Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm kể việc đi vào "pháp giới", tức toàn thể thực tại và mọi hiện tượng), phẩm thứ ba mươi chín, phần tám.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính đi cầu đạo khắp nơi) đã được nghe pháp ở chỗ ưu-bà-di (nữ Phật tử tu tại gia, có thọ giới) Bất Động. Cậu chuyên tâm nhớ nghĩ mọi lời dạy bảo, tin nhận trọn vẹn, rồi suy nghĩ và quán xét.
Cậu dần dần đi tiếp, qua nhiều nước, nhiều ấp, đến thành Đô-tát-la. Lúc mặt trời lặn, cậu vào thành. Ở các phố chợ, hàng quán, xóm làng và bên đường ngã tư, khắp nơi cậu đều tìm vị ngoại đạo (người tu theo một đạo khác ngoài Phật giáo) tên Biến Hành.
Phía đông thành có một ngọn núi tên là Thiện Đắc. Giữa đêm, đồng tử Thiện Tài thấy cỏ cây và vách đá trên đỉnh núi ấy rực sáng như mặt trời vừa mọc. Thấy vậy, cậu vô cùng vui mừng và nghĩ: "Chắc chắn ta sẽ gặp được thiện tri thức (người thầy hiền đức, dẫn dắt mình trên đường tu) ở đây."
Cậu liền ra khỏi thành, leo lên núi. Cậu thấy vị ngoại đạo ấy đang thong thả kinh hành (đi bộ chậm rãi qua lại để tu tập) trên một khoảng đất bằng phẳng trên núi. Hình tướng của ông tròn đầy, uy nghi sáng ngời, đến cả Đại Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm Thiên, một cõi trời cao) cũng không sánh kịp. Một vạn vị trời thuộc chúng Phạm Thiên vây quanh ông.
Cậu đến chỗ ông, cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh ông vô số vòng, rồi chắp tay đứng trước mặt và thưa: "Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn như Phật), nhưng con chưa biết Bồ-tát (người tu hành nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc thánh khéo dạy bảo, xin hãy nói cho con!"
Ông Biến Hành đáp: "Hay thay, hay thay! Thiện nam tử (cách gọi người con trai hiền lành có lòng hướng đạo)! Ta đã an trú trong hạnh Bồ-tát 'đến khắp mọi nơi', đã thành tựu cửa tam-muội (trạng thái thiền định tâm tập trung sâu lắng) 'nhìn khắp thế gian', đã thành tựu sức thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) 'không nương tựa, không tạo tác', đã thành tựu Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người sang bờ giác ngộ) 'cửa mở khắp'.
Thiện nam tử! Ta có mặt khắp nơi trong thế gian, giữa mọi cõi (thú: các nẻo tái sinh của chúng sinh) với đủ loại phương hướng, đủ loại hình dạng, đủ loại cách làm và cách hiểu, đủ loại chết đi và sinh ra. Đó là: cõi trời, cõi rồng, cõi dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi nhanh), càn-thát-bà (thần nhạc của cõi trời, sống bằng hương), a-tu-la (loài thần hay ganh đua, chiến đấu với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), địa ngục, súc sinh, cõi của vua Diêm-la (vua cai quản cõi chết), loài người, loài phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần), v.v.
Trong mọi cõi ấy, có kẻ bám vào các tà kiến, có kẻ tin theo nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác, tức lối tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), có kẻ lại tin ưa con đường Đại thừa (cỗ xe lớn: lối tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả). Giữa tất cả chúng sinh như thế, ta dùng đủ loại phương tiện (cách khéo léo phù hợp từng người), đủ loại cửa trí tuệ để làm lợi ích cho họ.
Nghĩa là: có khi ta giảng cho họ mọi thứ nghề nghiệp, kỹ thuật trong đời, khiến họ có đủ trí đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn) về mọi tài khéo; có khi giảng về phương tiện tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dễ nghe, làm việc có lợi cho người, cùng làm việc với người), khiến họ có đủ con đường đến nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí của Phật); có khi giảng về các ba-la-mật (các pháp tu đưa sang bờ giác ngộ, như bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), khiến họ hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về một mục đích) về địa vị nhất thiết trí;
có khi ngợi khen tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ) rộng lớn, khiến họ không đánh mất ý chí hướng về đạo vô thượng; có khi ngợi khen các hạnh Bồ-tát, khiến họ làm tròn nguyện làm sạch cõi Phật và cứu độ chúng sinh; có khi giảng việc làm điều ác thì phải chịu đủ thứ quả khổ như địa ngục, khiến họ hết sức chán bỏ nghiệp ác; có khi giảng việc cúng dường các đức Phật, gieo các căn lành (gốc rễ điều thiện) thì chắc chắn đạt quả nhất thiết trí, khiến họ khởi lòng vui mừng;
có khi ngợi khen mọi công đức của tất cả các đức Như Lai, Ứng Cúng, Chính Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân như, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn), khiến họ ưa thích thân Phật mà cầu nhất thiết trí; có khi ngợi khen uy đức của các đức Phật, khiến họ mong cầu thân Phật không hề hư hoại; có khi ngợi khen thân tự tại của Phật, khiến họ cầu được thân uy đức lớn lao của Như Lai mà không gì che lấp nổi.
"Lại nữa, thiện nam tử! Trong thành Đô-tát-la này, ở mọi nơi chốn, mọi dòng giống, giữa đám đông nam hay nữ, ta đều dùng phương tiện hiện ra hình dạng giống như họ, và tùy theo điều thích hợp với họ mà nói pháp. Các chúng sinh ấy đều không biết ta là ai, từ đâu đến; ta chỉ khiến người nghe tu hành đúng như thật.
Thiện nam tử! Như ta làm lợi ích cho chúng sinh ở thành này thế nào, thì ở các thành ấp, xóm làng trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở), chỗ nào có người sinh sống, ta cũng làm lợi ích như thế.
"Thiện nam tử! Trong cõi Diêm-phù-đề có chín mươi sáu phái ngoại đạo, mỗi phái khởi lên một kiến giải khác nhau rồi cố chấp vào đó. Ta đều ở giữa họ dùng phương tiện để điều phục, khiến họ bỏ hết mọi kiến chấp.
