Thiên 89 — Phẩm 39: Vào pháp giới (phần 16)

 Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn bộ cảnh giới của mọi sự vật, hiện tượng và chân lý), thứ ba mươi chín, phần mười sáu.

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài (cậu bé Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm học với các bậc thầy để cầu đạo Bồ-tát; Bồ-tát là người tu hành phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) đi về phía thành Ca-tỳ-la (quê hương của Phật Thích-ca). Cậu suy ngẫm và tu tập pháp giải thoát "thọ sinh" mà mình vừa được học, khiến pháp ấy tăng trưởng rộng lớn, luôn ghi nhớ không rời. (Giải thoát là cảnh giới tự tại, thoát khỏi mọi ràng buộc; ở đây là tên một pháp môn chứng ngộ về việc Bồ-tát thị hiện sinh ra ở các cõi.)

 Cậu dần dần đi đến giảng đường Bồ-tát Tập Hội Phổ Hiện Pháp Giới Quang Minh (giảng đường "nơi các Bồ-tát tụ hội, ánh sáng hiện khắp pháp giới"). Ở đó có một vị thần tên là Vô Ưu Đức, cùng một vạn vị thần cai quản cung điện, ra đón Thiện Tài và nói thế này:

 "Chào mừng bậc trượng phu! Ngài có trí tuệ lớn, có lòng dũng mãnh lớn, có thể tu pháp giải thoát tự tại không thể nghĩ bàn của Bồ-tát. Lòng ngài luôn không bỏ những thệ nguyện rộng lớn, khéo quán xét cảnh giới của các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng). Ngài an trú trong thành pháp (giáo pháp được ví như thành trì che chở), đi vào vô lượng cửa phương tiện (phương tiện: những cách khéo léo để giáo hóa, dẫn dắt chúng sinh), thành tựu biển công đức của Như Lai (công đức: những phẩm chất tốt lành và phúc lành có được nhờ tu tập; Như Lai: một danh hiệu của Phật). Ngài được tài biện luận tuyệt diệu, khéo điều phục chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức), được thân trí tuệ của bậc thánh, luôn thuận theo mà tu hành, biết rõ sự khác nhau trong tâm ý và hành vi của các chúng sinh, khiến họ vui mừng hướng về Phật đạo (con đường thành Phật).

 "Tôi thấy ngài tu các hạnh tốt đẹp mà lòng không lơi lỏng dù chỉ chốc lát, cử chỉ đi đứng đều trong sạch. Chẳng bao lâu ngài sẽ được ba nghiệp (hành động của thân, lời nói và ý nghĩ) trang nghiêm trong sạch, cao nhất của chư Như Lai. Ngài sẽ dùng các tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật) trang nghiêm thân mình, dùng trí của mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) làm cho tâm sáng ngời, rồi đi khắp các thế gian.
 Tôi thấy ngài dũng mãnh tinh tấn (siêng năng gắng sức tu tập) không ai sánh bằng. Chẳng bao lâu ngài sẽ được thấy khắp hết thảy chư Phật trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) và nghe nhận pháp của các ngài. Chẳng bao lâu ngài sẽ được niềm vui của thiền định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú), của giải thoát và các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất vào một đối tượng) của hết thảy Bồ-tát. Chẳng bao lâu ngài sẽ vào được sự giải thoát rất sâu xa của chư Phật Như Lai.
 Vì sao vậy? Vì ngài gặp được thiện tri thức (bậc thầy hay bạn lành dẫn dắt mình trên đường tu), gần gũi và cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) các vị ấy, nghe nhận lời dạy, ghi nhớ mà tu hành. Ngài không biếng nhác, không thoái lui, không buồn rầu, không hối tiếc, không có chướng ngại; ma và bè lũ của ma (những thế lực phá hoại việc tu hành) không thể làm khó ngài. Vì thế chẳng bao lâu ngài sẽ thành tựu quả vô thượng (quả vị cao nhất, tức thành Phật)."

