Phẩm Nhập Pháp Giới (pháp giới: toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và chân lý của vũ trụ; "nhập pháp giới" là thâm nhập vào cảnh giới ấy), thứ ba mươi chín, phần sáu.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, đi khắp nơi tìm thầy học đạo) đối với các bậc thiện tri thức (người thầy, người bạn lành dẫn dắt mình trên đường tu) khởi lòng kính trọng tột bậc, sinh ra sự hiểu biết rộng lớn và trong sạch. Cậu luôn nhớ nghĩ đến Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương tu hành để cứu độ tất cả chúng sinh và cùng thành Phật), chuyên tâm cầu trí tuệ của Phật, nguyện được thấy các đức Phật, quán sát cảnh giới của Pháp, trí tuệ không ngăn ngại luôn hiện ra trước mắt.
Cậu biết rõ một cách chắc chắn: thật tế của các pháp (chỗ chân thật rốt ráo, bản chất thật của mọi sự vật hiện tượng), chỗ tột cùng thường còn, chỗ tột cùng của mọi sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), chỗ tột cùng như hư không, chỗ tột cùng không hai, chỗ tột cùng không phân biệt của mọi pháp, chỗ tột cùng không ngăn ngại của mọi nghĩa lý, chỗ tột cùng không mất hoại của mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài, không thể tính bằng năm tháng), và chỗ tột cùng không có tột cùng của tất cả các đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức từ chân lý như thật).
Đối với tất cả các đức Phật, tâm cậu không phân biệt; cậu phá tan lưới của mọi tưởng tượng, lìa bỏ mọi sự bám chấp, không chấp lấy hội chúng nơi đạo tràng (nơi Phật thành đạo và giảng pháp) của các đức Phật, cũng không chấp lấy cõi nước trong sạch của Phật; biết mọi chúng sinh đều không có cái "tôi" thật sự, biết mọi âm thanh đều như tiếng vang, biết mọi hình sắc đều như cái bóng.
Cậu dần dần đi về phương Nam, đến thành Sư Tử Phấn Tấn, đi tìm khắp nơi đồng nữ Từ Hạnh. Cậu nghe nói đồng nữ này là con gái vua Sư Tử Tràng, có năm trăm đồng nữ hầu hạ đi theo, ở trong điện Tỳ-lô-giá-na Tạng (Tỳ-lô-giá-na: tên một thân Phật, nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi"; "tạng" là kho chứa), ngồi trên tòa có chân bằng gỗ chiên-đàn (gỗ thơm quý) Long Thắng, phủ lưới chỉ vàng, trải áo của cõi trời, mà giảng giáo pháp mầu nhiệm.
Nghe vậy, Thiện Tài đến cổng cung vua, xin gặp cô. Cậu thấy vô số người đi vào trong cung, liền hỏi: "Mọi người bây giờ đi đâu vậy?" Ai nấy đều đáp: "Chúng tôi đến chỗ đồng nữ Từ Hạnh để nghe giáo pháp mầu nhiệm." Thiện Tài đồng tử liền nghĩ: "Cổng cung vua này đã không ngăn cấm ai, ta cũng nên vào."
Vào rồi, Thiện Tài thấy điện Tỳ-lô-giá-na Tạng: nền bằng pha lê, cột bằng lưu ly (loại ngọc quý màu xanh biếc), vách bằng kim cương, tường bao bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, ánh đỏ tía, tên lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây Diêm-phù), cửa sổ làm bằng trăm ngàn luồng ánh sáng, được trang trí bằng a-tăng-kỳ (số lượng nhiều đến mức không thể đếm xuể) ngọc ma-ni (loại ngọc báu sáng trong); quanh khắp nơi trang hoàng bằng gương ngọc ma-ni bảo tạng, lại trang sức bằng thứ ngọc ma-ni quý nhất thế gian; vô số lưới báu giăng phủ bên trên, trăm ngàn chuông vàng phát ra âm thanh vi diệu. Có những thứ báu trang hoàng không thể nghĩ bàn như thế. Đồng nữ Từ Hạnh da màu vàng óng, mắt màu tía biếc, tóc màu xanh biếc, dùng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh, vang xa như giọng của Phạm thiên – vị vua cõi trời) mà giảng pháp.
Thiện Tài thấy rồi, cúi đầu lạy sát chân cô, đi vòng quanh vô số lần, chắp tay đứng trước mặt, thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe bậc Thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, xin vì con mà nói!"
Khi ấy, đồng nữ Từ Hạnh bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân thiết người tu)! Cậu hãy nhìn sự trang hoàng của cung điện ta."
Thiện Tài cúi lạy, rồi quan sát khắp nơi. Trong từng bức vách, từng cây cột, từng tấm gương, từng hình tướng, từng hình dáng, từng viên ngọc ma-ni, từng món đồ trang sức, từng chiếc chuông vàng, từng cây báu, từng tượng báu, từng chuỗi ngọc báu, cậu đều thấy tất cả các đức Như Lai trong khắp pháp giới: từ lúc mới phát tâm, tu hạnh Bồ-tát, thành tựu trọn vẹn các đại nguyện, đầy đủ công đức, thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, ngang bằng với chư Phật, tức là thành Phật), chuyển bánh xe Pháp mầu nhiệm (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), cho đến thị hiện (hiện ra cho chúng sinh thấy) vào Niết-bàn (trạng thái tịch diệt, chấm dứt hoàn toàn sinh tử khổ đau). Những hình ảnh như thế đều hiện ra cả, như trong nước trong thấy rõ khắp mọi hình ảnh của hư không, mặt trời, mặt trăng, các vì sao. Tất cả những điều đó đều là sức mạnh của thiện căn (gốc lành, tức các công đức đã gieo trồng) mà đồng nữ Từ Hạnh đã vun trồng trong các đời quá khứ.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử ghi nhớ hình tướng của các đức Phật mình vừa thấy, chắp tay ngước nhìn đồng nữ Từ Hạnh.
Khi ấy, đồng nữ bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử! Đây là pháp môn Bát-nhã ba-la-mật Phổ Trang Nghiêm (Bát-nhã ba-la-mật: trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ bên kia của giải thoát; Phổ Trang Nghiêm: trang nghiêm khắp cả; pháp môn: cánh cửa tu tập). Ta đã cầu được pháp này nơi các đức Phật nhiều bằng số cát của ba mươi sáu con sông Hằng. Các đức Như Lai ấy mỗi vị dùng một cửa khác nhau, khiến ta vào được pháp môn Bát-nhã ba-la-mật Phổ Trang Nghiêm này; điều một đức Phật đã giảng thì các vị khác không nói lặp lại."
Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Thánh! Cảnh giới của pháp môn Bát-nhã ba-la-mật Phổ Trang Nghiêm này như thế nào?"