Như ở cõi Diêm-phù-đề, thì ở các phần khác của tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ) cũng vậy; như ở tứ thiên hạ, thì ở tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ, tức một vũ trụ rộng lớn) cũng vậy; như ở tam thiên đại thiên thế giới, thì ở biển chúng sinh của vô lượng thế giới khắp mười phương cũng thế. Ta đều ở giữa họ, tùy theo điều tâm họ ưa thích, dùng đủ loại phương tiện, đủ loại pháp môn (cửa vào đạo, tức phương pháp tu học), hiện ra đủ loại sắc thân (thân có hình tướng), dùng đủ loại tiếng nói mà nói pháp, khiến họ được lợi ích.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết hạnh Bồ-tát 'đến khắp mọi nơi' này mà thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, đã tu hành sâu xa): thân các ngài nhiều bằng số chúng sinh, được thân không khác gì chúng sinh; dùng thân biến hóa đi vào khắp các cõi, ở mọi nơi đều hiện ra thọ sinh; hiện ra khắp trước mặt mọi chúng sinh; ánh sáng trong sạch chiếu khắp thế gian;
dùng nguyện không ngăn ngại mà ở trong mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài); đạt được những hạnh không gì sánh bằng, đan xen trùng trùng như lưới của trời Đế Thích (tấm lưới báu ở cung trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có một viên ngọc phản chiếu tất cả các viên khác, ví cho mọi sự dung chứa lẫn nhau); luôn siêng năng làm lợi ích cho mọi chúng sinh, thường ở cùng họ mà không vướng mắc; bình đẳng trong cả tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai); dùng trí vô ngã (trí thấy không có cái "tôi" cố định) chiếu soi khắp nơi; dùng kho đại bi (lòng thương xót lớn) mà quán xét tất cả. Vậy ta làm sao biết, làm sao nói được công đức và hạnh của các ngài?
"Thiện nam tử! Ở phương nam, có một nước tên là Quảng Đại; ở đó có một trưởng giả (người giàu có, có địa vị) buôn hương tên là Ưu-bát-la Hoa. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài theo lời dạy của thiện tri thức mà không đoái hoài thân mạng, không bám vào của cải, không ham đám đông, không đắm ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; hoặc năm đối tượng của giác quan), không lưu luyến quyến thuộc (người thân, gia đình), không coi trọng ngôi vua.
Cậu chỉ nguyện giáo hóa, cứu độ mọi chúng sinh; chỉ nguyện làm trang nghiêm, trong sạch các cõi Phật; chỉ nguyện cúng dường tất cả các đức Phật; chỉ nguyện chứng biết pháp tính (bản chất chân thật của mọi sự vật) của các pháp; chỉ nguyện tu tập biển công đức lớn của mọi Bồ-tát; chỉ nguyện tu hành mọi công đức mà trọn không thoái lui; chỉ nguyện luôn ở trong mọi kiếp, dùng sức đại nguyện tu hạnh Bồ-tát;
chỉ nguyện vào khắp các đạo tràng (nơi tu đạo, nơi Phật thuyết pháp) có hội chúng của mọi đức Phật; chỉ nguyện vào một cửa tam-muội mà hiện khắp sức thần tự tại của mọi cửa tam-muội; chỉ nguyện được thấy tất cả các đức Phật trong một lỗ chân lông của Phật mà lòng không biết chán; chỉ nguyện được ánh sáng trí tuệ về mọi pháp, giữ gìn được kho pháp của mọi đức Phật. Cậu chuyên tâm cầu những công đức ấy của tất cả các đức Phật và Bồ-tát.
Cậu dần dần đi tiếp, đến nước Quảng Đại, tới chỗ trưởng giả, cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, chắp tay đứng và thưa:
"Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Con muốn cầu trí tuệ bình đẳng của mọi đức Phật, muốn làm tròn vô lượng đại nguyện của mọi đức Phật, muốn làm thanh tịnh sắc thân tối thượng của mọi đức Phật, muốn thấy pháp thân (thân chân lý, bản thể chân thật của Phật) thanh tịnh của mọi đức Phật, muốn biết trí thân rộng lớn của mọi đức Phật, muốn tu sửa cho trong sạch mọi hạnh của Bồ-tát, muốn soi sáng mọi tam-muội của Bồ-tát, muốn an trú trong mọi tổng trì (năng lực nắm giữ, ghi nhớ trọn vẹn giáo pháp) của Bồ-tát, muốn diệt trừ mọi chướng ngại, muốn đi khắp các thế giới mười phương.
Nhưng con chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào, để có thể sinh ra nhất thiết trí trí (trí tuệ của bậc biết tất cả, trí tuệ tột cùng của Phật)?"
Trưởng giả bảo:
"Hay thay! Hay thay! Thiện nam tử! Con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
"Thiện nam tử! Ta khéo phân biệt mọi loại hương, cũng biết cách pha trộn mọi loại hương, đó là: mọi thứ hương, mọi thứ hương đốt, mọi thứ hương xoa (thoa lên thân), mọi thứ hương bột. Ta cũng biết nơi xuất xứ của những loại hương quý nhất ấy. Lại khéo biết rõ hương cõi trời, hương cõi rồng, hương dạ-xoa, và mọi thứ hương của càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân.
Ta lại khéo phân biệt: hương chữa bệnh, hương dứt điều ác, hương sinh niềm vui, hương làm tăng phiền não (những trạng thái tâm rối loạn, khổ não như tham, sân, si), hương làm diệt phiền não, hương khiến người ham đắm các pháp hữu vi (những sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), hương khiến người chán lìa các pháp hữu vi, hương giúp bỏ kiêu căng buông thả, hương khiến phát tâm niệm Phật, hương giúp chứng hiểu pháp môn, hương mà bậc thánh dùng, hương sai biệt của mọi Bồ-tát, hương ứng với các địa vị của mọi Bồ-tát.
Những loại hương như thế, về hình tướng, sự sinh khởi, sự xuất hiện và thành tựu, sự trong sạch yên ổn, phương tiện và cảnh giới, uy đức và công dụng, cùng nguồn gốc của chúng, tất cả ta đều thấu rõ.
"Thiện nam tử! Trong cõi người có một thứ hương tên là Tượng Tạng, sinh ra từ cuộc đánh nhau của loài rồng. Nếu đốt một viên, lập tức nổi lên đám mây hương lớn phủ khắp kinh đô, và trong bảy ngày mưa xuống mưa hương nhỏ. Nếu hương ấy dính vào thân thì thân thành màu vàng; nếu dính vào quần áo, cung điện, lầu gác thì những thứ ấy cũng thành màu vàng.
