Thiên 90 — Phẩm 39: Vào pháp giới (phần 17)

 Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể mọi cảnh giới, mọi sự vật hiện tượng khi nhìn từ chỗ chân thật của chúng), thứ ba mươi chín, phần mười bảy.

 Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính của phẩm này, đi khắp nơi tìm học với các bậc thầy) một lòng muốn đến chỗ Ma Da phu nhân (bà Ma Da, mẹ của Phật Thích Ca). Ngay lúc ấy, cậu được trí tuệ thấy cảnh giới của Phật, và nghĩ thế này: "Vị thiện tri thức (bậc thầy hiền tốt dẫn dắt người khác trên đường tu) này đã xa lìa thế gian, ở mà không có chỗ nào để ở. Ngài đã vượt qua lục xứ (sáu chỗ tiếp xúc với bên ngoài: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), lìa mọi bám dính, biết con đường không chướng ngại. Ngài có đủ pháp thân (thân chân thật chính là chân lý, không phải thân xác) trong sạch. Ngài dùng nghiệp như huyễn (như trò ảo thuật, có hiện ra mà không thật) để hiện hóa thân (thân biến hiện ra để giáo hóa chúng sinh), dùng trí như huyễn để nhìn thế gian, dùng nguyện như huyễn để giữ thân Phật. Đó là thân sinh ra theo ý muốn, thân không sinh không diệt, thân không đến không đi, thân chẳng hư cũng chẳng thật, thân không đổi không hoại, thân không khởi lên cũng không chấm dứt, thân mà mọi tướng mạo đều là một tướng, thân lìa hai bên (hai cực đối lập như có và không, thường còn và đứt đoạn), thân không chỗ nương tựa, thân không cùng tận, thân lìa mọi phân biệt mà hiện ra như bóng, thân biết là như mộng, thân hiểu là như hình trong gương, thân như mặt trời trong sạch, thân biến hiện khắp mười phương, thân ở trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) mà không biến đổi, thân chẳng phải thân cũng chẳng phải tâm. Thân ấy giống như hư không, đi lại không chướng ngại, vượt khỏi tầm mắt người đời, chỉ con mắt trong sạch của Bồ-tát Phổ Hiền (Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Phổ Hiền là vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn) mới thấy được. Một người như thế, nay ta làm sao được gần gũi, phụng sự, cúng dường, được ở cùng, được xem dung mạo, nghe tiếng nói, suy ngẫm lời nói và nhận lời dạy bảo của ngài?"

 Vừa nghĩ như vậy xong, có một vị chủ thành thần (vị thần cai quản, giữ gìn một thành) tên là Bảo Nhãn, có quyến thuộc vây quanh, hiện thân giữa hư không. Thân thần được trang sức bằng đủ thứ vật quý đẹp. Tay thần cầm vô số hoa báu đủ màu rải lên Thiện Tài, rồi nói thế này:

 "Này thiện nam tử (người con trai lành, lời gọi thân mật)! Con nên giữ gìn thành tâm, tức là không tham đắm mọi cảnh giới sinh tử (vòng sống chết luân hồi). Nên trang hoàng thành tâm, tức là chuyên ý cầu đạt Như Lai thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật; Như Lai là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý). Nên làm sạch thành tâm, tức là dứt hẳn keo kiệt, ghen ghét, nịnh bợ và lừa dối. Nên làm mát thành tâm, tức là suy nghĩ về tính chân thật của mọi pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng). Nên làm lớn thành tâm, tức là làm cho xong mọi pháp trợ đạo (các pháp tu hỗ trợ cho việc đi đến giác ngộ). Nên tô điểm thành tâm, tức là dựng nên các cung điện của thiền định (tâm lắng yên, chuyên chú) và giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc). Nên soi sáng thành tâm, tức là vào khắp đạo tràng (nơi Phật thành đạo và giảng pháp) của chư Phật để nghe nhận pháp Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt đưa người sang bờ giác ngộ). Nên làm thêm đầy thành tâm, tức là thu nhận khắp mọi con đường phương tiện (cách khéo léo dẫn dắt) của Phật. Nên làm vững chắc thành tâm, tức là luôn siêng tu tập hạnh nguyện Phổ Hiền. Nên phòng giữ thành tâm, tức là thường chuyên chống giữ bạn xấu và ma quân (quân của ma, tức các thế lực phá hoại việc tu). Nên mở thông thành tâm, tức là mở ra và dẫn vào ánh sáng trí tuệ của mọi Phật. Nên khéo vá sửa thành tâm, tức là nghe nhận mọi pháp Phật nói. Nên nâng đỡ thành tâm, tức là tin sâu biển công đức của mọi Phật. Nên làm rộng lớn thành tâm, tức là lòng từ lớn trùm khắp mọi thế gian. Nên khéo che phủ thành tâm, tức là gom các pháp lành để phủ lên trên nó. Nên làm rộng rãi thành tâm, tức là lòng bi lớn thương xót mọi chúng sinh. Nên mở cửa thành tâm, tức là buông bỏ tất cả những gì mình có, tùy chỗ cần mà đem cho. Nên giữ kín thành tâm, tức là ngăn các ham muốn xấu, không cho lọt vào. Nên làm nghiêm thành tâm, tức là đuổi các pháp ác, không cho ở lại. Nên làm vững quyết thành tâm, tức là gom các pháp trợ đạo dẫn đến nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật), mãi không lùi bước. Nên dựng yên thành tâm, tức là chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn) về mọi cảnh giới của tất cả Như Lai trong ba đời. Nên làm trong suốt thành tâm, tức là hiểu rõ các pháp môn và các duyên khởi (sự sinh khởi do nhân duyên) trong tu-đa-la (kinh điển) thuộc bánh xe chánh pháp của mọi Phật (giáo pháp của Phật được ví như bánh xe lăn đi, nghiền nát mê lầm). Nên chia đặt thành tâm, tức là chỉ bày khắp cho mọi chúng sinh, khiến ai cũng thấy được con đường tát-bà-nhã (tiếng Phạn, nghĩa là trí biết tất cả). Nên giữ vững thành tâm, tức là phát biển đại nguyện của mọi Như Lai trong ba đời. Nên làm giàu có thành tâm, tức là gom khối phúc đức lớn trùm khắp pháp giới. Nên làm cho thành tâm sáng rõ, tức là biết khắp các pháp như căn (khả năng tiếp nhận) và dục (điều mong muốn) của chúng sinh. Nên làm cho thành tâm tự tại, tức là thu nhận khắp pháp giới mười phương. Nên làm cho thành tâm thanh tịnh, tức là chánh niệm về mọi Phật Như Lai. Nên biết tự tính của thành tâm, tức là biết mọi pháp đều không có tự tính (bản chất cố định riêng). Nên biết thành tâm là như huyễn, tức là dùng nhất thiết trí mà hiểu rõ tính của các pháp.

 "Này Phật tử (con Phật, lời gọi người tu theo Phật)! Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu hành cao) nếu tu sửa thành tâm trong sạch được như vậy thì sẽ gom góp được mọi pháp lành. Vì sao? Vì đã dẹp bỏ mọi chướng ngại khó khăn, đó là: chướng ngại thấy Phật, chướng ngại nghe pháp, chướng ngại cúng dường Như Lai, chướng ngại thu nhận chúng sinh, chướng ngại làm sạch cõi Phật. Này thiện nam tử! Vì Bồ-tát ma-ha-tát đã lìa các chướng ngại khó khăn như vậy, nên hễ phát lòng mong tìm thiện tri thức thì không cần dùng sức cũng được gặp, cho đến rốt cùng ắt sẽ thành Phật."

