Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và cảnh giới chân thật mà Phật pháp chỉ ra), thứ ba mươi chín, phần thứ mười tám.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, người đang đi khắp nơi tìm thầy học đạo) lần lượt đi về phương nam, đến thành Diệu Ý Hoa Môn. Cậu gặp đồng tử Đức Sinh và đồng nữ Hữu Đức, cúi đầu lễ sát chân hai vị, đi vòng quanh về phía bên phải để tỏ lòng tôn kính. Xong rồi, cậu đứng trước hai vị, chắp tay thưa: "Thưa bậc Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) từ trước. Nhưng con chưa biết Bồ-tát (người tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh) học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Cúi mong hai vị thương xót, giảng nói cho con!"
Khi ấy, đồng tử và đồng nữ bảo Thiện Tài:
"Thiện nam tử (này người con trai lành)! Chúng tôi đã chứng đắc một môn giải thoát (pháp môn giúp tâm thoát khỏi ràng buộc) của Bồ-tát, tên là Huyễn Trụ (thấy mọi thứ tồn tại như ảo ảnh do nhà ảo thuật tạo ra). Nhờ đắc môn giải thoát này nên tôi thấy:
- Tất cả thế giới đều tồn tại như ảo, vì do nhân duyên (các điều kiện chính và phụ hợp lại) sinh ra.
- Tất cả chúng sinh đều tồn tại như ảo, vì do nghiệp (hành động tạo, để lại sức đẩy dẫn đến quả báo) và phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê) dấy lên.
- Tất cả thế gian đều tồn tại như ảo, vì do vô minh (sự mê muội, không thấy sự thật), hữu (sự tồn tại, tức nghiệp lực dẫn tới đời sau), ái (lòng ham muốn bám víu)… nối tiếp nhau làm duyên mà sinh ra.
- Tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều tồn tại như ảo, vì do các duyên ảo như ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái "tôi" thật)… sinh ra.
- Tất cả tam thế (ba thời: quá khứ, hiện tại, vị lai) đều tồn tại như ảo, vì do cái biết điên đảo (lộn ngược, trái với sự thật) như ngã kiến… sinh ra.
- Mọi sự sinh diệt của chúng sinh, sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não đều tồn tại như ảo, vì do sự phân biệt hư dối sinh ra.
- Tất cả cõi nước đều tồn tại như ảo, vì do vô minh gồm tưởng điên đảo, tâm điên đảo, thấy điên đảo hiện ra.
- Tất cả Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy dạy và không đi giáo hóa) đều tồn tại như ảo, vì do sự phân biệt về trí tuệ và sự dứt trừ phiền não mà thành.
- Tất cả Bồ-tát đều tồn tại như ảo, vì do các hạnh và nguyện tự điều phục mình, giáo hóa chúng sinh mà thành.
- Tất cả hội chúng Bồ-tát, mọi sự biến hóa, sự điều phục và mọi việc làm của họ đều tồn tại như ảo, vì do cái ảo của nguyện và trí mà thành.
Thiện nam tử! Bản chất của cảnh ảo thật không thể nghĩ bàn.
"Thiện nam tử! Hai chúng tôi chỉ biết môn giải thoát Huyễn Trụ này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao sâu) khéo đi vào tấm lưới ảo của vô số sự việc, thì công đức và hạnh của các ngài, chúng tôi làm sao biết được, nói được?"
Đồng tử và đồng nữ nói xong pháp giải thoát của mình, liền dùng sức của các căn lành (những việc thiện làm gốc rễ sinh ra quả tốt) không thể nghĩ bàn, làm cho thân Thiện Tài mềm mại, sáng bóng, rồi bảo rằng:
"Thiện nam tử! Ở phương nam này có nước tên là Hải Ngạn. Nước ấy có khu vườn tên là Đại Trang Nghiêm, trong vườn có một tòa lầu gác rộng lớn tên là Tỳ-lô-giá-na Trang Nghiêm Tạng (kho tàng trang nghiêm của Tỳ-lô-giá-na; Tỳ-lô-giá-na là danh hiệu đức Phật ở phương diện Pháp thân, nghĩa là "ánh sáng chiếu khắp"). Tòa lầu gác ấy sinh ra từ quả báo của căn lành Bồ-tát; từ sức nhớ nghĩ, sức nguyện, sức tự tại, sức thần thông (năng lực siêu phàm) của Bồ-tát; từ phương tiện khéo léo (những cách thức linh hoạt để giáo hóa chúng sinh) của Bồ-tát; và từ phúc đức cùng trí tuệ của Bồ-tát.
"Thiện nam tử! Vị Bồ-tát an trụ trong môn giải thoát không thể nghĩ bàn, do lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ), vì chúng sinh mà hiện ra cảnh giới như thế và gom góp sự trang nghiêm như thế. Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau đức Phật Thích-ca) ở yên trong đó, vì những lẽ sau:
- Ngài muốn thu nhận cha mẹ, quyến thuộc (bà con, người thân thuộc) và nhân dân ở nơi ngài sinh ra trước đây, để họ được thành thục (căn lành chín muồi).
- Ngài muốn những chúng sinh cùng sinh ra, cùng tu hành với ngài được vững chắc trong Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh).
- Ngài muốn tất cả chúng sinh ấy, tùy theo địa vị tu hành mỗi người đang đứng, tùy theo căn lành, đều được thành tựu.
- Ngài lại muốn vì ông mà chỉ bày môn giải thoát của Bồ-tát; chỉ bày việc Bồ-tát thọ sinh tự tại ở khắp mọi nơi; chỉ bày việc Bồ-tát dùng đủ loại thân hiện ra khắp trước mọi chúng sinh để luôn giáo hóa; chỉ bày việc Bồ-tát dùng sức đại bi thu nhận khắp của cải thế gian mà không chán; chỉ bày việc Bồ-tát tu đủ mọi hạnh mà biết mọi hạnh đều lìa các tướng (hình tướng, những đặc điểm khiến tâm bám víu); chỉ bày việc Bồ-tát thọ sinh khắp nơi mà hiểu rõ mọi sự sinh đều không có tướng.
Ông hãy đến đó mà hỏi:
- Bồ-tát làm hạnh Bồ-tát thế nào?
- Tu đạo Bồ-tát thế nào?
- Học giới (những điều răn giữ thân tâm trong sạch) của Bồ-tát thế nào?
- Làm trong sạch tâm Bồ-tát thế nào?
- Phát nguyện Bồ-tát thế nào?
- Gom góp trợ đạo cụ (những phương tiện, hành trang hỗ trợ việc tu đạo) của Bồ-tát thế nào?
- Vào các địa (các tầng bậc tu chứng) mà Bồ-tát an trụ thế nào?
- Làm viên mãn ba-la-mật (những pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ, như bố thí, trì giới…) của Bồ-tát thế nào?
- Đắc vô sinh nhẫn (trí an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không thật có sinh, không thật có diệt) của Bồ-tát thế nào?
- Đầy đủ các pháp công đức của Bồ-tát thế nào?
- Phụng sự thiện tri thức (người thầy, người bạn lành dẫn dắt mình trên đường tu) của Bồ-tát thế nào?
"Vì sao vậy? Thiện nam tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy thông suốt mọi hạnh Bồ-tát, hiểu rõ tâm của mọi chúng sinh, và luôn hiện ra trước mặt họ để giáo hóa, điều phục. Vị Bồ-tát ấy:
- đã làm viên mãn mọi ba-la-mật;
- đã an trụ trong mọi địa của Bồ-tát;
- đã chứng mọi pháp nhẫn (sự an nhiên chấp nhận chân lý) của Bồ-tát;
- đã vào mọi địa vị của Bồ-tát;
- đã được trao sự thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) đầy đủ;
- đã dạo khắp mọi cảnh giới của Bồ-tát;
- đã đắc mọi sức thần của Phật;
- đã được tất cả các đức Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đến từ chân như") dùng nước pháp cam lồ của nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) rưới lên đỉnh đầu, tức là được quán đỉnh (nghi lễ rưới nước lên đầu để tấn phong; ở đây chỉ việc chư Phật xác nhận Bồ-tát đã đến địa vị sắp thành Phật).
Thiện nam tử! Vị thiện tri thức ấy có thể:
- thấm nhuần các căn lành của ông;
- làm lớn thêm tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ) của ông;
- làm vững chí ông;
- làm tăng điều thiện của ông;
- làm lớn căn Bồ-tát của ông;
- chỉ cho ông pháp không ngăn ngại;
- đưa ông vào địa Phổ Hiền (tầng bậc của Bồ-tát Phổ Hiền, vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn khắp mọi nơi);
- nói cho ông về các nguyện của Bồ-tát, về hạnh Phổ Hiền, và về công đức do hạnh nguyện của mọi Bồ-tát tạo thành.
"Thiện nam tử! Ông không nên tu một điều thiện, soi rõ một pháp, làm một hạnh, phát một nguyện, được một lần thọ ký, an trụ một pháp nhẫn mà cho là đã đến chỗ rốt ráo. Ông cũng không nên đem tâm có giới hạn mà thực hành lục độ (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), an trụ thập địa (mười tầng bậc tu chứng của Bồ-tát), làm trong sạch cõi Phật, phụng sự thiện tri thức.