 Đồng tử Thiện Tài nói:

 "Thưa bậc Thánh! Những điều ngài vừa nói, mong rằng tôi đều đạt được. Thưa bậc Thánh! Tôi mong cho hết thảy chúng sinh dứt mọi nóng bức khổ não, lìa mọi nghiệp ác (việc làm xấu ác để lại hậu quả), có được mọi điều an vui, tu các hạnh trong sạch.
 Thưa bậc Thánh! Hết thảy chúng sinh khởi lên các phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, mê muội, làm khổ thân tâm), tạo các nghiệp ác, rơi vào các đường ác (những cõi xấu khi tái sinh như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), cả thân lẫn tâm luôn chịu đau đớn khổ sở; Bồ-tát thấy vậy thì trong lòng buồn rầu lo lắng. Thưa bậc Thánh! Ví như có người chỉ có một đứa con, thương yêu hết mực, bỗng thấy con bị người ta chặt cắt tay chân, lòng đau đớn thấu xương không thể yên. Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) cũng như vậy: thấy các chúng sinh vì phiền não và nghiệp mà rơi vào ba đường ác, chịu đủ thứ khổ, thì lòng vô cùng lo buồn. Nếu thấy chúng sinh làm ba loại nghiệp lành của thân, lời nói và ý nghĩ, được sinh vào cõi trời, cõi người, hưởng an vui cả thân lẫn tâm, thì lúc ấy Bồ-tát rất vui mừng.
 Vì sao vậy? Vì Bồ-tát cầu Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết mọi điều, tức trí tuệ của Phật) không phải vì bản thân mình. Bồ-tát không tham các thú vui dục lạc trong vòng sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết đi rồi sinh lại không dứt). Bồ-tát không bị lôi cuốn bởi sức mạnh của tưởng điên đảo, kiến điên đảo, tâm điên đảo (nhận thức sai, thấy biết sai, tâm ý sai lệch với sự thật), của các kết (phiền não trói buộc), tùy miên (phiền não tiềm ẩn như đang ngủ ngầm trong tâm), ái và kiến (lòng tham ái và những quan điểm sai lầm). Bồ-tát không khởi lên những ý tưởng ham thích như chúng sinh, cũng không đắm vào niềm vui thiền định. Bồ-tát ở lại trong sinh tử không phải vì bị chướng ngại, vì mệt mỏi chán nản hay vì thoái lui. Chỉ vì thấy chúng sinh trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong luân hồi) chịu đủ vô lượng thứ khổ, nên Bồ-tát khởi tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài), dùng sức đại nguyện mà thu nhận che chở tất cả.
 Do sức của lòng bi và nguyện, Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát: để dứt phiền não của hết thảy chúng sinh, để cầu trí tuệ Nhất thiết trí của Như Lai, để cúng dường hết thảy chư Phật Như Lai, để làm trang nghiêm trong sạch hết thảy cõi nước rộng lớn, để làm trong sạch ý muốn ưa thích của hết thảy chúng sinh cùng mọi hành vi thân tâm của họ. Vì vậy Bồ-tát ở trong sinh tử mà không hề mệt mỏi chán nản.