 Bấy giờ, có các vị thân chúng thần (các vị thần thuộc chúng hội theo hầu, giữ gìn bên thân Phật) tên là Liên Hoa Pháp Đức và Diệu Hoa Quang Minh, có vô số thần khác vây quanh trước sau, từ đạo tràng đi ra, đứng giữa hư không, trước mặt Thiện Tài. Các vị dùng giọng hay tán thán Ma Da phu nhân bằng đủ cách. Từ hoa tai của các vị phóng ra một lưới ánh sáng vô số màu sắc, soi khắp vô biên thế giới của chư Phật, khiến Thiện Tài thấy tất cả chư Phật ở các cõi nước mười phương. Lưới ánh sáng ấy đi vòng quanh thế gian theo chiều bên phải, đi hết một vòng rồi quay về, đi vào đỉnh đầu Thiện Tài, cho đến vào khắp mọi lỗ chân lông trên thân cậu. Thiện Tài liền được con mắt ánh sáng trong sạch, vì đã lìa hẳn mọi ngu si tăm tối; được con mắt không còn màng che, vì hiểu rõ tính của mọi chúng sinh; được con mắt không nhơ, vì thấy được cửa vào tính của mọi pháp; được con mắt tuệ trong sạch, vì thấy được tính của mọi cõi Phật; được con mắt Tỳ Lô Giá Na (danh hiệu của Phật ở phương diện pháp thân, nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi"), vì thấy pháp thân của Phật; được con mắt ánh sáng khắp cùng, vì thấy thân bình đẳng không thể nghĩ bàn của Phật; được con mắt ánh sáng không chướng ngại, vì thấy sự thành và hoại của mọi sát hải (biển cõi nước, tức vô số thế giới nhiều như biển); được con mắt soi khắp, vì thấy Phật mười phương khởi phương tiện lớn mà chuyển bánh xe chánh pháp; được con mắt thấy khắp cảnh giới, vì thấy vô số Phật dùng sức tự tại điều phục chúng sinh; được con mắt thấy khắp, vì thấy chư Phật ra đời ở mọi cõi.

 Lúc ấy, có vị La-sát quỷ vương (vua của loài la-sát, một loài quỷ dữ; ở đây làm hộ pháp) chuyên giữ gìn pháp đường (nhà giảng pháp) của Bồ-tát, tên là Thiện Nhãn, cùng một vạn la-sát quyến thuộc, ở giữa hư không, rải các thứ hoa đẹp lên Thiện Tài, và nói thế này:

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu mười pháp thì được gần gũi các thiện tri thức. Mười pháp ấy là gì? Đó là: tâm trong sạch, lìa mọi nịnh bợ, lừa dối; lòng bi lớn bình đẳng thu nhận khắp chúng sinh, mà biết chúng sinh đều không có thật; hướng đến nhất thiết trí, tâm không lùi bước; dùng sức tin hiểu mà vào khắp đạo tràng của mọi Phật; được con mắt tuệ trong sạch hiểu rõ tính các pháp; lòng từ lớn bình đẳng che chở khắp chúng sinh; dùng ánh sáng trí tuệ quét sạch mọi cảnh giả dối; dùng mưa cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp) rửa sạch cái nóng của sinh tử; dùng con mắt rộng lớn soi thấu các pháp; tâm luôn thuận theo các thiện tri thức. Đó là mười pháp.

 "Lại nữa, này Phật tử! Bồ-tát thành tựu mười cửa tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên nhất và lắng sâu) thì thường được thấy các thiện tri thức trước mắt. Mười cửa ấy là gì? Đó là: tam-muội bánh xe thanh tịnh của tính không của các pháp; tam-muội quán sát biển mười phương; tam-muội đối với mọi cảnh giới không lìa bỏ, không thiếu hụt; tam-muội thấy khắp mọi Phật ra đời; tam-muội gom kho mọi công đức; tam-muội tâm luôn không rời bỏ thiện tri thức; tam-muội thường thấy mọi thiện tri thức làm sinh ra công đức của chư Phật; tam-muội thường không lìa mọi thiện tri thức; tam-muội thường cúng dường mọi thiện tri thức; tam-muội thường không có lỗi lầm ở chỗ mọi thiện tri thức. Này Phật tử! Bồ-tát thành tựu mười cửa tam-muội này thì thường được gần gũi các thiện tri thức, lại được tam-muội thiện tri thức chuyển bánh xe pháp của mọi Phật. Được tam-muội này rồi thì biết rõ thể tính của chư Phật là bình đẳng, và ở bất cứ nơi đâu cũng gặp được các thiện tri thức."

 Khi vị ấy nói những lời này, Thiện Tài đồng tử ngước nhìn lên không trung mà đáp: "Lành thay, lành thay! Ngài vì thương xót, thu nhận con mà khéo léo chỉ dạy con cách gặp thiện tri thức. Xin hãy nói cho con biết: làm sao để đến được chỗ thiện tri thức? Nên tìm thiện tri thức ở phương nào, thành nào, làng xóm nào?"

 La-sát đáp: "Này thiện nam tử! Con nên lễ khắp mười phương để tìm thiện tri thức; chánh niệm suy xét mọi cảnh giới để tìm thiện tri thức; mạnh mẽ, tự tại đi khắp mười phương để tìm thiện tri thức; quán thân, quán tâm như mộng, như bóng để tìm thiện tri thức."

 Bấy giờ, Thiện Tài vâng làm theo lời dạy, liền thấy một đóa sen báu lớn từ dưới đất vọt lên. Thân sen bằng kim cương, gương sen bằng báu đẹp, lá bằng ma-ni (một loại ngọc báu sáng chói), đài sen bằng vua các loại báu phát sáng, tua nhụy bằng màu và hương của các thứ báu, vô số lưới báu phủ kín bên trên. Trên đài sen có một tòa lầu gác tên là Phổ Nạp Thập Phương Pháp Giới Tạng (kho chứa khắp pháp giới mười phương), được trang hoàng kỳ diệu: nền bằng kim cương, một nghìn cột xếp hàng, tất cả đều làm bằng ngọc ma-ni; tường làm bằng diêm-phù-đàn kim (loại vàng quý nhất, màu đỏ tía, mang tên con sông Diêm-phù-đàn), chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng các thứ báu rủ xuống bốn phía, bậc thềm và lan can trang hoàng chung quanh. Trong lầu gác có một tòa sen bằng ngọc như ý (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong muốn), trang sức bằng đủ thứ báu, có lan can báu đẹp, áo báu xen hàng, màn báu và lưới báu che bên trên, các phướn lụa báu rủ quanh. Gió nhẹ khẽ lay, ánh sáng tuôn chảy, âm thanh vang lên. Trong các cây phướn hoa báu mưa xuống các thứ hoa đẹp; trong các chuông lắc báu phát ra tiếng hay; giữa các cửa ra vào và cửa sổ báu rủ xuống các chuỗi anh lạc; từ thân ngọc ma-ni tuôn ra nước thơm; từ miệng voi báu phát ra lưới hoa sen; miệng sư tử báu nhả ra mây hương thơm; bánh xe báu hình Phạm thiên (?) phát ra tiếng nhạc tùy theo ý thích; chuông kim cương báu phát ra tiếng đại nguyện của các Bồ-tát; trong cây phướn trăng báu hiện ra hình hóa thân của Phật; vua báu Tịnh Tạng hiện ra thứ lớp thọ sinh của chư Phật ba đời; ngọc ma-ni Nhật Tạng phóng ánh sáng lớn soi khắp mọi cõi Phật mười phương; vua ngọc ma-ni phóng ánh sáng tròn đầy của mọi Phật; vua ngọc ma-ni Tỳ Lô Giá Na nổi lên những đám mây cúng dường để cúng dường tất cả chư Phật Như Lai; vua ngọc như ý trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ) hiện ra các phép thần biến của Phổ Hiền, đầy khắp pháp giới; vua báu Tu-di (Tu-di là núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) hiện ra cung điện cõi trời, các thể nữ cõi trời dùng đủ thứ tiếng hay ca ngợi công đức vi diệu không thể nghĩ bàn của Như Lai.

