Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới", tức hành trình thâm nhập toàn bộ cảnh giới chân lý và mọi hiện tượng), thứ ba mươi chín, phần năm.
Lúc ấy, Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, đi khắp nơi tìm thầy học đạo) nhờ sức của thiện tri thức (người thầy tốt, bậc hiểu biết chân chính dẫn dắt người khác tu theo đường lành), làm theo lời dạy của thiện tri thức, ghi nhớ lời thiện tri thức nói, trong lòng hết mực yêu kính thiện tri thức, nên nghĩ rằng: "Nhờ thiện tri thức mà tôi được thấy Phật; nhờ thiện tri thức mà tôi được nghe pháp (giáo lý của Phật). Thiện tri thức là thầy của tôi, vì đã chỉ dẫn cho tôi các pháp của chư Phật. Thiện tri thức là con mắt của tôi, vì giúp tôi thấy Phật khắp cùng như hư không. Thiện tri thức là bến đò đưa tôi qua sông, vì giúp tôi vào được ao sen của chư Phật Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân như mà đến)."
Cậu dần dần đi về phương nam, đến xứ Hải Triều, thấy vườn Phổ Trang Nghiêm. Vườn có tường bằng các thứ báu bao quanh, các cây báu xếp thành hàng đẹp đẽ. Các cây hoa báu mưa xuống những bông hoa đẹp, rải khắp mặt đất. Các cây hương báu tỏa hương ngào ngạt, xông khắp mười phương. Các cây vòng hoa báu mưa xuống những vòng hoa báu lớn, rủ xuống khắp nơi. Các cây vua ngọc ma-ni (ma-ni: loại ngọc quý, thường được xem là ngọc như ý) mưa xuống ngọc ma-ni lớn, phủ đầy khắp chốn. Các cây áo báu mưa xuống áo đủ màu, tùy chỗ thích hợp mà trải ra chung quanh. Các cây âm nhạc được gió lay thì thành tiếng, tiếng ấy hay hơn cả nhạc cõi trời. Các cây đồ trang sức, cây nào cũng mưa xuống những vật quý lạ, bày khắp nơi để làm đẹp.
Mặt đất nơi ấy sạch sẽ, không chỗ cao chỗ thấp. Trong đó có trăm vạn điện đường làm bằng ngọc ma-ni lớn. Có trăm vạn lầu gác lợp vàng diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất, tương truyền lấy từ dòng sông chảy qua rừng cây diêm-phù). Có trăm vạn cung điện trang hoàng xen kẽ bằng ngọc ma-ni Tỳ-lô-giá-na (loại ngọc mang tên Phật Tỳ-lô-giá-na, nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi"). Có một vạn ao tắm làm bằng các thứ báu. Lan can bằng bảy thứ báu (bảy loại báu vật theo kinh Phật như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) bao quanh, bậc thềm bằng bảy thứ báu bày ra bốn phía. Nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, êm dịu, uống vào hết đói khát, uống vào nuôi lớn thân thể) lặng trong, đầy ắp. Hương nước thơm như gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) cõi trời, cát vàng trải đáy, trong nước có ngọc báu xen khắp. Vịt trời, ngỗng trời, chim công, chim câu-chỉ-la (một loài chim hót rất hay) vui đùa trong đó, cất tiếng hòa nhã. Hàng cây đa-la (cây thốt nốt, loại cây cao thẳng) bằng báu xếp quanh, phủ lưới báu, treo chuông vàng, gió nhẹ đung đưa, luôn phát ra âm thanh hay. Màn báu lớn được giăng ra, cây báu bao quanh, dựng lên vô số cờ phướn bằng ngọc ma-ni, ánh sáng chiếu khắp trăm nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Trong đó lại có trăm vạn hồ ao, đáy đọng bùn chiên-đàn đen, mọi thứ báu kỳ diệu kết thành hoa sen nở trên mặt nước, hoa ngọc ma-ni lớn tỏa ánh sáng rực rỡ khắp vườn.
Lại có cung điện rộng lớn tên là Trang Nghiêm Tràng (Cờ Trang Nghiêm). Cung điện lấy ngọc quý Hải Tạng làm nền, ngọc tỳ-lưu-ly (ngọc lưu ly màu xanh biếc) làm cột, vàng diêm-phù-đàn lợp mái, ngọc ma-ni Quang Tạng để trang hoàng. Vô số vua ngọc phát ánh lửa rực cháy, lầu chồng gác kề, trang trí đủ kiểu. Vua hương A-lô-na và vua hương Giác Ngộ đều tỏa hương thơm xông khắp. Trong cung điện ấy lại có vô lượng tòa hoa sen báu bày quanh, đó là: tòa hoa sen ngọc ma-ni Chiếu Diệu Thập Phương (chiếu sáng mười phương), tòa hoa sen ngọc ma-ni Tỳ-lô-giá-na, tòa hoa sen ngọc ma-ni Chiếu Diệu Thế Gian (chiếu sáng thế gian), tòa hoa sen ngọc ma-ni Diệu Tạng (kho mầu nhiệm), tòa hoa sen ngọc ma-ni Sư Tử Tạng (kho sư tử), tòa hoa sen ngọc ma-ni Ly Cấu Tạng (kho không nhơ bẩn), tòa hoa sen ngọc ma-ni Phổ Môn (cửa mở khắp nơi), tòa hoa sen ngọc ma-ni Quang Nghiêm (ánh sáng trang nghiêm), tòa hoa sen vua ngọc ma-ni thanh tịnh An Trụ Đại Hải Tạng (an trụ trong kho biển lớn), và tòa hoa sen ngọc ma-ni Kim Cang Sư Tử.
Trong vườn lại có trăm vạn loại màn trướng, đó là: màn áo, màn vòng hoa, màn hương, màn hoa, màn cành cây, màn ngọc ma-ni, màn vàng ròng, màn đồ trang sức, màn âm nhạc, màn thần biến của voi chúa, màn thần biến của ngựa chúa, màn ngọc ma-ni mà Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, chúa các vị trời trên đỉnh núi Tu-di) mặc dùng, cùng những thứ như thế, số đến trăm vạn. Có trăm vạn lưới báu lớn phủ khắp bên trên, đó là: lưới chuông báu, lưới lọng báu, lưới thân báu, lưới ngọc trai Hải Tạng, lưới ngọc ma-ni lưu ly xanh biếc, lưới ngọc ma-ni sư tử, lưới ngọc ma-ni ánh trăng, lưới các thứ hương đủ hình tượng, lưới mũ báu, lưới chuỗi ngọc báu, cùng những thứ như thế, số đến trăm vạn. Có trăm vạn ánh sáng lớn chiếu soi, đó là: ánh sáng ngọc ma-ni Diệm Quang (ánh lửa), ánh sáng ngọc ma-ni Nhật Tạng (kho mặt trời), ánh sáng ngọc ma-ni Nguyệt Tràng (cờ mặt trăng), ánh sáng ngọc ma-ni Hương Diệm (lửa hương), ánh sáng ngọc ma-ni Thắng Tạng (kho thù thắng), ánh sáng ngọc ma-ni Liên Hoa Tạng (kho hoa sen), ánh sáng ngọc ma-ni Diệm Tràng (cờ lửa), ánh sáng ngọc ma-ni Đại Đăng (đèn lớn), ánh sáng ngọc ma-ni Phổ Chiếu Thập Phương (chiếu khắp mười phương), ánh sáng ngọc ma-ni Hương Quang (ánh sáng thơm), cùng những thứ như thế, số đến trăm vạn.