Đồng nữ đáp:
"Thiện nam tử! Khi ta vào pháp môn Bát-nhã ba-la-mật Phổ Trang Nghiêm này, thuận theo mà hướng tới, suy nghĩ quán sát, ghi nhớ gìn giữ và phân biệt, thì đạt được Phổ môn đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp, không để quên mất; "phổ môn": cánh cửa mở ra khắp mọi pháp), và trăm vạn a-tăng-kỳ cửa đà-la-ni đều hiện ra trước mắt. Đó là:
cửa đà-la-ni về cõi Phật, cửa đà-la-ni về Phật, cửa đà-la-ni về Pháp, cửa đà-la-ni về chúng sinh, cửa đà-la-ni về quá khứ, cửa đà-la-ni về vị lai, cửa đà-la-ni về hiện tại, cửa đà-la-ni về chỗ tột cùng thường còn, cửa đà-la-ni về phúc đức, cửa đà-la-ni về những phúc đức làm phương tiện trợ giúp cho đạo, cửa đà-la-ni về trí tuệ, cửa đà-la-ni về những trí tuệ làm phương tiện trợ giúp cho đạo, cửa đà-la-ni về các nguyện, cửa đà-la-ni về phân biệt các nguyện, cửa đà-la-ni về gom góp các hạnh, cửa đà-la-ni về hạnh trong sạch, cửa đà-la-ni về hạnh tròn đầy;
cửa đà-la-ni về nghiệp (những hành động tạo tác của thân, lời nói và ý nghĩ, sẽ sinh ra quả báo), cửa đà-la-ni về nghiệp không mất hoại, cửa đà-la-ni về dòng chảy nối tiếp của nghiệp, cửa đà-la-ni về việc làm của nghiệp, cửa đà-la-ni về lìa bỏ nghiệp ác, cửa đà-la-ni về tu tập nghiệp chân chính, cửa đà-la-ni về tự tại đối với nghiệp, cửa đà-la-ni về hạnh lành, cửa đà-la-ni về giữ gìn hạnh lành;
cửa đà-la-ni về tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một đối tượng, không tán loạn), cửa đà-la-ni về thuận theo tam-muội, cửa đà-la-ni về quán sát tam-muội, cửa đà-la-ni về cảnh giới tam-muội, cửa đà-la-ni về ra khỏi tam-muội, cửa đà-la-ni về thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có), cửa đà-la-ni về biển tâm, cửa đà-la-ni về các loại tâm, cửa đà-la-ni về tâm ngay thẳng, cửa đà-la-ni về soi chiếu rừng rậm của tâm, cửa đà-la-ni về điều phục tâm cho trong sạch;
cửa đà-la-ni về biết chúng sinh từ đâu sinh ra, cửa đà-la-ni về biết hành tướng phiền não (các trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, mê muội làm cho khổ não) của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại) của phiền não, cửa đà-la-ni về biết phương tiện đối trị phiền não, cửa đà-la-ni về biết sự hiểu biết của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết việc làm của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết việc làm khác nhau của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết bản tính của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết ham muốn của chúng sinh, cửa đà-la-ni về biết ý tưởng của chúng sinh;
cửa đà-la-ni về thấy khắp mười phương, cửa đà-la-ni về thuyết pháp, cửa đà-la-ni về lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ), cửa đà-la-ni về lòng đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh), cửa đà-la-ni về sự vắng lặng, cửa đà-la-ni về con đường của ngôn ngữ, cửa đà-la-ni về phương tiện và không phải phương tiện, cửa đà-la-ni về thuận theo, cửa đà-la-ni về sự khác biệt, cửa đà-la-ni về vào khắp, cửa đà-la-ni về chỗ tột cùng không ngăn ngại, cửa đà-la-ni về trùm khắp;
cửa đà-la-ni về pháp của Phật, cửa đà-la-ni về pháp của Bồ-tát, cửa đà-la-ni về pháp của Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu giải thoát cho riêng mình), cửa đà-la-ni về pháp của Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, sống vào thời không có Phật, không có thầy chỉ dạy), cửa đà-la-ni về pháp thế gian;
cửa đà-la-ni về thế giới hình thành, cửa đà-la-ni về thế giới hoại diệt, cửa đà-la-ni về thế giới tồn tại, cửa đà-la-ni về thế giới trong sạch, cửa đà-la-ni về thế giới nhơ bẩn, cửa đà-la-ni về trong thế giới nhơ bẩn mà hiện ra trong sạch, cửa đà-la-ni về trong thế giới trong sạch mà hiện ra nhơ bẩn, cửa đà-la-ni về thế giới toàn nhơ bẩn, cửa đà-la-ni về thế giới toàn trong sạch, cửa đà-la-ni về thế giới bằng phẳng, cửa đà-la-ni về thế giới không bằng phẳng, cửa đà-la-ni về thế giới úp xuống, cửa đà-la-ni về thế giới như lưới Nhân-đà-la (lưới báu trong cung trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có một viên ngọc phản chiếu tất cả các viên khác, lớp lớp lồng vào nhau không cùng tận), cửa đà-la-ni về thế giới xoay chuyển, cửa đà-la-ni về biết thế gian nương vào tưởng mà tồn tại, cửa đà-la-ni về cái nhỏ vào trong cái lớn, cửa đà-la-ni về cái lớn vào trong cái nhỏ;
cửa đà-la-ni về thấy các đức Phật, cửa đà-la-ni về phân biệt thân Phật, cửa đà-la-ni về lưới ánh sáng trang nghiêm của Phật, cửa đà-la-ni về tiếng nói tròn đầy của Phật, cửa đà-la-ni về bánh xe Pháp của Phật, cửa đà-la-ni về thành tựu bánh xe Pháp của Phật, cửa đà-la-ni về bánh xe Pháp khác biệt của Phật, cửa đà-la-ni về bánh xe Pháp không khác biệt của Phật, cửa đà-la-ni về giải thích bánh xe Pháp của Phật, cửa đà-la-ni về chuyển bánh xe Pháp của Phật, cửa đà-la-ni về làm được Phật sự, cửa đà-la-ni về phân biệt hội chúng của Phật, cửa đà-la-ni về vào biển hội chúng của Phật, cửa đà-la-ni về chiếu khắp sức mạnh của Phật;
cửa đà-la-ni về tam-muội của các đức Phật, cửa đà-la-ni về công dụng tự tại trong tam-muội của các đức Phật, cửa đà-la-ni về chỗ an trú của các đức Phật, cửa đà-la-ni về điều các đức Phật gìn giữ, cửa đà-la-ni về sự biến hóa của các đức Phật, cửa đà-la-ni về việc Phật biết tâm và hành của chúng sinh, cửa đà-la-ni về thần thông biến hiện của các đức Phật, cửa đà-la-ni về việc ở cung trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát sống ở đời cuối trước khi giáng sinh thành Phật) cho đến thị hiện vào Niết-bàn, cửa đà-la-ni về làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh, cửa đà-la-ni về vào pháp rất sâu, cửa đà-la-ni về vào pháp vi diệu;
cửa đà-la-ni về tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), cửa đà-la-ni về khởi tâm bồ-đề, cửa đà-la-ni về trợ giúp tâm bồ-đề, cửa đà-la-ni về các nguyện, cửa đà-la-ni về các hạnh, cửa đà-la-ni về thần thông, cửa đà-la-ni về thoát ra khỏi sinh tử, cửa đà-la-ni về tổng trì (nắm giữ tất cả, tức đà-la-ni) trong sạch, cửa đà-la-ni về bánh xe trí tuệ trong sạch, cửa đà-la-ni về trí tuệ trong sạch, cửa đà-la-ni về bồ-đề vô lượng, cửa đà-la-ni về tâm mình trong sạch.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn Bát-nhã ba-la-mật Phổ Trang Nghiêm này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao sâu), tâm các vị rộng lớn ngang với cõi hư không, vào được pháp giới, phúc đức tròn đầy, an trú trong pháp xuất thế (pháp vượt ra ngoài thế gian), xa lìa lối sống thế tục; mắt trí tuệ không bị màng che, nhìn khắp pháp giới; tâm tuệ rộng lớn như hư không, mọi cảnh giới đều thấy rõ; đạt được kho ánh sáng lớn của địa vị không ngăn ngại, khéo phân biệt nghĩa lý của mọi pháp; sống giữa đời mà không nhiễm pháp thế gian, làm lợi ích cho đời mà không bị đời làm hư hoại; làm chỗ nương tựa cho tất cả thế gian, biết khắp tâm và hành của tất cả chúng sinh, tùy theo chỗ thích hợp mà thuyết pháp, trong mọi thời đều được tự tại. Còn ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương Nam này có một nước tên là Tam Nhãn; ở đó có một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia, đã thọ đầy đủ giới) tên là Thiện Kiến. Cậu hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử cúi lạy sát chân cô, đi vòng quanh vô số lần, lưu luyến ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử suy nghĩ: hạnh mà Bồ-tát an trú thật rất sâu; pháp mà Bồ-tát chứng được thật rất sâu; chỗ mà Bồ-tát đi vào thật rất sâu; trí tuệ vi tế về chúng sinh thật rất sâu; việc thế gian nương vào tưởng mà tồn tại thật rất sâu; việc làm của chúng sinh thật rất sâu; dòng chảy nối tiếp của tâm chúng sinh thật rất sâu; chúng sinh như bóng sáng thật rất sâu; danh hiệu của chúng sinh thật rất sâu; lời nói của chúng sinh thật rất sâu; sự trang nghiêm pháp giới thật rất sâu; sự gieo trồng nghiệp hạnh thật rất sâu; việc nghiệp trang điểm thế gian thật rất sâu.