Vì sao vậy? Thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát nên:
- trồng vô lượng căn lành;
- gom vô lượng hành trang bồ-đề;
- tu vô lượng nhân bồ-đề;
- học vô lượng cách hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về sự giác ngộ và lợi ích chúng sinh) khéo léo;
- giáo hóa vô lượng cõi chúng sinh;
- biết vô lượng tâm chúng sinh;
- biết vô lượng căn (căn cơ, năng lực tiếp nhận đạo của mỗi người) của chúng sinh;
- nhận ra vô lượng sự hiểu biết của chúng sinh;
- quán xét vô lượng hành vi của chúng sinh;
- điều phục vô lượng chúng sinh;
- dứt vô lượng phiền não;
- làm sạch vô lượng thói quen do nghiệp để lại;
- diệt vô lượng tà kiến (cái thấy sai lầm);
- trừ vô lượng tâm ô nhiễm lẫn tạp;
- phát vô lượng tâm trong sạch;
- nhổ vô lượng mũi tên tẩm độc khổ đau;
- làm cạn vô lượng biển ái dục;
- phá vô lượng bóng tối vô minh;
- quật đổ vô lượng núi ngã mạn (lòng kiêu căng do chấp vào cái "tôi");
- cắt vô lượng dây trói sinh tử;
- vượt qua vô lượng dòng chảy của các cõi tồn tại (tức vòng luân hồi);
- làm khô cạn vô lượng biển thọ sinh;
- khiến vô lượng chúng sinh ra khỏi bùn lầy ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác chạm);
- khiến vô lượng chúng sinh thoát khỏi nhà ngục tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới luân hồi);
- đặt vô lượng chúng sinh vào con đường của bậc Thánh;
- tiêu diệt vô lượng hành vi tham dục;
- trị sạch vô lượng hành vi giận dữ;
- phá tan vô lượng hành vi ngu si;
- vượt qua vô lượng lưới ma (những thế lực gây chướng ngại cho việc tu);
- lìa vô lượng việc làm của ma;
- trị sạch vô lượng ước muốn của Bồ-tát;
- làm lớn vô lượng phương tiện của Bồ-tát;
- sinh ra vô lượng căn tăng thượng (căn cơ ưu việt, ngày càng mạnh) của Bồ-tát;
- làm sáng sạch vô lượng sự hiểu biết quyết định của Bồ-tát;
- đi vào vô lượng sự bình đẳng của Bồ-tát;
- làm trong sạch vô lượng công đức của Bồ-tát;
- tu sửa vô lượng hạnh của Bồ-tát;
- thị hiện vô lượng hạnh tùy thuận thế gian của Bồ-tát;
- sinh vô lượng sức tin trong sạch;
- an trụ vô lượng sức tinh tấn;
- làm trong sạch vô lượng sức chánh niệm (tâm nhớ biết đúng đắn, tỉnh giác);
- làm đầy đủ vô lượng sức tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú một chỗ);
- khởi vô lượng sức trí tuệ trong sạch;
- làm vững vô lượng sức thắng giải (sự tin hiểu vững chắc, ưu việt);
- gom vô lượng sức phúc đức;
- làm lớn vô lượng sức trí tuệ;
- phát khởi vô lượng sức Bồ-tát;
- làm viên mãn vô lượng sức Như Lai;
- phân biệt vô lượng pháp môn (cửa vào đạo, phương pháp tu);
- hiểu rõ vô lượng pháp môn;
- làm trong sạch vô lượng pháp môn;
- sinh vô lượng ánh sáng pháp;
- làm vô lượng sự chiếu soi của pháp;
- soi vô lượng loại căn cơ;
- biết vô lượng bệnh phiền não;
- gom vô lượng thuốc pháp mầu nhiệm;
- chữa vô lượng bệnh của chúng sinh;
- sắm sửa trang nghiêm vô lượng món cúng dường cam lồ;
- đến vô lượng cõi Phật;
- cúng dường vô lượng đức Như Lai;
- vào vô lượng hội Bồ-tát;
- nhận vô lượng lời dạy của chư Phật;
- nhẫn chịu vô lượng lỗi lầm của chúng sinh;
- diệt vô lượng tai nạn của ác đạo (các đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh);
- khiến vô lượng chúng sinh sinh vào đường lành;
- dùng tứ nhiếp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để thu phục vô lượng chúng sinh;
- tu vô lượng môn tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi pháp đã nghe);
- sinh vô lượng môn nguyện lớn;
- tu vô lượng sức đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho chúng sinh) và sức đại nguyện;
- siêng cầu vô lượng pháp, luôn không nghỉ;
- khởi vô lượng sức suy nghĩ;
- khởi vô lượng việc thần thông;
- làm sạch vô lượng ánh sáng trí tuệ;
- đi vào vô lượng nẻo của chúng sinh;
- nhận vô lượng lần sinh trong các cõi;
- hiện vô lượng thân khác nhau;
- biết vô lượng cách nói năng;
- đi vào vô lượng tâm khác nhau;
- biết cảnh giới lớn của Bồ-tát;
- ở trong cung điện lớn của Bồ-tát;
- quán xét pháp mầu rất sâu của Bồ-tát;
- biết cảnh giới khó biết của Bồ-tát;
- làm những hạnh khó làm của Bồ-tát;
- đầy đủ uy đức đáng tôn trọng của Bồ-tát;
- bước vào chính vị (địa vị chân chính đã chứng đắc) khó vào của Bồ-tát;
- biết đủ loại hạnh của Bồ-tát;
- hiện sức thần khắp nơi của Bồ-tát;
- nhận mây pháp bình đẳng của Bồ-tát;
- mở rộng lưới hạnh vô biên của Bồ-tát;
- làm đầy đủ vô biên ba-la-mật của Bồ-tát;
- nhận vô lượng lời thọ ký của Bồ-tát;
- vào vô lượng môn nhẫn của Bồ-tát;
- tu sửa vô lượng địa của Bồ-tát;
- làm trong sạch vô lượng pháp môn của Bồ-tát;
- cùng với các Bồ-tát an trụ vô biên kiếp (một kiếp là khoảng thời gian cực dài), cúng dường vô lượng Phật, trang nghiêm làm sạch bất khả thuyết (nhiều đến mức không thể nói hết) cõi Phật, và sinh ra bất khả thuyết nguyện Bồ-tát.
Thiện nam tử! Nói tóm lại, Bồ-tát nên: tu khắp mọi hạnh Bồ-tát; giáo hóa khắp mọi cõi chúng sinh; vào khắp mọi kiếp; sinh ra ở khắp mọi nơi; biết khắp mọi đời; thực hành khắp mọi pháp; làm sạch khắp mọi cõi nước; làm đầy khắp mọi nguyện; cúng dường khắp mọi đức Phật; đồng nguyện với khắp mọi Bồ-tát; phụng sự khắp mọi thiện tri thức.
"Thiện nam tử! Ông tìm thiện tri thức thì không nên mệt mỏi. Gặp thiện tri thức thì chớ cho là đủ mà sinh chán. Thưa hỏi thiện tri thức thì chớ ngại khó nhọc. Gần gũi thiện tri thức thì chớ có lòng thối lui. Cúng dường thiện tri thức thì không nên ngừng nghỉ. Nhận lời dạy của thiện tri thức thì không nên làm sai lệch. Học hạnh của thiện tri thức thì không nên nghi ngờ. Nghe thiện tri thức giảng về cửa xuất ly (cửa thoát ra khỏi luân hồi) thì không nên do dự. Thấy thiện tri thức có những việc làm như thuận theo phiền não thì chớ sinh lòng chê trách hay lấy làm lạ. Lòng tin sâu và tôn kính đối với thiện tri thức thì không nên thay đổi.
Vì sao vậy? Thiện nam tử! Bồ-tát nhờ thiện tri thức mà:
- được nghe mọi hạnh Bồ-tát;
- thành tựu mọi công đức Bồ-tát;
- sinh ra mọi nguyện lớn của Bồ-tát;
- dẫn phát mọi căn lành của Bồ-tát;
- gom góp mọi hành trang trợ đạo của Bồ-tát;
- khai mở mọi ánh sáng pháp của Bồ-tát;
- chỉ bày mọi cửa xuất ly của Bồ-tát;
- tu học mọi giới trong sạch của Bồ-tát;
- an trụ mọi pháp công đức của Bồ-tát;
- làm trong sạch mọi chí hướng rộng lớn của Bồ-tát;
- làm lớn mọi tâm vững chắc của Bồ-tát;
- đầy đủ mọi môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) và biện tài (tài thuyết pháp lưu loát, không bị bế tắc) của Bồ-tát;
- được mọi kho tàng trong sạch của Bồ-tát;
- sinh ánh sáng thiền định của mọi Bồ-tát;
- được mọi nguyện thù thắng của Bồ-tát;
- cùng chung một nguyện với mọi Bồ-tát;
- nghe mọi pháp thù thắng của Bồ-tát;
- được mọi chỗ bí mật của Bồ-tát;
- đến hòn đảo báu pháp của mọi Bồ-tát;
- làm lớn mầm căn lành của mọi Bồ-tát;
- làm lớn thân trí tuệ của mọi Bồ-tát;
- giữ gìn kho tàng sâu kín của mọi Bồ-tát;
- nắm giữ khối phúc đức của mọi Bồ-tát;
- làm trong sạch con đường thọ sinh của mọi Bồ-tát;
- nhận mây chánh pháp của mọi Bồ-tát;
- vào con đường nguyện lớn của mọi Bồ-tát;
- hướng đến quả bồ-đề của mọi đức Như Lai;
- thu nhận mọi hạnh mầu của Bồ-tát;
- khai bày mọi công đức của Bồ-tát;
- đi khắp các phương để nghe nhận pháp mầu;
- ca ngợi uy đức rộng lớn của mọi Bồ-tát;
- sinh sức đại từ bi của mọi Bồ-tát;
- thu nhận sức tự tại thù thắng của mọi Bồ-tát;
- sinh các bồ-đề phần (những yếu tố giúp đạt đến giác ngộ) của mọi Bồ-tát;
- làm mọi việc lợi ích của Bồ-tát.
"Thiện nam tử! Bồ-tát:
- nhờ thiện tri thức nâng giữ nên không rơi vào ác thú (các đường dữ);
- nhờ thiện tri thức thu nhận nên không thối lui khỏi Đại thừa;
- nhờ thiện tri thức hộ niệm nên không phạm giới Bồ-tát;
- nhờ thiện tri thức giữ gìn nên không đi theo ác tri thức (người thầy, người bạn xấu dẫn vào đường sai);
- nhờ thiện tri thức nuôi dưỡng nên không thiếu sót pháp Bồ-tát;
- nhờ thiện tri thức thu giữ nên vượt khỏi địa vị phàm phu;
- nhờ thiện tri thức dạy bảo nên vượt khỏi địa vị nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ là Thanh văn và Bích-chi Phật, chỉ cầu giải thoát riêng mình);
- nhờ thiện tri thức chỉ dẫn nên ra khỏi thế gian;
- nhờ thiện tri thức nuôi lớn nên không bị nhiễm thế pháp (những điều của thế gian như được mất, khen chê, vinh nhục, sướng khổ);
- nhờ phụng sự thiện tri thức nên tu mọi hạnh Bồ-tát;
- nhờ cúng dường thiện tri thức nên đầy đủ mọi pháp trợ đạo;
- nhờ gần gũi thiện tri thức nên không bị nghiệp và mê lầm khuất phục;
- nhờ nương cậy thiện tri thức nên thế lực vững chắc, không sợ các ma;
- nhờ nương tựa thiện tri thức nên làm lớn mọi pháp bồ-đề phần.