Nơi ấy thường mưa xuống trăm vạn đồ trang sức. Trăm vạn hương chiên-đàn đen phát ra âm thanh hay. Trăm vạn hoa mạn-đà-la (một loài hoa cõi trời, ai trông thấy cũng vui lòng) đẹp hơn hoa cõi trời được rải xuống. Trăm vạn chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo để trang sức) đẹp hơn của cõi trời được dùng để trang hoàng. Trăm vạn dải vòng hoa báu đẹp hơn của cõi trời rủ xuống khắp nơi. Có trăm vạn áo đẹp đủ màu hơn cả áo cõi trời, trăm vạn ngọc ma-ni nhiều màu tỏa ánh sáng chiếu khắp. Trăm vạn thiên tử (các vị trời nam) vui vẻ ngước nhìn, cúi đầu sát đất lễ lạy. Trăm vạn thể nữ (tiên nữ hầu hạ) từ giữa hư không gieo mình xuống. Trăm vạn Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh) cung kính gần gũi, luôn vui thích nghe pháp.
Bấy giờ, ưu-bà-di (nữ cư sĩ, người phụ nữ tu tại gia đã thọ giới) Hưu Xả ngồi trên tòa vàng ròng, đầu đội lưới ngọc trai Hải Tạng, trên mũ đeo vòng xuyến vàng báu đẹp hơn của cõi trời, mái tóc xanh biếc buông xuống. Lưới ngọc ma-ni lớn trang điểm trên đầu bà, ngọc ma-ni hình miệng sư tử làm hoa tai, vua ngọc ma-ni như ý làm chuỗi anh lạc, mọi lưới báu rủ xuống phủ lên thân. Trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) chúng sinh cúi mình cung kính bà. Từ phương đông có vô lượng chúng sinh đến chỗ bà, đó là: Phạm thiên, Phạm Chúng thiên, Đại Phạm thiên, Phạm Phụ thiên (các tầng trời ở cõi Sắc, nơi ở của Phạm vương cùng dân chúng và bề tôi), Tự Tại thiên (các vị trời Tự Tại), cho đến tất cả người và phi nhân (các loài không phải người như trời, rồng, quỷ thần). Phương nam, phương tây, phương bắc, bốn hướng chéo, phương trên, phương dưới cũng đều như vậy. Ai được thấy vị ưu-bà-di này thì mọi bệnh khổ đều tiêu trừ, lìa được nhơ bẩn của phiền não (những trạng thái tâm gây rối loạn, khổ đau như tham lam, giận dữ, si mê), nhổ được gai nhọn của các kiến chấp (những quan điểm sai lầm mà mình cố bám giữ), đập tan núi chướng ngại, vào cảnh giới thanh tịnh không ngăn ngại. Họ làm sáng thêm mọi thiện căn (gốc lành, tức những việc thiện đã gieo, làm hạt giống sinh quả tốt), nuôi lớn các căn (những năng lực tu tập như lòng tin, sự siêng năng, sự nhớ nghĩ, sự định tâm, trí tuệ); vào mọi cửa trí tuệ, vào mọi cửa tổng trì (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất, còn gọi là đà-la-ni). Mọi cửa tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một đối tượng không tán loạn), mọi cửa đại nguyện, mọi cửa hạnh mầu nhiệm, mọi cửa công đức (phước lành do tu tập mà có) đều hiện ra trước mắt họ. Tâm họ rộng lớn, đầy đủ thần thông (năng lực siêu phàm), thân không bị ngăn ngại, đến được mọi nơi.
Lúc ấy Thiện Tài đồng tử vào vườn Phổ Trang Nghiêm, nhìn khắp chung quanh, thấy ưu-bà-di Hưu Xả ngồi trên tòa đẹp, bèn đến chỗ bà, cúi đầu lạy sát chân bà, đi vòng quanh bà vô số vòng, rồi thưa: "Bậc thánh! Từ trước con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe bậc thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà nói!"
Hưu Xả bảo:
"Này thiện nam tử (cách gọi người nam có lòng lành, tin theo Phật pháp)! Ta chỉ đạt được một cửa giải thoát (một pháp môn giúp thoát khỏi ràng buộc, được tự tại) của Bồ-tát: nếu có ai thấy ta, nghe ta, nhớ nghĩ đến ta, ở chung với ta, hay dâng cúng cho ta, thì đều không uổng công. Này thiện nam tử! Nếu có chúng sinh không gieo thiện căn, không được bạn lành thu nhận dắt dìu, không được chư Phật che chở nhớ nghĩ, thì người ấy rốt cuộc không thể gặp được ta. Này thiện nam tử! Chúng sinh nào được thấy ta thì đều đạt bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui) trên đường hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
"Này thiện nam tử! Chư Phật phương đông thường đến đây, ngồi trên tòa báu nói pháp cho ta. Tất cả chư Phật phương nam, phương tây, phương bắc, bốn hướng chéo, phương trên, phương dưới cũng đều đến đây, ngồi trên tòa báu nói pháp cho ta. Này thiện nam tử! Ta luôn không rời việc thấy Phật, nghe pháp, và cùng ở chung với các Bồ-tát.
"Này thiện nam tử! Đại chúng của ta đây có tám vạn bốn nghìn ức na-do-tha người, đều ở trong vườn này cùng tu hạnh với ta, và đều đạt bất thoái chuyển trên đường hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Những chúng sinh khác ở trong vườn này cũng đều vào địa vị bất thoái chuyển."
Thiện Tài thưa: "Bậc thánh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đã lâu hay mới gần đây?"
Bà đáp:
"Này thiện nam tử! Ta nhớ thuở quá khứ, ở chỗ Phật Nhiên Đăng, ta tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, lìa dục), cung kính cúng dường, nghe pháp rồi gìn giữ. Trước đó nữa, ở chỗ Phật Ly Cấu, ta xuất gia (rời nhà đi tu) học đạo, gìn giữ chánh pháp (giáo pháp chân chính). Trước đó nữa, ở chỗ Phật Diệu Tràng; trước đó nữa, ở chỗ Phật Thắng Tu-di; trước đó nữa, ở chỗ Phật Liên Hoa Đức Tạng; trước đó nữa, ở chỗ Phật Tỳ-lô-giá-na; trước đó nữa, ở chỗ Phật Phổ Nhãn; trước đó nữa, ở chỗ Phật Phạm Thọ; trước đó nữa, ở chỗ Phật Kim Cang Tề; trước đó nữa, ở chỗ Phật Bà-lâu-na Thiên. Này thiện nam tử! Ta nhớ thuở quá khứ, trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), vô lượng đời, theo thứ tự như vậy, ở chỗ của số Phật nhiều bằng ba mươi sáu lần số cát sông Hằng, ta đều phụng sự, cung kính cúng dường, nghe pháp gìn giữ, tu phạm hạnh thanh tịnh. Từ đó trở về trước thì chỉ trí tuệ của Phật mới biết được, ta không thể lường nổi.