Cậu dần dần đi đến nước Tam Nhãn, tìm khắp các thành ấp, xóm làng, phố chợ, sông đồng, núi khe, mọi nơi chốn để tìm tỳ-kheo Thiện Kiến.
Cậu thấy vị ấy đang kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập, giữ tâm chuyên chú) trong rừng, đang tuổi tráng niên, dung mạo đẹp đẽ, đoan chính dễ mến. Tóc ông màu xanh biếc, xoắn về bên phải, không rối; trên đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nhô cao trên đỉnh đầu, một trong các tướng tốt của bậc giác ngộ); da màu vàng óng; cổ có ba ngấn; trán rộng, phẳng và ngay ngắn; mắt dài rộng như hoa sen xanh; môi miệng đỏ thắm, sạch sẽ như quả tần-bà (loại quả màu đỏ tươi); ngực có chữ vạn (dấu hiệu cát tường hình chữ thập có bốn cánh quặt); bảy chỗ đầy đặn (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy đều đầy đặn); cánh tay thon dài; các ngón tay có màng lưới (giữa các ngón có màng mỏng như chân ngỗng chúa, một tướng tốt); trong lòng bàn tay, bàn chân có hình bánh xe kim cương.
Thân ông đẹp đẽ đặc biệt như chư thiên cõi Tịnh Cư (cõi trời trong sạch, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hết ham muốn), trên dưới thẳng ngay như cây Ni-câu-đà (một loại cây đa Ấn Độ, tán tròn đều, chiều cao bằng chiều rộng tán). Các tướng tốt và vẻ đẹp phụ (tướng tốt: những đặc điểm lớn của thân bậc giác ngộ; vẻ đẹp phụ: những nét đẹp nhỏ đi kèm) đều tròn đầy, như vua núi Tuyết được trang hoàng đủ thứ. Mắt nhìn không chớp, vầng hào quang tròn rộng một tầm (đơn vị đo bằng chiều dài hai cánh tay dang thẳng).
Trí tuệ rộng lớn như biển cả, tâm không lay động trước mọi cảnh giới; dù tâm chìm xuống (uể oải, mờ tối) hay bốc lên (xao động), dù là trí hay chẳng phải trí, mọi sự xao động và hí luận (lời bàn cãi, suy luận vô ích) đều dứt sạch. Ông đạt được cảnh giới bình đẳng mà Phật đã đi, dùng lòng đại bi giáo hóa tất cả chúng sinh, tâm không lúc nào rời bỏ. Vì muốn làm lợi ích, đem an vui cho tất cả chúng sinh, vì muốn mở bày con mắt Pháp của Như Lai, vì muốn bước theo con đường Như Lai đã đi, ông kinh hành một cách cẩn trọng, không chậm không nhanh.
Vô lượng chư thiên (các vị trời), rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống nhờ mùi hương), a-tu-la (loài thần có sức mạnh, tính hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của cõi trời, hình giống người nhưng có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba), Phạm thiên (vua cõi trời Phạm), các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương thế gian), người và các loài không phải người vây quanh trước sau.
Các thần chủ phương (thần cai quản các phương hướng) theo từng phương xoay chuyển, dẫn đường phía trước; các thần Túc Hành (thần coi việc đi đứng) cầm hoa sen báu đỡ chân ông; thần Vô Tận Quang tỏa ánh sáng phá tan bóng tối; thần rừng Diêm-phù Tràng rải mưa đủ thứ hoa; thần đất Bất Động Tạng làm hiện ra các kho báu; thần hư không Phổ Quang Minh trang hoàng hư không; thần Thành Tựu Đức Hải rải mưa ngọc ma-ni; thần núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo) Vô Cấu Tạng cúi đầu kính lạy, khom mình chắp tay; thần gió Vô Ngại Lực rải mưa hoa thơm mầu nhiệm; thần đêm Xuân Hòa trang điểm thân mình, gieo cả thân xuống đất mà lạy; thần ngày Thường Giác cầm tràng ngọc ma-ni chiếu sáng khắp các phương, đứng giữa hư không phóng ra ánh sáng lớn.
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử đến chỗ tỳ-kheo, cúi lạy sát chân, khom mình chắp tay thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, đang cầu hạnh Bồ-tát. Con nghe bậc Thánh khéo mở bày các đạo Bồ-tát, xin vì con mà nói: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Thiện Kiến đáp: "Thiện nam tử! Ta tuổi còn trẻ, xuất gia lại chưa lâu. Trong đời này, ta đã tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) trong sạch nơi các đức Phật nhiều bằng số cát của ba mươi tám con sông Hằng: có nơi đức Phật ta tu phạm hạnh trong sạch một ngày một đêm, có nơi bảy ngày bảy đêm, có nơi nửa tháng, một tháng, một năm, trăm năm, vạn năm, ức năm, na-do-tha (một số cực lớn, khoảng hàng trăm tỷ) năm, cho đến số năm không thể nói, không thể nói hết; hoặc một tiểu kiếp, hoặc nửa đại kiếp, hoặc một đại kiếp, hoặc trăm đại kiếp, cho đến số đại kiếp không thể nói, không thể nói hết. Ta nghe giáo pháp mầu nhiệm, vâng làm theo lời dạy, trang nghiêm các nguyện, vào chỗ chứng ngộ, tu các hạnh cho trong sạch, làm tròn đầy biển sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa đến bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).
Ta cũng thấy các đức Phật ấy thành đạo và thuyết pháp, mỗi vị khác nhau, không lẫn lộn; thấy giáo pháp các ngài để lại được gìn giữ cho đến khi diệt hết. Ta cũng biết các nguyện mà các đức Phật ấy đã phát ra từ trước: dùng sức của tam-muội và nguyện mà làm trang nghiêm trong sạch tất cả cõi nước của chư Phật; dùng sức tam-muội vào tất cả hạnh mà tu trong sạch mọi hạnh Bồ-tát; dùng sức thoát ra của cỗ xe Phổ Hiền (Phổ Hiền: vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện lớn; "cỗ xe" chỉ con đường tu hành) mà làm trong sạch tất cả ba-la-mật của Phật.