Vì sao vậy? Thiện nam tử! Thiện tri thức có thể:
- làm sạch các chướng ngại, diệt các tội, trừ các nạn, ngăn các điều ác;
- phá bóng tối đêm dài vô minh;
- phá nhà ngục kiên cố của các tà kiến;
- đưa ra khỏi thành sinh tử, rời bỏ nhà thế tục;
- cắt các lưới ma, nhổ các mũi tên khổ;
- đưa lìa chốn hiểm nạn của sự vô trí;
- đưa ra khỏi đồng hoang mênh mông của tà kiến;
- đưa vượt các dòng chảy luân hồi, lìa các đường tà;
- chỉ con đường bồ-đề, dạy pháp Bồ-tát;
- khiến an trụ hạnh Bồ-tát, khiến hướng về nhất thiết trí;
- làm sạch mắt trí tuệ, làm lớn tâm bồ-đề;
- sinh lòng đại bi, diễn nói hạnh mầu, giảng nói ba-la-mật;
- đuổi xa ác tri thức;
- khiến an trụ các địa, khiến đắc các pháp nhẫn;
- khiến tu tập mọi căn lành, khiến làm xong mọi hành trang tu đạo;
- ban cho mọi công đức lớn;
- khiến đến địa vị nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi mặt của mọi pháp, tức trí tuệ viên mãn của Phật);
- khiến vui mừng gom công đức, khiến hăng hái tu các hạnh;
- khiến đi sâu vào nghĩa thâm sâu, khiến khai bày cửa xuất ly;
- khiến ngăn dứt các đường dữ;
- khiến được ánh sáng pháp chiếu soi, khiến được mưa pháp thấm nhuần;
- khiến tiêu diệt mọi mê lầm, khiến rời bỏ mọi tà kiến;
- khiến làm lớn mọi trí tuệ Phật, khiến an trụ mọi pháp môn của Phật.
"Thiện nam tử! Thiện tri thức:
- như mẹ hiền, vì sinh ra hạt giống thành Phật;
- như cha hiền, vì làm lợi ích rộng lớn;
- như vú nuôi, vì giữ gìn không để làm điều ác;
- như thầy dạy, vì chỉ cho điều Bồ-tát cần học;
- như người dẫn đường giỏi, vì chỉ được con đường ba-la-mật;
- như thầy thuốc giỏi, vì chữa được các bệnh phiền não;
- như núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn, nơi mọc nhiều cây thuốc quý), vì làm lớn các thuốc nhất thiết trí;
- như vị tướng dũng mãnh, vì dẹp trừ mọi nỗi sợ hãi;
- như người đưa khách qua sông, vì đưa ra khỏi dòng nước xiết sinh tử;
- như người lái thuyền, vì đưa đến hòn đảo báu trí tuệ.
Thiện nam tử! Ông nên thường giữ chánh niệm mà suy nghĩ về các thiện tri thức như vậy.
"Lại nữa, thiện nam tử! Ông phụng sự mọi thiện tri thức thì nên phát:
- tâm như mặt đất, vì gánh vác trách nhiệm nặng mà không mỏi mệt;
- tâm như kim cương, vì chí nguyện vững chắc không thể phá hoại;
- tâm như núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới theo quan niệm vũ trụ của Phật giáo), vì mọi nỗi khổ đều không lay động được;
- tâm như người hầu hạ, vì mọi lời dạy bảo đều tuân theo;
- tâm như đệ tử, vì mọi lời răn dạy đều không trái;
- tâm như đầy tớ, vì không chán bất cứ công việc gì;
- tâm như người mẹ nuôi, vì chịu mọi siêng khổ mà không kêu mệt;
- tâm như người làm thuê, vì nhận lời dạy nào cũng không trái;
- tâm như người dọn phân, vì lìa kiêu mạn;
- tâm như lúa đã chín, vì biết cúi thấp;
- tâm như ngựa tốt, vì lìa tính xấu;
- tâm như xe lớn, vì chở được vật nặng;
- tâm như voi đã thuần, vì luôn phục tùng;
- tâm như núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), vì không nghiêng động;
- tâm như chó tốt, vì không hại chủ;
- tâm như người chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa), vì lìa kiêu mạn;
- tâm như trâu đã thiến, vì không hung hăng giận dữ;
- tâm như thuyền bè, vì qua lại không mỏi;
- tâm như cầu cống, vì đưa người qua sông mà quên mệt;
- tâm như con hiếu thảo, vì nhìn nét mặt mà vâng theo;
- tâm như hoàng tử, vì vâng làm theo mệnh lệnh.
"Lại nữa, thiện nam tử! Ông nên:
- nghĩ thân mình là người bệnh, nghĩ thiện tri thức là vua thầy thuốc, nghĩ pháp được dạy là thuốc hay, nghĩ việc tu hành là trừ bệnh;
- nghĩ thân mình là người đi xa, nghĩ thiện tri thức là người dẫn đường, nghĩ pháp được dạy là đường chính, nghĩ việc tu hành là đến được nơi xa;
- nghĩ thân mình là người cầu qua sông, nghĩ thiện tri thức là người lái thuyền, nghĩ pháp được dạy là thuyền và mái chèo, nghĩ việc tu hành là đến bờ;
- nghĩ thân mình là mạ lúa, nghĩ thiện tri thức là vua rồng (vị thần làm mưa), nghĩ pháp được dạy là mưa đúng mùa, nghĩ việc tu hành là lúa chín;
- nghĩ thân mình là người nghèo, nghĩ thiện tri thức là Tỳ-sa-môn Thiên vương (vị vua trời giữ phương bắc, chủ về của cải), nghĩ pháp được dạy là của báu, nghĩ việc tu hành là giàu có;
- nghĩ thân mình là học trò, nghĩ thiện tri thức là người thợ giỏi, nghĩ pháp được dạy là nghề nghiệp, nghĩ việc tu hành là thông thạo;
- nghĩ thân mình là người đang sợ hãi, nghĩ thiện tri thức là người dũng mãnh, nghĩ pháp được dạy là binh khí, nghĩ việc tu hành là phá được kẻ thù;
- nghĩ thân mình là người buôn, nghĩ thiện tri thức là người dẫn đường, nghĩ pháp được dạy là châu báu, nghĩ việc tu hành là nhặt gom châu báu;
- nghĩ thân mình là con, nghĩ thiện tri thức là cha mẹ, nghĩ pháp được dạy là gia nghiệp, nghĩ việc tu hành là nối dõi;
- nghĩ thân mình là hoàng tử, nghĩ thiện tri thức là đại thần, nghĩ pháp được dạy là lời dạy của vua, nghĩ việc tu hành là đội mũ vua, mặc áo vua, thắt dải lụa vua, ngồi trên điện vua.
"Thiện nam tử! Ông nên phát tâm như vậy, giữ ý như vậy mà gần gũi thiện tri thức. Vì sao? Vì đem tâm như vậy gần gũi thiện tri thức thì chí nguyện sẽ mãi mãi được trong sạch.
"Lại nữa, thiện nam tử!
- Thiện tri thức làm lớn các căn lành, ví như núi Tuyết làm lớn các cây thuốc.
- Thiện tri thức là đồ chứa Phật pháp, ví như biển lớn nuốt nhận mọi dòng sông.
- Thiện tri thức là nơi của công đức, ví như biển lớn sinh ra mọi châu báu.
- Thiện tri thức làm trong sạch tâm bồ-đề, ví như lửa mạnh luyện được vàng ròng.
- Thiện tri thức vượt lên trên thế pháp, như núi Tu-di nhô cao khỏi biển lớn.
- Thiện tri thức không nhiễm thế pháp, ví như hoa sen không dính nước.
- Thiện tri thức không dung chứa các điều ác, ví như biển lớn không giữ xác chết qua đêm.
- Thiện tri thức làm lớn bạch pháp (pháp lành, trong sạch), ví như trăng nửa tháng sáng (những ngày trăng dần tròn) ánh sáng ngày càng đầy đủ.
- Thiện tri thức soi sáng pháp giới, ví như mặt trời rực rỡ chiếu khắp bốn châu thiên hạ (bốn châu lục quanh núi Tu-di, tức cả thế giới).
- Thiện tri thức làm lớn thân Bồ-tát, ví như cha mẹ nuôi nấng con cái.
"Thiện nam tử! Nói tóm lại, Bồ-tát ma-ha-tát nếu thuận theo lời dạy của thiện tri thức thì:
- được mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) công đức;
- làm trong sạch mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha tâm sâu xa;
- làm lớn mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha căn Bồ-tát;
- làm trong sạch mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha sức Bồ-tát;
- dứt mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm được) chướng ngại;
- vượt mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ cảnh giới ma;
- vào mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ pháp môn;
- làm đầy mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ hành trang trợ đạo;
- tu mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ hạnh mầu;
- phát mười bất khả thuyết trăm nghìn ức a-tăng-kỳ nguyện lớn.
"Thiện nam tử! Tôi lại nói tóm lược: mọi hạnh Bồ-tát, mọi ba-la-mật của Bồ-tát, mọi địa của Bồ-tát, mọi pháp nhẫn của Bồ-tát, mọi môn tổng trì của Bồ-tát, mọi môn tam muội của Bồ-tát, mọi trí thần thông của Bồ-tát, mọi sự hồi hướng của Bồ-tát, mọi nguyện của Bồ-tát — tất cả việc Bồ-tát thành tựu Phật pháp đều do sức của thiện tri thức. Thiện tri thức là gốc rễ. Mọi điều ấy nương thiện tri thức mà sinh, nương thiện tri thức mà ra, nương thiện tri thức mà lớn, nương thiện tri thức mà đứng vững. Thiện tri thức là nhân duyên, thiện tri thức có thể phát khởi những điều ấy."