Nếu gió thổi hương vào trong cung điện, chúng sinh nào ngửi thấy thì suốt bảy ngày bảy đêm lòng tràn đầy vui mừng, thân tâm khoan khoái, không bệnh tật, không làm hại nhau, lìa mọi lo buồn khổ sở, không kinh sợ, không rối loạn, không giận dữ, đối xử với nhau bằng lòng từ, ý chí trong sạch. Biết được như vậy, ta liền nói pháp cho họ, khiến họ quyết định phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
"Thiện nam tử! Núi Ma-la-da sản sinh một thứ hương chiên-đàn (gỗ đàn hương) tên là Ngưu Đầu (đầu trâu); nếu đem xoa lên thân, dù có rơi vào hố lửa, lửa cũng không đốt được. Thiện nam tử! Trong biển có thứ hương tên là Vô Năng Thắng (không gì thắng nổi); nếu đem xoa lên trống và các loại tù và bằng ốc, khi chúng vang tiếng, mọi quân giặc đều tự rút lui tan chạy.
Thiện nam tử! Bên bờ hồ A-na-bà-đạt-đa (hồ lớn trên núi tuyết, tương truyền là nguồn của bốn con sông lớn) có thứ hương trầm thủy (trầm hương, loại gỗ thơm nặng chìm trong nước) tên là Liên Hoa Tạng; một viên hương ấy chỉ to bằng hạt vừng, nếu đốt lên thì hương thơm lan khắp cõi Diêm-phù-đề, chúng sinh nào ngửi thấy đều lìa mọi tội lỗi, giới hạnh trong sạch.
Thiện nam tử! Ở Tuyết Sơn (dãy Hy-mã-lạp-sơn) có thứ hương tên là A-lư-na; chúng sinh nào ngửi hương này thì lòng chắc chắn lìa bỏ mọi sự đắm nhiễm, ta nói pháp cho họ thì ai cũng đạt được tam-muội Ly Cấu (thiền định lìa mọi nhơ bẩn).
Thiện nam tử! Trong cõi la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) có thứ hương tên là Hải Tạng, hương này chỉ dành cho chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp) dùng; nếu đốt một viên để xông, thì nhà vua cùng bốn đạo binh (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) đều bay lên hư không.
Thiện nam tử! Ở cõi trời có Thiện Pháp (giảng đường Thiện Pháp của trời Đế Thích) có thứ hương tên là Tịnh Trang Nghiêm; nếu đốt một viên để xông, khiến khắp chư thiên đều nhớ nghĩ đến Phật. Thiện nam tử! Ở trời Tu-dạ-ma (cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục) có thứ hương tên là Tịnh Tạng; nếu đốt một viên để xông, thì chúng trời Dạ-ma không ai không kéo đến tụ họp ở chỗ vua trời ấy để cùng nghe pháp.
Thiện nam tử! Ở trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi giáng sinh) có thứ hương tên là Tiên-đà-bà; đốt một viên trước tòa của vị Bồ-tát nhất sinh sở hệ (Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật), sẽ nổi lên đám mây hương lớn phủ khắp pháp giới, mưa xuống khắp mọi thứ đồ cúng dường để cúng dường tất cả các đức Phật và Bồ-tát. Thiện nam tử! Ở trời Thiện Biến Hóa (cõi trời Hóa Lạc, tầng thứ năm của cõi Dục) có thứ hương tên là Đoạt Ý; nếu đốt một viên, thì trong bảy ngày mưa xuống khắp mọi thứ đồ trang sức.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp pha trộn hương này mà thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: xa lìa mọi tập khí (thói quen xấu đã huân tập lâu đời, còn sót lại trong tâm) xấu ác, không nhiễm dục vọng thế gian, dứt hẳn lưới bẫy của phiền não và các loài ma, vượt qua mọi cõi luân hồi, lấy hương trí tuệ để tự trang nghiêm, đối với mọi thế gian đều không đắm nhiễm;
các ngài thành tựu đầy đủ giới không vướng mắc, trí trong sạch không vướng mắc, đi trong cảnh giới không vướng mắc, ở mọi nơi đều không vướng mắc, tâm bình đẳng, không vướng mắc, không nương tựa. Vậy ta làm sao biết được hạnh mầu nhiệm của các ngài? Làm sao nói được công đức của các ngài? Làm sao bày tỏ được các cửa giới thanh tịnh của các ngài? Làm sao chỉ ra được những việc làm không lỗi lầm của các ngài? Làm sao phân biệt được hạnh thân, lời nói và ý nghĩ lìa nhiễm ô của các ngài?
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một thành lớn tên là Lâu Các; trong đó có một người lái thuyền tên là Bà-thi-la. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài đi về phía thành Lâu Các, vừa đi vừa quan sát con đường: xem đường cao hay thấp, xem đường bằng phẳng hay hiểm trở, xem đường sạch hay bẩn, xem đường cong hay thẳng.
Cậu dần dần đi tiếp và suy nghĩ thế này: "Ta nên gần gũi vị thiện tri thức ấy. Thiện tri thức là nhân để thành tựu việc tu hành các đạo Bồ-tát, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo ba-la-mật, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo thu phục chúng sinh, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo đi vào khắp pháp giới không chướng ngại;
là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh trừ bỏ hiểu biết xấu ác, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh lìa kiêu mạn, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh diệt phiền não, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh bỏ các kiến chấp, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh nhổ hết mọi gai độc của điều ác, là nhân để thành tựu việc tu hành đạo khiến mọi chúng sinh đến được thành nhất thiết trí.
Vì sao vậy? Vì ở nơi thiện tri thức mà có được mọi pháp lành; nhờ sức của thiện tri thức mà có được đạo nhất thiết trí. Thiện tri thức thật khó thấy, khó gặp." Cậu suy nghĩ như vậy.
Cậu dần dần đi tiếp. Đến thành ấy rồi, cậu thấy người lái thuyền đang ở trên bờ biển ngoài cổng thành, có hàng trăm nghìn thương nhân và vô số người khác vây quanh. Ông đang giảng về pháp của biển cả, dùng phương tiện mở bày biển công đức của Phật.
Thiện Tài thấy rồi, đến chỗ ông, cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, chắp tay đứng trước mặt và thưa: "Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói bậc thánh khéo dạy bảo, xin hãy nói cho con!"
Người lái thuyền bảo:
"Hay thay, hay thay! Thiện nam tử! Con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nay lại còn biết hỏi về: nhân sinh ra trí tuệ lớn; nhân dứt trừ mọi khổ sinh tử; nhân đến được hòn đảo báu lớn của nhất thiết trí; nhân thành tựu ma-ha-diễn (Đại thừa, cỗ xe lớn) không hư hoại;
nhân xa lìa lối tu nhị thừa vốn sợ hãi sinh tử, chỉ quanh quẩn trong các tam-muội tịch tĩnh; con đường thanh tịnh là cưỡi cỗ xe đại nguyện đi khắp mọi nơi tu hạnh Bồ-tát mà không chướng ngại; con đường thanh tịnh là dùng hạnh Bồ-tát trang nghiêm trí tuệ không gì phá nổi; con đường thanh tịnh là nhìn khắp mọi pháp ở mười phương đều không chướng ngại; con đường thanh tịnh là mau chóng đi vào biển nhất thiết trí.