"Lại nữa, thiện nam tử! Khi ta kinh hành, trong một niệm (khoảnh khắc một ý nghĩ), tất cả mười phương đều hiện ra trước mắt, vì trí tuệ trong sạch; trong một niệm, tất cả thế giới đều hiện ra trước mắt, vì đã đi qua số thế giới không thể nói, không thể nói hết; trong một niệm, số cõi Phật không thể nói, không thể nói hết đều được trang nghiêm trong sạch, vì thành tựu sức đại nguyện; trong một niệm, những hạnh khác nhau của số chúng sinh không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đầy đủ trí tuệ của thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều đúng sai, biết nghiệp báo, biết căn cơ chúng sinh...);
trong một niệm, thân trong sạch của số đức Phật không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì thành tựu sức hạnh nguyện Phổ Hiền; trong một niệm, cung kính cúng dường số Như Lai nhiều như số vi trần (hạt bụi nhỏ nhất) của các cõi Phật không thể nói, không thể nói hết, vì thành tựu sức nguyện dùng tâm mềm mỏng cúng dường Như Lai; trong một niệm, lãnh thọ pháp của số Như Lai không thể nói, không thể nói hết, vì đạt được sức đà-la-ni chứng vô số pháp khác nhau và giữ gìn bánh xe Pháp;
trong một niệm, biển hạnh Bồ-tát không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đạt được sức nguyện có thể làm trong sạch mọi hạnh như lưới Nhân-đà-la (lưới báu trong cung trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có ngọc phản chiếu lẫn nhau không cùng tận); trong một niệm, biển các tam-muội không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đạt được sức nguyện từ một cửa tam-muội vào tất cả cửa tam-muội và làm cho tất cả đều trong sạch; trong một niệm, biển các căn (căn cơ, tức năng lực tiếp nhận giáo pháp, cũng chỉ các giác quan) không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đạt được sức nguyện biết rõ tột cùng các căn, trong một căn thấy tất cả các căn;
trong một niệm, số thời gian nhiều như vi trần của các cõi Phật không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đạt được sức nguyện chuyển bánh xe Pháp trong mọi thời, dù cõi chúng sinh có hết mà bánh xe Pháp vẫn không hết; trong một niệm, biển ba đời không thể nói, không thể nói hết đều hiện ra trước mắt, vì đạt được sức nguyện của ánh sáng trí tuệ biết rõ sự phân chia từng giai đoạn của ba đời trong tất cả thế giới.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn giải thoát Bồ-tát Tùy Thuận Đăng này (giải thoát môn: cánh cửa dẫn vào sự giải thoát, tức một pháp chứng ngộ; Tùy Thuận Đăng: ngọn đèn thuận theo). Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát như ngọn đèn kim cương, thật sự được sinh vào nhà Như Lai (tức trở thành con thật của Phật), thành tựu đầy đủ mạng căn (sức sống duy trì thân mạng) bất tử, luôn thắp ngọn đèn trí tuệ không bao giờ tắt; thân vững chắc không gì phá hoại được, hiện ra thân hình như huyễn, như pháp duyên khởi (mọi sự vật đều do nhân duyên hội đủ mà sinh ra) với vô lượng khác biệt, tùy theo tâm chúng sinh mà thị hiện mỗi mỗi khác nhau; hình dáng sắc tướng trên đời không ai sánh bằng; thuốc độc, dao bén, lửa cháy không thể làm hại, như núi kim cương không gì phá nổi; hàng phục tất cả ma (những thế lực ngăn trở, phá hoại người tu) và ngoại đạo (người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp);
thân các vị đẹp đẽ như núi vàng ròng, đặc biệt nhất giữa trời và người; danh tiếng rộng lớn, không ai không nghe biết; nhìn khắp thế gian như đều ở ngay trước mắt; giảng kho pháp sâu xa như biển không cùng tận; phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương. Ai được thấy các vị ấy thì chắc chắn phá tan được mọi núi lớn chướng ngại, chắc chắn nhổ được mọi gốc rễ bất thiện, chắc chắn được gieo trồng thiện căn rộng lớn. Những người như thế thật khó được gặp, khó xuất hiện ở đời. Còn ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương Nam này có một nước tên là Danh Văn; trên bãi giữa sông có một đồng tử tên là Tự Tại Chủ. Cậu hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử vì muốn đi đến tột cùng hạnh dũng mãnh trong sạch của Bồ-tát, muốn được ánh sáng sức mạnh lớn của Bồ-tát, muốn tu các công đức và hạnh không gì hơn, không cùng tận của Bồ-tát, muốn làm tròn các đại nguyện vững chắc của Bồ-tát, muốn thành tựu tâm sâu rộng lớn của Bồ-tát, muốn giữ vô lượng hạnh thù thắng của Bồ-tát; đối với pháp Bồ-tát tâm không biết chán, nguyện vào được mọi công đức của Bồ-tát, muốn luôn thu nhận và dắt dẫn tất cả chúng sinh, muốn vượt qua rừng rậm, đồng hoang của sinh tử; đối với các thiện tri thức, cậu luôn vui thích được thấy được nghe, phụng sự cúng dường không hề mỏi mệt. Cậu cúi lạy sát chân vị tỳ-kheo, đi vòng quanh vô số lần, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử nhận lời dạy của tỳ-kheo Thiện Kiến xong, ghi nhớ đọc tụng gìn giữ, suy nghĩ tu tập, hiểu rõ ràng và chắc chắn, đối với pháp môn ấy mà được ngộ nhập. Các chúng trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà vây quanh trước sau, cậu đi về nước Danh Văn, tìm khắp nơi đồng tử Tự Tại Chủ.
Khi ấy, có các vị trời, rồng, càn-thát-bà... ở giữa hư không bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử! Đồng tử ấy hiện đang ở trên bãi sông." Lúc đó, Thiện Tài liền đến chỗ ấy, thấy đồng tử này có mười ngàn đồng tử vây quanh, đang vun cát làm trò chơi. Thiện Tài thấy rồi, cúi lạy sát chân, đi vòng quanh vô số lần, chắp tay cung kính, lui đứng một bên, thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Xin vì con giảng giải!"
Tự Tại Chủ nói:
"Thiện nam tử! Ngày trước ta từng ở chỗ Văn-thù-sư-lợi đồng tử (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ, được gọi là "đồng tử" vì tâm trong sáng như trẻ thơ) học các phép viết chữ, đếm số, tính toán, ấn tín, liền được ngộ nhập pháp môn trí tuệ thần thông về mọi nghề khéo léo. Thiện nam tử! Nhờ pháp môn này, ta biết được các phép viết chữ, đếm số, tính toán, ấn tín, cõi giới, nơi chốn (?) của thế gian; cũng có thể chữa trị các bệnh như động kinh, gầy mòn, bị ma quỷ ám – tất cả các loại bệnh như thế; cũng có thể xây dựng thành ấp, xóm làng, vườn rừng, lầu gác, cung điện, nhà cửa đủ mọi nơi chốn; cũng giỏi điều chế đủ thứ thuốc tiên; cũng giỏi kinh doanh ruộng vườn, nông nghiệp, buôn bán, mọi nghề nghiệp, việc lấy hay bỏ, tiến hay lui đều được thích đáng.
