sinh tồn của chúng sinh còn trôi lăn sinh tử: cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) là thành quách, kiêu mạn là tường vây,
các nẻo tái sinh là cửa ngõ, nước ái dục là ao hào.
Bóng tối ngu si che phủ, lửa tham lam và giận dữ cháy hừng hực,
ma vương (vua của loài ma, kẻ phá hoại người tu) làm vua cai trị, kẻ ngu dại non nớt nương náu ở trong.
Tham ái là dây trói buộc, dối nịnh lừa gạt là dây cương hàm thiếc,
nghi hoặc che kín mắt, nên đi vào các nẻo tà.
Vì keo kiệt, ghen ghét, kiêu căng ngạo mạn, nên rơi vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh),
hoặc đọa trong các nẻo, chịu khổ sinh, già, bệnh, chết.
Ngài là mặt trời trí tuệ nhiệm mầu trong sạch, là vầng đại bi tròn đầy,
làm cạn được biển phiền não, xin đoái nhìn đến con đôi chút!
Ngài là mặt trăng trí tuệ nhiệm mầu trong sạch, là vầng đại từ không vết nhơ,
ban an vui cho hết thảy, xin rủ lòng soi xét con!
Ngài là vua của khắp pháp giới, lấy pháp báu làm người dẫn đường,
đi giữa hư không không gì ngăn ngại, xin rủ lòng dạy bảo con!
Ngài là vị đại thương chủ (người cầm đầu đoàn buôn, ví bậc dẫn dắt chúng sinh đến chỗ báu) của phúc đức và trí tuệ, mạnh mẽ cầu bồ-đề,
làm lợi ích khắp muôn loài, xin rủ lòng che chở con!
Thân mặc áo giáp nhẫn nhục, tay cầm gươm trí tuệ,
tự tại hàng phục quân ma, xin rủ lòng cứu vớt con!
Ngài ở trên đỉnh núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) của Pháp, các thể nữ là thiền định luôn cung kính hầu hạ,
diệt trừ a-tu-la là mê lầm; như Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi trên đỉnh núi Tu-di, người đánh thắng a-tu-la), xin đoái nhìn con!
Ba cõi là nhà của kẻ phàm phu ngu muội, mê lầm và nghiệp là cái nền, cái nhân của các nẻo tái sinh;
ngài đều điều phục (chế ngự, thuần hóa) được hết, xin như ngọn đèn chỉ đường cho con!
Ngài đã lìa bỏ các nẻo ác, làm trong sạch các nẻo lành;
bậc vượt lên trên thế gian, xin chỉ cho con cửa giải thoát!
Thế gian chấp chặt điều điên đảo, tưởng rằng có thường, lạc, ngã, tịnh (cho cái vô thường là thường còn, cái khổ là vui, cái không có tự ngã là có ngã, cái nhơ là sạch);
mắt trí tuệ của ngài lìa được hết, xin mở cho con cửa giải thoát!
Ngài biết rõ đường tà, đường chánh, phân biệt rạch ròi mà lòng không e sợ;
bậc quyết đoán thấu suốt mọi điều, xin chỉ cho con đường bồ-đề!
Ngài ở trên mảnh đất chánh kiến (cái thấy đúng đắn) của Phật, nuôi lớn cây công đức của Phật,
rưới mưa hoa pháp nhiệm mầu của Phật, xin chỉ cho con đạo bồ-đề!
Chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại có mặt khắp mọi nơi,
như mặt trời mọc lên ở thế gian, xin vì con nói con đường ấy!
Ngài biết rõ mọi nghiệp, thấu suốt hạnh tu của các thừa;
bậc trí tuệ quyết định, xin chỉ cho con Ma-ha-diễn (Đại thừa, tức cỗ xe lớn: con đường tu nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh)!
Nguyện là bánh xe, đại bi là ổ trục, lòng tin là trục xe, kiên nhẫn là chốt giữ bánh,
báu công đức trang hoàng, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không để mất) là thùng xe rộng lớn, lòng từ thương xót là mái che trang nghiêm,
tài biện thuyết là chuông vang tiếng, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt dục nhiễm) làm nệm lót, tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một điểm) làm thể nữ,
trống pháp vang tiếng nhiệm mầu, xin trao cho con cỗ xe này!
Tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người để dẫn dắt: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) là kho vô tận, công đức là châu báu trang nghiêm,
hổ thẹn (tự thẹn với lòng và thẹn với người khi làm điều sai) là dây cương và dây ách, xin trao cho con cỗ xe này!
Thường xoay bánh xe bố thí, luôn xoa hương giới (giới luật) trong sạch,
nhẫn nhục là vẻ trang nghiêm bền chắc, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Thiền định và tam-muội là thùng xe, trí tuệ và phương tiện (cách khéo léo thích hợp để giáo hóa) là đòn ách,
được điều phục và không lui sụt, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Đại nguyện là bánh xe trong sạch, tổng trì là sức bền chắc,
do trí tuệ mà thành tựu, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Hạnh tu phổ khắp là khung trang hoàng quanh xe, lòng bi khiến xe lăn đi chầm chậm,
hướng đến đâu cũng không e sợ, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Bền chắc như kim cương, khéo léo như phép huyễn hóa,
hết thảy không gì ngăn ngại, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Rộng lớn, vô cùng trong sạch, ban vui khắp cho chúng sinh,
ngang bằng hư không và pháp giới, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Làm sạch vòng nghiệp và mê lầm, dứt khổ trôi lăn trong sinh tử,
dẹp tan ma và ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài Phật pháp), xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Trí tuệ đầy khắp mười phương, trang nghiêm khắp pháp giới,
thấm nhuần khắp các loài chúng sinh, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Trong sạch như hư không, tham ái và kiến chấp đều diệt sạch,
làm lợi ích hết thảy chúng sinh, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Sức nguyện đưa xe đi mau lẹ, tâm định giữ xe an ổn vững vàng,
chở khắp các loài có tâm thức, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Như đất không nghiêng lay, như nước làm lợi ích khắp nơi,
chở chúng sinh như thế, xin cho con được ngồi cỗ xe này!