 "Thưa bậc Thánh! Bồ-tát Ma-ha-tát đối với các chúng sinh: làm vật trang nghiêm cho họ, để họ được sinh vào cõi người, cõi trời hưởng giàu sang an vui; làm cha mẹ của họ, để vun đắp tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) cho họ; làm người nuôi nấng, để họ thành tựu đạo Bồ-tát; làm người bảo vệ, để họ xa lìa ba đường ác; làm người lái thuyền, để họ vượt qua biển sinh tử; làm chỗ nương tựa, để họ thoát khỏi nỗi sợ ma và phiền não; làm nơi rốt ráo, để họ mãi mãi được niềm vui mát mẻ (niềm an lạc khi đã dứt hết phiền não nóng bức); làm bến đò, để họ vào được biển của hết thảy chư Phật; làm người dẫn đường, để họ đến được hòn đảo chứa báu vật là mọi pháp.
 Bồ-tát làm hoa đẹp, để làm nở ra tâm công đức của chư Phật; làm đồ trang sức, vì luôn tỏa ánh sáng của phúc đức và trí tuệ; làm điều đáng ưa thích, vì mọi việc làm đều đoan chính tốt đẹp; làm bậc đáng tôn kính, vì xa lìa hết mọi nghiệp ác; làm bậc Phổ Hiền (bậc hiền thiện trọn khắp mọi mặt), vì có đủ thân đoan nghiêm về mọi mặt; làm ánh sáng lớn, vì luôn tỏa ánh sáng trong sạch của trí tuệ; làm đám mây lớn, vì luôn tuôn mưa hết thảy pháp cam lồ (giáo pháp được ví như nước ngọt của cõi trời, giúp chúng sinh hết khổ). Thưa bậc Thánh! Khi Bồ-tát tu các hạnh như vậy, hết thảy chúng sinh đều sinh lòng yêu mến và được trọn đủ niềm vui của pháp."

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài sắp bước lên pháp đường (giảng đường thuyết pháp). Thần Vô Ưu Đức cùng các vị thần đem những tràng hoa, hương xoa, hương bột tuyệt hảo hơn cả cõi trời, cùng đủ loại đồ trang sức bằng báu, rải lên Thiện Tài, rồi nói bài kệ (bài thơ tụng) rằng:

 "Nay ngài ra đời, làm ngọn đèn sáng lớn cho thế gian,

 vì khắp mọi chúng sinh, siêng cầu giác ngộ cao nhất.

 Trải vô lượng nghìn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), mới khó khăn gặp được ngài;

 nay mặt trời công đức mọc lên, xóa tan mọi tối tăm của đời.

 Ngài thấy các chúng sinh, bị mê lầm điên đảo che lấp,

 nên khởi lòng đại bi, cầu chứng đạo không cần thầy (đạo giác ngộ tự mình chứng biết, tức Phật đạo).

 Ngài dùng tâm trong sạch, tìm cầu sự giác ngộ của Phật,

 phụng sự thiện tri thức, chẳng tiếc thân mạng mình.

 Ngài đối với các thế gian, không nương dựa, không bám víu,

 tâm ngài khắp nơi không ngăn ngại, trong sạch như hư không.

 Ngài tu hạnh Bồ-đề, công đức đều tròn đầy,

 tỏa ánh sáng trí tuệ lớn, chiếu khắp mọi cõi đời.

 Ngài không rời thế gian, cũng không đắm vào đời,

 đi trong đời không chướng ngại, như gió dạo giữa hư không.

 Ví như khi tai họa lửa (đám lửa lớn thiêu hủy thế giới vào cuối kiếp) bùng lên, không gì dập tắt được;

 ngài tu hạnh Bồ-đề, ngọn lửa tinh tấn cũng như thế.

 Dũng mãnh, tinh tấn lớn lao, vững chắc không lay chuyển,

 như sư tử có trí tuệ kim cương (cứng chắc, phá được mọi thứ), đi khắp nơi không sợ hãi.

 Trong khắp pháp giới, tất cả các biển cõi (vô số cõi nước nhiều như biển),

 ngài đều có thể đi đến, gần gũi thiện tri thức."

 Bấy giờ, thần Vô Ưu Đức nói bài kệ xong, vì yêu mến pháp nên đi theo Thiện Tài, luôn không rời.