Ta lại khéo phân biệt biết được tướng mạo thân thể của chúng sinh: ai làm lành, ai làm ác, ai sẽ sinh vào cõi lành, ai sẽ sinh vào cõi dữ; người này sẽ đạt đạo của cỗ xe Thanh văn, người này sẽ đạt đạo của cỗ xe Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, cũng gọi là Độc giác), người này sẽ vào địa vị Nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức quả vị Phật) – những việc như thế ta đều biết được. Ta cũng khiến chúng sinh học tập pháp này, làm cho tăng trưởng, chắc chắn, rốt ráo trong sạch.
"Thiện nam tử! Ta cũng biết phép tính của Bồ-tát. Đó là: một trăm lạc-xoa là một câu-chi (lạc-xoa, câu-chi và các tên tiếp theo đều là tên các đơn vị số đếm của Ấn Độ xưa; lạc-xoa bằng mười vạn; từ câu-chi trở đi, mỗi bậc bằng bậc trước nhân với chính nó, nên lớn dần đến mức không thể tưởng tượng); câu-chi nhân câu-chi là một a-dữu-đa; a-dữu-đa nhân a-dữu-đa là một na-do-tha; na-do-tha nhân na-do-tha là một tần-bà-la; tần-bà-la nhân tần-bà-la là một căng-yết-la; nói rộng ra cho đến: ưu-bát-la nhân ưu-bát-la là một ba-đầu-ma; ba-đầu-ma nhân ba-đầu-ma là một tăng-kỳ; tăng-kỳ nhân tăng-kỳ là một thú; thú nhân thú là một dụ; dụ nhân dụ là một vô số; vô số nhân vô số là một vô số chuyển; vô số chuyển nhân vô số chuyển là một vô lượng; vô lượng nhân vô lượng là một vô lượng chuyển; vô lượng chuyển nhân vô lượng chuyển là một vô biên; vô biên nhân vô biên là một vô biên chuyển; vô biên chuyển nhân vô biên chuyển là một vô đẳng; vô đẳng nhân vô đẳng là một vô đẳng chuyển; vô đẳng chuyển nhân vô đẳng chuyển là một bất khả số;
bất khả số nhân bất khả số là một bất khả số chuyển; bất khả số chuyển nhân bất khả số chuyển là một bất khả xưng; bất khả xưng nhân bất khả xưng là một bất khả xưng chuyển; bất khả xưng chuyển nhân bất khả xưng chuyển là một bất khả tư; bất khả tư nhân bất khả tư là một bất khả tư chuyển; bất khả tư chuyển nhân bất khả tư chuyển là một bất khả lượng; bất khả lượng nhân bất khả lượng là một bất khả lượng chuyển; bất khả lượng chuyển nhân bất khả lượng chuyển là một bất khả thuyết; bất khả thuyết nhân bất khả thuyết là một bất khả thuyết chuyển; bất khả thuyết chuyển nhân bất khả thuyết chuyển là một bất khả thuyết bất khả thuyết; số bất khả thuyết bất khả thuyết này lại nhân với bất khả thuyết bất khả thuyết là một bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển.
"Thiện nam tử! Ta dùng phép tính Bồ-tát này để tính đống cát rộng lớn vô lượng do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), biết hết trong đó có bao nhiêu hạt; cũng có thể tính biết tất cả các thế giới ở phương Đông, với đủ thứ khác biệt và thứ lớp sắp đặt của chúng; các phương Nam, Tây, Bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như vậy. Ta cũng có thể tính biết tất cả các thế giới trong mười phương, rộng hẹp lớn nhỏ cùng tên gọi của chúng; tất cả tên kiếp, tên Phật, tên pháp, tên chúng sinh, tên nghiệp, tên Bồ-tát, tên các chân lý ở trong đó, ta đều biết rõ.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn ánh sáng trí tuệ thần thông lớn về mọi nghề khéo léo này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát có thể biết số lượng của tất cả chúng sinh, biết số loại của tất cả các pháp, biết số khác biệt của tất cả các pháp, biết số của tất cả ba đời, biết số tên của tất cả chúng sinh, biết số tên của tất cả các pháp, biết số của tất cả các đức Như Lai, biết số tên của tất cả các đức Phật, biết số của tất cả các Bồ-tát, biết số tên của tất cả các Bồ-tát. Còn ta làm sao có thể nói công đức của các vị ấy, chỉ ra hạnh của các vị ấy, làm rõ cảnh giới của các vị ấy, khen ngợi sức mạnh thù thắng của các vị ấy, phân biệt điều các vị ấy ưa muốn, tuyên nói các pháp trợ đạo (pháp hỗ trợ cho con đường tu) của các vị ấy, làm sáng tỏ đại nguyện của các vị ấy, ca ngợi hạnh mầu nhiệm của các vị ấy, giảng rõ các ba-la-mật của các vị ấy, trình bày sự trong sạch của các vị ấy, phát huy ánh sáng trí tuệ thù thắng của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương Nam này có một thành lớn tên là Hải Trụ; ở đó có một vị ưu-bà-di (người nữ tu tại gia, quy y Phật và giữ năm giới) tên là Cụ Túc. Cậu hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử nghe lời ấy xong, toàn thân nổi gai ốc, vui mừng hớn hở, được tâm báu tin ưa hiếm có, thành tựu tâm rộng lớn làm lợi ích chúng sinh; thấy rõ được thứ lớp xuất hiện của tất cả các đức Phật, thông suốt được bánh xe Pháp trong sạch của trí tuệ rất sâu; ở mọi cõi đều tùy theo mà hiện thân, biết rõ cảnh giới bình đẳng của ba đời, sinh ra biển lớn công đức không cùng tận, phóng ánh sáng tự tại của trí tuệ lớn, mở hết mọi then khóa của thành ba cõi (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc – nơi chúng sinh còn trôi lăn trong sinh tử). Cậu cúi lạy sát chân đồng tử, đi vòng quanh vô số lần, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử quán sát suy nghĩ lời dạy của thiện tri thức, như biển cả đón nhận mưa lớn mà không biết đủ, rồi nghĩ rằng: "Lời dạy của thiện tri thức như mặt trời mùa xuân, làm mọc lớn mầm rễ của mọi điều lành; lời dạy của thiện tri thức như trăng rằm, chiếu đến đâu đều làm mát dịu đến đó; lời dạy của thiện tri thức như núi tuyết mùa hè, có thể trừ cơn nóng khát cho mọi loài thú; lời dạy của thiện tri thức như mặt trời chiếu xuống ao thơm, có thể làm nở mọi hoa sen tâm lành; lời dạy của thiện tri thức như hòn đảo báu lớn, đủ thứ báu Pháp đầy ắp trong tâm; lời dạy của thiện tri thức như cây Diêm-phù (loại cây lớn, tiêu biểu cho châu lục loài người ở), tích tụ mọi hoa quả của phúc đức và trí tuệ; lời dạy của thiện tri thức như vua rồng lớn, dạo chơi tự tại giữa hư không;
lời dạy của thiện tri thức như núi Tu-di, vô lượng pháp lành như các vị trời của cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di, có ba mươi ba vị trời cai quản, đứng đầu là Đế Thích) an trú trong đó; lời dạy của thiện tri thức như Đế Thích, có hội chúng vây quanh, không ai lấn át được, có thể hàng phục ngoại đạo và quân A-tu-la." Cậu suy nghĩ như thế.