"Thiện nam tử! Ta ở trên con đường bờ biển của thành này, tu một cách trong sạch hạnh Bồ-tát 'ngọn cờ đại bi'. Thiện nam tử! Ta thấy những chúng sinh nghèo khổ trong cõi Diêm-phù-đề, vì muốn làm lợi ích cho họ nên tu các khổ hạnh, tùy điều họ mong cầu mà làm cho họ được toại nguyện.
Trước hết ta dùng của cải thế gian làm cho họ thỏa lòng; rồi lại ban cho của báu là giáo pháp, khiến họ vui mừng, khiến họ tu hạnh tạo phúc, khiến họ sinh ra con đường trí tuệ, khiến tăng sức căn lành, khiến khởi tâm bồ-đề, khiến làm trong sạch nguyện bồ-đề, khiến làm vững chắc sức đại bi, khiến tu con đường có thể diệt sinh tử, khiến sinh hạnh không chán sinh tử (để ở lại cứu người), khiến thu nhiếp biển mọi chúng sinh, khiến tu biển mọi công đức, khiến soi sáng biển mọi pháp, khiến thấy biển mọi đức Phật, khiến vào biển nhất thiết trí trí.
Thiện nam tử! Ta ở đây suy nghĩ như vậy, chú tâm như vậy, làm lợi ích cho mọi chúng sinh như vậy.
"Thiện nam tử! Ta biết mọi đảo báu, mọi nơi có báu, mọi loại báu, mọi giống báu trong biển. Ta biết cách làm sạch mọi thứ báu, khoan mọi thứ báu, khai thác mọi thứ báu, chế tác mọi thứ báu. Ta biết mọi đồ dùng bằng báu, mọi công dụng của báu, mọi cảnh giới của báu, mọi ánh sáng của báu. Ta biết mọi nơi có cung rồng, mọi nơi có cung dạ-xoa, mọi nơi có cung bộ-đa (một loài quỷ thần), đều khéo tránh né để khỏi gặp tai nạn.
Ta lại khéo phân biệt xoáy nước nông sâu, sóng gần xa, màu nước tốt xấu, đủ loại khác nhau. Lại khéo phân biệt độ số vận hành của mặt trời, mặt trăng, các vì sao, ngày đêm, sáng sớm và chiều tối, bóng nắng và đồng hồ nước báo giờ dài ngắn. Ta cũng biết sắt và gỗ của thuyền bền hay giòn, máy móc của thuyền rít hay trơn, nước lớn hay nhỏ, gió ngược hay xuôi. Mọi dấu hiệu an toàn hay nguy hiểm như thế ta đều hiểu rõ: đi được thì đi, nên dừng thì dừng. Thiện nam tử! Nhờ thành tựu trí tuệ như thế mà ta thường làm lợi ích cho mọi chúng sinh được.
"Thiện nam tử! Ta dùng thuyền tốt chở các đoàn thương nhân đi trên đường an toàn, lại nói pháp cho họ khiến họ vui mừng, đưa họ đến đảo báu, cho họ châu báu được đầy đủ, rồi dẫn họ trở về Diêm-phù-đề. Thiện nam tử! Ta đưa thuyền lớn qua lại như vậy mà chưa từng để một chiếc nào bị hư hỏng.
Nếu có chúng sinh được thấy thân ta, nghe pháp của ta, ta khiến họ mãi mãi không sợ biển sinh tử, chắc chắn được vào biển nhất thiết trí, chắc chắn làm cạn được biển ái dục, dùng ánh sáng trí tuệ soi được biển ba đời, dứt được biển khổ của mọi chúng sinh, làm trong sạch được biển tâm của mọi chúng sinh, mau chóng làm trang nghiêm trong sạch được biển các cõi nước, đi khắp được biển lớn mười phương, biết khắp biển căn cơ (năng lực, khả năng tiếp nhận) của mọi chúng sinh, hiểu khắp biển hạnh của mọi chúng sinh, thuận theo khắp biển tâm của mọi chúng sinh.
"Thiện nam tử! Ta chỉ đạt được hạnh 'ngọn cờ đại bi' này. Ai thấy ta, nghe ta, ở cùng ta, nhớ nghĩ đến ta, đều không uổng phí. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: khéo vượt qua biển lớn sinh tử, không nhiễm biển mọi phiền não, bỏ được biển mọi vọng kiến (hiểu biết sai lầm), quán được biển pháp tính của mọi pháp, dùng tứ nhiếp thu phục được biển chúng sinh, đã khéo an trú trong biển nhất thiết trí, diệt được biển chấp trước của mọi chúng sinh, an trú bình đẳng được trong biển mọi thời, dùng thần thông độ được biển chúng sinh, đúng thời điều phục được biển chúng sinh. Vậy ta làm sao biết, làm sao nói được công đức và hạnh của các ngài?
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một thành tên là Khả Lạc; trong đó có một trưởng giả tên là Vô Thượng Thắng. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, buồn khóc rơi nước mắt; lòng cầu thiện tri thức không biết chán, rồi từ biệt ra đi.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài khởi tâm đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem vui cho người) trùm khắp và tâm đại bi thấm nhuần, nối nhau không dứt; có đủ hai thứ trang nghiêm là phúc đức và trí tuệ; lìa bỏ mọi bụi nhơ phiền não; chứng pháp bình đẳng, tâm không cao thấp; nhổ gai bất thiện, diệt mọi chướng ngại;
lấy sự tinh tấn (siêng năng không lười biếng) vững chắc làm tường thành và hào; lấy tam-muội rất sâu làm vườn tược; lấy ánh mặt trời trí tuệ phá bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy chân lý); lấy gió phương tiện làm nở hoa trí tuệ; lấy nguyện không ngăn ngại làm đầy khắp pháp giới; tâm thường hiện vào thành nhất thiết trí. Cậu cầu đạo Bồ-tát như vậy.
Cậu dần dần đi qua nhiều nơi, đến trong thành ấy. Cậu thấy trưởng giả Vô Thượng Thắng đang ở trong rừng Vô Ưu có ngọn cờ đại trang nghiêm ở phía đông thành, có vô số thương nhân và hàng trăm nghìn cư sĩ vây quanh, đang phân xử đủ thứ công việc trong đời.