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài nghe về công đức như thế của thiện tri thức: có thể khai bày vô lượng hạnh mầu của Bồ-tát, có thể thành tựu vô lượng Phật pháp rộng lớn. Cậu hăng hái vui mừng, cúi đầu lễ chân Đức Sinh và Hữu Đức, đi vòng quanh vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ biệt ra đi.
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài nghe lời dạy của thiện tri thức, tâm được thấm nhuần. Cậu giữ chánh niệm suy nghĩ về các hạnh Bồ-tát, đi về hướng nước Hải Ngạn.
- Cậu nhớ đời trước mình không tu sự lễ kính, liền phát ý gắng sức thực hành.
- Lại nhớ đời trước thân tâm không trong sạch, liền phát ý chuyên tự gột rửa cho sạch.
- Lại nhớ đời trước đã làm các nghiệp ác, liền phát ý chuyên tự ngăn chặn, dứt bỏ.
- Lại nhớ đời trước khởi các vọng tưởng, liền phát ý luôn suy nghĩ đúng đắn.
- Lại nhớ đời trước các hạnh đã tu chỉ vì riêng mình, liền phát ý làm cho tâm rộng lớn, trùm khắp mọi loài có tâm thức.
- Lại nhớ đời trước chạy theo cảnh dục, luôn tự hao tổn mà chẳng có chút hương vị gì, liền phát ý tu hành Phật pháp, nuôi lớn các căn để tự được yên ổn.
- Lại nhớ đời trước khởi những ý nghĩ tà vạy, đi đôi với điên đảo, liền phát ý sinh tâm chánh kiến (cái thấy đúng đắn), khởi nguyện Bồ-tát.
- Lại nhớ đời trước ngày đêm vất vả làm các việc ác, liền phát ý khởi đại tinh tấn để thành tựu Phật pháp.
- Lại nhớ đời trước thọ sinh trong năm nẻo (năm đường luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời) mà chẳng có lợi ích gì cho mình hay cho người, liền phát ý nguyện đem thân này làm lợi ích chúng sinh, thành tựu Phật pháp, phụng sự mọi thiện tri thức.
Suy nghĩ như vậy, cậu sinh lòng vui mừng lớn. Cậu lại quán xét thân này là ngôi nhà của các khổ sinh, già, bệnh, chết, nên nguyện cho đến hết các kiếp vị lai: tu đạo Bồ-tát để giáo hóa chúng sinh; gặp các đức Như Lai để thành tựu Phật pháp; dạo đi khắp mọi cõi Phật; phụng sự mọi pháp sư (người giảng dạy giáo pháp); gìn giữ mọi giáo pháp của Phật; tìm kiếm mọi bạn đồng tu; gặp mọi thiện tri thức; gom góp mọi pháp của chư Phật; và làm nhân duyên cho thân nguyện, thân trí của mọi Bồ-tát.
Khi khởi ý nghĩ ấy, cậu làm lớn thêm vô lượng căn lành không thể nghĩ bàn. Cậu liền tin sâu và tôn trọng mọi Bồ-tát, coi các ngài là hiếm có, coi các ngài là bậc đại sư. Các căn của cậu trong sạch, pháp lành tăng thêm. Cậu khởi sự cung kính, cúng dường của mọi Bồ-tát; làm việc cúi mình chắp tay của mọi Bồ-tát; sinh con mắt thấy khắp thế gian của mọi Bồ-tát; khởi ý nghĩ thương nhớ khắp chúng sinh của mọi Bồ-tát; hiện vô lượng thân hóa hiện theo nguyện của mọi Bồ-tát; phát ra tiếng ca ngợi trong sạch của mọi Bồ-tát. Cậu hình dung thấy tất cả chư Phật và các Bồ-tát quá khứ, hiện tại thị hiện thành đạo và thần thông biến hóa ở khắp mọi nơi, cho đến không có một chỗ nhỏ bằng đầu sợi lông nào mà không trùm khắp. Cậu lại được con mắt ánh sáng trí tuệ trong sạch, thấy cảnh giới mà mọi Bồ-tát thực hành. Tâm cậu đi vào khắp lưới cõi nước mười phương, nguyện cậu trùm khắp hư không và pháp giới, ba đời bình đẳng, không hề ngừng nghỉ. Tất cả những điều ấy đều do tin nhận lời dạy của thiện tri thức mà có.
Đồng tử Thiện Tài, với sự tôn trọng như thế, sự cúng dường như thế, sự ca ngợi như thế, sự quán xét như thế, sức nguyện như thế, sự tưởng nhớ như thế, cảnh giới trí tuệ vô lượng như thế, đứng trước tòa lầu gác lớn Tỳ-lô-giá-na Trang Nghiêm Tạng, gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai tay và đầu chạm đất, cách lạy cung kính nhất), tạm thu nhiếp ý nghĩ, suy nghĩ quán xét.
Do sức tin hiểu sâu xa và sức nguyện lớn, cậu đi vào cửa bình đẳng của thân trí tuệ có mặt khắp mọi nơi. Thân cậu hiện ra khắp nơi: trước mọi đức Như Lai, trước mọi Bồ-tát, trước mọi thiện tri thức, trước mọi tháp miếu của Như Lai, trước mọi hình tượng của Như Lai, trước mọi nơi chư Phật và Bồ-tát ở, trước mọi pháp bảo (kinh điển, giáo pháp quý báu), trước mọi Thanh văn, Bích-chi Phật và tháp miếu của họ, trước mọi chúng Thánh là ruộng phúc (nơi gieo trồng phúc đức), trước mọi cha mẹ và bậc tôn trưởng, trước mọi chúng sinh mười phương. Ở tất cả những nơi ấy, cậu đều tôn trọng, lễ lạy, ca ngợi như đã nói trên, cho đến tận cùng thời vị lai không ngừng nghỉ.
Sự lễ kính ấy ngang với hư không, vì không có bờ bến, không có số lượng; ngang với pháp giới, vì không ngăn ngại; ngang với thực tế (cõi chân thật rốt ráo), vì trùm khắp tất cả; ngang với Như Lai, vì không phân biệt. Nó như bóng, vì theo trí mà hiện; như mộng, vì từ suy nghĩ mà khởi; như hình trong gương, vì hiện ra tất cả; như tiếng vang, vì do duyên phát ra; không có sinh, vì nối nhau dấy lên rồi tàn đi; không có tự tính, vì theo duyên mà chuyển biến.
Cậu lại biết chắc chắn rằng: mọi quả báo đều từ nghiệp mà khởi; mọi quả đều từ nhân mà khởi; mọi nghiệp đều từ thói quen mà khởi; mọi sự xuất hiện của Phật đều từ lòng tin mà khởi; mọi việc cúng dường hóa hiện đều từ sự hiểu biết quyết định mà khởi; mọi vị Phật hóa hiện đều từ lòng kính mà khởi; mọi Phật pháp đều từ căn lành mà khởi; mọi thân hóa hiện đều từ phương tiện mà khởi; mọi Phật sự (việc làm giáo hóa của Phật) đều từ nguyện lớn mà khởi; mọi hạnh Bồ-tát tu đều từ sự hồi hướng mà khởi; mọi sự trang nghiêm rộng lớn của pháp giới đều từ cảnh giới nhất thiết trí mà khởi.
Cậu lìa đoạn kiến (cái thấy sai lầm cho rằng chết là hết, mọi thứ đứt đoạn), vì biết hồi hướng. Lìa thường kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có cái gì thường còn mãi không đổi), vì biết vô sinh. Lìa cái thấy cho rằng không có nhân, vì biết nhân chân chính. Lìa cái thấy điên đảo, vì biết lẽ đúng như thật. Lìa cái thấy cho rằng có đấng Tự Tại tạo ra muôn vật, vì biết mọi sự không do kẻ khác làm ra. Lìa cái thấy phân chia mình và người, vì biết mọi sự từ duyên mà khởi. Lìa cái thấy chấp vào hai bên cực đoan, vì biết pháp giới không có bờ bến. Lìa cái thấy có đi có lại, vì biết mọi sự như bóng như hình. Lìa cái thấy có hay không, vì biết không sinh không diệt. Lìa mọi cái thấy về các pháp, vì biết các pháp là không, vô sinh, vì biết chúng không tự tại, vì biết chúng do sức nguyện sinh ra. Lìa mọi tướng, vì thấy được đã vào cõi vô tướng.
Cậu biết mọi pháp như hạt giống sinh ra mầm, như con dấu in ra chữ. Biết hình chất như hình trong gương, biết âm thanh như tiếng vang, biết cảnh như mộng, biết nghiệp như ảo. Hiểu rằng thế gian do tâm hiện ra, hiểu rằng quả do nhân mà khởi, hiểu rằng báo do nghiệp gom lại, hiểu rằng mọi pháp công đức đều tuôn chảy ra từ phương tiện khéo léo của Bồ-tát.