Cậu dần dần đi đến thành Hải Trụ, tìm khắp nơi vị ưu-bà-di ấy. Khi đó, mọi người đều bảo cậu: "Thiện nam tử! Vị ưu-bà-di ấy ở trong ngôi nhà của bà trong thành này." Thiện Tài nghe vậy, liền đến cổng nhà, chắp tay đứng đó.
Ngôi nhà ấy rộng lớn, trang hoàng đủ kiểu, tường bằng đủ thứ báu bao quanh, bốn phía đều có cổng trang hoàng bằng báu. Thiện Tài vào rồi, thấy ưu-bà-di ngồi trên tòa báu, đang tuổi xuân, nhan sắc đẹp, đoan chính dễ mến, mặc áo trắng, xõa tóc, trên người không đeo chuỗi ngọc; uy đức và ánh sáng nơi thân sắc tướng của bà, ngoài Phật và Bồ-tát, không ai sánh kịp. Trong nhà bày mười ức tòa ngồi, vượt hơn mọi thứ của cõi người và cõi trời, đều do sức nghiệp của Bồ-tát mà thành. Trong nhà không có áo quần, thức ăn uống hay bất cứ vật dụng sinh sống nào, chỉ đặt trước mặt bà một chiếc bát nhỏ.
Lại có một vạn đồng nữ vây quanh, dáng vẻ và sắc tướng như thể nữ cõi trời, thân trang điểm bằng đồ trang sức báu đẹp, tiếng nói êm dịu, ai nghe cũng vui thích; họ luôn ở hai bên, gần gũi ngước nhìn, suy nghĩ quán sát, khom mình cúi đầu, vâng theo lời dạy bảo. Thân các đồng nữ ấy tỏa ra hương thơm vi diệu, xông khắp mọi nơi. Chúng sinh nào gặp được hương ấy đều không thoái chuyển (không lùi bước trên đường tu), không có tâm giận dữ làm hại, không có tâm oán hận, không có tâm keo kiệt ganh ghét, không có tâm nịnh hót dối trá, không có tâm hiểm độc quanh co, không có tâm ghét bỏ hay luyến ái, không có tâm sân hận, không có tâm hèn kém, không có tâm kiêu mạn; mà sinh tâm bình đẳng, khởi tâm đại từ, phát tâm làm lợi ích, giữ tâm luật nghi (giới luật và oai nghi, khuôn phép đúng đắn), lìa tâm tham cầu. Ai nghe tiếng các cô thì vui mừng hớn hở; ai thấy thân các cô thì đều lìa được tham nhiễm.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài thấy ưu-bà-di Cụ Túc rồi, cúi lạy sát chân, cung kính đi vòng quanh, chắp tay đứng thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe bậc Thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, xin vì con mà nói!"
Bà liền bảo:
"Thiện nam tử! Ta đạt được pháp môn giải thoát Kho Phúc Đức Vô Tận của Bồ-tát, có thể từ trong chiếc bát nhỏ như thế này, tùy theo đủ thứ ham thích của chúng sinh mà tạo ra đủ thứ thức ăn uống ngon, khiến ai nấy đều no đủ. Giả sử có trăm chúng sinh, ngàn chúng sinh, trăm ngàn chúng sinh, ức chúng sinh, trăm ức chúng sinh, ngàn ức chúng sinh, trăm ngàn ức na-do-tha chúng sinh, cho đến số chúng sinh không thể nói, không thể nói hết; giả sử có số chúng sinh nhiều như vi trần của cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người ở), như vi trần của một tứ thiên hạ (bốn châu lục quanh núi Tu-di, tức một thế giới nhỏ), của một tiểu thiên thế giới (một ngàn thế giới nhỏ), trung thiên thế giới (một ngàn tiểu thiên thế giới), đại thiên thế giới (một ngàn trung thiên thế giới), cho đến như vi trần của các cõi Phật không thể nói, không thể nói hết; giả sử tất cả chúng sinh trong mười phương thế giới, ta đều tùy theo ham thích của họ mà khiến họ no đủ, mà thức ăn uống ấy vẫn không cùng tận, cũng không giảm bớt.
Như thức ăn uống, thì đủ thứ vị ngon, đủ thứ giường ghế, đủ thứ áo quần, đủ thứ đồ nằm, đủ thứ xe cộ, đủ thứ hoa, đủ thứ vòng hoa, đủ thứ hương, đủ thứ hương xoa, đủ thứ hương đốt, đủ thứ hương bột, đủ thứ châu báu, đủ thứ chuỗi ngọc, đủ thứ cờ tràng, đủ thứ phướn, đủ thứ lọng, đủ thứ vật dụng sinh sống tốt đẹp bậc nhất, cũng đều tùy ý ham thích mà khiến cho đầy đủ.
"Lại nữa, thiện nam tử! Giả sử trong một thế giới ở phương Đông, các vị Thanh văn, Độc giác ăn thức ăn của ta rồi, đều chứng quả Thanh văn, quả Bích-chi Phật (tức Độc giác), ở vào thân cuối cùng (không còn tái sinh nữa). Như trong một thế giới, thì cũng như thế: trong trăm thế giới, ngàn thế giới, trăm ngàn thế giới, ức thế giới, trăm ức thế giới, ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức thế giới, trăm ngàn ức na-do-tha thế giới, số thế giới nhiều như vi trần của cõi Diêm-phù-đề, số thế giới nhiều như vi trần của một tứ thiên hạ, số thế giới nhiều như vi trần của cõi tiểu thiên, cõi trung thiên, cõi tam thiên đại thiên (một ngàn trung thiên thế giới hợp lại, tức một đại thiên thế giới), cho đến số thế giới nhiều như vi trần của các cõi Phật không thể nói, không thể nói hết, tất cả các vị Thanh văn, Độc giác trong đó ăn thức ăn của ta rồi, đều chứng quả Thanh văn, quả Bích-chi Phật, ở vào thân cuối cùng. Như ở phương Đông, các phương Nam, Tây, Bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như vậy.
"Lại nữa, thiện nam tử! Trong một thế giới ở phương Đông, cho đến trong số thế giới nhiều như vi trần của các cõi Phật không thể nói, không thể nói hết, tất cả các vị Bồ-tát nhất sinh sở hệ (Bồ-tát chỉ còn bị ràng buộc thêm một đời nữa là thành Phật) ăn thức ăn của ta rồi, đều ngồi nơi đạo tràng dưới cây bồ-đề (cây mà dưới gốc đó Phật thành đạo), hàng phục quân ma, thành tựu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Như ở phương Đông, các phương Nam, Tây, Bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới cũng như vậy.
"Thiện nam tử! Cậu có thấy mười ngàn đồng nữ quyến thuộc này của ta không?"
Thiện Tài đáp: "Con đã thấy."