Tứ nhiếp là bánh xe tròn đầy, tổng trì là ánh sáng trong sạch;
mặt trời trí tuệ như thế, xin chỉ cho con được thấy!
Ngài đã vào thành của vua Pháp, đã đội mũ của vua trí tuệ,
đã buộc dải lụa pháp nhiệm mầu (như dải lụa buộc trên đầu khi được phong ngôi vua; ý nói đã được trao ngôi vị pháp), xin thương đoái đến con!"
Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát xoay cả thân lại như voi chúa quay mình, nhìn đồng tử Thiện Tài mà nói rằng: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật và Bồ-tát gọi người tu tại gia)! Ngươi đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, lại muốn gần gũi các thiện tri thức, hỏi về hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát. Thiện nam tử! Gần gũi và cúng dường các thiện tri thức là nhân duyên đầu tiên để có đủ Nhất thiết trí. Vì vậy, chớ sinh lòng mỏi mệt chán nản trong việc này."
Thiện Tài thưa: "Cúi xin bậc thánh giảng rộng cho con: Bồ-tát nên học hạnh Bồ-tát thế nào? Nên tu hạnh Bồ-tát thế nào? Nên hướng đến hạnh Bồ-tát thế nào? Nên thực hành hạnh Bồ-tát thế nào? Nên làm trong sạch hạnh Bồ-tát thế nào? Nên đi vào hạnh Bồ-tát thế nào? Nên thành tựu hạnh Bồ-tát thế nào? Nên thuận theo hạnh Bồ-tát thế nào? Nên ghi nhớ hạnh Bồ-tát thế nào? Nên làm cho hạnh Bồ-tát tăng trưởng rộng lớn thế nào? Nên làm thế nào để hạnh Phổ Hiền (hạnh nguyện rộng lớn của Bồ-tát Phổ Hiền, vị Bồ-tát tượng trưng cho đại hạnh và đại nguyện) mau được tròn đầy?"
Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát vì đồng tử Thiện Tài mà nói bài kệ:
"Lành thay, kho công đức, đã có thể đến chỗ ta,
phát khởi tâm đại bi, siêng cầu giác ngộ vô thượng (cao tột, không gì hơn).
Đã phát đại nguyện rộng lớn, diệt trừ khổ cho chúng sinh,
vì khắp thế gian mà tu hạnh Bồ-tát.
Nếu có các Bồ-tát không chán khổ sinh tử,
thì đầy đủ đạo Phổ Hiền, không gì phá hoại được.
Ánh sáng phúc, sức oai của phúc, chốn phúc, biển phúc trong sạch;
ngươi vì các chúng sinh mà nguyện tu hạnh Phổ Hiền.
Ngươi thấy tất cả chư Phật mười phương, nhiều vô biên vô tận,
đều được nghe pháp, nhận giữ không quên mất.
Ngươi ở các cõi mười phương, thấy khắp vô lượng Phật,
thành tựu biển đại nguyện, đầy đủ hạnh Bồ-tát.
Nếu vào biển phương tiện, an trụ nơi bồ-đề của Phật,
biết theo bậc Đạo sư (bậc dẫn đường, chỉ Phật) mà học, ắt sẽ thành Nhất thiết trí.
Ngươi đi khắp mọi cõi, trải qua số kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) nhiều như bụi nhỏ,
tu hạnh Phổ Hiền, thành tựu đạo bồ-đề.
Ngươi ở vô lượng cõi, trong biển kiếp vô biên,
tu hạnh Phổ Hiền, làm tròn mọi đại nguyện.
Vô lượng chúng sinh này nghe nguyện của ngươi mà vui mừng,
đều phát ý bồ-đề, nguyện học cỗ xe Phổ Hiền."
Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Bồ-tát nói bài kệ ấy xong, bảo đồng tử Thiện Tài:
"Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Ngươi đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề và cầu hạnh Bồ-tát. Thiện nam tử! Nếu có chúng sinh phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, đó đã là việc khó. Phát tâm rồi lại cầu hạnh Bồ-tát thì càng khó gấp bội.
"Thiện nam tử! Nếu muốn thành tựu trí của Nhất thiết trí (trí tuệ cao tột của Phật), thì phải quyết chí tìm cầu thiện tri thức chân chính. Thiện nam tử! Tìm cầu thiện tri thức thì chớ mỏi mệt lười nhác. Gặp được thiện tri thức thì chớ cho là đủ mà chán. Mọi lời dạy bảo của thiện tri thức đều nên thuận theo. Đối với cách giáo hóa khéo léo của thiện tri thức thì chớ thấy đó là lỗi lầm.
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một nước tên là Thắng Lạc. Nước ấy có ngọn núi tên là Diệu Phong. Trong núi ấy có một tỳ-kheo tên là Đức Vân. Ngươi hãy đến hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát thế nào? Cho đến: Bồ-tát làm thế nào để mau được tròn đầy hạnh Phổ Hiền? Tỳ-kheo Đức Vân sẽ giảng cho ngươi."
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài nghe lời ấy xong thì vui mừng hớn hở, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, cảm động đến khóc rơi nước mắt.
Cậu từ biệt lui ra, đi về phương nam, hướng đến nước Thắng Lạc, lên núi Diệu Phong. Trên núi, cậu nhìn khắp phía đông, tây, nam, bắc, bốn hướng phụ, phía trên, phía dưới mà tìm kiếm, khát khao mong được gặp tỳ-kheo Đức Vân. Trải qua bảy ngày, cậu thấy vị tỳ-kheo ấy đang thong thả kinh hành (đi bộ chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức) trên một ngọn núi khác. Thấy rồi, cậu đến chỗ ngài, cúi đầu lạy sát chân, đi vòng quanh bên phải ba vòng, đứng trước mặt ngài mà thưa:
"Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu hạnh Bồ-tát thế nào, cho đến nên làm thế nào để mau được tròn đầy hạnh Phổ Hiền. Con nghe bậc thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, cúi xin ngài rủ lòng từ bi giảng cho con: Bồ-tát làm thế nào mà thành tựu được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề?"