Đồng tử Thiện Tài vào được trí như thế, giữ tâm ngay thẳng, ý nghĩ trong sạch. Trước lầu gác, cậu gieo cả thân xuống đất, ân cần cúi lạy. Căn lành không thể nghĩ bàn tuôn chảy vào thân tâm, mát mẻ, vui sướng. Cậu từ dưới đất đứng dậy, một lòng chiêm ngưỡng, mắt không rời giây lát, chắp tay đi vòng quanh vô số vòng, rồi nghĩ rằng:
"Tòa lầu gác lớn này:
- là nơi ở của người hiểu rõ không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp vốn không có tự tính; không bám vào hình tướng; không mong cầu tạo tác gì);
- là nơi ở của người không phân biệt đối với mọi pháp;
- là nơi ở của người hiểu rõ pháp giới không có sai khác;
- là nơi ở của người biết mọi chúng sinh đều không thể nắm bắt được;
- là nơi ở của người biết mọi pháp vốn vô sinh;
- là nơi ở của người không bám vào mọi thế gian;
- là nơi ở của người không bám vào mọi hang ổ, nhà cửa;
- là nơi ở của người không ưa mọi xóm làng;
- là nơi ở của người không nương vào mọi cảnh giới;
- là nơi ở của người lìa mọi tưởng;
- là nơi ở của người biết mọi pháp không có tự tính;
- là nơi ở của người dứt mọi nghiệp phân biệt;
- là nơi ở của người lìa mọi tưởng, tâm, ý, thức;
- là nơi ở của người không vào không ra mọi nẻo;
- là nơi ở của người vào mọi bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa sang bờ giác ngộ) sâu xa;
- là nơi ở của người có thể dùng phương tiện an trụ trong pháp giới phổ môn (cửa mở ra khắp mọi nơi, bao trùm tất cả);
- là nơi ở của người dập tắt mọi lửa phiền não;
- là nơi ở của người dùng trí tuệ ưu việt dứt trừ mọi tà kiến, ái và mạn;
- là nơi ở của người sinh ra mọi thiền định, giải thoát, tam muội, thần thông và minh (trí sáng suốt biết đời trước, biết sinh tử của chúng sinh, biết đã dứt sạch phiền não) mà dạo chơi tự tại trong đó;
- là nơi ở của người quán xét mọi cảnh giới tam muội của Bồ-tát;
- là nơi ở của người an trụ nơi mọi đức Như Lai;
- là nơi ở của người đem một kiếp vào mọi kiếp, đem mọi kiếp vào một kiếp mà không phá hoại tướng của chúng;
- là nơi ở của người đem một cõi vào mọi cõi, đem mọi cõi vào một cõi mà không phá hoại tướng của chúng;
- là nơi ở của người đem một pháp vào mọi pháp, đem mọi pháp vào một pháp mà không phá hoại tướng của chúng;
- là nơi ở của người đem một chúng sinh vào mọi chúng sinh, đem mọi chúng sinh vào một chúng sinh mà không phá hoại tướng của chúng;
- là nơi ở của người đem một Phật vào mọi Phật, đem mọi Phật vào một Phật mà không phá hoại tướng của các ngài;
- là nơi ở của người trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của ý nghĩ) biết hết ba đời;
- là nơi ở của người trong một niệm đến khắp mọi cõi nước;
- là nơi ở của người hiện thân trước mọi chúng sinh;
- là nơi ở của người tâm luôn làm lợi ích mọi thế gian;
- là nơi ở của người có thể đến khắp mọi nơi;
- là nơi ở của người tuy đã ra khỏi mọi thế gian, nhưng vì giáo hóa chúng sinh nên luôn hiện thân trong đó;
- là nơi ở của người không bám vào mọi cõi, nhưng vì cúng dường chư Phật nên dạo khắp mọi cõi;
- là nơi ở của người không rời chỗ cũ mà đến khắp mọi cõi Phật để trang nghiêm;
- là nơi ở của người gần gũi mọi Phật mà không khởi ý tưởng về Phật;
- là nơi ở của người nương tựa mọi thiện tri thức mà không khởi ý tưởng về thiện tri thức;
- là nơi ở của người ở trong mọi cung ma mà không đắm say cảnh dục;
- là nơi ở của người vĩnh viễn lìa mọi tâm tưởng;
- là nơi ở của người tuy hiện thân trong mọi chúng sinh nhưng không khởi ý tưởng phân hai giữa mình và người;
- là nơi ở của người vào khắp mọi thế giới mà đối với pháp giới không có ý tưởng sai khác;
- là nơi ở của người nguyện ở suốt mọi kiếp vị lai mà đối với các kiếp không có ý tưởng dài ngắn;
- là nơi ở của người không rời chỗ nhỏ bằng đầu sợi lông mà hiện thân khắp mọi thế giới;
- là nơi ở của người có thể giảng nói pháp khó gặp;
- là nơi ở của người có thể an trụ trong pháp khó biết, pháp rất sâu, pháp không hai, pháp vô tướng, pháp không có đối đãi, pháp không có gì để được, pháp không có lời bàn suông;
- là nơi ở của người an trụ trong đại từ đại bi;
- là nơi ở của người đã vượt qua mọi trí của nhị thừa, đã vượt khỏi mọi cảnh giới ma, đã không nhiễm thế pháp, đã đến bờ mà Bồ-tát đến, đã ở chỗ Như Lai ở;
- là nơi ở của người tuy lìa mọi tướng mà không vào chính vị của Thanh văn (quả vị chứng niết-bàn riêng của hàng Thanh văn), tuy hiểu rõ mọi pháp vô sinh mà không an trụ trong pháp tính vô sinh;
- là nơi ở của người tuy quán bất tịnh (quán thân là nhơ nhớp để trừ lòng tham) mà không chứng pháp lìa tham, cũng không đi cùng tham dục; tuy tu lòng từ mà không chứng pháp lìa giận, cũng không đi cùng cấu bẩn giận dữ; tuy quán duyên khởi (lẽ mọi sự do các điều kiện nương nhau mà sinh) mà không chứng pháp lìa si, cũng không đi cùng mê muội si;
- là nơi ở của người tuy an trụ tứ thiền (bốn tầng thiền định thuộc cõi sắc) mà không theo thiền ấy mà sinh lên cõi trời; tuy thực hành tứ vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả) vì giáo hóa chúng sinh mà không sinh vào sắc giới (cõi của các vị trời đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế); tuy tu bốn định vô sắc (bốn tầng định cao nhất, vượt khỏi mọi hình sắc) mà vì lòng đại bi nên không ở vô sắc giới (cõi chỉ còn tâm, không có thân);
- là nơi ở của người tuy siêng tu chỉ quán (chỉ: dừng tâm cho định tĩnh; quán: quán sát bằng trí tuệ) mà vì giáo hóa chúng sinh nên không chứng minh và giải thoát (?) (để vào niết-bàn riêng mình); tuy thực hành xả (buông xả, tâm bình thản) mà không bỏ việc giáo hóa chúng sinh;
- là nơi ở của người tuy quán không mà không khởi cái thấy chấp vào không; tuy thực hành vô tướng mà luôn giáo hóa chúng sinh chấp tướng; tuy thực hành vô nguyện mà không bỏ hạnh nguyện bồ-đề;
- là nơi ở của người tuy đã tự tại giữa mọi nghiệp và phiền não, nhưng vì giáo hóa chúng sinh nên hiện ra như thuận theo nghiệp và phiền não; tuy không còn sinh tử, nhưng vì giáo hóa chúng sinh nên thị hiện nhận sinh tử; tuy đã lìa mọi nẻo luân hồi, nhưng vì giáo hóa chúng sinh nên thị hiện vào các nẻo;
- là nơi ở của người tuy thực hành lòng từ mà không quyến luyến chúng sinh; tuy thực hành lòng bi mà không bám víu chúng sinh; tuy thực hành lòng hỷ (vui theo niềm vui của người) mà thấy chúng sinh đau khổ thì lòng luôn xót thương; tuy thực hành lòng xả mà không bỏ việc làm lợi ích cho người;
- là nơi ở của người tuy thực hành cửu thứ đệ định (chín tầng định tu lần lượt nối nhau: bốn thiền, bốn định vô sắc và diệt tận định) mà không chán bỏ việc thọ sinh trong dục giới (cõi còn ham muốn, gồm cõi người và các cõi thấp, một số cõi trời); tuy biết mọi pháp không sinh không diệt mà không chứng nhập thực tế; tuy vào ba cửa giải thoát mà không giữ lấy sự giải thoát của Thanh văn; tuy quán tứ thánh đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà không dừng lại ở quả Thánh của tiểu thừa (cỗ xe nhỏ, đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); tuy quán duyên khởi rất sâu mà không dừng ở sự tịch diệt (vắng lặng, dứt bặt hoàn toàn) rốt ráo; tuy tu bát thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) mà không cầu ra khỏi thế gian vĩnh viễn; tuy vượt địa vị phàm phu mà không rơi vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật; tuy quán năm thủ uẩn (năm nhóm yếu tố tạo nên con người — hình sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức — do bám víu mà thành) mà không diệt hẳn các uẩn; tuy vượt khỏi bốn ma (bốn loại chướng ngại: ma phiền não, ma năm uẩn, ma chết, ma cõi trời) mà không phân biệt các ma; tuy không bám vào sáu xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) mà không diệt hẳn sáu xứ; tuy an trụ chân như (bản tính chân thật, như như không đổi của mọi pháp) mà không rơi vào thực tế (tức không nhập niết-bàn mà bỏ chúng sinh); tuy nói mọi thừa (mọi con đường tu) mà không bỏ Đại thừa.
Tòa lầu gác lớn này là nơi ở của người an trụ trong tất cả những công đức như thế."
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
"Đây là nơi ở của đấng Từ Thị (tên dịch nghĩa của Di-lặc, nghĩa là "người có lòng từ") có trí trong sạch và lòng đại bi, làm lợi ích thế gian,
là trưởng tử của Phật ở địa vị quán đỉnh, người đã vào cảnh giới Như Lai.
Các Phật tử (người con của Phật, tức người tu theo Phật) có danh tiếng, đã vào cửa giải thoát Đại thừa,
dạo khắp pháp giới mà tâm không bám víu — đây là nơi ở của những bậc không ai sánh bằng.
Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, nguyện, sức và thần thông —
các ba-la-mật Đại thừa như thế, đây là nơi ở của người đã đầy đủ tất cả.
Trí tuệ rộng lớn như hư không, biết khắp mọi pháp ba đời,
không ngăn ngại, không nương tựa, không giữ lấy gì — đây là nơi ở của người hiểu rõ các cõi tồn tại.
Khéo hiểu rõ mọi pháp không có tự tính, không có sinh, không có chỗ nương,
như chim bay giữa hư không được tự tại — đây là nơi ở của bậc đại trí.
Hiểu rõ tính chân thật của tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si), phân biệt rằng chúng do nhân duyên hư dối mà khởi,
cũng không chán ghét chúng mà cầu thoát ra — đây là nơi ở của người vắng lặng.