 Bấy giờ, Thiện Tài thấy tòa ấy, lại có vô số tòa khác vây quanh. Ma Da phu nhân ngồi trên tòa ấy, hiện sắc thân (thân có hình tướng) trong sạch trước mọi chúng sinh. Đó là: sắc thân vượt ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ cõi luân hồi), vì đã ra khỏi mọi cõi tồn tại và mọi nẻo tái sinh; sắc thân theo ý thích của tâm, vì không bám vào bất cứ thế gian nào; sắc thân trùm khắp, vì nhiều bằng số chúng sinh; sắc thân không gì sánh bằng, vì khiến mọi chúng sinh dứt bỏ cái thấy điên đảo (cái thấy sai lầm, ngược với sự thật); sắc thân vô số loại, vì hiện ra đủ kiểu theo tâm chúng sinh; sắc thân vô biên hình tướng, vì hiện khắp đủ thứ hình tướng; sắc thân hiện ra khắp trước mặt mọi người, vì thị hiện bằng sự tự tại lớn; sắc thân hóa hiện thành mọi thân, vì hiện ra trước mặt theo chỗ thích hợp; sắc thân luôn thị hiện, vì cho đến hết cõi chúng sinh mà vẫn không cùng tận; sắc thân không đi, vì không mất đi ở bất cứ nẻo nào; sắc thân không đến, vì không xuất hiện ra từ thế gian nào; sắc thân không sinh, vì không có sự sinh khởi; sắc thân không diệt, vì đã lìa lời nói; sắc thân không phải thật, vì đã đạt đến đúng như thật; sắc thân không phải hư, vì hiện ra theo đời; sắc thân không lay động, vì đã lìa hẳn sinh diệt; sắc thân không hoại, vì tính của pháp không hoại; sắc thân không tướng, vì con đường lời nói đã dứt; sắc thân một tướng, vì lấy không tướng làm tướng; sắc thân như hình trong gương, vì hiện ra theo tâm; sắc thân như huyễn, vì sinh từ trí như huyễn; sắc thân như ánh nắng dợn (ảo ảnh sóng nắng giữa đồng), vì chỉ do tưởng giữ lấy; sắc thân như bóng, vì sinh ra theo nguyện; sắc thân như mộng, vì hiện ra theo tâm; sắc thân pháp giới, vì tính trong sạch như hư không; sắc thân đại bi, vì luôn che chở chúng sinh; sắc thân không chướng ngại, vì trong từng niệm trùm khắp pháp giới; sắc thân vô biên, vì làm trong sạch khắp mọi chúng sinh; sắc thân vô lượng, vì vượt ra ngoài mọi lời nói; sắc thân không trụ, vì nguyện cứu độ mọi thế gian; sắc thân không chỗ, vì luôn giáo hóa chúng sinh không ngừng; sắc thân vô sinh, vì do nguyện như huyễn tạo thành; sắc thân không gì hơn, vì vượt khỏi mọi thế gian; sắc thân như thật, vì do tâm định hiện ra; sắc thân không sinh, vì hiện ra theo nghiệp của chúng sinh; sắc thân như ngọc như ý, vì làm đầy khắp mọi ước nguyện của chúng sinh; sắc thân không phân biệt, vì chỉ khởi lên theo sự phân biệt của chúng sinh; sắc thân lìa phân biệt, vì mọi chúng sinh không thể biết được; sắc thân vô tận, vì đi đến tận cùng biên giới sinh tử của mọi chúng sinh; sắc thân thanh tịnh, vì giống như Như Lai, không có phân biệt. Thân như vậy không phải là sắc (hình chất; sắc là nhóm đầu trong năm uẩn, tức năm nhóm tạo thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức), vì mọi sắc tướng đều như bóng hình; không phải là thọ (cảm nhận khổ, vui), vì cảm nhận khổ của thế gian đã dứt hẳn; không phải là tưởng (nhận biết, hình dung), vì chỉ hiện ra theo tưởng của chúng sinh; không phải là hành (tác ý, hoạt động tạo tác), vì thành tựu nhờ nghiệp như huyễn; lìa thức (sự phân biệt nhận biết), vì trí và nguyện của Bồ-tát là không, không có tự tính, vì lời nói của mọi chúng sinh đã dứt, vì đã thành tựu thân tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não).

 Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử lại thấy Ma Da phu nhân theo ý thích trong tâm của các chúng sinh mà hiện ra sắc thân vượt hơn mọi thế gian. Đó là: có khi hiện thân vượt hơn thân thiên nữ cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi dục), cho đến vượt hơn thân thiên nữ cõi trời Tứ Đại Thiên Vương (cõi trời thấp nhất, do bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương); có khi hiện thân vượt hơn thân long nữ (con gái loài rồng), cho đến vượt hơn thân người nữ. Bà hiện vô số sắc thân như thế để làm lợi ích cho chúng sinh. Bà gom các pháp trợ đạo dẫn đến nhất thiết trí, thực hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa đến bờ giác ngộ) một cách bình đẳng, lòng bi lớn che chở khắp mọi thế gian. Bà làm sinh ra vô lượng công đức của Như Lai, tu tập và làm lớn thêm tâm nhất thiết trí, quán sát suy xét tính chân thật của các pháp. Bà được biển nhẫn (sự chấp nhận, an trụ vững vàng nơi chân lý) sâu xa, có đủ các cửa thiền định, an trụ trong cảnh giới tam-muội bình đẳng, được ánh sáng tròn đầy của thiền định Như Lai, làm khô cạn biển lớn phiền não (những tâm xấu gây khổ như tham, giận, si mê) của chúng sinh. Tâm bà luôn ở trong chánh định, chưa từng xao động, luôn chuyển bánh xe pháp thanh tịnh không thoái lui, khéo hiểu rõ mọi Phật pháp, luôn dùng trí tuệ quán thực tướng (tướng chân thật) của các pháp. Bà thấy các Như Lai mà lòng không biết chán, biết thứ lớp ra đời của chư Phật ba đời, tam-muội thấy Phật luôn hiện ra trước mắt, thấu suốt vô số con đường thanh tịnh mà Như Lai dùng để xuất hiện ở đời, đi trong cảnh giới hư không của chư Phật. Bà thu nhận khắp chúng sinh, tùy tâm mỗi người mà giáo hóa cho thành tựu; vào pháp thân thanh tịnh vô lượng của Phật, thành tựu đại nguyện, làm sạch các cõi Phật, rốt ráo điều phục mọi chúng sinh, tâm luôn vào khắp cảnh giới của chư Phật. Bà làm sinh ra sức thần tự tại của Bồ-tát, đã được pháp thân trong sạch không nhiễm, mà vẫn luôn thị hiện vô số sắc thân. Bà phá tan mọi sức mạnh của ma, thành tựu sức mạnh của căn lành lớn, làm sinh ra sức mạnh của chánh pháp, có đủ sức mạnh của chư Phật, được sức tự tại của các Bồ-tát, làm lớn thêm thật nhanh sức mạnh của nhất thiết trí. Bà được ánh sáng trí tuệ của Phật, soi khắp tất cả, biết rõ biển tâm của vô số chúng sinh, cùng đủ loại sai khác về căn (khả năng tiếp nhận), tính (bản tính), dục (mong muốn), giải (sự hiểu biết) của họ. Thân bà trùm khắp biển cõi nước mười phương, biết rõ tướng thành hoại của các cõi; dùng con mắt rộng lớn thấy biển mười phương, dùng trí tuệ trùm khắp biết biển ba đời; thân phụng sự khắp biển chư Phật, tâm luôn nhận lấy biển mọi pháp. Bà tu tập mọi công đức của Như Lai, làm sinh ra trí tuệ của mọi Bồ-tát, luôn thích quán sát con đường mà mọi Bồ-tát đã đi, từ lúc mới phát tâm cho đến lúc thành tựu, luôn siêng năng giữ gìn mọi chúng sinh, luôn thích ca ngợi công đức của chư Phật, nguyện làm mẹ của mọi Bồ-tát.

 Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử thấy Ma Da phu nhân hiện ra những cửa phương tiện như thế, nhiều như số hạt bụi nhỏ trong cõi Diêm-phù-đề (cõi đất nơi loài người chúng ta sống). Thấy vậy rồi, Ma Da phu nhân hiện bao nhiêu thân thì Thiện Tài cũng hiện ra bấy nhiêu thân, ở khắp mọi nơi trước mặt bà Ma Da mà cung kính lễ lạy. Ngay lúc ấy, cậu chứng được vô số cửa tam-muội, phân biệt quán sát, tu hành và chứng nhập vào đó. Từ tam-muội đứng dậy, cậu đi vòng quanh bà Ma Da cùng quyến thuộc theo chiều bên phải, chắp tay đứng, thưa rằng:

 "Bạch bậc Đại thánh! Bồ-tát Văn Thù Sư Lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) đã dạy con phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), đi tìm thiện tri thức để gần gũi, cúng dường. Con đã đến phụng sự từng vị thiện tri thức, không bỏ qua vị nào; dần dần nay đến được nơi đây. Xin ngài nói cho con biết: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào để được thành tựu?"

 Bà đáp:

 "Này Phật tử! Ta đã thành tựu cửa giải thoát Đại Nguyện Trí Huyễn của Bồ-tát (cửa giải thoát mang tên "trí như huyễn của đại nguyện"), cho nên thường làm mẹ của các Bồ-tát. Này Phật tử! Cũng như ta ở trong cõi Diêm-phù-đề này, tại nhà vua Tịnh Phạn (cha của Phật Thích Ca) ở thành Ca Tỳ La (quê hương của Phật Thích Ca), đã sinh thái tử Tất Đạt (tên của Phật Thích Ca khi chưa xuất gia) từ hông bên phải, hiện ra phép thần biến tự tại không thể nghĩ bàn; cũng vậy, cho đến hết cả thế giới hải này (biển thế giới, tức tập hợp vô số thế giới), tất cả các Tỳ Lô Giá Na Như Lai đều vào thân ta mà thị hiện phép thần biến tự tại khi ra đời.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Ta ở trong cung vua Tịnh Phạn, lúc Bồ-tát sắp hạ sinh, thấy từng lỗ chân lông trên thân Bồ-tát đều phóng ánh sáng, tên là 'Bánh xe công đức thọ sinh của mọi Như Lai'. Từng lỗ chân lông đều hiện ra cảnh trang nghiêm lúc thọ sinh của các Bồ-tát, nhiều như số hạt bụi nhỏ của những cõi Phật nhiều đến bất khả thuyết bất khả thuyết (không thể nói hết, một con số cực lớn). Những ánh sáng ấy đều soi khắp mọi thế giới; soi xong, chúng đi vào đỉnh đầu ta, cho đến vào mọi lỗ chân lông của ta. Lại nữa, trong ánh sáng ấy hiện ra khắp danh hiệu của mọi Bồ-tát, phép thần biến khi thọ sinh, cung điện, quyến thuộc, cảnh vui chơi với ngũ dục (năm thú vui của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm). Lại thấy cảnh xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu), đến đạo tràng, thành đẳng chánh giác (thành Phật, đạt giác ngộ chân chính trọn vẹn), ngồi tòa sư tử (tòa ngồi của Phật), có Bồ-tát vây quanh, các vua cúng dường, vì đại chúng mà chuyển bánh xe chánh pháp. Lại thấy cảnh Như Lai khi xưa tu đạo Bồ-tát, ở chỗ chư Phật cung kính cúng dường, phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), làm sạch cõi Phật, trong từng niệm thị hiện vô số hóa thân đầy khắp mọi thế giới mười phương, cho đến sau cùng nhập Bát-niết-bàn (vào cõi tịch diệt hoàn toàn, tức Phật qua đời). Những việc như thế, ta đều thấy hết.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Khi ánh sáng nhiệm mầu ấy vào thân ta, hình dáng kích thước của ta tuy không lớn hơn trước, nhưng thật ra đã vượt hơn mọi thế gian. Vì sao vậy? Vì lúc ấy thân ta lớn bằng hư không, có thể chứa đựng hết các cung điện trang nghiêm lúc thọ sinh của các Bồ-tát mười phương. Lúc ấy, khi Bồ-tát từ cõi trời Đâu Suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước lần sinh cuối cùng để thành Phật) sắp giáng thần (giáng xuống thác sinh vào cõi người), có các Bồ-tát nhiều như số hạt bụi nhỏ của mười cõi Phật, đều cùng nguyện, cùng hạnh, cùng căn lành, cùng sự trang nghiêm, cùng giải thoát, cùng trí tuệ với Bồ-tát; các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát), các lực, pháp thân, sắc thân, cho đến hạnh nguyện thần thông của Phổ Hiền đều giống nhau. Các Bồ-tát như thế vây quanh trước sau. Lại có tám vạn long vương (vua loài rồng) và mọi vị chủ của thế gian, cưỡi cung điện của mình, cùng đến cúng dường. Lúc ấy Bồ-tát dùng sức thần thông, cùng các Bồ-tát hiện ra khắp mọi cung trời Đâu Suất. Trong từng cung đều hiện ra hình ảnh thọ sinh trong cõi Diêm-phù-đề của mọi thế giới mười phương, dùng phương tiện giáo hóa vô số chúng sinh, khiến các Bồ-tát lìa mọi biếng nhác, không còn bám chấp. Lại dùng sức thần phóng ánh sáng lớn soi khắp thế gian, phá mọi tăm tối, dứt mọi khổ não, khiến các chúng sinh đều biết được những việc làm, nghiệp hạnh đời trước của mình mà ra khỏi hẳn các đường ác. Lại vì cứu giúp mọi chúng sinh, Bồ-tát hiện ra khắp trước mặt họ mà làm các phép thần biến. Sau khi hiện những việc kỳ lạ như thế, Bồ-tát cùng quyến thuộc đi vào thân ta. Các Bồ-tát ấy ở trong bụng ta đi lại tự tại, có khi lấy cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành một đại thế giới) làm một bước, có khi lấy số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của những cõi Phật bất khả thuyết bất khả thuyết làm một bước. Lại nữa, trong từng niệm, các hội chúng Bồ-tát ở chỗ mọi Như Lai trong mọi thế giới bất khả thuyết bất khả thuyết ở mười phương, cùng chư thiên cõi Tứ Thiên Vương, cõi Tam Thập Tam (cõi trời Đao Lợi, có ba mươi ba vị trời cai quản), cho đến các Phạm thiên vương (vua trời Phạm thiên) ở sắc giới (cõi của những vị trời đã lìa dục vọng nhưng còn thân hình), vì muốn thấy phép thần biến lúc Bồ-tát ở trong thai, muốn cung kính cúng dường và nghe nhận chánh pháp, đều vào thân ta. Tuy bụng ta chứa được hết các hội chúng như thế, mà thân ta không to ra, cũng không chật hẹp; các Bồ-tát ấy đều thấy mình đang ở đạo tràng của hội chúng mình, trong sạch và trang hoàng.