"Này thiện nam tử! Tâm phát lúc ban đầu của Bồ-tát không có hạn lượng, vì đầy khắp tất cả pháp giới (toàn bộ vũ trụ, mọi cảnh giới và hiện tượng). Cửa đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) của Bồ-tát không có hạn lượng, vì vào khắp mọi thế gian. Cửa đại nguyện của Bồ-tát không có hạn lượng, vì vươn tới tận cùng pháp giới mười phương. Cửa đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho chúng sinh) của Bồ-tát không có hạn lượng, vì che chở khắp mọi chúng sinh. Những gì Bồ-tát tu hành không có hạn lượng, vì được tu tập trong mọi cõi, trong mọi kiếp. Sức tam-muội của Bồ-tát không có hạn lượng, vì làm cho đạo Bồ-tát không thối lui. Sức tổng trì của Bồ-tát không có hạn lượng, vì có thể nắm giữ mọi thế gian. Sức ánh sáng trí tuệ của Bồ-tát không có hạn lượng, vì có thể chứng nhập khắp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Sức thần thông của Bồ-tát không có hạn lượng, vì hiện ra khắp mạng lưới mọi cõi. Sức biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát) của Bồ-tát không có hạn lượng, vì chỉ nói một tiếng mà ai nấy đều hiểu. Thân thanh tịnh của Bồ-tát không có hạn lượng, vì có mặt khắp mọi cõi Phật."
Thiện Tài đồng tử thưa: "Bậc thánh còn bao lâu nữa thì sẽ chứng được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
Bà đáp:
"Này thiện nam tử! Bồ-tát không phải vì giáo hóa, điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thiện) một chúng sinh mà phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), không phải vì giáo hóa, điều phục trăm chúng sinh mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giáo hóa, điều phục số chúng sinh nhiều đến bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển (một con số cực lớn, lớn đến mức "không thể nói, không thể nói", lại nhân lên thêm nữa) mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì giáo hóa chúng sinh của một thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giáo hóa chúng sinh của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển thế giới mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì giáo hóa chúng sinh của số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống) mà phát tâm bồ-đề; không phải vì giáo hóa chúng sinh của số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ trong một tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thế giới lớn gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) mà phát tâm bồ-đề; cho đến không phải vì giáo hóa chúng sinh của số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ trong bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề.
Không phải vì cúng dường một đức Như Lai mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì cúng dường bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển đức Như Lai mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì cúng dường các đức Như Lai lần lượt ra đời trong một thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì cúng dường các đức Như Lai lần lượt ra đời trong bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển thế giới mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì cúng dường các đức Như Lai lần lượt ra đời trong số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của một tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì cúng dường các đức Như Lai lần lượt ra đời trong số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển cõi Phật mà phát tâm bồ-đề.
Không phải vì trang hoàng làm thanh tịnh một thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì trang hoàng làm thanh tịnh bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển thế giới mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì trang hoàng làm thanh tịnh số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của một tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì trang hoàng làm thanh tịnh số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển tam thiên đại thiên thế giới mà phát tâm bồ-đề.
Không phải vì giữ gìn cho còn mãi giáo pháp do một đức Như Lai để lại mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giữ gìn giáo pháp do bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển đức Như Lai để lại mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì giữ gìn giáo pháp do các Như Lai của một thế giới để lại mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giữ gìn giáo pháp do các Như Lai của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển thế giới để lại mà phát tâm bồ-đề. Không phải vì giữ gìn giáo pháp do các Như Lai của số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của một cõi Diêm-phù-đề để lại mà phát tâm bồ-đề, cho đến không phải vì giữ gìn giáo pháp do các Như Lai của số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển cõi Phật để lại mà phát tâm bồ-đề.
Nói tóm lại như vậy: không phải vì làm tròn thệ nguyện của một đức Phật, không phải vì đến một cõi nước Phật, không phải vì vào một hội chúng của Phật, không phải vì giữ gìn pháp nhãn (con mắt chánh pháp, tức giáo pháp chân chính có khả năng soi tỏ chân lý) của một đức Phật, không phải vì chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp, tức giảng dạy giáo pháp) của một đức Phật, không phải vì biết thứ tự các kiếp trong một thế giới, không phải vì biết biển tâm của một chúng sinh, không phải vì biết biển căn tánh (năng lực và khả năng tiếp nhận giáo pháp) của một chúng sinh, không phải vì biết biển nghiệp (những hành động thiện ác cùng sức tác động của chúng) của một chúng sinh, không phải vì biết biển hạnh (những việc làm, lối sống) của một chúng sinh, không phải vì biết biển phiền não của một chúng sinh, không phải vì biết biển tập khí phiền não (thói quen, dấu vết của phiền não còn sót lại) của một chúng sinh, cho đến không phải vì biết biển tập khí phiền não của số chúng sinh nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết chuyển cõi Phật, mà phát tâm bồ-đề.
"Bồ-tát phát tâm bồ-đề vì muốn giáo hóa, điều phục hết thảy chúng sinh, không sót một ai; phát tâm bồ-đề vì muốn phụng sự, cúng dường hết thảy chư Phật, không sót một vị nào; phát tâm bồ-đề vì muốn trang hoàng làm thanh tịnh hết thảy cõi nước của chư Phật, không sót một cõi nào; phát tâm bồ-đề vì muốn giữ gìn hết thảy chánh pháp của chư Phật, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn làm tròn hết thảy thệ nguyện của các đức Như Lai, không sót nguyện nào; phát tâm bồ-đề vì muốn đến hết thảy cõi nước của chư Phật, không sót cõi nào; phát tâm bồ-đề vì muốn vào hết thảy hội chúng của chư Phật, không sót hội nào; phát tâm bồ-đề vì muốn biết thứ tự các kiếp trong hết thảy thế giới, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn biết biển tâm của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn biết biển căn tánh của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn biết biển nghiệp của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn biết biển hạnh của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn diệt các biển phiền não của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào; phát tâm bồ-đề vì muốn nhổ sạch biển tập khí phiền não của hết thảy chúng sinh, không sót chút nào. Này thiện nam tử! Nói gọn lại, Bồ-tát phát tâm bồ-đề vì trăm vạn a-tăng-kỳ (số lượng nhiều không thể đếm được) hạnh phương tiện (những cách thức khéo léo để giúp đỡ, dẫn dắt chúng sinh) như thế.