Khi ấy, tỳ-kheo Đức Vân bảo Thiện Tài:
"Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Ngươi đã phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, lại còn biết thưa hỏi về các hạnh Bồ-tát. Việc như thế là khó trong những việc khó. Đó là: cầu hạnh Bồ-tát, cầu cảnh giới Bồ-tát, cầu con đường thoát ra của Bồ-tát, cầu con đường trong sạch của Bồ-tát, cầu tâm rộng lớn trong sạch của Bồ-tát, cầu sự thành tựu thần thông của Bồ-tát, cầu cửa giải thoát mà Bồ-tát chỉ bày, cầu những việc làm ở thế gian mà Bồ-tát thị hiện, cầu cách Bồ-tát thuận theo tâm chúng sinh, cầu cửa sinh tử và Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi khổ sinh tử) của Bồ-tát, cầu tâm Bồ-tát quán xét pháp hữu vi (các sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và pháp vô vi (cái không do tạo tác mà có, không sinh không diệt) mà không vướng mắc.
"Thiện nam tử! Ta đã được năng lực hiểu biết tự tại và quyết định. Mắt tin của ta trong sạch, ánh sáng trí tuệ chiếu rọi, nhìn khắp mọi cảnh giới, lìa mọi chướng ngại. Ta khéo léo quán xét, mắt nhìn khắp nơi sáng suốt thấu triệt, đầy đủ hạnh trong sạch. Ta đi đến tất cả các cõi nước mười phương, cung kính cúng dường tất cả chư Phật, thường nhớ nghĩ tất cả chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến), giữ gìn trọn vẹn chánh pháp của tất cả chư Phật, thường thấy tất cả chư Phật mười phương.
Ấy là: ở phương đông ta thấy một vị Phật, hai vị Phật, mười vị, trăm vị, nghìn vị, trăm nghìn vị, ức vị, trăm ức vị, nghìn ức vị, trăm nghìn ức vị, na-do-tha ức vị, trăm na-do-tha ức vị, nghìn na-do-tha ức vị, trăm nghìn na-do-tha ức vị Phật. Cho đến thấy số Phật nhiều đến vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, bất khả số, bất khả xưng, bất khả tư, bất khả lượng, bất khả thuyết, bất khả thuyết bất khả thuyết (tên các con số cực lớn, mỗi số lớn hơn số trước, đến mức không thể đếm, không thể gọi tên, không thể nghĩ, không thể đo, không thể nói).
Cho đến thấy số Phật nhiều như số hạt bụi nhỏ của cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta ở), như số hạt bụi của bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di), như số hạt bụi của một tiểu thiên thế giới (gồm một nghìn thế giới, mỗi thế giới có một mặt trời, một mặt trăng và bốn châu), của một trung thiên thế giới (một nghìn tiểu thiên thế giới), của một đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên thế giới), như số hạt bụi của một cõi Phật, cho đến như số hạt bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Phương đông như thế, các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phía trên, phía dưới cũng đều như vậy.
Chư Phật ở mỗi phương đều có đủ các sắc tướng, các hình dáng, các thần thông, các cách thị hiện tự tại, các hội chúng trang nghiêm nơi đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp), các ánh sáng chiếu rọi vô biên, các cõi nước, các tuổi thọ khác nhau. Các ngài tùy theo những điều lòng chúng sinh ưa thích mà thị hiện các cách thành Chánh giác (thành Phật), và ở giữa đại chúng mà cất tiếng rống sư tử (ví lời thuyết pháp oai hùng, không chút sợ hãi, khiến tà thuyết phải im bặt).
"Thiện nam tử! Ta chỉ được pháp môn (cửa ngõ, phương pháp tu đi vào chân lý) này: Pháp môn ánh sáng trí tuệ nhớ nghĩ cảnh giới của tất cả chư Phật và thấy khắp. Làm sao ta biết được những hạnh môn trong sạch, trí tuệ vô biên của các đại Bồ-tát? Đó là:
Pháp môn niệm Phật (cửa tu nhớ nghĩ, quán tưởng Phật) ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, vì thường thấy cung điện của mọi cõi Phật đều trang nghiêm trong sạch. Pháp môn niệm Phật làm cho tất cả chúng sinh niệm Phật, vì tùy theo điều lòng chúng sinh ưa thích mà khiến ai cũng thấy Phật và được trong sạch. Pháp môn niệm Phật khiến an trụ nơi sức mạnh, vì khiến người vào trong mười trí lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của Như Lai. Pháp môn niệm Phật khiến an trụ nơi pháp, vì thấy vô lượng Phật và được nghe pháp. Pháp môn niệm Phật chiếu rọi các phương, vì thấy biển chư Phật trong mọi thế giới đều bình đẳng không khác biệt.
Pháp môn niệm Phật đi vào chỗ không thể thấy, vì thấy được những việc thần thông tự tại của chư Phật trong mọi cảnh giới vi tế (cực nhỏ, khó thấy). Pháp môn niệm Phật trụ trong các kiếp, vì trong mọi kiếp thường thấy việc làm của Như Lai, không lúc nào rời bỏ. Pháp môn niệm Phật trụ trong mọi lúc, vì trong mọi lúc thường thấy Như Lai, gần gũi ở cùng không rời. Pháp môn niệm Phật trụ trong mọi cõi, vì ở mọi cõi nước đều thấy thân Phật vượt lên trên tất cả, không gì sánh bằng. Pháp môn niệm Phật trụ trong mọi đời, vì tùy theo điều lòng mình mong muốn mà thấy khắp chư Như Lai ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Pháp môn niệm Phật trụ trong mọi cảnh, vì ở khắp mọi cảnh giới đều thấy chư Như Lai lần lượt hiện ra.