 "Này thiện nam tử! Cũng như trong cõi Diêm-phù-đề của tứ thiên hạ này (bốn châu lục quanh núi Tu-di, tức một thế giới nhỏ), khi Bồ-tát thọ sinh thì ta làm mẹ; trong cõi Diêm-phù-đề của trăm ức tứ thiên hạ thuộc tam thiên đại thiên thế giới cũng đều như vậy. Nhưng thân ta đây vốn không có hai, chẳng phải ở một nơi, cũng chẳng phải ở nhiều nơi. Vì sao vậy? Vì đã tu cửa giải thoát Đại Nguyện Trí Huyễn Trang Nghiêm của Bồ-tát. Này thiện nam tử! Như đức Thế Tôn (bậc được đời tôn kính, tức Phật) hiện nay, ta làm mẹ của ngài; vô số chư Phật thời xưa cũng đều như vậy, ta đều làm mẹ.

 "Này thiện nam tử! Thuở xưa ta từng làm thần ao sen. Lúc ấy có một Bồ-tát bỗng nhiên hóa sinh (sinh ra tự nhiên, không qua cha mẹ) trong gương sen; ta liền nâng ôm, chăm nom, nuôi dưỡng, khắp thế gian đều gọi ta là 'Mẹ của Bồ-tát'. Lại nữa, thuở xưa ta làm thần đạo tràng Bồ-đề (nơi Phật thành đạo). Lúc ấy có một Bồ-tát bỗng nhiên hóa sinh trong lòng ta, người đời cũng gọi ta là 'Mẹ của Bồ-tát'. Này thiện nam tử! Có vô số Bồ-tát tối hậu thân (Bồ-tát ở đời sống cuối cùng, trong đời ấy sẽ thành Phật) dùng đủ cách phương tiện thị hiện thọ sinh ở thế giới này, ta đều làm mẹ.

 "Này thiện nam tử! Cũng như trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) của thế giới này, ở đời quá khứ, khi Phật Câu Lưu Tôn, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, Phật Ca Diếp và đức Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni hiện nay thị hiện thọ sinh, ta đều làm mẹ. Ở đời vị lai, khi Bồ-tát Di Lặc từ cõi trời Đâu Suất sắp giáng thần, sẽ phóng ánh sáng lớn soi khắp pháp giới, thị hiện phép thần biến lúc thọ sinh của mọi hội chúng Bồ-tát, rồi sinh vào một gia đình dòng dõi lớn trong cõi người để điều phục chúng sinh; lúc ấy ta cũng làm mẹ. Theo thứ lớp như vậy, có Phật Sư Tử, Phật Pháp Tràng, Phật Thiện Nhãn, Phật Tịnh Hoa, Phật Hoa Đức, Phật Đề Xá, Phật Phất Sa, Phật Thiện Ý, Phật Kim Cang, Phật Ly Cấu, Phật Nguyệt Quang, Phật Trì Cự, Phật Danh Xưng, Phật Kim Cang Thuẫn, Phật Thanh Tịnh Nghĩa, Phật Cám Thân, Phật Đáo Bỉ Ngạn, Phật Bảo Diệm Sơn, Phật Trì Cự, Phật Liên Hoa Đức, Phật Danh Xưng, Phật Vô Lượng Công Đức, Phật Tối Thắng Đăng, Phật Trang Nghiêm Thân, Phật Thiện Uy Nghi, Phật Từ Đức, Phật Vô Trụ, Phật Đại Uy Quang, Phật Vô Biên Âm, Phật Thắng Oán Địch, Phật Ly Nghi Hoặc, Phật Thanh Tịnh, Phật Đại Quang, Phật Tịnh Tâm, Phật Vân Đức, Phật Trang Nghiêm Đỉnh Kế, Phật Thụ Vương, Phật Bảo Đang, Phật Hải Tuệ, Phật Diệu Bảo, Phật Hoa Quan, Phật Mãn Nguyện, Phật Đại Tự Tại, Phật Diệu Đức Vương, Phật Tối Tôn Thắng, Phật Chiên Đàn Vân, Phật Cám Nhãn, Phật Thắng Tuệ, Phật Quán Sát Tuệ, Phật Sí Thịnh Vương, Phật Kiên Cố Tuệ, Phật Tự Tại Danh, Phật Sư Tử Vương, Phật Tự Tại, Phật Tối Thắng Đỉnh, Phật Kim Cang Trí Sơn, Phật Diệu Đức Tạng, Phật Bảo Võng Nghiêm Thân, Phật Thiện Tuệ, Phật Tự Tại Thiên, Phật Đại Thiên Vương, Phật Vô Y Đức, Phật Thiện Thí, Phật Diệm Tuệ, Phật Thủy Thiên, Phật Đắc Thượng Vị, Phật Xuất Sinh Vô Thượng Công Đức, Phật Tiên Nhân Thị Vệ, Phật Tùy Thế Ngữ Ngôn, Phật Công Đức Tự Tại Tràng, Phật Quang Tràng, Phật Quán Thân, Phật Diệu Thân, Phật Hương Diệm, Phật Kim Cang Bảo Nghiêm, Phật Hỷ Nhãn, Phật Ly Dục, Phật Cao Đại Thân, Phật Tài Thiên, Phật Vô Thượng Thiên, Phật Thuận Tịch Diệt, Phật Trí Giác, Phật Diệt Tham, Phật Đại Diệm Vương, Phật Tịch Chư Hữu, Phật Tỳ Xá Khư Thiên, Phật Kim Cang Sơn, Phật Trí Diệm Đức, Phật An Ẩn, Phật Sư Tử Xuất Hiện, Phật Viên Mãn Thanh Tịnh, Phật Thanh Tịnh Hiền, Phật Đệ Nhất Nghĩa, Phật Bách Quang Minh, Phật Tối Tăng Thượng, Phật Thâm Tự Tại, Phật Đại Địa Vương, Phật Trang Nghiêm Vương, Phật Giải Thoát, Phật Diệu Âm, Phật Thù Thắng, Phật Tự Tại, Phật Vô Thượng Y Vương, Phật Công Đức Nguyệt, Phật Vô Ngại Quang, Phật Công Đức Tụ, Phật Nguyệt Hiện, Phật Nhật Thiên, Phật Xuất Chư Hữu, Phật Dũng Mãnh Danh Xưng, Phật Quang Minh Môn, Phật Sa La Vương, Phật Tối Thắng, Phật Dược Vương, Phật Bảo Thắng, Phật Kim Cang Tuệ, Phật Vô Năng Thắng, Phật Vô Năng Ánh Tế, Phật Chúng Hội Vương, Phật Đại Danh Xưng, Phật Mẫn Trì, Phật Vô Lượng Quang, Phật Đại Nguyện Quang, Phật Pháp Tự Tại Bất Hư, Phật Bất Thoái Địa, Phật Tịnh Thiên, Phật Thiện Thiên, Phật Kiên Cố Khổ Hạnh, Phật Nhất Thiết Thiện Hữu, Phật Giải Thoát Âm, Phật Du Hý Vương, Phật Diệt Tà Khúc, Phật Chiêm Bặc Tịnh Quang, Phật Cụ Chúng Đức, Phật Tối Thắng Nguyệt, Phật Chấp Minh Cự, Phật Thù Diệu Thân, Phật Bất Khả Thuyết, Phật Tối Thanh Tịnh, Phật Hữu An Chúng Sinh, Phật Vô Lượng Quang, Phật Vô Úy Âm, Phật Thủy Thiên Đức, Phật Bất Động Tuệ Quang, Phật Hoa Thắng, Phật Nguyệt Diệm, Phật Bất Thoái Tuệ, Phật Ly Ái, Phật Vô Trước Tuệ, Phật Tập Công Đức Uẩn, Phật Diệt Ác Thú, Phật Phổ Tán Hoa, Phật Sư Tử Hống, Phật Đệ Nhất Nghĩa, Phật Vô Ngại Kiến, Phật Phá Tha Quân, Phật Bất Trước Tướng, Phật Ly Phân Biệt Hải, Phật Đoan Nghiêm Hải, Phật Tu Di Sơn, Phật Vô Trước Trí, Phật Vô Biên Tòa, Phật Thanh Tịnh Trụ, Phật Tùy Sư Hành, Phật Tối Thượng Thí, Phật Thường Nguyệt, Phật Nhiêu Ích Vương, Phật Bất Động Tụ, Phật Phổ Nhiếp Thụ, Phật Nhiêu Ích Tuệ, Phật Trì Thọ, Phật Vô Diệt, Phật Cụ Túc Danh Xưng, Phật Đại Uy Lực, Phật Chủng Chủng Sắc Tướng, Phật Vô Tướng Tuệ, Phật Bất Động Thiên, Phật Diệu Đức Nan Tư, Phật Mãn Nguyệt, Phật Giải Thoát Nguyệt, Phật Vô Thượng Vương, Phật Hy Hữu Thân, Phật Phạm Cúng Dường, Phật Bất Thuấn, Phật Thuận Tiên Cổ, Phật Tối Thượng Nghiệp, Phật Thuận Pháp Trí, Phật Vô Thắng Thiên, Phật Bất Tư Nghị Công Đức Quang, Phật Tùy Pháp Hành, Phật Vô Lượng Hiền, Phật Phổ Tùy Thuận Tự Tại, Phật Tối Tôn Thiên; cứ như vậy cho đến Lâu Chí Như Lai (vị Phật cuối cùng của Hiền kiếp). Các vị sẽ thành Phật trong tam thiên đại thiên thế giới này trong Hiền kiếp, ta đều làm mẹ. Như ở tam thiên đại thiên thế giới này, thì ở vô số thế giới mười phương của thế giới hải này, trong mọi kiếp, những ai tu hạnh nguyện Phổ Hiền để giáo hóa mọi chúng sinh, ta tự thấy mình đều làm mẹ của họ."