"Này thiện nam tử! Hạnh Bồ-tát là vào khắp mọi pháp, vì muốn chứng đắc tất cả; vào khắp mọi cõi, vì muốn trang hoàng làm thanh tịnh tất cả. Vì thế, này thiện nam tử, khi trang hoàng làm thanh tịnh hết mọi thế giới thì nguyện của ta mới hết; khi nhổ sạch hết tập khí phiền não của mọi chúng sinh thì nguyện của ta mới tròn."
Thiện Tài đồng tử thưa: "Bậc thánh! Môn giải thoát này tên là gì?"
Bà đáp:
"Này thiện nam tử! Môn giải thoát này tên là Ly Ưu An Ẩn Tràng (ngọn cờ lìa lo âu, được yên ổn). Này thiện nam tử! Ta chỉ biết một cửa giải thoát này thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh lớn): tâm họ như biển cả, dung chứa được hết thảy Phật pháp; như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), ý chí vững chắc, không lay chuyển được; như thuốc Thiện Kiến (một loại thuốc thần, ai thấy cũng khỏi bệnh), trừ được bệnh nặng phiền não của chúng sinh; như mặt trời trong sáng, phá được bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) của chúng sinh; giống như mặt đất, làm chỗ nương tựa cho mọi chúng sinh; giống như gió lành, đem lợi ích cho mọi chúng sinh; giống như ngọn đèn sáng, sinh ra ánh sáng trí tuệ cho chúng sinh; giống như đám mây lớn, mưa xuống cho chúng sinh pháp tịch diệt (giáo pháp đưa đến sự lặng dứt mọi phiền não và khổ đau); giống như vầng trăng trong, tỏa ra cho chúng sinh ánh sáng phước đức; giống như Đế Thích, che chở hết thảy chúng sinh. Vậy làm sao ta có thể biết, có thể nói được công đức và hạnh nguyện của các vị ấy?
"Này thiện nam tử! Ở phương nam, gần xứ Hải Triều này, có một nước tên là Na-la-tố; trong đó có vị tiên nhân (người tu luyện ẩn cư nơi rừng núi) tên là Tỳ-mục-cù-sa. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử cúi đầu lạy sát chân bà, đi vòng quanh vô số vòng, tha thiết ngước nhìn, cảm động khóc rơi nước mắt, và nghĩ rằng: "Đạt được bồ-đề (giác ngộ) thật khó; được gần thiện tri thức thật khó; gặp được thiện tri thức thật khó; có được các căn của Bồ-tát thật khó; làm thanh tịnh các căn của Bồ-tát thật khó; gặp được thiện tri thức cùng tu hạnh thật khó; quán xét đúng lẽ thật khó; làm theo lời dạy mà tu hành thật khó; gặp được phương tiện làm nảy sinh tâm lành thật khó; gặp được ánh sáng làm tăng trưởng pháp nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) thật khó." Nghĩ xong, cậu từ biệt lui ra mà đi.
Lúc ấy, Thiện Tài đồng tử thuận theo mà suy nghĩ về lời dạy chân chính của Bồ-tát, thuận theo mà suy nghĩ về hạnh thanh tịnh của Bồ-tát. Cậu sinh tâm muốn tăng trưởng sức phước của Bồ-tát, sinh tâm muốn thấy rõ hết thảy chư Phật, sinh tâm muốn làm xuất hiện hết thảy chư Phật, sinh tâm muốn tăng trưởng mọi đại nguyện, sinh tâm muốn thấy khắp các pháp ở mười phương, sinh tâm muốn soi tỏ bản chất chân thật của các pháp, sinh tâm muốn dẹp tan khắp mọi chướng ngại, sinh tâm quán xét pháp giới không còn chút tối tăm, sinh tâm muốn lấy báu vật là ý niệm thanh tịnh để trang nghiêm, sinh tâm muốn hàng phục hết thảy các loài ma.
Cậu dần dần đi đến nước Na-la-tố, tìm kiếm khắp nơi vị tiên Tỳ-mục-cù-sa. Cậu thấy một khu rừng lớn, có vô số cây cối tô điểm, đó là: các loại cây lá cành lá sum suê trải rộng; các loại cây hoa nở rộ tươi tốt; các loại cây trái nối nhau chín mọng; các loại cây báu mưa xuống quả ngọc ma-ni; cây chiên-đàn lớn xếp hàng khắp nơi; các cây trầm hương luôn tỏa mùi thơm; cây hương Duyệt Ý (làm vui lòng) điểm tô bằng hương thơm kỳ diệu; cây ba-tra-la (một loài cây có hoa thơm) bao quanh bốn phía; cây ni-câu-luật (một loài cây đa, cành lá xum xuê) thân vươn cao vút; cây diêm-phù-đàn luôn rơi xuống trái ngọt; hoa ưu-bát-la (sen xanh) và hoa ba-đầu-ma (sen hồng) điểm tô ao hồ.
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử thấy vị tiên ấy ngồi trên đệm cỏ dưới gốc cây chiên-đàn, dẫn theo một vạn đồ chúng. Họ người mặc da hươu, người mặc vỏ cây, người đan cỏ làm áo, tóc búi tròn, tóc mai rủ xuống, vây quanh trước sau. Thấy vậy, Thiện Tài đến chỗ vị tiên, gieo năm vóc sát đất (hai tay, hai đầu gối và trán chạm đất, cách lạy cung kính nhất), rồi nói: "Hôm nay con được gặp thiện tri thức chân thật. Thiện tri thức là cánh cửa hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con vào được con đường chân thật. Thiện tri thức là cỗ xe hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con đến được địa vị Như Lai. Thiện tri thức là chiếc thuyền hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con đến được hòn đảo báu trí tuệ. Thiện tri thức là ngọn đuốc hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con sinh ra ánh sáng của mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có). Thiện tri thức là con đường hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con vào được thành Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, hoàn toàn giải thoát và tịch tĩnh). Thiện tri thức là ngọn đèn hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con thấy được đường bằng và đường hiểm. Thiện tri thức là cây cầu hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con vượt qua chốn hiểm ác. Thiện tri thức là chiếc lọng hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con có được bóng mát của lòng đại từ. Thiện tri thức là con mắt hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con thấy được cửa pháp tánh (bản chất chân thật của mọi sự vật). Thiện tri thức là con nước triều hướng tới nhất thiết trí, vì giúp con đầy đủ nước đại bi."
Nói xong, cậu đứng dậy, đi vòng quanh vô số vòng, chắp tay đứng trước mặt mà thưa: "Bậc thánh! Từ trước con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe bậc thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà nói!"