Ưu-bà-di nói:
"Thiện nam tử! Mười ngàn đồng nữ này đứng đầu, cùng với trăm vạn a-tăng-kỳ quyến thuộc như thế, đều cùng ta chung một hạnh, chung một nguyện, chung một thiện căn, chung con đường thoát ra khỏi sinh tử, chung sự hiểu biết trong sạch, chung niệm trong sạch, chung hướng đi trong sạch, chung sự giác ngộ vô lượng, chung đạt được các căn, chung tâm rộng lớn, chung cảnh giới thực hành, chung lý, chung nghĩa, chung pháp sáng tỏ, chung sắc tướng trong sạch, chung sức mạnh vô lượng, chung sự tinh tấn bậc nhất, chung tiếng nói chánh pháp, chung tiếng nói tùy theo từng loài, chung tiếng nói trong sạch bậc nhất, chung việc khen ngợi vô lượng công đức trong sạch, chung nghiệp trong sạch, chung quả báo trong sạch;
chung lòng đại từ cứu giúp che chở khắp tất cả, chung lòng đại bi giúp khắp chúng sinh được thành thục, chung thân nghiệp trong sạch tùy duyên mà khởi hiện khiến người thấy vui mừng, chung khẩu nghiệp trong sạch tùy theo ngôn ngữ thế gian mà truyền bá sự giáo hóa bằng Pháp, chung việc đến khắp các đạo tràng hội chúng của tất cả các đức Phật, chung việc đến khắp các cõi Phật cúng dường chư Phật, chung việc có thể thấy ngay mọi pháp môn, chung việc an trú nơi địa vị hạnh trong sạch của Bồ-tát.
"Thiện nam tử! Mười ngàn đồng nữ này có thể lấy thức ăn uống ngon từ chiếc bát này, trong khoảng một sát-na đi khắp mười phương, cúng dường tất cả các vị Bồ-tát thân cuối, các vị Thanh văn, Độc giác, cho đến khắp cả cõi ngạ quỷ (loài quỷ đói, chịu khổ vì đói khát), đều khiến được no đủ. Thiện nam tử! Mười ngàn đồng nữ này dùng chiếc bát này của ta, có thể ở cõi trời làm đầy đủ thức ăn của trời, cho đến ở cõi người làm đầy đủ thức ăn của người. Thiện nam tử! Hãy đợi một chút, cậu sẽ tự thấy."
Khi bà nói lời ấy, Thiện Tài liền thấy vô lượng chúng sinh từ bốn cổng đi vào, đều là những người được mời đến theo bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ trước) của ưu-bà-di. Họ tụ họp rồi, bà trải tòa mời ngồi, tùy theo nhu cầu của mỗi người mà ban cho thức ăn uống, đều khiến no đủ. Rồi bà bảo Thiện Tài:
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn giải thoát Kho Phúc Đức Vô Tận này. Còn như mọi công đức của các vị Bồ-tát ma-ha-tát, như biển cả sâu thẳm không cùng tận, như hư không rộng lớn không bờ bến, như ngọc như ý (ngọc báu đáp ứng được mọi điều mong cầu) làm tròn ước nguyện của chúng sinh, như thành ấp lớn cầu gì cũng được, như núi Tu-di gom chứa khắp mọi thứ báu, như kho sâu kín luôn cất giữ của cải Pháp, như ngọn đèn sáng phá tan mọi bóng tối, như cây lọng cao che mát khắp muôn loài. Còn ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương Nam có một thành tên là Đại Hưng; ở đó có một vị cư sĩ (người tu tại gia) tên là Minh Trí. Cậu hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử cúi lạy sát chân bà, đi vòng quanh vô số lần, ngước nhìn không biết chán, rồi từ biệt ra đi.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài đồng tử đạt được ánh sáng của pháp môn giải thoát Kho Phúc Đức Trang Nghiêm Vô Tận rồi, suy nghĩ về biển lớn phúc đức ấy, quán sát hư không phúc đức ấy, hướng tới khối phúc đức ấy, leo lên núi phúc đức ấy, thu nhận kho phúc đức ấy, vào vực sâu phúc đức ấy, dạo chơi ao phúc đức ấy, làm trong sạch bánh xe phúc đức ấy, thấy kho phúc đức ấy, vào cửa phúc đức ấy, đi trên con đường phúc đức ấy, tu hạt giống phúc đức ấy.
Cậu dần dần đi đến thành Đại Hưng, tìm khắp nơi cư sĩ Minh Trí. Đối với thiện tri thức, cậu sinh lòng khát khao ngưỡng mộ, để thiện tri thức thấm nhuần tâm mình, ý chí đối với thiện tri thức vững chắc, tìm mọi cách cầu gặp các thiện tri thức mà tâm không thoái lui, nguyện được phụng sự các thiện tri thức mà tâm không lười mỏi. Cậu biết: nhờ nương tựa thiện tri thức mà làm tròn được mọi điều lành; nhờ nương tựa thiện tri thức mà sinh ra được mọi phúc; nhờ nương tựa thiện tri thức mà tăng trưởng được mọi hạnh; nhờ nương tựa thiện tri thức mà không cần người khác dạy, tự mình có thể phụng sự tất cả bạn lành.
Khi suy nghĩ như thế, cậu tăng trưởng thiện căn, làm trong sạch tâm sâu, nâng cao căn tính, bồi thêm gốc đức, mở rộng đại nguyện, rộng thêm lòng đại bi, gần với Nhất thiết trí, đầy đủ đạo Phổ Hiền, soi sáng chánh pháp của tất cả các đức Phật, tăng trưởng ánh sáng thập lực của Như Lai.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài thấy vị cư sĩ ấy ở trong thành, nơi ngã tư đường giữa chợ, trên đài bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não), ngồi trên tòa được trang hoàng bằng vô số báu. Tòa ấy đẹp đẽ, thân tòa làm bằng ngọc ma-ni trong sạch, chân tòa bằng kim cương và ngọc đế thanh (loại ngọc xanh quý của trời Đế Thích), dây báu đan xen, năm trăm thứ báu đẹp trang trí; trải áo báu cõi trời, dựng cờ tràng và phướn cõi trời, giăng lưới báu lớn, căng màn báu lớn; dùng vàng Diêm-phù-đàn làm lọng, ngọc tỳ-lưu-ly làm cán, sai người cầm che bên trên; dùng lông cánh ngỗng chúa trong sạch, tinh khiết làm quạt; xông đủ thứ hương thơm vi diệu, rải mưa đủ thứ hoa trời; hai bên luôn tấu năm trăm thứ nhạc, âm thanh êm dịu hơn cả nhạc trời, chúng sinh nào nghe cũng vui thích.
Mười ngàn quyến thuộc vây quanh trước sau, sắc tướng đoan nghiêm, ai thấy cũng ưa, dùng đồ trang sức cõi trời để trang điểm, đẹp nhất không gì sánh giữa trời và người; tất cả đều đã thành tựu chí nguyện Bồ-tát, đều cùng cư sĩ chung thiện căn từ xưa, đứng hầu đối diện ngước nhìn, vâng theo lời dạy bảo.
Lúc bấy giờ, Thiện Tài cúi lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số lần, chắp tay đứng thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Con vì làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, vì muốn cho tất cả chúng sinh ra khỏi mọi khổ nạn, vì muốn cho tất cả chúng sinh được an vui rốt ráo, vì muốn cho tất cả chúng sinh ra khỏi biển sinh tử, vì muốn cho tất cả chúng sinh an trú nơi hòn đảo báu của Pháp, vì muốn cho tất cả chúng sinh làm khô cạn dòng sông ái dục (lòng tham đắm như dòng sông cuốn trôi người), vì muốn cho tất cả chúng sinh khởi lòng đại từ đại bi, vì muốn cho tất cả chúng sinh lìa bỏ tham ái dục lạc, vì muốn cho tất cả chúng sinh khát khao ngưỡng mộ trí tuệ Phật, vì muốn cho tất cả chúng sinh ra khỏi đồng hoang sinh tử, vì muốn cho tất cả chúng sinh ưa thích công đức của chư Phật, vì muốn cho tất cả chúng sinh ra khỏi thành ba cõi, vì muốn cho tất cả chúng sinh vào được thành Nhất thiết trí, nên phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề; nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào, để có thể làm chỗ nương tựa cho tất cả chúng sinh?"