Nhân đó ông nói pháp cho họ, khiến họ nhổ hẳn mọi ngã mạn (thói kiêu ngạo vì chấp có cái "tôi"), lìa ngã và ngã sở (cái "tôi" và những thứ cho là "của tôi"), buông bỏ những gì đã tích trữ, diệt nhơ bẩn của keo kiệt và ganh ghét; tâm được trong sạch, không còn vẩn đục; được sức của lòng tin trong sạch, luôn thích được thấy Phật, thọ trì Phật pháp, sinh ra sức Bồ-tát, khởi hạnh Bồ-tát, vào tam-muội Bồ-tát, được trí tuệ Bồ-tát, an trú chính niệm (sự nhớ nghĩ, chú tâm đúng đắn) của Bồ-tát, tăng thêm ý muốn của Bồ-tát.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài xem trưởng giả nói pháp cho đại chúng xong, liền gieo mình xuống đất, cúi đầu lạy sát chân ông, rất lâu mới đứng dậy, thưa rằng:
"Bậc thánh! Con là Thiện Tài! Con là Thiện Tài! Con chuyên tìm cầu hạnh Bồ-tát. Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Bồ-tát tu đạo Bồ-tát thế nào, để trong khi tu học luôn giáo hóa cứu độ được mọi chúng sinh, luôn thấy tận mắt mọi đức Phật, luôn được nghe mọi Phật pháp, luôn giữ gìn được mọi Phật pháp, luôn đi vào được mọi pháp môn, vào mọi cõi nước học hạnh Bồ-tát, ở trong mọi kiếp tu đạo Bồ-tát, biết được mọi sức thần của Như Lai, nhận được sự che chở nhớ nghĩ của mọi Như Lai, đạt được trí tuệ của mọi Như Lai?"
Bấy giờ, trưởng giả ấy bảo Thiện Tài:
"Hay thay, hay thay! Thiện nam tử! Con đã có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
"Thiện nam tử! Ta đã thành tựu sức thần thông 'không nương tựa, không tạo tác' của cửa hạnh Bồ-tát 'đến khắp mọi nơi'. Thiện nam tử! Thế nào là cửa hạnh Bồ-tát 'đến khắp mọi nơi'?
Thiện nam tử! Trong tam thiên đại thiên thế giới này, giữa mọi chúng sinh của cõi Dục (cõi còn ham muốn dục lạc, gồm địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, a-tu-la, người và sáu tầng trời thấp), đó là: tất cả trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao-lợi, nơi trời Đế Thích cai quản), tất cả trời Tu-dạ-ma, tất cả trời Đâu-suất-đà, tất cả trời Thiện Biến Hóa, tất cả trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất cõi Dục, hưởng thụ dục lạc do người khác hóa ra), tất cả trời của ma, cùng mọi trời, rồng, dạ-xoa, la-sát-bà (la-sát, quỷ dữ), cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người), càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân, ở làng xóm, doanh trại, thành ấp, mọi nơi cư trú, giữa các chúng sinh ấy ta đều nói pháp;
khiến họ bỏ điều phi pháp, khiến họ thôi tranh cãi, khiến họ dứt chiến tranh, khiến họ ngưng giận hờn giành giật, khiến họ phá bỏ oán thù, khiến họ cởi trói buộc, khiến họ ra khỏi lao ngục, khiến họ thoát sợ hãi, khiến họ dứt mọi nghiệp ác từ sát sinh cho đến tà kiến; việc gì không nên làm đều khiến họ ngăn cấm; khiến họ thuận theo làm mọi pháp lành; khiến họ học mọi nghề nghiệp để làm lợi ích cho đời;
vì họ mà phân tích đủ loại học thuyết, khiến họ vui mừng, khiến họ dần dần chín muồi; thuận theo ngoại đạo, nói cho họ trí tuệ thù thắng, khiến họ dứt các kiến chấp, khiến họ vào Phật pháp. Cho đến mọi trời Phạm Thiên của cõi Sắc (cõi không còn dục lạc thô nhưng còn thân hình vi tế), ta cũng nói cho họ pháp siêu việt.
Như ở tam thiên đại thiên thế giới này, cho đến trong số thế giới nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của mười bất khả thuyết (con số lớn đến không thể nói được) trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) cõi Phật ở mười phương, ta đều nói Phật pháp, pháp Bồ-tát, pháp Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ cho riêng mình), pháp Độc giác (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần thầy);
nói về địa ngục, nói về chúng sinh địa ngục, nói về con đường dẫn tới địa ngục; nói về súc sinh, nói về sự sai khác giữa các loài súc sinh, nói về nỗi khổ súc sinh phải chịu, nói về con đường dẫn tới súc sinh; nói về thế giới của vua Diêm-la, nói về nỗi khổ ở thế giới vua Diêm-la, nói về con đường dẫn tới thế giới vua Diêm-la; nói về thế giới cõi trời, nói về niềm vui cõi trời, nói về con đường dẫn tới cõi trời; nói về thế giới loài người, nói về khổ vui của loài người, nói về con đường dẫn tới cõi người.
Vì muốn mở bày công đức của Bồ-tát, vì muốn khiến họ lìa bỏ tai họa của sinh tử, vì muốn khiến họ biết thấy những công đức mầu nhiệm của bậc nhất thiết trí, vì muốn khiến họ biết rằng ở trong các cõi luân hồi thì mê lầm và chịu khổ, vì muốn khiến họ biết thấy pháp không chướng ngại, vì muốn chỉ ra nguyên nhân sinh khởi của mọi thế gian, vì muốn chỉ ra rằng sự lặng dứt của mọi thế gian mới là an vui, vì muốn khiến chúng sinh bỏ các vọng tưởng chấp trước, vì muốn khiến họ chứng được pháp không nương tựa của Phật, vì muốn khiến họ diệt hẳn bánh xe phiền não, vì muốn khiến họ chuyển được bánh xe pháp của Như Lai, nên ta nói những pháp như thế cho chúng sinh.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết sức thần thông 'không nương tựa, không tạo tác' của pháp môn thanh tịnh 'tu hạnh Bồ-tát đến khắp mọi nơi' này mà thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: có đủ mọi thần thông tự tại, đi khắp được mọi cõi Phật, đạt được Phổ Nhãn địa (địa vị có con mắt thấy khắp tất cả); nghe hết mọi âm thanh lời nói, vào khắp các pháp với trí tuệ tự tại, không trái nghịch tranh cãi, dũng mãnh không ai bằng, dùng lưỡi rộng dài (một tướng tốt của Phật, biểu thị lời nói chân thật) phát ra âm thanh bình đẳng;
thân các ngài đẹp đẽ như các Bồ-tát, cùng với các Như Lai rốt ráo không hai, không sai khác; trí thân rộng lớn, vào khắp ba đời, cảnh giới không bờ bến, giống như hư không. Vậy ta làm sao biết, làm sao nói được công đức và hạnh của các ngài?