Bấy giờ, Tỳ-mục-cù-sa quay lại nhìn đồ chúng mà nói: "Này các thiện nam tử! Cậu bé này đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này các thiện nam tử! Cậu bé này ban cho khắp mọi chúng sinh sự vô úy (sự không còn sợ hãi); cậu bé này đem lợi ích đến khắp mọi chúng sinh; cậu bé này thường quán xét biển trí tuệ của hết thảy chư Phật; cậu bé này muốn uống hết mọi trận mưa pháp cam lộ (nước ngọt bất tử, ví giáo pháp làm tươi mát, giải thoát chúng sinh); cậu bé này muốn đo lường mọi biển pháp rộng lớn; cậu bé này muốn khiến chúng sinh an trú trong biển trí tuệ; cậu bé này muốn khắp nơi khởi lên đám mây đại bi rộng lớn; cậu bé này muốn mưa khắp trận mưa pháp rộng lớn; cậu bé này muốn dùng vầng trăng trí tuệ soi khắp thế gian; cậu bé này muốn dập tắt cơn nóng độc của phiền não thế gian; cậu bé này muốn nuôi lớn mọi thiện căn của các loài hàm thức (loài có tâm thức, tức chúng sinh)."
Bấy giờ, các vị tiên nghe lời ấy xong, ai nấy lấy các thứ hương hoa tốt đẹp rải lên Thiện Tài, gieo mình lễ lạy, vây quanh cung kính, mà nói rằng: "Cậu bé này nay ắt sẽ cứu giúp che chở hết thảy chúng sinh; ắt sẽ diệt trừ mọi nỗi khổ địa ngục; ắt sẽ dứt hẳn mọi nẻo súc sinh; ắt sẽ chuyển đổi cõi của Diêm La vương (vua cõi âm, xét xử tội nhân); ắt sẽ đóng cửa mọi chốn nạn (những hoàn cảnh khó khăn khiến người ta không gặp được Phật, không được nghe pháp); ắt sẽ làm khô cạn mọi biển ái dục; ắt khiến chúng sinh diệt hẳn khối khổ đau; ắt sẽ phá hẳn bóng tối vô minh; ắt sẽ cắt đứt hẳn sợi dây trói buộc của tham ái; ắt sẽ lấy núi Đại Luân Vi (dãy núi lớn bao quanh thế giới) bằng phước đức để bao bọc thế gian; ắt sẽ đem núi Tu-di báu lớn bằng trí tuệ hiển bày cho thế gian; ắt sẽ làm xuất hiện mặt trời trí tuệ thanh tịnh; ắt sẽ mở bày kho pháp thiện căn; ắt sẽ khiến thế gian biết rõ đường hiểm, đường bằng."
Bấy giờ, Tỳ-mục-cù-sa bảo các vị tiên: "Này các thiện nam tử! Người nào phát được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì ắt sẽ thành tựu con đường nhất thiết trí. Thiện nam tử này đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sẽ làm thanh tịnh mọi địa vị công đức của Phật."
Rồi Tỳ-mục-cù-sa bảo Thiện Tài đồng tử: "Này thiện nam tử! Ta đã đạt được môn giải thoát Vô Thắng Tràng (ngọn cờ không ai hơn được) của Bồ-tát."
Thiện Tài thưa: "Bậc thánh! Cảnh giới của môn giải thoát Vô Thắng Tràng như thế nào?"
Bấy giờ, tiên nhân Tỳ-mục liền duỗi tay phải xoa đầu Thiện Tài và nắm lấy tay cậu. Ngay lúc ấy, Thiện Tài tự thấy thân mình đi đến các thế giới ở mười phương, nhiều như số hạt bụi nhỏ của mười cõi Phật, đến chỗ của chư Phật nhiều như số hạt bụi nhỏ của mười cõi Phật. Cậu thấy cõi Phật ấy cùng hội chúng ở đó, thấy tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp đặc biệt trên thân Phật) của chư Phật và đủ mọi thứ trang nghiêm. Cậu cũng nghe các đức Phật ấy tùy theo điều mà tâm chúng sinh ưa thích mà giảng pháp, từng chữ từng câu đều thông suốt, ghi giữ riêng từng điều mà không lẫn lộn. Cậu cũng biết các đức Phật ấy dùng đủ loại hiểu biết để làm thanh tịnh các nguyện; cũng biết các đức Phật ấy dùng nguyện thanh tịnh để thành tựu các năng lực; cũng thấy các đức Phật ấy hiện ra hình tướng tùy theo tâm chúng sinh; cũng thấy lưới ánh sáng lớn của các đức Phật ấy, đủ mọi màu sắc, thanh tịnh tròn đầy; cũng biết sức ánh sáng lớn của trí tuệ không ngăn ngại của các đức Phật ấy. Cậu lại tự thấy thân mình ở chỗ chư Phật trải qua một ngày một đêm, hoặc bảy ngày đêm, nửa tháng, một tháng, một năm, mười năm, trăm năm, nghìn năm, hoặc trải qua một ức năm, hoặc một a-dữu-đa (một đơn vị số rất lớn) ức năm, hoặc một na-do-tha ức năm, hoặc trải qua nửa kiếp, hoặc trải qua một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, hoặc trăm nghìn ức kiếp, cho đến số kiếp nhiều như số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật.
Lúc ấy, Thiện Tài đồng tử nhờ được ánh sáng trí tuệ của môn giải thoát Vô Thắng Tràng của Bồ-tát chiếu soi, nên đạt được ánh sáng tam-muội Tỳ-lô-giá-na Tạng. Nhờ được ánh sáng tam-muội giải thoát Vô Tận Trí (trí tuệ vô tận) chiếu soi, nên đạt được ánh sáng đà-la-ni Phổ Nhiếp Chư Phương (thu nhiếp khắp các phương). Nhờ được ánh sáng của cửa đà-la-ni Kim Cang Luân (bánh xe kim cương) chiếu soi, nên đạt được ánh sáng tam-muội Cực Thanh Tịnh Trí Tuệ Tâm (tâm trí tuệ hết sức thanh tịnh). Nhờ được ánh sáng bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, đưa người qua bờ mê đến bờ giác) Phổ Môn Trang Nghiêm Tạng chiếu soi, nên đạt được ánh sáng tam-muội Phật Hư Không Tạng Luân. Nhờ được ánh sáng tam-muội Nhất Thiết Phật Pháp Luân (bánh xe pháp của mọi đức Phật) chiếu soi, nên đạt được ánh sáng tam-muội Tam Thế Vô Tận Trí (trí tuệ vô tận suốt ba đời).
Bấy giờ, vị tiên buông tay Thiện Tài ra, Thiện Tài đồng tử liền thấy thân mình trở về chỗ cũ.
Vị tiên hỏi Thiện Tài: "Này thiện nam tử! Con có nhớ không?"
Thiện Tài đáp: "Dạ, con nhớ! Đó là sức của bậc thánh thiện tri thức."