 Bấy giờ, Thiện Tài đồng tử thưa với Ma Da phu nhân: "Bậc Đại thánh được giải thoát này đến nay đã bao lâu rồi?" Bà đáp:

 "Này thiện nam tử! Vào thuở xa xưa, cách đây một số kiếp không thể nghĩ bàn, vượt quá những gì con mắt đạo có thần thông của các Bồ-tát chưa phải tối hậu thân có thể biết được, lúc ấy có một kiếp tên là Tịnh Quang, có một thế giới tên là Tu Di Đức. Ở đó tuy có các núi, và ngũ thú (năm nẻo tái sinh: địa ngục, quỷ đói, súc sinh, người, trời) sống lẫn với nhau, nhưng cõi nước ấy được làm bằng các thứ báu, trong sạch trang nghiêm, không có những gì dơ xấu. Ở đó có nghìn ức tứ thiên hạ. Có một tứ thiên hạ tên là Sư Tử Tràng, trong đó có tám mươi ức thành vua. Có một thành vua tên là Tự Tại Tràng, có một vị chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Đại Uy Đức. Phía bắc thành vua ấy có một đạo tràng tên là Mãn Nguyệt Quang Minh; vị thần đạo tràng tên là Từ Đức. Lúc ấy có một Bồ-tát tên là Ly Cấu Tràng ngồi ở đạo tràng, sắp thành chánh giác. Có một ác ma tên là Kim Sắc Quang, cùng vô số quyến thuộc kéo đến chỗ Bồ-tát. Vị chuyển luân thánh vương Đại Uy Đức kia đã được thần thông tự tại của Bồ-tát, liền hóa ra binh lính đông gấp bội, vây quanh đạo tràng. Bọn ma hoảng sợ, đều tự chạy tán loạn. Vì thế vị Bồ-tát ấy thành tựu được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Khi ấy, thần đạo tràng thấy việc này rồi thì vui mừng khôn xiết, liền đối với vị vua ấy sinh lòng coi như con mình, cúi đầu lễ chân Phật và phát nguyện rằng: 'Vị chuyển luân vương này sinh ra ở bất cứ nơi đâu, cho đến khi thành Phật, nguyện con luôn được làm mẹ của người.' Phát nguyện xong, tại đạo tràng ấy, thần còn từng cúng dường mười na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) vị Phật.

 "Này thiện nam tử! Ý con nghĩ sao? Vị thần đạo tràng ấy há phải là người nào khác? Chính là thân ta đây. Còn vị chuyển luân vương ấy chính là đức Thế Tôn Tỳ Lô Giá Na hiện nay. Từ khi ta phát nguyện ở đó đến nay, vị Phật Thế Tôn này ở khắp mọi nẻo của các cõi mười phương, sinh ra ở nơi nơi, gieo các căn lành, tu hạnh Bồ-tát, giáo hóa cho mọi chúng sinh thành tựu, cho đến thị hiện ở trong thân cuối cùng, trong từng niệm ở khắp mọi thế giới thị hiện phép thần biến thọ sinh của Bồ-tát, ngài luôn là con ta, ta luôn là mẹ. Này thiện nam tử! Vô số chư Phật ở thế giới mười phương trong quá khứ và hiện tại, khi sắp thành Phật đều từ rốn phóng ánh sáng lớn, đến soi thân ta và cung điện nhà cửa ta ở; vào đời sinh cuối cùng của các vị ấy, ta đều làm mẹ.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết cửa giải thoát Đại Nguyện Trí Huyễn của Bồ-tát này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát có đủ kho tàng đại bi, giáo hóa chúng sinh mãi không biết chán, dùng sức tự tại mà từng lỗ chân lông thị hiện phép thần biến của vô số chư Phật, thì nay ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở cõi trời Tam Thập Tam của thế giới này có một vị vua tên là Chánh Niệm. Vua ấy có người con gái tên là Thiên Chủ Quang. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử cung kính nhận lời dạy, cúi đầu mặt sát chân bà mà lễ, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngước nhìn, rồi đi lùi lui ra.

 Rồi cậu lên cung trời, gặp vị thiên nữ ấy, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay đứng trước mặt, thưa: "Bạch Thánh giả (bậc thánh)! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Thiên nữ đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm (sự trang nghiêm trong sạch của trí nhớ không chướng ngại). Này thiện nam tử! Nhờ sức của môn giải thoát này, ta nhớ lại thuở quá khứ có một kiếp rất thù thắng tên là Thanh Liên Hoa. Trong kiếp ấy ta cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát sông Hằng. Các Như Lai ấy, từ khi mới xuất gia, ta đều chăm nom phụng thờ, giữ gìn cúng dường, xây tăng-già-lam (chùa, nơi chúng tăng ở), sắm sửa đồ dùng. Lại nữa, các Phật ấy từ lúc còn là Bồ-tát ở trong thai mẹ, lúc ra đời, lúc đi bảy bước, lúc cất tiếng sư tử hống (tiếng rống sư tử, tức lời tuyên bố mạnh mẽ không sợ hãi), lúc ở tuổi đồng tử sống trong cung, lúc đến cây Bồ-đề thành chánh giác, lúc chuyển bánh xe chánh pháp, hiện phép thần biến của Phật để giáo hóa điều phục chúng sinh; tất cả mọi việc các ngài làm như thế, từ lúc mới phát tâm cho đến khi giáo pháp diệt hết, ta đều nhớ rõ, không sót chút nào, luôn hiện ra trước mắt, ghi nhớ không quên. Lại nhớ trong quá khứ có kiếp tên là Thiện Địa, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của mười sông Hằng. Lại có kiếp quá khứ tên là Diệu Đức, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số hạt bụi nhỏ của một thế giới Phật. Lại có kiếp tên là Vô Sở Đắc, ta ở đó cúng dường tám mươi bốn ức trăm nghìn na-do-tha chư Phật Như Lai. Lại có kiếp tên là Thiện Quang, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số hạt bụi nhỏ của cõi Diêm-phù-đề. Lại có kiếp tên là Vô Lượng Quang, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của hai mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Tối Thắng Đức, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của một sông Hằng. Lại có kiếp tên là Thiện Bi, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của tám mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Thắng Du, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của sáu mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Diệu Nguyệt, ta ở đó cúng dường chư Phật Như Lai nhiều như số cát của bảy mươi sông Hằng.