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một nước tên là Thâu-na; nước ấy có thành tên là Ca-lăng-ca-lâm; ở đó có một tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia trong Phật giáo) tên là Sư Tử Tần Thân. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân ông, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài dần dần đi tiếp, đến thành của nước ấy, đi khắp nơi tìm vị tỳ-kheo-ni này. Có vô số người cùng bảo cậu:
"Thiện nam tử! Vị tỳ-kheo-ni ấy đang ở trong vườn Nhật Quang do vua Thắng Quang cúng dường, nói pháp làm lợi ích cho vô số chúng sinh." Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài liền đến khu vườn ấy, quan sát khắp nơi.
Cậu thấy trong vườn có một cây lớn tên là Mãn Nguyệt, hình như lầu gác, tỏa ánh sáng lớn chiếu xa một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Thấy một cây lá tên là Phổ Phú, hình như chiếc lọng, tỏa ánh sáng xanh biếc của ngọc tỳ-lưu-ly (lưu ly, loại ngọc quý màu xanh).
Thấy một cây hoa tên là Hoa Tạng, hình dáng cao lớn như vua núi Tuyết, mưa xuống các thứ hoa đẹp không bao giờ hết, giống như cây ba-lợi-chất-đa-la (cây thần ở cõi trời, hoa thơm ngát) ở cõi trời Đao-lợi (trời Ba Mươi Ba).
Lại thấy một cây quả cam lộ (cam lộ: thứ nước ngọt thần diệu của cõi trời, ăn vào được bất tử), hình như núi vàng, thường tỏa ánh sáng, có đủ mọi thứ quả. Lại thấy một cây ngọc ma-ni (một loại ngọc quý trong sáng, có năng lực thần diệu) tên là Tỳ-lô-giá-na Tạng (Tỳ-lô-giá-na: nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi"), hình dáng không gì sánh bằng, trên ngọn có viên ngọc ma-ni "vua của tâm", và vô số a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) ngọc ma-ni đủ màu trang nghiêm khắp cây.
Lại có cây áo tên là Thanh Tịnh, áo đủ màu rủ xuống trang trí; lại có cây âm nhạc tên là Hoan Hỷ, tiếng nhạc hay đẹp hơn cả nhạc cõi trời; lại có cây hương tên là Phổ Trang Nghiêm, luôn tỏa hương thơm mầu nhiệm, lan khắp mười phương không gì ngăn trở.
Trong vườn lại có suối, dòng chảy, đầm và ao, tất cả đều được trang hoàng bằng thất bảo (bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não); bùn gỗ chiên-đàn đen đọng lại trong đó; cát vàng thượng hạng phủ kín đáy; nước bát công đức (nước có tám phẩm chất tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống vào không hại, trừ được đói khát) đầy tràn; trên mặt phủ khắp hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa ba-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (sen vàng hay súng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng); vô số cây báu xếp hàng khắp chung quanh.
Dưới các cây báu đặt tòa sư tử (tòa ngồi cao quý dành cho bậc thuyết pháp), trang trí bằng đủ thứ báu đẹp, trải áo trời, xông các hương thơm, rủ các dải lụa báu, giăng các màn báu; lưới vàng Diêm-phù (thứ vàng quý nhất, lấy tên từ sông Diêm-phù) phủ kín bên trên; chuông báu khẽ lay phát ra âm thanh hay.
Có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Liên Hoa Tạng (kho hoa sen); có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Hương Vương Ma-ni Tạng; có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Long Trang Nghiêm Ma-ni Vương Tạng; có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Bảo Sư Tử Tụ Ma-ni Vương Tạng; có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Tỳ-lô-giá-na Ma-ni Vương Tạng; có cây dưới gốc đặt tòa sư tử Thập Phương Tỳ-lô-giá-na Ma-ni Vương Tạng. Mỗi tòa ấy lại có mười vạn tòa sư tử báu vây quanh, tòa nào cũng có vô số đồ trang nghiêm.
Trong khu vườn lớn này đầy khắp các thứ báu, giống như trên đảo báu giữa biển lớn. Mặt đất trải áo ca-lân-đà (loại vải mịn quý, mềm như lông chim ca-lân-đà), mềm mại đẹp đẽ, chạm vào thấy dễ chịu, giẫm lên thì lún ngập chân, nhấc lên thì trở lại như cũ. Vô số loài chim cất tiếng hót êm hòa; rừng chiên-đàn báu trang nghiêm tuyệt đẹp; đủ thứ hoa mầu nhiệm thường mưa xuống không hết, giống như vườn Tạp Hoa của trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi).
Thứ hương quý không gì sánh nổi xông khắp tất cả, giống như giảng đường Thiện Pháp của trời Đế Thích. Các cây âm nhạc, cây đa-la (loại cây cọ cao, lá dùng để viết kinh) báu, các lưới chuông báu phát ra âm thanh hay, như tiếng hát của thiên nữ Thiện Khẩu ở cõi trời Tự Tại. Các cây như ý (cây có thể sinh ra mọi thứ theo ý muốn) rủ đủ thứ áo đẹp trang nghiêm, giống như biển lớn.
Có hàng trăm nghìn lầu gác đủ vô lượng màu sắc, trang nghiêm bằng các thứ báu, như thành lớn Thiện Kiến ở cung trời Đao-lợi. Lọng báu giương cao xa, như đỉnh núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo). Ánh sáng chiếu khắp, như cung điện của Phạm Thiên vương.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài thấy khu vườn lớn này có vô lượng công đức, đủ thứ trang nghiêm, đều do nghiệp báo (quả báo của việc làm) của Bồ-tát thành tựu, do căn lành xuất thế gian (vượt khỏi thế gian) sinh khởi, do công đức cúng dường các đức Phật tuôn chảy ra, khắp thế gian không gì sánh bằng. Tất cả đều do tỳ-kheo-ni Sư Tử Tần Thân hiểu rõ các pháp như huyễn (như ảo ảnh, không thật), tích tụ phúc đức và nghiệp lành rộng lớn trong sạch mà thành tựu.
Thiên long bát bộ (tám loài chúng sinh hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) và vô số chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới đều vào khu vườn này mà không chật chội. Vì sao vậy? Vì sức uy thần không thể nghĩ bàn của vị tỳ-kheo-ni này.