Vị tiên nói:
"Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Thắng Tràng này của Bồ-tát. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: thành tựu mọi tam-muội thù thắng, được tự tại trong mọi lúc; trong khoảnh khắc một niệm đã sinh ra vô lượng trí tuệ của chư Phật; lấy ngọn đèn trí tuệ của Phật để trang nghiêm, chiếu khắp thế gian; trong một niệm vào khắp cảnh giới ba đời; chia thân đi khắp các cõi nước mười phương; thân trí tuệ vào khắp mọi pháp giới; tùy theo tâm chúng sinh mà hiện ra khắp trước mặt họ, xem xét căn tánh và việc làm của họ mà đem lợi ích cho họ; tỏa ra ánh sáng thanh tịnh rất đáng yêu mến. Vậy làm sao ta có thể biết, có thể nói được hạnh công đức của các vị ấy, nguyện thù thắng của các vị ấy, cõi trang nghiêm của các vị ấy, cảnh giới trí tuệ của các vị ấy, chỗ thực hành tam-muội của các vị ấy, thần thông biến hóa của các vị ấy, sự thong dong trong giải thoát của các vị ấy, sự khác biệt về thân tướng của các vị ấy, sự thanh tịnh về âm thanh của các vị ấy, ánh sáng trí tuệ của các vị ấy?
"Này thiện nam tử! Ở phương nam này có một làng tên là Y-sa-na; ở đó có một Bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ, giai cấp cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) tên là Thắng Nhiệt. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử vui mừng hớn hở, cúi đầu lạy sát chân vị tiên, đi vòng quanh vô số vòng, tha thiết ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.
Lúc ấy, Thiện Tài đồng tử nhờ được môn giải thoát Vô Thắng Tràng của Bồ-tát chiếu soi, nên an trụ trong sức thần không thể nghĩ bàn của chư Phật, chứng được trí thần thông giải thoát không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, đạt được ánh sáng trí tam-muội không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, đạt được ánh sáng trí tam-muội luôn luôn tu tập thấm nhuần, đạt được ánh sáng trí tam-muội biết rõ mọi cảnh giới đều do tư tưởng mà có, đạt được ánh sáng trí tuệ thù thắng đối với mọi thế gian. Cậu hiện thân ở khắp mọi nơi; dùng trí tuệ rốt ráo để giảng pháp bình đẳng, không hai, không phân biệt; dùng trí tuệ trong sáng để soi khắp các cảnh giới. Pháp nào nghe được cậu cũng đều tiếp nhận được, tin hiểu một cách thanh tịnh, thấu rõ chắc chắn bản chất của các pháp. Tâm cậu luôn không rời bỏ hạnh mầu nhiệm của Bồ-tát, cầu nhất thiết trí mãi không thối lui, đạt được ánh sáng trí tuệ của mười lực, siêng năng tìm cầu pháp mầu không bao giờ chán, nhờ tu hành chân chính mà vào cảnh giới Phật, sinh ra vô lượng sự trang nghiêm của Bồ-tát, vô biên đại nguyện đều đã thanh tịnh. Cậu dùng trí tuệ không cùng tận để biết mạng lưới vô biên thế giới, dùng tâm không nhút nhát để cứu độ biển vô lượng chúng sinh; hiểu rõ cảnh giới các hạnh của vô biên Bồ-tát; thấy đủ mọi sự khác biệt của vô biên thế giới; thấy đủ mọi sự trang nghiêm của vô biên thế giới; vào được cảnh giới vi tế của vô biên thế giới; biết đủ mọi tên gọi của vô biên thế giới; biết đủ mọi lời nói của vô biên thế giới; biết đủ mọi sự hiểu biết của vô biên chúng sinh; thấy đủ mọi việc làm của vô biên chúng sinh; thấy việc làm đã chín muồi của vô biên chúng sinh; thấy những ý nghĩ khác nhau của vô biên chúng sinh. Và cậu luôn nhớ nghĩ đến thiện tri thức.
Cậu dần dần đi đến làng Y-sa-na, thấy Bà-la-môn Thắng Nhiệt đang tu các khổ hạnh (lối tu ép xác, tự hành hạ thân thể để cầu đạo) để cầu nhất thiết trí. Bốn phía có những đống lửa lớn như núi, ở giữa có một núi dao cao chót vót không cùng; ông leo lên núi ấy rồi gieo mình vào lửa.
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử cúi đầu lạy sát chân ông, chắp tay đứng, mà thưa: "Bậc thánh! Từ trước con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe bậc thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà nói!"
Bà-la-môn nói: "Này thiện nam tử! Nay nếu con leo được lên núi dao này, gieo mình vào đống lửa, thì mọi hạnh Bồ-tát đều được thanh tịnh."
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử nghĩ thế này: "Được thân người thật khó; lìa được các nạn (những hoàn cảnh khiến không thể tu học) thật khó; được sống nơi không có nạn thật khó; được pháp thanh tịnh thật khó; gặp được Phật thật khó; có đủ các giác quan thật khó; nghe được Phật pháp thật khó; gặp được người lành thật khó; gặp được thiện tri thức chân thật thật khó; nhận được lời dạy chân chính đúng lẽ thật khó; có được chánh mạng (cách sống, cách kiếm sống chân chính) thật khó; làm theo đúng pháp thật khó. Người này chẳng lẽ là ma (kẻ phá hoại việc tu đạo), hay là kẻ bị ma sai khiến? Chẳng lẽ là bè đảng hiểm ác của ma, giả làm hình tướng của Bồ-tát thiện tri thức, muốn gây nạn cho thiện căn của ta, gây nạn cho mạng sống của ta, ngăn trở ta tu con đường nhất thiết trí, lôi ta vào các ác đạo (những nẻo đường xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), muốn ngăn trở cửa pháp của ta, ngăn trở Phật pháp của ta chăng?"
Đang nghĩ như vậy thì có một vạn vị Phạm thiên (các vị trời cõi Phạm) ở giữa hư không nói rằng:
"Này thiện nam tử! Đừng nghĩ như vậy! Đừng nghĩ như vậy! Vị thánh này đã đạt được ánh sáng tam-muội Kim Cang Diệm (lửa kim cương), phát sức tinh tấn (siêng năng dũng mãnh) lớn lao, cứu độ chúng sinh, tâm không thối lui. Ông muốn làm khô cạn mọi biển tham ái, muốn cắt đứt mọi lưới tà kiến (quan điểm sai lệch), muốn đốt cháy mọi củi phiền não, muốn soi sáng mọi rừng rậm mê lầm, muốn dứt bỏ mọi nỗi sợ già và chết, muốn phá tan mọi chướng ngại trong ba đời, muốn tỏa ra mọi ánh sáng của pháp.
"Này thiện nam tử! Chúng ta là các Phạm thiên, phần nhiều bám chấp tà kiến, đều tự cho mình là đấng tự tại, là đấng sáng tạo, là bậc cao nhất trong thế gian. Khi thấy vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân (tu khổ hạnh bằng cách để bốn đống lửa bốn phía và mặt trời trên đầu nung đốt thân mình), chúng ta không còn ưa thích cung điện của mình, không còn thấy hương vị trong các thiền định (trạng thái tâm lắng sâu, tập trung), nên cùng nhau đến chỗ vị Bà-la-môn. Khi ấy, vị Bà-la-môn dùng sức thần thông bày ra khổ hạnh lớn để nói pháp cho chúng ta, khiến chúng ta diệt hết mọi kiến chấp, trừ hết mọi kiêu mạn, an trụ trong lòng đại từ, thực hành lòng đại bi, khởi tâm rộng lớn, phát ý bồ-đề, thường thấy chư Phật, luôn nghe pháp mầu, ở bất cứ nơi đâu tâm cũng không còn bị ngăn ngại."