 "Này thiện nam tử! Ta nhớ lại như thế suốt những kiếp nhiều như cát sông Hằng, ta luôn không rời chư Phật Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được cúng dường), Chánh Đẳng Giác (bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn). Từ chỗ tất cả các Như Lai ấy, ta được nghe môn giải thoát Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm của Bồ-tát này, nhận giữ tu hành, luôn không quên mất. Như vậy, tất cả việc làm của các Như Lai trong những kiếp trước, từ lúc mới làm Bồ-tát cho đến khi giáo pháp diệt hết, nhờ sức của môn giải thoát trong sạch trang nghiêm, ta đều nhớ lại được, rõ ràng hiện ra trước mắt, giữ lấy mà làm theo, chưa từng biếng nhác bỏ dở.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát ra khỏi đêm tối sinh tử, sáng sủa thông suốt, lìa hẳn sự u tối của ngu si, chưa từng mê ngủ; tâm không còn các thứ che lấp (những thứ che phủ tâm như tham dục, giận dữ, mê mệt, xao động, nghi ngờ), thân và hành động nhẹ nhàng an ổn; đối với tính của các pháp thì giác ngộ trong sạch, thành tựu mười lực để mở mang hiểu biết cho chúng sinh; thì ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở thành Ca Tỳ La có một thầy dạy trẻ tên là Biến Hữu. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử nhờ được nghe pháp nên vui mừng hớn hở, căn lành không thể nghĩ bàn tự nhiên tăng trưởng rộng ra. Cậu cúi đầu lễ chân thiên nữ, đi vòng quanh vô số vòng, rồi từ biệt lui ra.

 Từ cung trời đi xuống, cậu dần dần hướng về thành ấy. Đến chỗ Biến Hữu, cậu lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Biến Hữu đáp: "Này thiện nam tử! Ở đây có một cậu bé tên là Thiện Tri Chúng Nghệ (giỏi biết các nghề), đang học trí tuệ về chữ của Bồ-tát. Con có thể hỏi cậu ấy, cậu ấy sẽ nói cho con biết."

 Bấy giờ, Thiện Tài liền đến chỗ cậu ấy, cúi đầu lễ kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Khi ấy, cậu bé kia nói với Thiện Tài:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Thiện Tri Chúng Nghệ. Ta luôn đọc và ghi nhớ các tự mẫu này (các chữ cái gốc của tiếng Phạn; trong ngoặc là âm tiếng Phạn tương ứng mà các ghi chú cách đọc trong nguyên văn hướng tới). Khi đọc chữ A (a), ta vào một cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Dùng oai lực của Bồ-tát mà vào cảnh giới không sai biệt'. Khi đọc chữ Đa (ra), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Cửa sai biệt không bờ bến'. Khi đọc chữ Ba (pa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Soi khắp pháp giới'. Khi đọc chữ Giả (ca), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Bánh xe khắp cùng cắt đứt sai biệt'. Khi đọc chữ Na (na), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Được chỗ không nương tựa, cao tột không gì hơn'. Khi đọc chữ La (la), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Lìa chỗ nương tựa, không nhơ bẩn'. Khi đọc chữ Đà (da, đọc nhẹ), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Phương tiện không thoái lui'. Khi đọc chữ Bà (ba), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Đạo tràng kim cương'. Khi đọc chữ Đồ (ḍa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Bánh xe khắp cùng'. Khi đọc chữ Sa (ṣa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho biển'. Khi đọc chữ Phược (va), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Sinh ra khắp và an trụ'. Khi đọc chữ Đa (ta), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Ánh sáng tròn đầy'. Khi đọc chữ Dã (ya), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Sai biệt chất chứa'. Khi đọc chữ Sắt Tra (ṣṭa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Ánh sáng khắp cùng làm lắng phiền não'. Khi đọc chữ Ca (ka), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Mây không sai biệt'. Khi đọc chữ Sa (sa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Tuôn xuống mưa lớn'. Khi đọc chữ Ma (ma), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Dòng lớn chảy xiết, các núi cùng đứng sừng sững'. Khi đọc chữ Già (ga, đọc nhẹ), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Dựng lập khắp nơi'. Khi đọc chữ Tha (tha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho bình đẳng của chân như' (chân như: thể tính chân thật, như vậy không đổi, của mọi pháp). Khi đọc chữ Xã (ja), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Vào biển thế gian mà vẫn trong sạch'. Khi đọc chữ Tỏa (sva), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Nhớ nghĩ sự trang nghiêm của mọi Phật'. Khi đọc chữ Đà (dha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Quán sát chọn lựa mọi khối pháp'. Khi đọc chữ Xa (śa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Ánh sáng thuận theo bánh xe giáo pháp của mọi Phật'. Khi đọc chữ Khư (kha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho trí tuệ của việc tu ở nhân địa' (nhân địa: giai đoạn tu tập gieo nhân, trước khi thành quả Phật). Khi đọc chữ Xoa (kṣa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho làm lắng các biển nghiệp'. Khi đọc chữ Sa Đa (sta), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Dẹp trừ chướng ngại mê lầm, mở ra ánh sáng trong sạch'. Khi đọc chữ Nhưỡng (jña), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Làm cửa trí tuệ cho thế gian'. Khi đọc chữ Hạt La Đa (rtha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Bánh xe trí tuệ nơi cảnh giới sinh tử'. Khi đọc chữ Bà (bha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Cung điện nhất thiết trí trang nghiêm tròn đầy'. Khi đọc chữ Xa (cha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho phương tiện tu hành, mỗi thứ đều tròn đầy'. Khi đọc chữ Sa Ma (sma), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Theo mười phương mà thấy chư Phật trước mắt'. Khi đọc chữ Ha Bà (hva), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Quán sát mọi chúng sinh chưa có duyên, dùng phương tiện thu nhận, khiến họ sinh ra sức không chướng ngại'. Khi đọc chữ Thả (tsa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Tu hành đi vào biển mọi công đức'. Khi đọc chữ Già (gha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho biển vững chắc giữ mọi mây pháp'. Khi đọc chữ Tra (ṭha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Theo nguyện mà thấy khắp chư Phật mười phương'. Khi đọc chữ Noa (ṇa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Quán sát bánh xe chữ có vô tận ức chữ'. Khi đọc chữ Sa Phả (spha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Chỗ rốt ráo của việc giáo hóa chúng sinh'. Khi đọc chữ Sa Ca (ska), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Bánh xe ánh sáng của kho rộng lớn và tài biện luận không chướng ngại, soi khắp'. Khi đọc chữ Dã Sa (ysa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Tuyên nói cảnh giới của mọi Phật pháp'. Khi đọc chữ Thất Giả (śca), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Sấm pháp gầm vang khắp mọi cõi chúng sinh'. Khi đọc chữ Sá (ṭa), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Dùng pháp vô ngã (không có cái tôi cố định) mở hiểu cho chúng sinh'. Khi đọc chữ Đà (ḍha), vào cửa Bát-nhã ba-la-mật tên là 'Kho sai biệt của mọi bánh xe pháp'. Này thiện nam tử! Khi ta đọc các tự mẫu như thế, lấy bốn mươi hai cửa Bát-nhã ba-la-mật này làm đầu, ta vào được vô số cửa Bát-nhã ba-la-mật.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Thiện Tri Chúng Nghệ của Bồ-tát này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát, đối với mọi pháp khéo léo của thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), đều dùng trí tuệ thông suốt mà đạt đến chỗ trọn vẹn; nghề lạ của các phương xa đều gom biết hết không sót; về chữ viết, tính toán thì hiểu biết sâu sắc; về y thuật, phép chú thì khéo chữa các bệnh. Có những chúng sinh bị quỷ mị nhập vào, bị kẻ oán ghét trù ẻo, bị sao xấu gây biến quái, bị xác chết đuổi theo, bị điên, động kinh, gầy ốm, cùng đủ thứ bệnh tật, các vị đều cứu chữa được, khiến họ khỏi hẳn. Các vị lại khéo phân biệt mọi kho báu như vàng, ngọc, châu, vỏ ốc quý, san hô, lưu ly, ma-ni, xa cừ (một loại vỏ sò quý), kê-tát-la (một loại ngọc quý) (?), biết nơi sinh ra, phẩm loại khác nhau và giá trị nhiều ít của chúng. Làng xóm, đồn trại, quê quán, thị trấn, đô thành lớn nhỏ, cung điện, vườn tược, hang núi, suối nguồn, đầm lầy, phàm là những nơi con người sinh sống, Bồ-tát đều tùy nơi mà che chở giữ gìn. Các vị lại khéo quan sát thiên văn, địa lý, tướng mạo con người tốt xấu, tiếng chim thú, mây ráng thời tiết, mùa màng được mất, đất nước yên nguy; mọi nghề nghiệp kỹ năng của thế gian như thế, các vị đều thông thạo, nắm đến tận gốc nguồn. Các vị lại phân biệt được các pháp xuất thế gian, gọi đúng tên, phân rõ nghĩa, quán sát thể và tướng, thuận theo mà tu hành, dùng trí đi vào trong đó, không nghi ngờ, không chướng ngại, không u mê, không đần độn, không lo buồn, không chìm đắm, không gì không tự mình chứng biết. Thì ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở nước Ma Kiệt Đề này (một vương quốc lớn ở miền trung Ấn Độ thời xưa) có một vùng làng xóm, trong đó có một thành tên là Bà Đát Na. Ở đó có một vị ưu-bà-di (nữ Phật tử tu tại gia, giữ giới) tên là Hiền Thắng. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử cúi đầu mặt lễ kính chân Tri Nghệ, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Cậu hướng về thành trong vùng làng xóm ấy, đến chỗ Hiền Thắng, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Hiền Thắng đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Y Xứ Đạo Tràng (đạo tràng không có chỗ nương); tự mình đã hiểu ra, ta lại nói cho người khác. Ta lại được tam-muội Vô Tận. Không phải pháp tam-muội ấy có tận hay không tận, mà vì nó làm sinh ra con mắt mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra lỗ tai mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra mũi mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra lưỡi mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra thân mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra ý mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra những làn sóng công đức mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra ánh sáng trí tuệ mang tính nhất thiết trí không cùng tận; lại làm sinh ra thần thông mau chóng mang tính nhất thiết trí không cùng tận.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Y Xứ Đạo Tràng này thôi. Còn như mọi công đức và hạnh nguyện không bám chấp của các Bồ-tát ma-ha-tát, thì ta làm sao biết hết, nói hết được?