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài vào giảng đường Phổ Hiện Pháp Giới Quang Minh, tìm khắp nơi người con gái dòng họ Thích ấy, thấy nàng ở trong giảng đường, ngồi trên tòa sư tử hoa sen báu (tòa ngồi cao quý dành cho bậc đáng tôn kính), có tám vạn bốn nghìn thể nữ (cung nữ) vây quanh.
 Các thể nữ ấy, ai nấy đều sinh ra từ dòng dõi vua chúa. Trong quá khứ họ đều đã tu hạnh Bồ-tát, cùng gieo căn lành (gốc rễ của điều thiện, về sau sẽ nảy sinh quả tốt), dùng bố thí (cho đi) và ái ngữ (lời nói dịu dàng thân ái) để thu phục khắp chúng sinh. Họ đã có thể thấy rõ cảnh giới của Nhất thiết trí, đã cùng nhau tu tập hạnh Bồ-đề của Phật; luôn an trú trong chánh định (sự định tâm chân chính), thường sống trong lòng đại bi, che chở khắp chúng sinh như con một của mình. Họ có đủ lòng từ, quyến thuộc (người thân, người theo hầu) đều trong sạch. Trong quá khứ họ đã thành tựu phương tiện khéo léo không thể nghĩ bàn của Bồ-tát; đều đã đạt bất thoái chuyển (không bao giờ thoái lui) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật); có đủ các ba-la-mật của Bồ-tát (những pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).
 Họ lìa mọi sự chấp giữ bám víu, không ưa thích sinh tử. Tuy đi trong các cõi hữu mà tâm luôn trong sạch, luôn siêng năng quán xét con đường đến Nhất thiết trí. Họ lìa lưới chướng ngại che lấp, vượt khỏi mọi chỗ bám víu, từ pháp thân (thân chân lý, bản thể chân thật của Phật và Bồ-tát) mà thị hiện các thân hóa hiện. Họ làm sinh ra hạnh Phổ Hiền (những hạnh nguyện rộng lớn như của Bồ-tát Phổ Hiền), tăng trưởng sức mạnh của Bồ-tát; mặt trời trí và ngọn đèn tuệ của họ đều đã tròn đầy.

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài đến chỗ cô gái họ Thích là Cù-ba (vợ của thái tử Tất-đạt-đa — tức Phật Thích-ca — trước khi ngài xuất gia), cúi đầu lạy dưới chân nàng, chắp tay đứng và nói thế này:
 "Thưa bậc Thánh! Tôi đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết: Bồ-tát làm thế nào ở trong sinh tử mà không bị những lỗi lầm tai hại của sinh tử làm ô nhiễm? Làm thế nào hiểu rõ tự tính của các pháp mà không dừng lại ở địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy rồi tu để tự giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự giác ngộ một mình không cần thầy, cũng không giáo hóa người khác)? Làm thế nào có đủ Phật pháp mà vẫn tu hạnh Bồ-tát? Ở nơi các địa vị Bồ-tát (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát) mà vào được cảnh giới của Phật? Vượt ra khỏi thế gian mà vẫn sinh ra trong đời? Thành tựu pháp thân mà thị hiện vô số sắc thân (thân có hình tướng)? Chứng pháp vô tướng (chân lý vốn không có hình tướng) mà vì chúng sinh thị hiện các tướng? Biết rằng pháp vốn không thể nói mà vẫn rộng vì chúng sinh giảng nói các pháp? Biết chúng sinh vốn là không (không có thực thể riêng tồn tại) mà luôn không bỏ việc giáo hóa chúng sinh? Tuy biết chư Phật không sinh không diệt mà vẫn siêng năng cúng dường, không hề thoái lui? Tuy biết các pháp không có nghiệp, không có quả báo mà vẫn tu các hạnh lành, không bao giờ ngừng nghỉ?"

 Khi ấy, cô Cù-ba bảo Thiện Tài:

 "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử (người con trai lành — cách gọi người tu)! Nay ông có thể hỏi về pháp tu hành như thế của Bồ-tát Ma-ha-tát; chỉ người tu tập các hạnh nguyện Phổ Hiền mới hỏi được như vậy. Hãy lắng nghe, lắng nghe! Hãy khéo suy nghĩ! Ta sẽ nương sức thần của Phật mà nói cho ông.