Lại có một vạn ma vương ở giữa hư không, rải ngọc ma-ni cõi trời lên vị Bà-la-môn, bảo Thiện Tài rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy làm lu mờ hết thảy đồ trang sức trong cung điện của ta, khiến chúng trông như đống mực, làm ta không còn ưa thích bám víu vào đó nữa, nên ta cùng quyến thuộc đến chỗ ông. Vị Bà-la-môn này đã nói pháp cho ta, khiến ta cùng vô lượng thiên tử, thiên nữ khác đều đạt bất thoái chuyển trên đường hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Lại có một vạn vị vua trời Tự Tại, ở giữa hư không, ai nấy rải hoa trời, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy làm lu mờ hết thảy đồ trang sức trong cung điện của chúng ta, khiến chúng trông như đống mực, làm chúng ta không còn tham luyến nữa, nên liền cùng quyến thuộc đến chỗ ông. Vị Bà-la-môn này đã nói pháp cho chúng ta, khiến chúng ta được tự tại đối với tâm mình, được tự tại giữa phiền não, được tự tại trong việc thọ sinh (tái sinh vào đời sau), được tự tại đối với các nghiệp chướng (những trở ngại do nghiệp xấu gây ra), được tự tại trong các tam-muội, được tự tại đối với đồ trang nghiêm, được tự tại đối với tuổi thọ, cho đến được tự tại đối với hết thảy Phật pháp."
Lại có một vạn vị vua trời Hóa Lạc (tầng trời thứ năm của cõi Dục, nơi chư thiên tự biến hóa ra các thú vui), ở giữa hư không, tấu nhạc trời, cung kính cúng dường, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy chiếu vào đồ trang sức trong cung điện chúng ta và các thể nữ, khiến chúng ta không hưởng thú vui dục lạc, không tìm cầu thú vui dục lạc, thân tâm mềm mại, nên liền cùng đại chúng đến chỗ ông. Khi ấy vị Bà-la-môn nói pháp cho chúng ta, khiến tâm chúng ta được thanh tịnh, được sáng sạch, được thuần thiện, được mềm mại, sinh lòng vui mừng, cho đến khiến chúng ta được thân thanh tịnh có mười lực thanh tịnh, sinh ra vô lượng thân, cho đến khiến chúng ta được thân Phật, lời Phật, tiếng Phật, tâm Phật, thành tựu đầy đủ nhất thiết trí trí (trí tuệ cao nhất trong mọi trí tuệ, tức trí tuệ của Phật)."
Lại có một vạn vị vua trời Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi Dục), cùng các thiên tử, thiên nữ và vô lượng quyến thuộc, ở giữa hư không, mưa xuống các thứ hương thơm, cung kính cúi đầu lễ lạy, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, chúng ta là chư thiên và quyến thuộc không còn ưa thích bám víu vào cung điện của mình, nên cùng đến chỗ ông. Nghe ông nói pháp, chúng ta không còn tham đắm cảnh vật, ít ham muốn, biết đủ, tâm sinh vui mừng, tâm được đầy đủ, sinh ra các thiện căn, phát tâm bồ-đề, cho đến viên mãn hết thảy Phật pháp."
Lại có một vạn vị trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm chủ) cùng quyến thuộc, thiên tử, thiên nữ vây quanh trước sau, ở giữa hư không, mưa xuống hoa mạn-đà-la cõi trời, cung kính cúng dường, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, chúng ta là chư thiên không còn ham thích nhạc trời, nên cùng đến chỗ ông. Khi ấy, vị Bà-la-môn nói cho chúng ta biết mọi pháp đều vô thường (không bền lâu, luôn thay đổi), đều hư hoại, khiến chúng ta lìa bỏ mọi thú vui dục lạc, khiến chúng ta dứt trừ kiêu mạn và buông thả, khiến chúng ta yêu thích bồ-đề vô thượng. Lại nữa, này thiện nam tử, khi chúng ta thấy vị Bà-la-môn này, đỉnh núi Tu-di rung chuyển theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất), chúng ta sợ hãi, ai nấy đều phát tâm bồ-đề vững chắc không lay động."
Lại có một vạn vị long vương (vua loài rồng), như long vương Y-na-bạt-la, long vương Nan-đà và Ưu-ba-nan-đà, cùng các long vương khác, ở giữa hư không mưa xuống chiên-đàn đen; vô lượng long nữ tấu nhạc trời, mưa xuống hoa mầu nhiệm và nước thơm cõi trời, cung kính cúng dường, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy chiếu khắp mọi cung điện của loài rồng, khiến loài rồng lìa được nỗi sợ cát nóng (loài rồng thường bị cát nóng thiêu đốt thân), nỗi sợ chim kim sí (chim cánh vàng, chuyên bắt rồng làm mồi), dứt bỏ sân giận, thân được mát mẻ, tâm không còn vẩn đục; nghe pháp mà tin hiểu, chán ghét kiếp làm rồng, dùng lòng chí thành sám hối trừ bỏ nghiệp chướng, cho đến phát ý A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, an trụ nơi nhất thiết trí."
Lại có một vạn vị vua dạ-xoa (một loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh), ở giữa hư không, dùng đủ thứ phẩm vật cung kính cúng dường vị Bà-la-môn này và Thiện Tài, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ta và quyến thuộc đều phát lòng thương xót đối với chúng sinh; hết thảy loài la-sát (quỷ dữ ăn thịt người), cưu-bàn-trà (một loài quỷ hút tinh khí người) cũng sinh lòng từ. Vì có lòng từ nên họ không còn làm hại chúng sinh, rồi đến gặp ta. Ta và họ đều không còn ưa thích bám víu vào cung điện của mình, liền cùng nhau đến chỗ ông. Khi ấy, vị Bà-la-môn liền tùy theo căn cơ mà nói pháp cho chúng ta, khiến tất cả đều được thân tâm an vui, lại khiến vô lượng dạ-xoa, la-sát, cưu-bàn-trà phát tâm bồ-đề vô thượng."
Lại có một vạn vị vua càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời, sống nhờ hương thơm), ở giữa hư không mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy chiếu vào cung điện của chúng ta, khiến chúng ta được hưởng vô lượng niềm vui không thể nghĩ bàn, vì thế chúng ta đến chỗ ông. Vị Bà-la-môn này đã nói pháp cho chúng ta, khiến chúng ta đạt bất thoái chuyển trên đường hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Lại có một vạn vị vua a-tu-la (một loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, thích gây chiến với chư thiên) từ biển lớn trồi lên, đứng giữa hư không, quỳ gối phải (?), chắp tay lễ trước mặt, mà nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, hết thảy cung điện của loài a-tu-la chúng ta, cùng biển lớn, mặt đất, đều rung chuyển, khiến chúng ta bỏ được kiêu mạn và buông thả, vì thế chúng ta đến chỗ ông. Nghe pháp từ ông, chúng ta lìa bỏ sự dua nịnh dối trá, an trụ vững chắc không lay động nơi nhẫn địa (bậc nhẫn, địa vị kiên nhẫn chịu đựng, an nhiên trước mọi cảnh), viên mãn mười lực."