Pháp môn niệm Phật trụ nơi tịch diệt (lặng yên, dứt hết sinh diệt), vì trong một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ) thấy tất cả chư Phật ở mọi cõi thị hiện nhập Niết-bàn. Pháp môn niệm Phật trụ nơi xa lìa, vì trong một ngày thấy tất cả chư Phật từ chỗ mình ở mà ra đi. Pháp môn niệm Phật trụ nơi rộng lớn, vì tâm luôn quán xét thấy mỗi thân Phật đều đầy khắp mọi pháp giới. Pháp môn niệm Phật trụ nơi vi tế, vì trên đầu một sợi lông có bất khả thuyết Như Lai xuất hiện, ta đều đến chỗ các ngài mà phụng sự. Pháp môn niệm Phật trụ nơi trang nghiêm, vì trong một niệm thấy ở mọi cõi đều có chư Phật thành Đẳng Chánh Giác (sự giác ngộ chân chính, bình đẳng tuyệt đối, tức thành Phật) và hiện thần biến (phép biến hóa thần diệu).
Pháp môn niệm Phật trụ nơi việc làm được, vì thấy tất cả chư Phật ra đời, phóng ánh sáng trí tuệ, chuyển bánh xe pháp. Pháp môn niệm Phật trụ nơi tâm tự tại, vì biết rằng tùy theo điều lòng mình mong muốn mà tất cả chư Phật hiện hình tượng. Pháp môn niệm Phật trụ nơi nghiệp của chính mình, vì biết rằng tùy theo nghiệp chúng sinh đã tích tập mà Phật hiện bóng hình để họ giác ngộ. Pháp môn niệm Phật trụ nơi thần biến, vì thấy hoa sen rộng lớn Phật ngồi nở ra trùm khắp pháp giới. Pháp môn niệm Phật trụ nơi hư không, vì quán xét thấy những đám mây thân (thân Phật hiện ra nhiều như mây) của Như Lai trang nghiêm khắp pháp giới và cõi hư không. Vậy làm sao ta biết được, nói được hạnh công đức của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một nước tên là Hải Môn. Ở đó có một tỳ-kheo tên là Hải Vân. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát thế nào? Tỳ-kheo Hải Vân có thể phân tích giảng giải về nhân duyên phát khởi căn lành rộng lớn.
Thiện nam tử! Tỳ-kheo Hải Vân sẽ khiến ngươi vào được địa vị trợ đạo (các pháp hỗ trợ cho việc tu đạo) rộng lớn, khiến ngươi sinh ra sức mạnh của căn lành rộng lớn, giảng cho ngươi về nguyên nhân phát tâm bồ-đề, khiến ngươi sinh ra ánh sáng của thừa rộng lớn, khiến ngươi tu các ba-la-mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) rộng lớn, khiến ngươi vào biển các hạnh rộng lớn, khiến ngươi làm tròn bánh xe thệ nguyện rộng lớn, khiến ngươi làm trong sạch cửa trang nghiêm rộng lớn, khiến ngươi sinh ra sức từ bi rộng lớn."
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài lạy sát chân tỳ-kheo Đức Vân, đi vòng quanh bên phải, ngước nhìn ngài, rồi từ biệt ra đi.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài một lòng suy nghĩ về lời dạy của thiện tri thức. Cậu giữ chánh niệm (sự nhớ nghĩ, chú tâm đúng đắn) mà quán xét cửa ánh sáng trí tuệ, cửa giải thoát của Bồ-tát, cửa tam-muội của Bồ-tát, cửa biển lớn của Bồ-tát, cửa chư Phật hiện ra trước mắt, cửa nơi chốn của chư Phật, cửa khuôn phép của chư Phật, cửa chư Phật ngang bằng cõi hư không, cửa thứ lớp chư Phật ra đời, và cửa phương tiện mà chư Phật đi vào.
Cậu dần dần đi về phương nam, đến nước Hải Môn, tìm đến chỗ tỳ-kheo Hải Vân, cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh bên phải xong, chắp tay đứng trước mà thưa:
"Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề từ trước, muốn vào biển trí tuệ vô thượng, nhưng chưa biết Bồ-tát làm thế nào để bỏ được nhà thế tục mà sinh vào nhà Như Lai? Làm thế nào để vượt qua biển sinh tử mà vào biển trí tuệ của Phật? Làm thế nào để rời địa vị phàm phu mà vào địa vị Như Lai? Làm thế nào để cắt đứt dòng sinh tử mà vào dòng hạnh Bồ-tát? Làm thế nào để phá vỡ vòng sinh tử mà thành tựu bánh xe nguyện của Bồ-tát? Làm thế nào để diệt cảnh giới của ma mà làm hiện rõ cảnh giới của Phật? Làm thế nào để làm cạn biển ái dục mà nuôi lớn biển đại bi?
Làm thế nào để đóng cửa các nạn khổ và các nẻo ác, mở cửa cõi trời và cửa Niết-bàn? Làm thế nào để ra khỏi thành ba cõi (cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) mà vào thành Nhất thiết trí? Làm thế nào để buông bỏ mọi đồ vật quý thích mà đem hết ra làm lợi ích cho tất cả chúng sinh?"
Khi ấy, tỳ-kheo Hải Vân bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử! Ngươi đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề rồi sao?"
Thiện Tài thưa: "Dạ! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề từ trước."