 "Này thiện nam tử! Ở phương nam có một thành tên là Ốc Điền (ruộng màu mỡ); ở đó có một vị trưởng giả (người giàu có, có đức, đứng đầu trong dân chúng) tên là Kiên Cố Giải Thoát. Con có thể đến hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Bấy giờ, Thiện Tài lễ chân Hiền Thắng, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.

 Đến thành ấy, cậu đến chỗ trưởng giả, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Trưởng giả đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Trước Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm (sự trang nghiêm trong sạch của niệm không bám chấp). Từ khi được môn giải thoát này đến nay, ta siêng năng cầu chánh pháp ở chỗ chư Phật mười phương không hề ngừng nghỉ.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Trước Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát được tiếng sư tử hống lớn không chút sợ hãi, an trụ trong khối phúc đức và trí tuệ rộng lớn, thì ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ngay trong thành này có một vị trưởng giả tên là Diệu Nguyệt; nhà của trưởng giả ấy luôn có ánh sáng. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử lễ chân Kiên Cố, đi vòng quanh vô số vòng, rồi từ biệt ra đi.

 Cậu đến chỗ Diệu Nguyệt, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Diệu Nguyệt đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Tịnh Trí Quang Minh (ánh sáng của trí tuệ trong sạch).

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Trí Quang này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát chứng được vô số pháp môn giải thoát, thì ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở phương nam này có một thành tên là Xuất Sinh; ở đó có một vị trưởng giả tên là Vô Thắng Quân. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Lúc ấy, Thiện Tài lễ chân Diệu Nguyệt, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Cậu dần dần hướng về thành ấy, đến chỗ trưởng giả, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Trưởng giả đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Tận Tướng (tướng không cùng tận). Nhờ chứng được môn giải thoát này của Bồ-tát, ta thấy vô số Phật và được kho tàng không cùng tận.

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Tận Tướng này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát được trí tuệ không giới hạn và tài biện luận không chướng ngại, thì ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh nguyện ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở phía nam thành này có một làng tên là Pháp; trong làng ấy có một vị bà-la-môn (người thuộc giai cấp tư tế, giữ việc tế lễ trong xã hội Ấn Độ) tên là Tối Tịch Tĩnh. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử lễ chân Vô Thắng Quân, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Cậu dần dần đi về phương nam, đến làng ấy, gặp Tối Tịch Tĩnh, lễ chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính, đứng sang một bên, thưa: "Bạch Thánh giả! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Tu đạo Bồ-tát thế nào? Con nghe nói Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo, xin hãy nói cho con biết!"

 Vị bà-la-môn đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta được một môn giải thoát của Bồ-tát tên là Thành Nguyện Ngữ (lời nói chân thật đúng với nguyện). Nhờ lời nói ấy, các Bồ-tát quá khứ, hiện tại, vị lai cho đến khi đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đều không thoái lui: không đã thoái lui, không đang thoái lui, không sẽ thoái lui.

 "Này thiện nam tử! Vì ta an trụ trong lời nói chân thật đúng với nguyện, nên làm việc gì theo ý mình cũng đều được trọn vẹn. Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát lời nói chân thật này thôi. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát, việc làm và cách sống không trái với lời nói chân thật đúng với nguyện, nói ra là chân thật, chưa từng hư dối, vô lượng công đức nhờ đó mà sinh ra; thì ta làm sao biết được, nói được?

 "Này thiện nam tử! Ở phương nam này có một thành tên là Diệu Ý Hoa Môn; ở đó có một cậu bé tên là Đức Sinh, lại có một cô bé tên là Hữu Đức. Con hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"

 Khi ấy, Thiện Tài đồng tử vì tôn trọng giáo pháp, lễ chân vị bà-la-môn, đi vòng quanh vô số vòng, lưu luyến ngưỡng mộ rồi ra đi.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa, ví công hạnh của Phật như những bông hoa trang hoàng thế giới), quyển thứ bảy mươi sáu.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi bảy.

 Tam tạng (danh hiệu vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật Xoa Nan Đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video