 "Này thiện nam tử! Nếu các Bồ-tát thành tựu mười pháp thì có thể làm tròn đầy hạnh Bồ-tát Nhân-đà-la Võng Phổ Trí Quang Minh (hạnh "ánh sáng trí tuệ khắp nơi như lưới Nhân-đà-la"; lưới Nhân-đà-la là tấm lưới báu của trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có một viên ngọc, các viên ngọc phản chiếu lẫn nhau trùng trùng vô tận). Mười pháp ấy là gì? Đó là: vì nương tựa thiện tri thức; vì được thắng giải (sự tin hiểu vững chắc, quyết định) rộng lớn; vì được chí nguyện ưa thích trong sạch; vì gom góp hết thảy phúc đức và trí tuệ; vì nghe pháp nơi chư Phật; vì lòng luôn không rời chư Phật ba đời; vì đồng hạnh với hết thảy Bồ-tát; vì được hết thảy Như Lai hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ đến); vì lòng đại bi và những nguyện tốt đẹp đều trong sạch; vì có thể dùng sức trí tuệ dứt khắp mọi sinh tử. Đó là mười pháp. Nếu các Bồ-tát thành tựu pháp này thì có thể làm tròn đầy hạnh Bồ-tát Nhân-đà-la Võng Phổ Trí Quang Minh.

 "Này Phật tử (con Phật — cách gọi người theo Phật)! Nếu Bồ-tát gần gũi thiện tri thức thì có thể tinh tấn không thoái lui, tu tập và làm sinh ra Phật pháp vô tận. Này Phật tử! Bồ-tát dùng mười pháp để phụng sự thiện tri thức. Mười pháp ấy là gì? Đó là: không tiếc thân mạng mình; lòng không tham cầu những vật vui sướng ở đời; biết tính chất của mọi pháp đều bình đẳng; mãi không thoái lui, không bỏ chí nguyện cầu Nhất thiết trí; quán xét thật tướng (bản chất chân thật) của hết thảy pháp giới; lòng luôn xa lìa mọi biển cõi hữu; biết pháp như hư không, tâm không chỗ nương dựa; thành tựu mọi đại nguyện của Bồ-tát; luôn có thể thị hiện hết thảy biển cõi; tu tập trong sạch bánh xe trí tuệ không chướng ngại của Bồ-tát. Này Phật tử! Nên dùng những pháp này mà phụng sự hết thảy các thiện tri thức, không làm trái nghịch."

 Bấy giờ, cô Thích-ca Cù-ba muốn nói rõ lại nghĩa ấy, nương sức thần của Phật, quán sát mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới), rồi nói bài kệ rằng:

 "Bồ-tát vì làm lợi cho muôn loài, giữ chánh niệm (tâm tỉnh giác đúng đắn) mà thân cận phụng sự thiện tri thức,

 kính họ như Phật, lòng không lơi lỏng — hạnh này ở đời gọi là hạnh lưới Đế Thích (tức lưới Nhân-đà-la, các viên ngọc phản chiếu lẫn nhau vô tận).

 Thắng giải rộng lớn như hư không, hết thảy ba đời đều vào trong ấy,

 cõi nước, chúng sinh, chư Phật cũng đều như vậy — đây là hạnh Phổ Trí Quang Minh (ánh sáng trí tuệ khắp nơi).

 Chí nguyện như hư không, không có bờ bến, dứt hẳn phiền não, lìa mọi nhơ bẩn,

 ở nơi hết thảy chư Phật tu công đức — hạnh này ở đời gọi là hạnh mây thân (thân hiện ra khắp nơi như mây).

 Bồ-tát tu tập Nhất thiết trí, biển công đức không thể nghĩ bàn,

 làm trong sạch thân phúc đức và trí tuệ — hạnh này ở đời gọi là hạnh không nhiễm.

 Ở nơi hết thảy chư Phật Như Lai, nghe nhận pháp không biết chán,

 làm sinh ra ngọn đèn trí tuệ về thật tướng — hạnh này ở đời gọi là hạnh chiếu khắp.

 Chư Phật mười phương nhiều vô lượng, trong một niệm (khoảnh khắc ý nghĩ cực ngắn) đều vào được hết,

 lòng luôn không rời các Như Lai — đây là hạnh đại nguyện hướng về Bồ-đề.