Bấy giờ, Thiện Tài thấy tỳ-kheo-ni Sư Tử Tần Thân cùng lúc ngồi khắp trên các tòa sư tử lớn dưới tất cả các cây báu. Thân tướng đoan nghiêm, dáng vẻ tĩnh lặng, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) điều hòa thuần thục như voi chúa; tâm không nhơ đục như ao nước trong; cứu giúp khắp mọi người cầu xin như ngọc như ý; không nhiễm pháp thế gian như hoa sen; tâm không sợ hãi như sư tử chúa;
giữ gìn giới trong sạch không lay chuyển như núi Tu-di; khiến người thấy được tâm mát mẻ như loại hương quý nhất; trừ được cơn nóng phiền não của chúng sinh như hương chiên-đàn quý trên núi Tuyết; chúng sinh thấy thì mọi khổ tiêu tan như vua thuốc Thiện Kiến; ai thấy cũng không uổng như trời Bà-lâu-na (thần nước, thần biển); nuôi lớn được mọi mầm căn lành như ruộng tốt màu mỡ.
Ở mỗi tòa, hội chúng không giống nhau, pháp môn được giảng cũng khác nhau. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng trời Tịnh Cư (cõi trời của các bậc thánh đã dứt dục, ở cõi Sắc) vây quanh, đứng đầu là thiên tử Đại Tự Tại; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Vô Tận Giải Thoát (giải thoát không cùng tận).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng trời Phạm Thiên vây quanh, đứng đầu là Phạm vương Ái Lạc; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phổ Môn Sai Biệt Thanh Tịnh Ngôn Âm Luân (bánh xe âm thanh thanh tịnh, sai khác theo mọi cửa). Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có thiên tử, thiên nữ trời Tha Hóa Tự Tại vây quanh, đứng đầu là vua trời Tự Tại; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Bồ-tát Thanh Tịnh Tâm.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có thiên tử, thiên nữ trời Thiện Biến Hóa vây quanh, đứng đầu là vua trời Thiện Hóa; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Nhất Thiết Pháp Thiện Trang Nghiêm. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có thiên tử, thiên nữ trời Đâu-suất-đà vây quanh, đứng đầu là vua trời Đâu-suất; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Tâm Tạng Toàn (vòng xoay của kho tâm).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có thiên tử, thiên nữ trời Tu-dạ-ma vây quanh, đứng đầu là vua trời Dạ-ma; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Vô Biên Trang Nghiêm. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có thiên tử, thiên nữ trời Ba Mươi Ba vây quanh, đứng đầu là Thích-đề-hoàn-nhân (tức trời Đế Thích); vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Yếm Ly Môn (cửa chán lìa thế tục).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các long tử, long nữ của các long vương Bách Quang Minh, Nan-đà, Ưu-ba-nan-đà, Ma-na-tư, Y-la-bạt-nan-đà, A-na-bà-đạt-đa, v.v. vây quanh, đứng đầu là long vương Sa-già-la; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phật Thần Thông Cảnh Giới Quang Minh Trang Nghiêm.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng dạ-xoa vây quanh, đứng đầu là Tỳ-sa-môn thiên vương (vị thiên vương trấn giữ phương bắc, cai quản dạ-xoa); vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Cứu Hộ Chúng Sinh Tạng. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng càn-thát-bà vây quanh, đứng đầu là vua càn-thát-bà Trì Quốc; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Vô Tận Hỷ (niềm vui không cùng tận).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng a-tu-la vây quanh, đứng đầu là vua a-tu-la La-hầu; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Tốc Tật Trang Nghiêm Pháp Giới Trí Môn. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng ca-lâu-la vây quanh, đứng đầu là vua ca-lâu-la Tiệp Trì; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Bố Động Chư Hữu Hải (làm rung động, kinh sợ biển các cõi luân hồi).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng khẩn-na-la vây quanh, đứng đầu là vua khẩn-na-la Đại Thụ; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phật Hạnh Quang Minh. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có chúng ma-hầu-la-già vây quanh, đứng đầu là vua ma-hầu-la-già Am-la-lâm; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Sinh Phật Hoan Hỷ Tâm.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có vô số trăm nghìn nam nữ vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Thù Thắng Hạnh. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng la-sát vây quanh, đứng đầu là vua la-sát Đại Thụ, kẻ thường cướp tinh khí người; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phát Sinh Bi Mẫn Tâm (khởi lòng thương xót).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng sinh tin ưa Thanh văn thừa vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Thắng Trí Quang Minh. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng sinh tin ưa Duyên giác thừa (lối tu của Độc giác, tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên) vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phật Công Đức Quảng Đại Quang Minh. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các chúng sinh tin ưa Đại thừa vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phổ Môn Tam-muội Trí Quang Minh Môn.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát mới phát tâm vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Nhất Thiết Phật Nguyện Tụ (nơi tụ hội mọi nguyện của chư Phật). Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát ở địa thứ hai (trong thập địa: mười giai vị tu chứng cao của Bồ-tát) vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Ly Cấu Luân (bánh xe lìa nhơ). Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ ba vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Tịch Tĩnh Trang Nghiêm.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ tư vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Sinh Nhất Thiết Trí Cảnh Giới. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ năm vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Diệu Hoa Tạng. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ sáu vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Tỳ-lô-giá-na Tạng.
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ bảy vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Phổ Trang Nghiêm Địa. Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ tám vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Biến Pháp Giới Cảnh Giới Thân (thân có cảnh giới trùm khắp pháp giới). Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ chín vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Vô Sở Đắc Lực Trang Nghiêm (trang nghiêm bằng sức không chấp vào chỗ đắc).
Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các Bồ-tát địa thứ mười vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Vô Ngại Luân (bánh xe không chướng ngại). Có khi thấy bà ngồi trên tòa, có các thần Chấp Kim Cang (vị thần cầm chày kim cương hộ vệ Phật pháp) vây quanh; vị tỳ-kheo-ni này nói cho họ pháp môn tên là Kim Cang Trí Na-la-diên Trang Nghiêm (Na-la-diên: vị lực sĩ thần có sức mạnh vô song, ví sức trí tuệ bền chắc như kim cương).