Lại có một vạn vị vua ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng, tức chim kim sí), do vua Dũng Lực Trì đứng đầu, hóa thành hình dạng cậu bé theo ngoại đạo (người theo tôn giáo khác ngoài Phật giáo), ở giữa hư không cất tiếng nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy chiếu vào cung điện của chúng ta, mọi thứ đều rung chuyển, ai nấy đều sợ hãi, vì thế chúng ta đến chỗ ông. Khi ấy, vị Bà-la-môn liền tùy theo căn cơ mà nói pháp cho chúng ta, khiến chúng ta tu tập lòng đại từ, khen ngợi lòng đại bi, vượt qua biển sinh tử, cứu vớt chúng sinh khỏi bùn lầy ái dục, ca ngợi tâm bồ-đề, khởi trí tuệ phương tiện, tùy theo chỗ thích hợp mà điều phục chúng sinh."
Lại có một vạn vị vua khẩn-na-la (loài thần ca nhạc, hình giống người nhưng trên đầu có sừng), ở giữa hư không cất tiếng nói rằng:
"Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, trong cung điện nơi chúng ta ở, các cây đa-la, các lưới chuông báu, các dải lụa báu, các cây âm nhạc, các cây báu mầu nhiệm và các nhạc cụ, tự nhiên phát ra tiếng Phật, tiếng pháp, tiếng của chúng tăng (đoàn thể người tu) là các Bồ-tát bất thoái chuyển, và tiếng nguyện cầu bồ-đề vô thượng. Những tiếng ấy nói rằng: 'Ở phương nọ, nước nọ, có vị Bồ-tát nọ phát tâm bồ-đề; ở phương nọ, nước nọ, có vị Bồ-tát nọ tu hành khổ hạnh, điều khó bỏ mà bỏ được, cho đến làm thanh tịnh hạnh nhất thiết trí; ở phương nọ, nước nọ, có vị Bồ-tát nọ đi đến đạo tràng (nơi ngồi tu và thành đạo); cho đến ở phương nọ, nước nọ, có đức Như Lai nọ đã làm xong việc Phật rồi nhập Niết-bàn (qua đời, đi vào sự giải thoát trọn vẹn).'
"Này thiện nam tử! Giả sử có người nghiền hết cây cỏ trong cõi Diêm-phù-đề thành bụi nhỏ, thì số hạt bụi ấy còn có thể biết được giới hạn; còn những tên Bồ-tát, tên Như Lai, những đại nguyện đã phát, những hạnh đã tu mà các cây đa-la báu cho đến các nhạc cụ trong cung điện chúng ta nói ra, thì không ai có thể biết được giới hạn.
"Này thiện nam tử! Vì được nghe tiếng Phật, tiếng pháp, tiếng chúng tăng Bồ-tát, chúng ta sinh lòng vui mừng lớn, nên đến chỗ ông. Khi ấy, vị Bà-la-môn liền tùy theo căn cơ mà nói pháp cho chúng ta, khiến chúng ta cùng vô lượng chúng sinh khác đạt bất thoái chuyển trên đường hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Lại có vô lượng chư thiên cõi Dục (cõi của những loài còn ham muốn ăn uống, dục lạc), ở giữa hư không, dùng phẩm vật tốt đẹp cung kính cúng dường, cất tiếng nói rằng: "Này thiện nam tử! Khi vị Bà-la-môn này dùng năm sức nóng thiêu đốt thân, ánh lửa ấy chiếu đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, sự hành hạ không lúc nào ngừng) và hết thảy các địa ngục, khiến mọi nỗi khổ đang chịu ở đó đều tạm ngừng. Vì thấy ánh lửa ấy, chúng ta sinh lòng tin trong sạch; nhờ lòng tin nên khi chết ở đó đã được sinh lên cõi trời. Vì biết ơn nên chúng ta đến chỗ ông, cung kính ngước nhìn không biết chán. Khi ấy, vị Bà-la-môn nói pháp cho chúng ta, khiến vô lượng chúng sinh phát tâm bồ-đề."
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử nghe những lời như vậy, trong lòng rất vui mừng, đối với vị Bà-la-môn khởi lên lòng xem ông là thiện tri thức chân thật, cúi đầu lễ kính, cất tiếng nói rằng: "Con đã sinh lòng không tốt đối với bậc đại thánh thiện tri thức, cúi xin bậc thánh cho con được sám hối lỗi lầm!"
Bấy giờ, vị Bà-la-môn liền nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) cho Thiện Tài:
"Nếu có các Bồ-tát
Thuận theo lời thiện tri thức dạy,
Không chút nghi ngờ sợ hãi,
Tâm an trụ không lay động,
Thì nên biết người như thế
Ắt được lợi ích rộng lớn,
Ngồi dưới cây bồ-đề (cây nơi Phật ngồi mà thành đạo),
Thành tựu giác ngộ vô thượng."
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử liền leo lên núi dao, tự gieo mình vào đống lửa. Chưa rơi đến lưng chừng, cậu đã đạt được tam-muội Thiện Trụ (an trụ vững vàng) của Bồ-tát; vừa chạm vào lửa, cậu lại đạt được tam-muội Tịch Tĩnh Lạc Thần Thông (thần thông an vui trong vắng lặng) của Bồ-tát. Thiện Tài thưa: "Thật kỳ lạ, thưa bậc thánh! Núi dao và đống lửa lớn như thế, khi thân con chạm vào lại thấy yên ổn vui sướng."
Bấy giờ, vị Bà-la-môn bảo Thiện Tài:
"Này thiện nam tử! Ta chỉ đạt được môn giải thoát Vô Tận Luân (bánh xe vô tận) này của Bồ-tát. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: ngọn lửa công đức lớn của họ đốt sạch mọi kiến hoặc (những mê lầm do thấy biết sai) của chúng sinh, không để sót chút nào; họ có tâm quyết không thối lui, tâm không cùng tận, tâm không lười biếng, tâm không nhút nhát; phát tâm vững chắc như kho kim cương, như lực sĩ Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô song); có tâm mau chóng tu các hạnh, không chậm trễ; nguyện của họ như phong luân (vòng gió lớn nâng đỡ thế giới theo quan niệm Phật giáo), giữ khắp mọi lời thệ nguyện lớn về tinh tấn mà không hề thối lui. Vậy làm sao ta có thể biết, có thể nói được hạnh công đức của các vị ấy?
"Này thiện nam tử! Ở phương nam này có một thành tên là Sư Tử Phấn Tấn (sư tử vươn mình); trong đó có một thiếu nữ tên là Từ Hạnh. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, rồi từ biệt ra đi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi bốn.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi lăm.
Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước xưa ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video