 Có thể vào đại hội chúng của chư Phật, vào biển tam-muội của hết thảy Bồ-tát,

 biển nguyện và biển phương tiện — hạnh này ở đời gọi là hạnh lưới Đế Thích.

 Được hết thảy chư Phật gia trì (dùng sức thần che chở, tiếp thêm sức), suốt vô biên kiếp cho đến tận cùng thời vị lai,

 khắp nơi tu hành đạo Phổ Hiền — đây là hạnh phân thân (chia thân hiện ra nhiều nơi) của Bồ-tát.

 Thấy các chúng sinh chịu khổ lớn, khởi lòng đại từ đại bi mà hiện ra nơi thế gian,

 giảng pháp như ánh sáng xua tan tăm tối — đây là hạnh mặt trời trí tuệ của Bồ-tát.

 Thấy các chúng sinh ở trong các nẻo luân hồi, vì họ mà gom vô biên bánh xe pháp mầu (giáo pháp của Phật, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não),

 khiến họ dứt hẳn dòng sinh tử — đây là tu hành hạnh Phổ Hiền.

 Bồ-tát tu hành phương tiện này, tùy theo tâm chúng sinh mà hiện thân,

 khắp trong mọi nẻo luân hồi, giáo hóa và cứu độ vô lượng loài có tâm thức.

 Dùng sức phương tiện của lòng đại từ đại bi, hiện thân khắp thế gian,

 tùy theo sự hiểu biết và ưa muốn của họ mà nói pháp, khiến tất cả hướng về đạo Bồ-đề."

 Khi ấy, cô Thích-ca Cù-ba nói kệ xong, bảo đồng tử Thiện Tài: "Này thiện nam tử! Ta đã thành tựu pháp môn giải thoát Quán Sát Hết Thảy Biển Tam-muội Của Bồ-tát."

 Thiện Tài hỏi: "Thưa bậc Đại Thánh! Cảnh giới của pháp môn giải thoát này như thế nào?"

 Cù-ba đáp:

 "Này thiện nam tử! Ta vào giải thoát này, biết được trong số kiếp nhiều như số hạt bụi nhỏ của cõi Phật thế giới Ta-bà này (thế giới Ta-bà: thế giới chúng ta đang sống, do Phật Thích-ca giáo hóa; cõi Phật: thế giới do một đức Phật giáo hóa), tất cả chúng sinh trong các nẻo luân hồi: chết ở đây sinh ở kia, làm lành làm ác, chịu các quả báo; người cầu thoát ly, người không cầu thoát ly; người thuộc nhóm chánh định, nhóm tà định và nhóm bất định (chánh định: chắc chắn sẽ đi đến giác ngộ; tà định: chắc chắn đi vào đường sai; bất định: chưa nhất định, gặp duyên lành thì lên, gặp duyên xấu thì xuống); căn lành còn phiền não, căn lành không còn phiền não; căn lành đầy đủ, căn lành chưa đầy đủ; căn lành bị căn bất thiện chi phối, căn bất thiện bị căn lành chi phối. Những pháp lành và chẳng lành tích tụ như thế, ta đều biết, đều thấy.
 Lại nữa, danh hiệu và thứ tự của tất cả chư Phật trong các kiếp ấy, ta đều biết rõ. Các đức Phật Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) ấy từ lúc mới phát tâm, cho đến dùng phương tiện cầu Nhất thiết trí, phát sinh mọi biển đại nguyện, cúng dường chư Phật, tu hạnh Bồ-tát, thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức thành Phật), chuyển bánh xe pháp mầu (thuyết giảng giáo pháp), hiện thần thông lớn, giáo hóa cứu độ chúng sinh — ta đều biết rõ.
 Ta cũng biết sự khác nhau trong các hội chúng của các đức Phật ấy. Trong hội chúng có những chúng sinh nương theo Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn, tức con đường tu của hàng Thanh văn) mà được thoát ly; những căn lành mà hàng Thanh văn ấy đã tu tập trong quá khứ và đủ loại trí tuệ họ đạt được, ta đều biết rõ. Có những chúng sinh nương theo Độc giác thừa (con đường của hàng Độc giác, tức Bích-chi-phật) mà được thoát ly; căn lành, sự giác ngộ đạt được, sự giải thoát vắng lặng, thần thông biến hóa, việc làm cho chúng sinh thành thục, việc vào niết-bàn (sự chấm dứt hoàn toàn phiền não và vòng sinh tử) của các vị Độc giác ấy, ta đều biết rõ.
 Ta cũng biết các chúng Bồ-tát của các đức Phật ấy: các Bồ-tát ấy từ lúc mới phát tâm, tu tập căn lành, phát sinh vô lượng hạnh đại nguyện, thành tựu viên mãn các ba-la-mật và đạo Bồ-tát với đủ thứ trang nghiêm; dùng sức tự tại mà vào địa vị Bồ-tát, trú nơi địa vị Bồ-tát, quán sát địa vị Bồ-tát, làm trong sạch địa vị Bồ-tát; tướng trạng của các địa Bồ-tát, trí của các địa Bồ-tát, trí thu nhiếp của Bồ-tát, trí giáo hóa chúng sinh của Bồ-tát, trí kiến lập của Bồ-tát, cảnh giới hạnh rộng lớn của Bồ-tát, hạnh thần thông của Bồ-tát, biển tam-muội của Bồ-tát, phương tiện của Bồ-tát; biển tam-muội mà Bồ-tát vào trong từng niệm, ánh sáng Nhất thiết trí đã đạt, mây chớp sáng của Nhất thiết trí đã đạt, thật tướng nhẫn (sự an nhiên chấp nhận, chứng biết thật tướng của các pháp) đã đạt, Nhất thiết trí đã thông suốt, biển cõi đang trú, biển pháp đã vào, biển chúng sinh đã biết, phương tiện đang trú, thệ nguyện đã phát, thần thông đã hiện — ta đều biết rõ.