Trưởng giả (người có đức hạnh, giàu có, được kính trọng; ở đây chỉ cư sĩ Minh Trí) bảo:
"Lành thay, lành thay! Thiện nam tử! Cậu đã phát được tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
"Thiện nam tử! Người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề thật khó có. Nếu phát được tâm ấy, người đó sẽ có thể cầu hạnh Bồ-tát, gặp gỡ thiện tri thức mãi không biết đủ, gần gũi thiện tri thức mãi không mệt nhọc, cúng dường thiện tri thức mãi không mỏi mệt lười biếng, hầu hạ thiện tri thức không sinh buồn phiền, tìm kiếm thiện tri thức trọn không thoái lui, thương nhớ thiện tri thức trọn không buông bỏ, phụng sự thiện tri thức không tạm nghỉ, ngưỡng trông thiện tri thức không lúc nào dừng, làm theo lời dạy của thiện tri thức chưa từng lười biếng, vâng nhận lời thiện tri thức mà tâm không sai lầm.
"Thiện nam tử! Cậu có thấy những người trong hội chúng này của ta không?"
Thiện Tài đáp: "Dạ vâng! Con đã thấy."
Cư sĩ nói:
"Thiện nam tử! Ta đã khiến họ phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, sinh vào nhà Như Lai, tăng trưởng pháp trắng (pháp lành, trong sạch), an trú trong vô lượng ba-la-mật, học thập lực của Phật, lìa dòng giống thế gian, an trú trong dòng giống Như Lai, bỏ vòng xoay sinh tử, chuyển bánh xe chánh pháp, diệt ba đường ác (cõi địa ngục, cõi ngạ quỷ, cõi súc sinh), an trú nơi đường chánh pháp, như các vị Bồ-tát đều có thể cứu giúp che chở tất cả chúng sinh.
"Thiện nam tử! Ta đạt được pháp môn giải thoát Kho Phúc Đức Tùy Ý Xuất Sinh (tùy ý muốn mà sinh ra), hễ ai cần gì đều làm tròn ước nguyện. Đó là: áo quần, chuỗi ngọc, voi ngựa, xe cộ, hoa hương, cờ tràng và lọng, thức ăn uống, thuốc thang, phòng ốc, nhà cửa, giường ghế, đèn đuốc, tôi tớ, trâu dê và các người hầu sai khiến – tất cả vật dụng sinh sống như thế, ai cần gì đều khiến được đầy đủ, cho đến vì họ mà nói pháp mầu chân thật. Thiện nam tử! Hãy đợi một chút, cậu sẽ tự thấy."
Khi ông nói lời ấy, vô lượng chúng sinh từ đủ mọi phương hướng, đủ mọi thế giới, đủ mọi cõi nước, đủ mọi thành ấp, hình dạng mỗi loài mỗi khác, ham muốn không giống nhau, đều nhờ sức nguyện của Bồ-tát từ thuở trước, số đông vô biên cùng đến tụ hội, mỗi người tùy theo điều mình muốn mà xin cầu.
Lúc bấy giờ, cư sĩ biết mọi người đã tụ họp đông đủ, liền chú tâm trong chốc lát, ngước nhìn hư không; ai cần gì thì thứ ấy đều từ hư không rơi xuống, tất cả hội chúng đều được đầy đủ. Sau đó, ông lại vì họ nói đủ thứ pháp. Đó là: với người được món ăn ngon mà no đủ, ông nói cho họ đủ thứ hạnh tích tụ phúc đức, hạnh lìa nghèo khổ, hạnh hiểu biết các pháp, hạnh thành tựu món ăn pháp hỷ thiền duyệt (món ăn tinh thần là niềm vui khi hiểu Pháp và sự an vui trong thiền định), hạnh tu tập đầy đủ các tướng tốt và vẻ đẹp phụ, hạnh tăng trưởng thành tựu sự không thể bị khuất phục, hạnh khéo thấu suốt món ăn vô thượng, hạnh thành tựu sức uy đức lớn không cùng tận để hàng phục ma oán;
với người được thức uống ngon mà no đủ, ông nói pháp khiến họ đối với sinh tử mà lìa bỏ tham đắm, vào được vị của Phật pháp; với người được đủ thứ vị ngon bậc nhất, ông nói pháp khiến họ đều đạt được tướng vị ngon bậc nhất của chư Phật Như Lai; với người được xe cộ mà đầy đủ, ông giảng đủ thứ pháp môn, khiến họ đều được ngồi lên cỗ xe Ma-ha-diễn (cỗ xe lớn, tức Đại thừa); với người được áo quần mà đầy đủ, ông nói pháp khiến họ được tấm áo trong sạch của sự biết hổ thẹn, cho đến được sắc thân mầu nhiệm trong sạch của Như Lai. Tất cả như thế, không ai không được chu cấp đầy đủ, rồi ông đều vì họ mà thuyết pháp cho phù hợp. Nghe pháp xong, họ trở về nơi của mình.
Lúc bấy giờ, cư sĩ vì Thiện Tài đồng tử thị hiện cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát xong, bảo rằng:
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn giải thoát Kho Phúc Đức Tùy Ý Xuất Sinh này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bàn tay báu, che khắp tất cả cõi nước mười phương, dùng sức tự tại rải mưa khắp mọi vật dụng sinh sống. Đó là: rải mưa đủ thứ báu nhiều màu, đủ thứ chuỗi ngọc nhiều màu, đủ thứ mũ báu nhiều màu, đủ thứ áo quần nhiều màu, đủ thứ âm nhạc nhiều sắc thái, đủ thứ hoa nhiều màu, đủ thứ hương nhiều loại, đủ thứ hương bột nhiều loại, đủ thứ hương đốt nhiều loại, đủ thứ lọng báu nhiều màu, đủ thứ cờ tràng và phướn nhiều màu, đầy khắp nơi ở của tất cả chúng sinh và các đạo tràng hội chúng của các đức Như Lai, hoặc để giúp tất cả chúng sinh được thành thục, hoặc để cúng dường tất cả chư Phật. Còn ta làm sao biết được, nói được các công đức và thần lực tự tại của các vị ấy?
"Thiện nam tử! Ở phương Nam này có một thành lớn tên là Sư Tử Cung; ở đó có một vị trưởng giả tên là Pháp Bảo Kế. Cậu hãy đến hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Khi ấy, Thiện Tài đồng tử vui mừng hớn hở, cung kính tôn trọng, giữ lễ như người đệ tử, nghĩ rằng: "Nhờ vị cư sĩ này thương nhớ che chở ta, khiến ta được thấy con đường đến Nhất thiết trí, không dứt cái thấy thương mến thiện tri thức, không hoại tâm tôn trọng thiện tri thức, luôn thuận theo lời dạy của thiện tri thức, tin sâu chắc chắn lời nói của thiện tri thức, luôn phát tâm sâu xa phụng sự thiện tri thức." Cậu cúi lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số lần, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo; "Đại Phương Quảng": giáo lý lớn lao, ngay chính, rộng khắp; "Hoa Nghiêm": công hạnh như hoa trang nghiêm quả Phật), quyển thứ sáu mươi lăm.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi sáu.
Tam tạng (vị pháp sư tinh thông cả ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video