Hải Vân nói:
"Thiện nam tử! Nếu chúng sinh không gieo căn lành thì không thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Phải có được ánh sáng căn lành của phổ môn (cánh cửa mở ra khắp mọi phía), đầy đủ ánh sáng trí tuệ của tam-muội về đạo chân thật, sinh ra đủ loại biển phúc rộng lớn, nuôi lớn các pháp lành trong sạch không hề lười nghỉ, phụng sự thiện tri thức không sinh mỏi mệt chán nản, không tiếc thân mạng, không cất giữ của riêng, tâm bình đẳng như mặt đất không cao không thấp, bản tính luôn thương xót tất cả chúng sinh, đối với các nẻo sinh tồn luôn chú tâm không bỏ, luôn thích quán xét cảnh giới Như Lai. Như thế mới phát được tâm bồ-đề.
"Phát tâm bồ-đề là: phát tâm đại bi, vì muốn cứu khắp tất cả chúng sinh; phát tâm đại từ, vì muốn che chở khắp thế gian một cách bình đẳng; phát tâm an vui, vì muốn khiến tất cả chúng sinh diệt hết khổ; phát tâm làm lợi ích, vì muốn khiến tất cả chúng sinh lìa các pháp ác; phát tâm thương xót, vì ai có sợ hãi đều che chở; phát tâm không ngăn ngại, vì lìa bỏ mọi chướng ngại; phát tâm rộng lớn, vì đầy khắp mọi pháp giới; phát tâm vô biên, vì ngang bằng cõi hư không, không đâu không đến; phát tâm bao la, vì thấy hết tất cả chư Như Lai; phát tâm trong sạch, vì trí hiểu biết về các pháp ba đời không chút sai trái; phát tâm trí tuệ, vì vào khắp mọi biển trí tuệ.
"Thiện nam tử! Ta ở nước Hải Môn này đã mười hai năm, thường lấy biển cả làm cảnh giới để quán xét. Ta suy nghĩ rằng biển cả rộng lớn vô lượng; suy nghĩ rằng biển cả rất sâu, khó lường; suy nghĩ rằng biển cả càng ra càng sâu rộng dần; suy nghĩ rằng biển cả có vô lượng châu báu trang hoàng kỳ diệu; suy nghĩ rằng biển cả chứa vô lượng nước; suy nghĩ rằng màu nước biển khác nhau không thể nghĩ bàn; suy nghĩ rằng biển cả là nơi ở của vô lượng chúng sinh; suy nghĩ rằng biển cả dung chứa được đủ loại chúng sinh thân to lớn; suy nghĩ rằng biển cả nhận được mưa từ những đám mây lớn đổ xuống; suy nghĩ rằng biển cả không tăng không giảm.
"Thiện nam tử! Khi ta suy nghĩ như thế, lại nghĩ thêm: 'Ở thế gian này, có cái gì rộng lớn hơn biển này chăng? Có cái gì vô lượng hơn biển này chăng? Có cái gì sâu hơn biển này chăng? Có cái gì đặc biệt hơn biển này chăng?'
"Thiện nam tử! Khi ta nghĩ như vậy, từ dưới đáy biển này bỗng hiện ra một đóa sen lớn. Thân sen bằng ngọc Nhân-đà-la-ni-la (một loại ngọc màu xanh quý giá của trời Đế Thích) không gì hơn được, đài hạt bằng ngọc phệ-lưu-ly (lưu ly), cánh bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng ròng quý nhất, ánh tía), đài hoa bằng gỗ trầm hương, nhụy bằng mã não. Hoa nở rộ, xòe rộng, trùm khắp biển cả.
Trăm vạn vua a-tu-la nắm giữ thân sen. Trăm vạn lưới trang hoàng bằng ngọc ma-ni phủ khắp bên trên. Trăm vạn vua rồng mưa nước thơm. Trăm vạn vua ca-lâu-la ngậm các chuỗi ngọc và dải lụa báu buông rủ xuống xung quanh. Trăm vạn vua la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) đem lòng từ mà nhìn ngắm. Trăm vạn vua dạ-xoa cung kính lễ lạy. Trăm vạn vua càn-thát-bà dùng đủ loại âm nhạc ca ngợi cúng dường. Trăm vạn vua trời mưa xuống hoa trời, vòng hoa trời, hương trời, hương đốt cõi trời, hương xoa cõi trời, hương bột cõi trời, y phục đẹp cõi trời, cờ phướn và lọng cõi trời.
Trăm vạn Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) cúi đầu lễ kính. Trăm vạn vị trời Tịnh Cư (cõi trời cao, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hết ham muốn, không còn trở lại cõi dục) chắp tay làm lễ. Trăm vạn Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp, có bảy báu) mỗi vị đem bảy báu ra trang hoàng cúng dường. Trăm vạn thần biển cùng lúc hiện ra, cung kính cúi lạy.
Trăm vạn ngọc ma-ni Vị Quang tỏa sáng chiếu khắp. Trăm vạn ngọc ma-ni Tịnh Phúc dùng để trang hoàng. Trăm vạn ngọc ma-ni Phổ Quang làm kho tàng trong sạch. Trăm vạn ngọc ma-ni Thù Thắng ánh sáng rực rỡ. Trăm vạn ngọc ma-ni Diệu Tạng ánh sáng chiếu vô biên. Trăm vạn ngọc ma-ni Diêm-phù Tràng xếp hàng nối nhau. Trăm vạn ngọc ma-ni Kim Cương Sư Tử không thể phá hoại, trang nghiêm trong sạch. Trăm vạn ngọc ma-ni Nhật Tạng rộng lớn trong sạch. Trăm vạn ngọc ma-ni Khả Lạc có đủ mọi màu sắc. Trăm vạn ngọc như ý ma-ni (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong muốn) trang nghiêm vô tận, ánh sáng chiếu rọi.