Đồng tử Thiện Tài thấy những chúng sinh như thế trong mọi cõi, những ai đã chín muồi, đã được điều phục, xứng đáng làm pháp khí (vật chứa đựng được giáo pháp, tức người có khả năng tiếp nhận đạo), đều vào khu vườn này, mỗi người ngồi vây quanh dưới mỗi tòa. Tỳ-kheo-ni Sư Tử Tần Thân tùy theo chỗ mong muốn và hiểu biết hơn kém khác nhau của họ mà nói pháp, khiến họ đạt được bất thoái chuyển (không bao giờ thoái lui) đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Vì sao vậy? Vì vị tỳ-kheo-ni này đã vào cửa Bát-nhã ba-la-mật Phổ Nhãn Xả Đắc (con mắt thấy khắp, buông bỏ mà đạt được) (?), cửa Bát-nhã ba-la-mật nói mọi Phật pháp, cửa Bát-nhã ba-la-mật sai biệt của pháp giới, cửa Bát-nhã ba-la-mật phá tan bánh xe mọi chướng ngại, cửa Bát-nhã ba-la-mật sinh tâm lành cho mọi chúng sinh, cửa Bát-nhã ba-la-mật trang nghiêm thù thắng, cửa Bát-nhã ba-la-mật kho chân thật không ngăn ngại, cửa Bát-nhã ba-la-mật pháp giới tròn đầy, cửa Bát-nhã ba-la-mật kho tâm, cửa Bát-nhã ba-la-mật kho sinh ra khắp cả. Lấy mười cửa Bát-nhã ba-la-mật này làm đầu, bà đã vào vô số trăm vạn cửa Bát-nhã ba-la-mật như thế.
Tất cả các Bồ-tát và chúng sinh trong vườn Nhật Quang này đều là do tỳ-kheo-ni Sư Tử Tần Thân khuyên bảo phát tâm lúc ban đầu, rồi thọ trì chính pháp, suy nghĩ tu tập, mà đạt được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài thấy tỳ-kheo-ni Sư Tử Tần Thân có vườn rừng như thế, tòa ngồi như thế, sự kinh hành như thế, hội chúng như thế, sức thần như thế, tài biện thuyết (tài ăn nói giảng giải lưu loát) như thế, lại được nghe pháp môn không thể nghĩ bàn, mây pháp rộng lớn thấm nhuần tâm mình, liền nghĩ: "Ta nên đi vòng quanh bên phải vị ấy vô số trăm nghìn vòng."
Khi ấy, vị tỳ-kheo-ni tỏa ánh sáng lớn, chiếu khắp sự trang nghiêm của hội chúng trong vườn. Đồng tử Thiện Tài liền tự thấy thân mình, cùng tất cả cây cối trong vườn rừng, đều đi vòng quanh bên phải vị tỳ-kheo-ni này, trải qua vô số trăm nghìn vạn vòng. Đi vòng xong, đồng tử Thiện Tài chắp tay đứng, thưa rằng:
"Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói bậc thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con!"
Vị tỳ-kheo-ni nói: "Thiện nam tử! Ta đã đạt được một môn giải thoát tên là Thành Tựu Nhất Thiết Trí."
Thiện Tài thưa: "Bậc thánh! Vì sao gọi là Thành Tựu Nhất Thiết Trí?"
Vị tỳ-kheo-ni nói: "Thiện nam tử! Ánh sáng trí tuệ này, trong một niệm (khoảnh khắc cực ngắn của ý nghĩ) chiếu khắp mọi pháp trong ba đời."
Thiện Tài thưa: "Bậc thánh! Cảnh giới của ánh sáng trí tuệ này ra sao?"
Vị tỳ-kheo-ni nói:
"Thiện nam tử! Ta vào cửa ánh sáng trí tuệ này, đạt được tam-muội vua 'sinh ra mọi pháp'. Nhờ tam-muội này, ta có được ý sinh thân (thân do ý niệm tạo ra, đi đến đâu tùy ý), đến chỗ các vị Bồ-tát nhất sinh sở hệ ở cung trời Đâu-suất trong mọi thế giới mười phương. Trước mỗi vị Bồ-tát, ta hiện ra số thân nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết cõi Phật, mỗi thân lại làm số việc cúng dường nhiều bằng số hạt bụi nhỏ của bất khả thuyết cõi Phật.
Đó là: hiện thân vua trời cho đến thân vua người, cầm mây hoa, cầm mây vòng hoa, hương đốt, hương xoa và hương bột, quần áo, chuỗi ngọc, cờ phướn, lọng lụa, lưới báu, màn báu, kho báu, đèn báu; mọi đồ trang nghiêm như thế ta đều cầm lấy để cúng dường.
Như ở chỗ Bồ-tát đang ở cung trời Đâu-suất, thì cũng như thế, khi Bồ-tát ở trong thai mẹ, ra khỏi thai, sống tại gia, xuất gia, đến đạo tràng, thành bậc Đẳng Chính Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức thành Phật), chuyển bánh xe chính pháp (thuyết giảng giáo pháp), vào niết-bàn (sự diệt độ, chấm dứt hoàn toàn sinh tử); trong khoảng giữa ấy, hoặc ở cung trời, hoặc ở cung rồng, cho đến hoặc ở cung người, ở chỗ mỗi đức Như Lai ấy ta đều cúng dường như thế.
Nếu có chúng sinh biết ta cúng dường Phật như thế, thì đều đạt được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nếu có chúng sinh đến chỗ ta, ta liền nói Bát-nhã ba-la-mật cho họ.
"Thiện nam tử! Ta thấy mọi chúng sinh mà không phân biệt tướng chúng sinh, vì mắt trí tuệ thấy rõ; nghe mọi lời nói mà không phân biệt tướng lời nói, vì tâm không vướng mắc; thấy mọi Như Lai mà không phân biệt tướng Như Lai, vì thấu rõ pháp thân; giữ gìn mọi bánh xe pháp mà không phân biệt tướng bánh xe pháp, vì ngộ được tự tính của pháp; trong một niệm biết khắp mọi pháp mà không phân biệt tướng các pháp, vì biết pháp như huyễn.
"Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Thành Tựu Nhất Thiết Trí này mà thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát: tâm không phân biệt mà biết khắp các pháp; một thân ngồi ngay ngắn mà đầy khắp pháp giới; trong thân mình hiện ra mọi cõi nước; trong một niệm đến khắp chỗ mọi đức Phật; trong thân mình hiện khắp sức thần của mọi đức Phật;
một sợi lông nâng khắp không thể nói hết các thế giới của Phật; trong một lỗ chân lông của thân mình hiện ra sự thành và hoại của không thể nói hết thế giới; trong một niệm ở cùng với không thể nói không thể nói chúng sinh; trong một niệm vào không thể nói không thể nói mọi kiếp. Vậy ta làm sao biết, làm sao nói được công đức và hạnh của các ngài?
"Thiện nam tử! Ở phương nam có một nước tên là Hiểm Nạn; nước ấy có thành tên là Bảo Trang Nghiêm; trong đó có một người nữ tên là Bà-tu-mật-đa. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy sát chân bà, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (kinh Hoa Nghiêm, bộ kinh lớn của Đại thừa nói về cảnh giới rộng lớn trang nghiêm của Phật), quyển thứ sáu mươi bảy.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ sáu mươi tám.
Do tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Thực-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một vương quốc cổ ở vùng Tân Cương ngày nay), vâng chiếu chỉ nhà vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video