Ba cửa giải thoát, bát thánh đạo, các uẩn, xứ, giới (những cách phân loại mọi yếu tố thân tâm và thế giới) và duyên khởi,
đều quán xét được mà không hướng về sự tịch diệt — đây là nơi ở của người khéo léo.
Cõi nước và chúng sinh mười phương, đều dùng trí không ngăn ngại mà quán xét,
hiểu tính của chúng đều không mà không phân biệt — đây là nơi ở của người tịch diệt.
Đi khắp pháp giới đều không ngăn ngại, mà tìm tính của sự đi thì không thể được,
như gió đi trong hư không mà không có chỗ đi — đây là nơi ở của người không nương tựa.
Thấy khắp chúng sinh trong đường dữ chịu mọi đau đớn khốc liệt, không chốn nương về,
phóng ánh sáng đại từ diệt trừ tất cả — đây là nơi ở của người thương xót.
Thấy chúng sinh lạc mất đường chính, ví như người mù bẩm sinh đi trên đường hiểm,
dẫn họ vào thành giải thoát — đây là nơi ở của bậc đại đạo sư (người dẫn đường lớn).
Thấy chúng sinh sa vào lưới ma, sinh già bệnh chết luôn bức bách,
khiến họ được giải thoát, được an ủi — đây là nơi ở của người dũng mãnh.
Thấy chúng sinh mắc bệnh mê lầm, liền khởi lòng thương xót rộng lớn,
dùng thuốc trí tuệ diệt trừ hết — đây là nơi ở của vua thầy thuốc lớn.
Thấy chúng sinh chìm trong biển các cõi tồn tại, chìm đắm, lo âu, bức bách, chịu đủ mọi khổ,
đều dùng thuyền pháp mà cứu vớt — đây là nơi ở của người khéo đưa qua sông.
Thấy chúng sinh ở trong biển mê lầm, biết phát tâm bồ-đề như viên ngọc báu mầu nhiệm,
liền vào trong biển ấy mà cứu vớt — đây là nơi ở của người đánh cá giỏi.
Luôn dùng mắt nguyện lớn và từ bi quán xét khắp mọi chúng sinh,
kéo họ ra khỏi biển các cõi tồn tại — đây là nơi ở của vua chim cánh vàng (loài chim thần lao xuống biển bắt rồng, ví Bồ-tát kéo chúng sinh ra khỏi biển sinh tử).
Ví như mặt trời, mặt trăng giữa hư không, mọi thế gian không chỗ nào không được soi sáng,
ánh sáng trí tuệ cũng như thế — đây là nơi ở của người soi sáng thế gian.
Bồ-tát vì giáo hóa một chúng sinh mà trải suốt vô lượng kiếp vị lai,
làm cho một người thế nào thì cho tất cả cũng thế — đây là nơi ở của người cứu đời.
Ở một cõi nước giáo hóa chúng sinh suốt các kiếp vị lai không ngừng nghỉ,
mỗi một cõi nước đều như thế — đây là nơi ở của người có ý chí vững chắc.
Pháp mà chư Phật mười phương nói ra, ngồi một chỗ mà nhận khắp, khiến trọn vẹn cả,
suốt các kiếp vị lai luôn như thế — đây là nơi ở của người có biển trí tuệ.
Dạo khắp mọi biển thế giới, vào khắp mọi biển đạo tràng (nơi chư Phật thành đạo và thuyết pháp),
cúng dường mọi biển Như Lai — đây là nơi ở của người tu hành.
Tu hành mọi biển hạnh mầu, phát khởi biển nguyện lớn vô biên,
như thế trải qua biển nhiều kiếp — đây là nơi ở của người có công đức.
Trên một đầu sợi lông có vô lượng cõi, Phật, chúng sinh và kiếp nhiều không thể nói hết,
thấy rõ như thế không đâu không khắp — đây là nơi ở của con mắt không ngăn ngại.
Một niệm thu nhiếp khắp vô biên kiếp, cõi nước, chư Phật và chúng sinh,
trí tuệ không ngăn ngại đều biết đúng — đây là nơi ở của người đầy đủ đức hạnh.
Đập nát các cõi nước mười phương thành bụi, lấy sợi lông nhỏ từng giọt hết mọi biển lớn,
số nguyện Bồ-tát phát ra nhiều như thế — đây là nơi ở của người không ngăn ngại.
Thành tựu các môn tổng trì, tam muội, nguyện lớn, các thiền định và giải thoát,
mỗi pháp đều an trụ vô biên kiếp — đây là nơi ở của Phật tử chân chính.
Vô lượng vô biên Phật tử dùng đủ cách nói pháp để độ chúng sinh,
cũng nói các nghề nghiệp kỹ thuật của thế gian — đây là nơi ở của người tu hành.
Thành tựu thần thông và trí phương tiện, tu hành pháp môn mầu nhiệm như ảo,
hiện sinh khắp năm nẻo mười phương — đây là nơi ở của người không ngăn ngại.
Bồ-tát từ lúc mới phát tâm, tu hành đầy đủ mọi hạnh,
hóa thân vô lượng trùm khắp pháp giới — đây là nơi ở của người có sức thần.
Trong một niệm thành tựu đạo bồ-đề, làm khắp vô biên việc trí tuệ,
tình ý suy tính thế gian nghĩ đến đều phát cuồng (vì không thể nghĩ tới) — đây là nơi ở của người khó lường.
Thành tựu thần thông không chướng ngại, dạo khắp pháp giới không đâu không đến,
mà tâm chưa từng có chỗ được — đây là nơi ở của người có trí tuệ trong sạch.
Bồ-tát tu hành trí tuệ không ngăn ngại, vào các cõi nước mà không bám víu,
dùng trí không hai soi sáng khắp nơi — đây là nơi ở của người vô ngã (không chấp có cái "tôi").
Hiểu rõ các pháp không chỗ nương tựa, bản tính vắng lặng như hư không,
luôn đi trong cảnh giới như thế — đây là nơi ở của người lìa nhơ bẩn.
Thấy khắp chúng sinh chịu mọi khổ, phát tâm nhân từ và trí tuệ lớn,
nguyện luôn làm lợi ích các thế gian — đây là nơi ở của người thương xót.
Phật tử ở nơi đây, hiện khắp trước chúng sinh,
như vầng mặt trời, mặt trăng, trừ khắp bóng tối sinh tử.
Phật tử ở nơi đây, thuận khắp tâm chúng sinh,
biến hiện vô lượng thân, tràn đầy cõi mười phương.
Phật tử ở nơi đây, dạo khắp các thế giới,
đến chỗ mọi Như Lai, trải vô lượng vô số kiếp.
Phật tử ở nơi đây, suy ngẫm các Phật pháp,
vô lượng vô số kiếp, tâm không hề chán mỏi.
Phật tử ở nơi đây, mỗi niệm vào tam muội,
mỗi một môn tam muội, soi rõ cảnh giới Phật.
Phật tử ở nơi đây, biết hết mọi cõi nước,
vô lượng vô số kiếp, chúng sinh và danh hiệu Phật.
Phật tử ở nơi đây, một niệm thu nhiếp các kiếp,
chỉ thuận theo tâm chúng sinh, mà không có ý tưởng phân biệt.
Phật tử ở nơi đây, tu tập các tam muội,
trong mỗi một niệm tâm, hiểu rõ pháp ba đời.
Phật tử ở nơi đây, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác chéo lên đùi) thân bất động,
mà hiện khắp mọi cõi, trong khắp mọi nẻo luân hồi.
Phật tử ở nơi đây, uống biển pháp chư Phật,
đi sâu vào biển trí tuệ, đầy đủ biển công đức.
Phật tử ở nơi đây, biết hết số các cõi,
số đời, số chúng sinh, số danh hiệu Phật cũng vậy.
Phật tử ở nơi đây, một niệm hiểu rõ được
trong khắp ba đời, sự thành và hoại của cõi nước.
Phật tử ở nơi đây, biết khắp hạnh nguyện của Phật,
những điều Bồ-tát tu, căn tính và ước muốn của chúng sinh.
Phật tử ở nơi đây, thấy trong một hạt bụi
vô lượng cõi và đạo tràng, chúng sinh cùng các kiếp.
Như trong một hạt bụi, mọi hạt bụi cũng vậy,
đủ loại đều đầy đủ, mọi chỗ đều không ngăn ngại.
Phật tử ở nơi đây, quán khắp mọi pháp:
chúng sinh, cõi nước và đời, đều không khởi, không có gì.
Quán chúng sinh bình đẳng, pháp bình đẳng, Như Lai bình đẳng,
cõi bình đẳng, các nguyện bình đẳng, ba đời đều bình đẳng.
Phật tử ở nơi đây, giáo hóa các chúng sinh,
cúng dường các Như Lai, suy nghĩ về pháp tính (bản tính chân thật của các pháp).
Vô lượng nghìn vạn kiếp, những nguyện, trí, hạnh đã tu,
rộng lớn không thể lường, ca ngợi không thể hết.
Những bậc đại dũng mãnh ấy, việc làm không chướng ngại,
an trụ ở nơi đây, con chắp tay kính lễ.
Trưởng tử của chư Phật, đấng Từ Thị đức Thánh;
nay con cung kính lễ, nguyện ngài đoái thương con!"
Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài dùng vô lượng pháp ca ngợi của mọi Bồ-tát như thế để ca ngợi các Bồ-tát trong tòa lầu gác lớn Tỳ-lô-giá-na Trang Nghiêm Tạng. Xong rồi, cậu cúi mình chắp tay, cung kính lễ lạy, một lòng mong được gặp Bồ-tát Di-lặc để gần gũi cúng dường. Cậu liền thấy Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc từ nơi khác đến. Vây quanh trước sau ngài cùng đi đến tòa lầu gác lớn Trang Nghiêm có: vô lượng vua các loài trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh mạnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần hay gây chiến với trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn); Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời sắc giới), các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ bốn phương); vô lượng quyến thuộc ở nơi ngài sinh ra, chúng bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế ở Ấn Độ); cùng vô số trăm nghìn chúng sinh khác. Thiện Tài thấy vậy, vui mừng hăng hái, gieo năm vóc xuống đất.