Đóa sen lớn này do căn lành của việc Như Lai ra đời mà sinh khởi. Tất cả Bồ-tát đều sinh lòng tin và ưa thích. Ở mười phương thế giới, không đâu không hiện ra trước mắt. Nó sinh ra từ pháp như huyễn, từ pháp như mộng, từ nghiệp trong sạch. Nó được trang hoàng bằng pháp môn vô tránh (không tranh chấp), vào ấn vô vi (dấu ấn xác chứng của chân lý không sinh không diệt), trụ nơi cửa không ngăn ngại, đầy khắp mọi cõi nước mười phương, thuận theo cảnh giới rất sâu của chư Phật. Dù ca ngợi công đức của nó trong vô số trăm nghìn kiếp cũng không thể nói hết.
"Lúc ấy ta thấy trên đóa sen kia có một vị Như Lai ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi). Thân ngài từ chỗ này cao lên đến tận cõi Hữu Đỉnh (cõi trời cao nhất trong ba cõi). Tòa sen báu của ngài không thể nghĩ bàn. Hội chúng nơi đạo tràng không thể nghĩ bàn. Sự thành tựu các tướng tốt (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật) không thể nghĩ bàn. Các vẻ đẹp phụ (tám mươi vẻ đẹp đi kèm các tướng tốt) tròn đầy không thể nghĩ bàn. Thần thông biến hóa không thể nghĩ bàn. Sắc tướng trong sạch không thể nghĩ bàn. Tướng đỉnh đầu không ai nhìn thấy được chóp không thể nghĩ bàn. Tướng lưỡi rộng dài không thể nghĩ bàn. Lời nói khéo léo không thể nghĩ bàn. Âm thanh tròn đầy không thể nghĩ bàn. Sức mạnh vô biên không thể nghĩ bàn. Sự vô úy (không hề sợ hãi khi thuyết pháp) trong sạch không thể nghĩ bàn. Tài biện thuyết rộng lớn không thể nghĩ bàn.
Ta lại nghĩ đến các hạnh vị Phật ấy tu thuở trước không thể nghĩ bàn, việc ngài thành đạo tự tại không thể nghĩ bàn, việc ngài dùng tiếng nhiệm mầu giảng pháp không thể nghĩ bàn, việc ngài thị hiện khắp mọi cửa với đủ loại trang nghiêm không thể nghĩ bàn, việc người đứng bên trái bên phải đều thấy ngài khác nhau không thể nghĩ bàn, việc ngài làm cho mọi lợi ích đều tròn đầy không thể nghĩ bàn.
"Bấy giờ, vị Như Lai ấy đưa tay phải xoa đầu ta, giảng cho ta pháp môn Phổ Nhãn (Mắt nhìn khắp). Pháp môn ấy chỉ bày mọi cảnh giới của Như Lai, làm sáng tỏ mọi hạnh của Bồ-tát, giải thích rõ mọi pháp nhiệm mầu của chư Phật; mọi bánh xe pháp đều vào trong đó. Pháp môn ấy làm trong sạch được mọi cõi Phật, dẹp tan được mọi lý luận tà vạy của các đạo khác, tiêu diệt được mọi đạo quân ma, khiến chúng sinh đều vui mừng, soi thấy được tâm hạnh của mọi chúng sinh, hiểu rõ được căn tánh (khả năng, trình độ tiếp nhận đạo) của mọi chúng sinh, tùy theo tâm chúng sinh mà khiến ai cũng được khai ngộ.
"Ta nghe pháp môn này từ chỗ vị Như Lai ấy, nhận giữ, đọc tụng, ghi nhớ và quán xét. Giả sử có người lấy mực nhiều bằng nước biển cả, bút chất cao bằng núi Tu-di, để chép pháp môn Phổ Nhãn này, thì một cửa trong một phẩm (chương mục), một pháp trong một cửa, một nghĩa trong một pháp, một câu trong một nghĩa, cũng không chép được một phần nhỏ, huống chi là chép hết!
"Thiện nam tử! Ta ở chỗ vị Phật ấy một nghìn hai trăm năm, nhận giữ pháp môn Phổ Nhãn như thế. Mỗi ngày, ta dùng ánh sáng đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất) Văn Trì (nghe đến đâu giữ được đến đó) mà lĩnh nhận vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Cửa Tịch Tĩnh mà đi vào vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Xoay Chuyển Vô Biên mà vào khắp vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Tùy Theo Địa Vị Mà Quán Xét mà phân biệt vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Uy Lực mà thâu nhiếp khắp vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Hoa Sen Trang Nghiêm mà dẫn khởi vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Lời Nói Trong Sạch mà giảng bày vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Kho Hư Không mà hiển bày vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Khối Sáng mà mở rộng vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Kho Biển mà phân tích vô số phẩm.