 "Này thiện nam tử! Thế giới Ta-bà này, cho đến tận cùng thời vị lai, tất cả các biển kiếp nối tiếp nhau không dứt, ta đều biết rõ. Như biết thế giới Ta-bà, ta cũng biết các thế giới nhiều như số hạt bụi trong thế giới Ta-bà; cũng biết hết thảy thế giới bên trong thế giới Ta-bà; cũng biết các thế giới trong từng hạt bụi của thế giới Ta-bà; cũng biết các thế giới nằm liền kề không gián đoạn ở mười phương bên ngoài thế giới Ta-bà; cũng biết các thế giới thuộc về thế giới chủng (một chuỗi, một nhóm lớn gồm nhiều thế giới) của thế giới Ta-bà; cũng biết các thế giới thuộc vô lượng thế giới chủng ở mười phương trong biển thế giới Hoa Tạng (biển thế giới "kho tàng hoa sen", tức toàn thể vũ trụ do Phật Tỳ-lô-giá-na làm chủ) của đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na (Phật Pháp thân, có ánh sáng chiếu khắp). Tức là: sự rộng lớn của thế giới, sự an lập của thế giới, vòng thế giới, khu vực của thế giới (?), sự sai khác của thế giới, sự xoay chuyển của thế giới, hoa sen của thế giới, núi Tu-di của thế giới (núi Tu-di: ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới), danh hiệu của thế giới. Toàn bộ thế giới trong biển thế giới này, nhờ sức bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ thuở ban đầu) của Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na, ta đều biết được, cũng nhớ được.