Khi ấy, Bồ-tát Di-lặc nhìn Thiện Tài, chỉ cho đại chúng, khen ngợi công đức của cậu và nói kệ rằng:
"Các ông hãy xem Thiện Tài, trí tuệ và tâm trong sạch,
vì cầu hạnh bồ-đề, mà đến chỗ ta đây.
Lành thay đến đây, người có lòng từ viên mãn! Lành thay đến đây, người có lòng bi trong sạch!
Lành thay đến đây, người có mắt vắng lặng, tu hành không biếng nhác mỏi mệt!
Lành thay đến đây, người có ý trong sạch! Lành thay đến đây, người có tâm rộng lớn!
Lành thay đến đây, người có căn không thối lui, tu hành không biếng nhác mỏi mệt!
Lành thay đến đây, người có hạnh không lay động, luôn tìm thiện tri thức,
thông suốt mọi pháp, điều phục các chúng sinh!
Lành thay đến đây, người đi đường mầu! Lành thay đến đây, người an trụ công đức!
Lành thay đến đây, người hướng về quả Phật, chưa từng có mỏi mệt!
Lành thay đến đây, người lấy đức làm thân! Lành thay đến đây, người được pháp nuôi dưỡng!
Lành thay đến đây, người có hạnh vô biên, thế gian khó thấy được!
Lành thay đến đây, người lìa mê lầm, thế pháp không nhiễm được;
được lợi, suy sụp, bị chê, được khen…, tất cả đều không phân biệt!
Lành thay đến đây, người ban an vui, tính hiền hòa, đáng được giáo hóa;
tâm dua nịnh, dối trá, giận dữ, kiêu mạn, tất cả đều đã diệt trừ!
Lành thay đến đây, Phật tử chân chính, đi khắp mười phương,
làm lớn các công đức, hiền hòa không biếng mỏi!
Lành thay đến đây, người có trí ba đời, biết khắp mọi pháp,
sinh khắp kho công đức, tu hành không mỏi chán!
Văn-thù (Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ, người đầu tiên chỉ dạy Thiện Tài), Đức Vân (vị tỳ-kheo, thiện tri thức đầu tiên Thiện Tài đến học) cùng tất cả các Phật tử
đã khiến ông đến chỗ ta, để chỉ cho ông chốn không ngăn ngại.
Tu đủ hạnh Bồ-tát, thu nhiếp khắp chúng sinh;
con người rộng lớn như thế, nay đã đến chỗ ta.
Vì cầu cảnh giới trong sạch của các đức Như Lai,
để hỏi các nguyện rộng lớn, mà đến chỗ ta đây.
Những hạnh nghiệp mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã thành tựu,
ông muốn tu học hết, mà đến chỗ ta đây.
Ông muốn cầu pháp vi diệu nơi thiện tri thức,
muốn nhận hạnh Bồ-tát, mà đến chỗ ta đây.
Ông nghĩ đến thiện tri thức được chư Phật ngợi khen,
khiến ông thành bồ-đề, mà đến chỗ ta đây.
Ông nghĩ rằng thiện tri thức sinh ra ta như cha mẹ,
nuôi ta như vú nuôi, làm lớn bồ-đề phần của ta,
như thầy thuốc chữa mọi bệnh, như trời rưới cam lồ (nước ngọt bất tử của cõi trời),
như mặt trời chỉ đường chính, như mặt trăng xoay vầng sáng trong,
như núi không lay động, như biển không thêm bớt,
như người lái thuyền đưa qua sông — vì thế mà đến chỗ ta đây.
Ông xem thiện tri thức như vị tướng mạnh lớn,
cũng như vị chủ đoàn buôn lớn, lại như bậc đại đạo sư,
dựng được cờ chánh pháp, chỉ được công đức Phật,
diệt được các đường dữ, mở được cửa đường lành,
hiển bày được thân Phật, giữ gìn được kho tàng Phật,
nắm giữ được pháp Phật, vì thế nguyện chiêm ngưỡng phụng thờ.
Muốn làm đầy trí trong sạch, muốn có thân đoan chính,
muốn sinh vào nhà tôn quý, mà đến chỗ ta đây.
Các ông hãy xem người này, gần gũi thiện tri thức,
những gì được tu học, tất cả đều thuận làm theo.
Nhờ nhân duyên phúc đời trước, được Văn-thù khiến phát tâm,
thuận theo không trái nghịch, tu hành không biếng mỏi.
Cha mẹ cùng bà con, cung điện và tài sản,
tất cả đều từ bỏ, khiêm hạ cầu thiện tri thức.
Gột sạch ý như thế, mãi lìa thân thế gian,
sẽ sinh vào cõi Phật, nhận các quả báo thù thắng.
Thiện Tài thấy chúng sinh chịu khổ sinh, già, bệnh, chết,
vì thế phát ý đại bi, siêng tu đạo vô thượng (đạo cao nhất, không gì hơn).
Thiện Tài thấy chúng sinh luôn trôi lăn trong năm nẻo,
vì cầu trí kim cương, phá các bánh xe khổ ấy.
Thiện Tài thấy chúng sinh, ruộng tâm rất hoang vu nhơ nhớp,
vì muốn trừ gai tam độc, nên chuyên cầu lưỡi cày trí bén.
Chúng sinh ở trong tối tăm ngu si, mù lòa lạc mất đường chính;
Thiện Tài làm người dẫn đường, chỉ cho họ chốn yên ổn.
Lấy nhẫn nhục làm áo giáp, giải thoát làm cỗ xe, trí tuệ làm gươm bén,
ở trong tam hữu (ba cõi tồn tại, tức tam giới), phá được giặc phiền não.
Thiện Tài là người lái thuyền pháp, cứu khắp mọi loài có tâm thức,
đưa qua biển nhĩ-diễm (biển những điều cần biết; ở đây chỉ biển chướng ngại che lấp trí biết) (?), mau đến đảo báu trong sạch.
Thiện Tài là mặt trời chánh giác (giác ngộ chân chính), ánh trí tuệ là vầng nguyện lớn,
đi khắp bầu trời pháp giới, soi khắp những ngôi nhà mê muội.
Thiện Tài là mặt trăng chánh giác, bạch pháp đều tròn đầy,
ánh sáng mát mẻ của định từ bi, soi đều tâm chúng sinh.
Thiện Tài là biển trí thù thắng, nương tâm ngay thẳng mà an trụ,
hạnh bồ-đề ngày càng sâu, sinh ra mọi báu pháp.
Thiện Tài là rồng tâm lớn, bay lên bầu trời pháp giới,
nổi mây đổ mưa lành, làm nên mọi hoa trái.
Thiện Tài thắp đèn pháp, lòng tin làm tim đèn, từ bi làm dầu,
chánh niệm làm đĩa đèn, công đức làm ánh sáng, diệt trừ bóng tối tam độc.
Tâm giác ngộ là ca-la-la (giai đoạn đầu tiên của bào thai khi mới thụ thai), lòng bi là bọc thai, lòng từ là thịt,
bồ-đề phần là tay chân, lớn lên trong Như Lai tạng (thai tạng Như Lai, tức tính Phật tiềm ẩn).
Làm lớn kho phúc đức, làm sạch kho trí tuệ,
mở bày kho phương tiện, sinh ra kho nguyện lớn.
Trang nghiêm lớn như thế, cứu giúp các chúng sinh;
trong khắp cõi trời và người, khó nghe và khó thấy được.
Cây trí tuệ như thế, rễ sâu không lay động,
các hạnh dần dần lớn, che mát khắp chúng sinh.
Muốn sinh mọi đức, muốn hỏi mọi pháp,
muốn dứt mọi nghi, nên chuyên cầu thiện tri thức.
Muốn phá ma mê lầm, muốn trừ cấu bẩn tà kiến,
muốn cởi trói cho chúng sinh, nên chuyên cầu thiện tri thức.
Sẽ diệt các đường dữ, sẽ chỉ đường lên cõi người cõi trời,
khiến tu hạnh công đức, mau vào thành niết-bàn (cảnh giới dứt sạch mọi phiền não và khổ đau).
Sẽ vượt qua nạn tà kiến, sẽ cắt lưới tà kiến,
sẽ làm cạn nước ái dục, sẽ chỉ rõ đường ba cõi.
Sẽ làm chỗ nương tựa cho đời, sẽ làm ánh sáng cho đời,
sẽ thành thầy của ba cõi, chỉ cho họ chốn giải thoát.
Cũng sẽ khiến thế gian lìa khắp mọi tưởng và bám víu,
tỉnh khắp giấc ngủ phiền não, ra khỏi khắp bùn lầy ái dục.
Sẽ hiểu rõ đủ loại pháp, sẽ làm sạch đủ loại cõi;
tất cả đều rốt ráo, tâm vui mừng lớn.
Hạnh ông rất hiền hòa, tâm ông rất trong sạch,
những công đức muốn tu, tất cả sẽ viên mãn.
Không lâu sẽ thấy chư Phật, thông suốt mọi pháp,
trang nghiêm làm sạch biển các cõi, thành tựu đại bồ-đề.
Sẽ làm đầy biển các hạnh, sẽ biết biển các pháp,
sẽ độ biển chúng sinh, tu các hạnh như thế.
Sẽ đến bờ công đức, sẽ sinh các điều lành,
sẽ ngang hàng với các Phật tử — tâm quyết định như thế.
Sẽ dứt mọi mê lầm, sẽ làm sạch mọi nghiệp,
sẽ hàng phục mọi ma, làm tròn nguyện như thế.
Sẽ sinh đường trí mầu, sẽ mở đường chánh pháp,
không lâu sẽ rời bỏ các đường khổ của mê lầm và nghiệp.
Mọi bánh xe chúng sinh chìm đắm trong bánh xe các cõi tồn tại;
ông sẽ chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp), khiến họ dứt bánh xe khổ.
Ông sẽ giữ giống Phật, ông sẽ làm sạch giống Pháp,
ông có thể gom giống Tăng (Phật, Pháp, Tăng là Tam bảo — ba ngôi báu của đạo Phật), trùm khắp cả ba đời.