Nếu có chúng sinh từ mười phương đến, hoặc trời, hoặc vua trời, hoặc rồng, hoặc vua rồng, hoặc dạ-xoa, hoặc vua dạ-xoa, hoặc càn-thát-bà, hoặc vua càn-thát-bà, hoặc a-tu-la, hoặc vua a-tu-la, hoặc ca-lâu-la, hoặc vua ca-lâu-la, hoặc khẩn-na-la, hoặc vua khẩn-na-la, hoặc ma-hầu-la-già, hoặc vua ma-hầu-la-già, hoặc người, hoặc vua người, hoặc trời Phạm thiên, hoặc Phạm vương, tất cả như thế đến chỗ ta, ta đều chỉ bày giải thích, khen ngợi tán dương cho họ, khiến ai cũng yêu thích, đi vào và an trụ nơi pháp môn Phổ Nhãn ánh sáng của hạnh chư Phật và Bồ-tát này.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn Phổ Nhãn này. Còn các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có địa vị cao) thì đi sâu vào biển mọi hạnh Bồ-tát, vì tùy theo sức nguyện mà tu hành; vào biển đại nguyện, vì ở lại thế gian trong vô lượng kiếp; vào biển mọi chúng sinh, vì tùy theo điều lòng họ ưa thích mà làm lợi ích rộng khắp; vào biển tâm mọi chúng sinh, vì sinh ra ánh sáng trí tuệ không ngăn ngại của mười trí lực; vào biển căn tánh mọi chúng sinh, vì đúng lúc giáo hóa khiến ai cũng được điều phục; vào biển mọi cõi, vì làm tròn bản nguyện (lời nguyện ban đầu) mà làm trang nghiêm trong sạch các cõi Phật; vào biển mọi vị Phật, vì nguyện thường cúng dường chư Như Lai; vào biển mọi pháp, vì dùng trí tuệ mà ngộ nhập được hết; vào biển mọi công đức, vì tu từng hạnh một cho đầy đủ; vào biển ngôn ngữ của mọi chúng sinh, vì ở mọi cõi chuyển bánh xe chánh pháp. Vậy làm sao ta biết được, nói được hạnh công đức của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Từ đây đi về phương nam sáu mươi do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), bên đường Lăng-già có một làng tên là Hải Ngạn. Ở đó có một tỳ-kheo tên là Thiện Trụ. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm trong sạch hạnh Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài lạy sát chân Hải Vân, đi vòng quanh bên phải, ngước nhìn ngài, rồi từ biệt ra đi.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài chuyên tâm nhớ nghĩ lời dạy của thiện tri thức, chuyên tâm nhớ nghĩ pháp môn Phổ Nhãn, chuyên tâm nhớ nghĩ sức thần của Phật, chuyên tâm giữ gìn những đám mây câu pháp, chuyên tâm đi vào cửa biển pháp, chuyên tâm suy nghĩ về sự sai khác của các pháp, đi sâu vào dòng xoáy của pháp, vào khắp hư không của pháp, gột sạch những màng che chướng ngại đối với pháp, và quán xét chỗ chứa báu của pháp.
Cậu dần dần đi về phương nam, đến làng Hải Ngạn bên đường Lăng-già, nhìn khắp mười phương tìm kiếm Thiện Trụ. Cậu thấy vị tỳ-kheo ấy đang kinh hành qua lại giữa hư không, vô số chư thiên cung kính vây quanh, rải hoa trời, trổi nhạc trời, cờ phướn và lụa là đều nhiều vô số, giăng khắp hư không để cúng dường.
Các vua rồng lớn ở giữa hư không làm nổi lên những đám mây trầm hương không thể nghĩ bàn, sấm vang chớp giật để cúng dường. Các vua khẩn-na-la tấu đủ loại nhạc, ca ngợi đúng như pháp để cúng dường. Các vua ma-hầu-la-già đem những tấm y cực kỳ mỏng mịn không thể nghĩ bàn trải giăng khắp giữa hư không, lòng vui mừng mà cúng dường. Các vua a-tu-la làm nổi lên những đám mây ngọc ma-ni không thể nghĩ bàn, vô lượng ánh sáng trang hoàng đủ kiểu, đầy khắp hư không để cúng dường. Các vua ca-lâu-la hiện hình đồng tử, có vô lượng thể nữ vây quanh, hoàn toàn thành tựu tâm không giết hại, ở giữa hư không chắp tay cúng dường.
Các vua la-sát nhiều không thể nghĩ bàn, có vô lượng la-sát vây quanh, thân hình to lớn, rất đáng sợ, thấy tỳ-kheo Thiện Trụ lòng từ tự tại thì cúi mình chắp tay, ngước nhìn cúng dường. Các vua dạ-xoa nhiều không thể nghĩ bàn, mỗi vị đều có quyến thuộc (đoàn tùy tùng) vây quanh, ở bốn phía xung quanh cung kính hộ vệ. Các Phạm thiên vương nhiều không thể nghĩ bàn ở giữa hư không cúi mình chắp tay, dùng cách thức của cõi người mà khen ngợi tán dương. Các vị trời Tịnh Cư nhiều không thể nghĩ bàn ở giữa hư không, cùng với cung điện của mình, cung kính chắp tay phát lời thệ nguyện rộng lớn.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài thấy những việc ấy thì lòng vui mừng, chắp tay kính lễ mà thưa:
"Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát tu hành Phật pháp thế nào? Tích tập Phật pháp thế nào? Chuẩn bị đầy đủ Phật pháp thế nào? Huân tập (thấm nhuần dần dần, như hương ướp vào áo) Phật pháp thế nào? Làm tăng trưởng Phật pháp thế nào? Thâu tóm trọn Phật pháp thế nào? Đạt đến chỗ rốt ráo của Phật pháp thế nào? Gột sạch Phật pháp thế nào? Làm cho Phật pháp trong sạch sâu xa thế nào? Thông suốt Phật pháp thế nào?
Con nghe bậc thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, cúi xin ngài thương xót giảng cho con: Bồ-tát làm thế nào để không rời việc thấy Phật, luôn ở chỗ Phật mà siêng năng tu tập? Bồ-tát làm thế nào để không rời các Bồ-tát, cùng các Bồ-tát có chung một căn lành? Bồ-tát làm thế nào để không rời Phật pháp, dùng trí tuệ mà chứng biết rõ ràng tất cả? Bồ-tát làm thế nào để không rời đại nguyện, làm lợi ích khắp tất cả chúng sinh? Bồ-tát làm thế nào để không rời các hạnh, trải qua mọi kiếp mà tâm không mỏi mệt chán nản? Bồ-tát làm thế nào để không rời cõi Phật, làm trang nghiêm trong sạch khắp mọi thế giới?
Bồ-tát làm thế nào để không rời sức mạnh của Phật, biết và thấy được hết sự tự tại của Như Lai? Bồ-tát làm thế nào để không rời pháp hữu vi mà cũng không trụ vào đó, ở khắp mọi nẻo sinh tồn như phép biến hóa, thị hiện chịu sinh tử mà tu hạnh Bồ-tát? Bồ-tát làm thế nào để không rời việc nghe pháp, lĩnh nhận được hết chánh giáo của chư Phật? Bồ-tát làm thế nào để không rời ánh sáng trí tuệ, vào khắp những chỗ mà trí tuệ ba đời vận hành?"