Sẽ dứt các lưới ái, sẽ xé các lưới tà kiến,
sẽ cứu khỏi các lưới khổ, sẽ thành tựu lưới nguyện này.
Sẽ độ cõi chúng sinh, sẽ làm sạch cõi nước,
sẽ gom cõi trí tuệ, sẽ thành tựu cõi tâm này.
Sẽ khiến chúng sinh vui, sẽ khiến Bồ-tát vui,
sẽ khiến chư Phật vui, sẽ thành tựu niềm vui này.
Sẽ thấy mọi nẻo, sẽ thấy mọi cõi,
sẽ thấy mọi pháp, sẽ thành tựu cái thấy của Phật này.
Sẽ phóng ánh sáng phá tối, sẽ phóng ánh sáng dập nóng bức,
sẽ phóng ánh sáng diệt ác, gột trừ khổ ba cõi.
Sẽ mở cửa cõi trời, sẽ mở cửa đạo Phật,
sẽ chỉ cửa giải thoát, khiến khắp chúng sinh đi vào.
Sẽ chỉ bày đường chính, sẽ ngăn dứt đường tà;
siêng tu hành như thế, thành tựu đạo bồ-đề.
Sẽ tu biển công đức, sẽ vượt biển ba cõi;
khiến khắp biển chúng sinh ra khỏi biển mọi khổ.
Sẽ ở trong biển chúng sinh, làm khô cạn biển phiền não,
khiến tu biển các hạnh, mau vào biển trí lớn.
Ông sẽ làm lớn biển trí, ông sẽ tu biển hạnh;
biển nguyện lớn của chư Phật, ông sẽ làm đầy đủ hết.
Ông sẽ vào biển cõi, ông sẽ quán biển chúng,
ông sẽ dùng sức trí, uống khắp biển các pháp.
Sẽ chiêm bái mây chư Phật, sẽ khởi mây cúng dường,
sẽ nghe mây pháp mầu, sẽ dấy mây nguyện này.
Dạo khắp nhà ba cõi, phá khắp nhà mê lầm,
vào khắp nhà Như Lai, sẽ đi con đường như thế.
Vào khắp cửa tam muội, dạo khắp cửa giải thoát,
ở khắp cửa thần thông, đi khắp trong pháp giới.
Hiện khắp trước chúng sinh, đối khắp trước chư Phật,
như ánh sáng mặt trời, mặt trăng, sẽ thành tựu sức như thế.
Việc làm không xao động, việc làm không nhiễm đắm,
như chim bay giữa hư không, sẽ thành tựu diệu dụng này.
Ví như lưới Nhân-đà-la (lưới báu của trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có một viên ngọc, mỗi viên phản chiếu tất cả các viên khác), lưới cõi nước cũng tồn tại như vậy;
ông sẽ đến khắp cả, như gió không gì ngăn trở.
Ông sẽ vào pháp giới, đi khắp các thế giới,
thấy khắp chư Phật ba đời, tâm sinh vui mừng lớn.
Ông đối với các pháp môn, đã được và sẽ được,
nên sinh vui mừng lớn, không tham cũng không chán.
Ông là đồ chứa công đức, thuận theo được lời Phật dạy,
tu được hạnh Bồ-tát, nên được thấy điều kỳ lạ này.
Các Phật tử như thế, ức kiếp khó gặp được;
huống chi thấy công đức và những đạo mầu các ngài tu!
Ông sinh làm người, được nhiều lợi ích lành,
được gặp Văn-thù cùng vô lượng công đức.
Đã lìa các đường dữ, đã ra khỏi chốn hoạn nạn,
đã vượt mọi khổ hoạn, lành thay, chớ biếng nhác!
Đã lìa địa vị phàm phu, đã ở địa vị Bồ-tát,
sẽ làm đầy địa vị trí tuệ, mau vào địa vị Như Lai.
Hạnh Bồ-tát như biển, trí Phật như hư không,
nguyện của ông cũng vậy, nên sinh vui mừng lớn.
Các căn không biếng mỏi, chí nguyện luôn quyết định,
gần gũi thiện tri thức, không lâu sẽ thành tựu trọn vẹn.
Đủ loại hạnh Bồ-tát đều để điều phục chúng sinh,
hãy thực hành khắp các pháp môn, chớ sinh nghi ngờ.
Ông có phúc khó nghĩ bàn cùng lòng tin chân thật;
vì vậy mà hôm nay được thấy các Phật tử.
Ông thấy các Phật tử, được lợi ích rộng lớn,
mỗi một nguyện lớn, tất cả đều tin nhận.
Ông ở trong ba cõi, tu được hạnh Bồ-tát;
vì vậy các Phật tử chỉ cho ông cửa giải thoát.
Người không phải là đồ chứa pháp, dù ở cùng Phật tử,
trải qua vô lượng kiếp, cũng không biết cảnh giới ấy.
Ông thấy các Bồ-tát, được nghe pháp như thế,
ở thế gian rất hiếm có, nên sinh vui mừng lớn.
Chư Phật hộ niệm ông, Bồ-tát thu nhận ông,
ông thuận làm theo lời dạy, lành thay, trụ được thọ mạng (sống lâu để tu).
Đã sinh vào nhà Bồ-tát, đã đủ đức Bồ-tát,
đã làm lớn giống Như Lai, sẽ lên địa vị quán đỉnh.
Không lâu ông sẽ được ngang hàng với các Phật tử,
thấy chúng sinh khổ não, đều đặt vào chốn yên ổn.
Gieo giống thế nào, ắt được quả thế ấy,
nay ta mừng và an ủi ông, ông nên rất vui mừng.
Vô lượng các Bồ-tát, vô lượng kiếp tu đạo,
chưa thành được hạnh này, nay ông đều đạt được.
Nhờ sức tin vui, vững chắc, tinh tấn, Thiện Tài thành hạnh này;
nếu ai có lòng kính mộ, cũng nên học như thế.
Mọi hạnh công đức đều từ nguyện muốn mà sinh;
Thiện Tài đã hiểu rõ, luôn vui siêng tu tập.
Như rồng giăng mây dày, ắt sẽ đổ mưa lớn;
Bồ-tát khởi nguyện và trí, quyết định tu các hạnh.
Nếu có thiện tri thức chỉ cho ông hạnh Phổ Hiền;
ông hãy khéo phụng sự, chớ sinh nghi ngờ.
Ông trong vô lượng kiếp, vì dục vọng mà bỏ thân vô ích;
nay vì cầu bồ-đề, sự xả thân này mới là lành.
Ông trong vô lượng kiếp, chịu đủ khổ sinh tử,
chưa từng thờ chư Phật, chưa nghe hạnh như thế.
Nay ông được thân người, gặp Phật và thiện tri thức,
được nghe nhận hạnh bồ-đề, sao lại không vui mừng!
Tuy gặp Phật ra đời, cũng gặp thiện tri thức,
nhưng tâm không trong sạch, thì không nghe được pháp như thế.
Nếu đối với thiện tri thức, tin vui, lòng tôn trọng,
lìa nghi, không mỏi chán, mới nghe được pháp như thế.
Nếu có ai nghe pháp này mà khởi tâm thệ nguyện;
nên biết người như thế đã được lợi ích rộng lớn.
Tâm trong sạch như thế, thường được gần chư Phật,
cũng gần các Bồ-tát, quyết định thành bồ-đề.
Nếu vào pháp môn này, thì đầy đủ các công đức,
mãi lìa các đường dữ, không chịu mọi khổ.
Không lâu bỏ thân này, sinh về cõi Phật,
thường thấy Phật mười phương cùng các Bồ-tát.
Nhân đời trước, sự hiểu biết trong sạch đời nay, và sức phụng sự bạn lành,
làm lớn các công đức, như nước sinh hoa sen.
Vui phụng sự thiện tri thức, siêng cúng dường mọi Phật,
chuyên tâm nghe pháp, luôn thực hành chớ biếng mỏi.
Ông là đồ chứa pháp chân chính, sẽ đủ mọi pháp,
sẽ tu mọi đạo, sẽ làm tròn mọi nguyện.
Ông đem tâm tin hiểu đến lễ kính ta,
không lâu sẽ vào khắp mọi hội của chư Phật.
Lành thay, Phật tử chân chính, cung kính mọi Phật,
không lâu đủ các hạnh, đến bờ công đức của Phật.
Ông hãy đến chỗ bậc đại trí Văn-thù-sư-lợi;
ngài sẽ khiến ông đạt được hạnh sâu mầu Phổ Hiền."
Bấy giờ, Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc ở trước hội chúng ca ngợi kho công đức lớn của Thiện Tài. Thiện Tài nghe xong, vui mừng hăng hái, lông trên thân đều dựng đứng, xúc động khóc nghẹn ngào. Cậu đứng dậy chắp tay, cung kính chiêm ngưỡng, đi vòng quanh vô số vòng. Nhờ sức tâm niệm của Văn-thù-sư-lợi, các thứ hoa, anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức) và đủ loại báu mầu bỗng nhiên tự đầy trong tay cậu. Thiện Tài vui mừng, liền đem rải dâng lên Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc.
Khi ấy, Bồ-tát Di-lặc xoa đầu Thiện Tài, nói kệ rằng:
"Lành thay, lành thay, Phật tử chân chính! Thúc giục khắp các căn không biếng mỏi,
không lâu sẽ đủ các công đức, giống như Văn-thù và như ta."
Khi ấy, đồng tử Thiện Tài nói kệ đáp:
"Con nghĩ thiện tri thức, ức kiếp khó gặp gỡ;
nay được gần gũi cả, mà đến chỗ ngài đây.
Con nhờ Văn-thù, được thấy các bậc khó thấy;
bậc tôn quý công đức lớn ấy, nguyện mau được trở về chiêm bái."
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi bảy.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi tám.
Ngài Tam tạng (danh hiệu của vị pháp sư thông suốt ba tạng kinh điển: kinh, luật, luận) Thực-xoa-nan-đà người nước Vu Điền (nước Khotan xưa, nay thuộc Tân Cương, Trung Quốc) vâng lệnh vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video