Khi ấy, tỳ-kheo Thiện Trụ bảo Thiện Tài:
"Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Ngươi đã phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nay lại phát tâm thưa hỏi về Phật pháp, về pháp Nhất thiết trí, về pháp của bậc tự nhiên (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy, tức Phật).
"Thiện nam tử! Ta đã thành tựu cửa giải thoát không ngăn ngại của Bồ-tát. Dù đến hay đi, dù đi hay đứng, ta đều thuận theo đó mà suy nghĩ, tu tập, quán xét, liền ngay lúc ấy được ánh sáng trí tuệ tên là Rốt Ráo Không Ngăn Ngại.
Nhờ được ánh sáng trí tuệ ấy, ta biết tâm hạnh của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết sự chết ở đây sinh ở kia của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết đời trước của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết việc trong các kiếp tương lai của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết việc đời hiện tại của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết mọi sự khác biệt trong lời nói âm thanh của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; giải quyết mọi câu hỏi nghi ngờ của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; biết căn tánh của mọi chúng sinh không gì ngăn ngại; khi chúng sinh nào đến lúc cần được giáo hóa thì đều đến được ngay không gì ngăn ngại;
biết mọi khoảng thời gian sát-na, la-bà, mâu-hô-lật-đa (các đơn vị thời gian của Ấn Độ xưa, từ cực ngắn đến khoảng bốn mươi tám phút), ngày đêm và các thời khắc không gì ngăn ngại; biết thứ lớp trôi chuyển của biển ba đời không gì ngăn ngại; đem thân này đi khắp mọi cõi Phật mười phương không gì ngăn ngại. Vì sao vậy? Vì ta được sức thần thông không trụ chấp, không tạo tác.
"Thiện nam tử! Nhờ được sức thần thông ấy, ta ở giữa hư không hoặc đi, hoặc đứng, hoặc ngồi, hoặc nằm, hoặc ẩn, hoặc hiện; hoặc hiện một thân, hoặc hiện nhiều thân; xuyên qua tường vách như đi trong hư không; ngồi kiết già giữa hư không, qua lại tự tại như chim bay; vào trong đất như vào nước, đi trên nước như đi trên đất; khắp thân trên dưới tỏa ra khói lửa như đống lửa lớn. Có khi làm chấn động cả mặt đất, có khi đưa tay sờ chạm mặt trời mặt trăng, có khi hiện thân cao đến cung trời Phạm thiên. Hoặc hiện mây hương đốt, hoặc hiện mây lửa báu, hoặc hiện mây biến hóa, hoặc hiện mây lưới sáng, đều rộng lớn trùm khắp mười phương.
Hoặc trong một niệm, ta vượt qua về phía đông một thế giới, hai thế giới, trăm thế giới, nghìn thế giới, trăm nghìn thế giới, cho đến vô lượng thế giới, cho đến bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới; hoặc vượt qua số thế giới nhiều như số hạt bụi của cõi Diêm-phù-đề, hoặc vượt qua số thế giới nhiều như số hạt bụi của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Ở trước các đức Phật Thế Tôn trong mọi cõi Phật ấy, ta nghe thuyết pháp.
Ở chỗ mỗi vị Phật, ta hiện ra những thân khác nhau nhiều như số hạt bụi của vô lượng cõi Phật. Mỗi thân lại mưa xuống những đám mây cúng dường nhiều như số hạt bụi của vô lượng cõi Phật: tất cả mây hoa, tất cả mây hương, tất cả mây vòng hoa, tất cả mây hương bột, tất cả mây hương xoa, tất cả mây lọng, tất cả mây y phục, tất cả mây tràng, tất cả mây phướn, tất cả mây màn trướng, và dùng tất cả mây thân để cúng dường. Mọi lời mỗi vị Như Lai giảng nói, ta đều nhận giữ; mọi sự trang nghiêm của mỗi cõi nước, ta đều ghi nhớ.
Phương đông như thế, các phương nam, tây, bắc, bốn hướng phụ, phía trên, phía dưới cũng đều như vậy. Mọi chúng sinh trong tất cả các thế giới như thế, nếu thấy hình ta, đều nhất định đạt được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Tất cả chúng sinh trong các thế giới ấy, ta đều thấy rõ, tùy theo thân lớn nhỏ, hơn kém, khổ vui của họ mà hiện hình giống như họ, giáo hóa cho họ thành tựu. Nếu có chúng sinh nào gần gũi ta, ta đều khiến họ an trụ nơi pháp môn như thế.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết cửa giải thoát không ngăn ngại này: mau chóng cúng dường khắp chư Phật và giúp chúng sinh thành tựu. Còn các vị Bồ-tát thì giữ giới (giới luật, những điều răn để giữ thân tâm trong sạch) đại bi, giới ba-la-mật, giới Đại thừa, giới tương ứng với đạo Bồ-tát, giới không chướng ngại, giới không lui sụt, giới không rời tâm bồ-đề, giới luôn lấy Phật pháp làm chỗ tâm hướng đến, giới luôn chú tâm vào Nhất thiết trí, giới như hư không, giới không nương tựa vào bất cứ gì ở thế gian, giới không sơ suất, giới không tổn hại, giới không thiếu sót, giới không pha tạp, giới không vẩn đục, giới không hối hận, giới trong sạch, giới lìa bụi trần, giới lìa cấu bẩn. Công đức như thế, làm sao ta biết được, nói được?
"Thiện nam tử! Từ đây về phương nam có một nước tên là Đạt-lý-tỳ-đồ, có thành tên là Tự Tại. Trong đó có một người tên là Di-già. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân ngài, đi vòng quanh bên phải, ngước nhìn ngài, rồi từ biệt ra đi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi hai.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi ba.
Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho giáo lý Phật giáo: kinh, luật, luận) Thực-xoa-nan-đà người nước Vu Điền vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video