 "Ta cũng nhớ biển nhân duyên (những nguyên nhân và điều kiện) của Như Lai trong quá khứ. Tức là: tu tập phương tiện của các thừa (thừa: cỗ xe, ví cho các con đường tu tập); trong vô lượng kiếp trú nơi hạnh Bồ-tát, làm trong sạch cõi Phật, giáo hóa chúng sinh, phụng sự chư Phật, xây dựng nơi cư trú, nghe nhận và giảng nói pháp, đạt các tam-muội, được các sự tự tại; tu đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn) mà vào biển công đức của Phật, giữ giới và tu khổ hạnh, đầy đủ các hạnh nhẫn, dũng mãnh tinh tấn, thành tựu các thiền, trí tuệ trong sạch tròn đầy; ở khắp mọi nơi thị hiện sinh ra, hạnh nguyện Phổ Hiền đều trong sạch, vào khắp các cõi, làm trong sạch khắp các cõi Phật, vào khắp biển trí của hết thảy Như Lai, thu nhiếp khắp sự giác ngộ của chư Phật, được ánh sáng đại trí của Như Lai, chứng tính Nhất thiết trí của chư Phật, thành Đẳng Chánh Giác, chuyển bánh xe pháp mầu.
 Lại cả tất cả hội chúng ở đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp), cùng căn lành mà hết thảy chúng sinh trong hội chúng ấy đã gieo từ đời trước đến nay: từ lúc mới phát tâm, làm chúng sinh thành thục, tu hành phương tiện, từng niệm tăng trưởng, đạt được các tam-muội, thần thông, giải thoát. Hết thảy những điều như vậy, ta đều biết rõ. Vì sao vậy? Vì pháp giải thoát này của ta có thể biết rõ: tâm và hành của hết thảy chúng sinh, căn lành do hết thảy chúng sinh tu hành, sự nhiễm ô và trong sạch của hết thảy chúng sinh, đủ mọi sự khác biệt của hết thảy chúng sinh, mọi cửa tam-muội của hàng Thanh văn, tam-muội vắng lặng, thần thông và giải thoát của hết thảy Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, tức Độc giác), ánh sáng giải thoát của hết thảy Bồ-tát và hết thảy Như Lai."

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài thưa với Cù-ba: "Thưa bậc Thánh, ngài đạt được giải thoát này đã bao lâu rồi?"

 Cù-ba đáp:

 "Này thiện nam tử! Thuở xưa, cách đây số kiếp nhiều hơn số hạt bụi của cõi Phật, có một kiếp tên là Thắng Hạnh, thế giới tên là Vô Úy. Trong thế giới ấy có một bộ bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn ở bốn phía núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ) tên là An Ổn. Trong châu Diêm-phù-đề (châu lục phía nam, nơi loài người ở) của bốn châu thiên hạ ấy có một kinh thành tên là Cao Thắng Thụ, đứng đầu trong tám mươi kinh thành. Bấy giờ có vua tên là Tài Chủ; vua có sáu vạn thể nữ, năm trăm đại thần, năm trăm hoàng tử; các hoàng tử đều dũng mãnh khỏe mạnh, có thể hàng phục kẻ thù.
 Thái tử của vua tên là Uy Đức Chủ, đoan chính khác thường, ai cũng thích nhìn: lòng bàn chân bằng phẳng đầy đặn, có đủ tướng bánh xe nghìn căm; mu bàn chân nổi cao; giữa các ngón tay ngón chân đều có màng như lưới; gót chân đầy đặn ngay ngắn; tay chân mềm mại; bắp chân như bắp chân của nai chúa Y-ni-da (một loài nai có bắp chân thon tròn đẹp); bảy chỗ (hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy) đều đầy đặn; chỗ kín ẩn sâu không lộ; phần thân trên như sư tử chúa; hai vai bằng phẳng đầy đặn; hai cánh tay thẳng và dài; thân hình đoan trang ngay thẳng; cổ có ba ngấn; má như má sư tử; có đủ bốn mươi chiếc răng đều đặn khít khao; bốn răng nanh trắng sáng; lưỡi dài rộng, phát ra tiếng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, vang xa như tiếng trời Phạm thiên); mắt màu xanh biếc thẫm; lông mi như của trâu chúa; giữa hai lông mày có tướng lông trắng (sợi lông trắng xoắn, phát ánh sáng); trên đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nhô cao như búi tóc); da dẻ mịn màng mềm mại, màu như vàng ròng; lông trên thân đều xoáy ngược lên; tóc màu xanh của ngọc đế thanh (một loại ngọc màu xanh biếc); thân hình đầy đặn cân đối như cây ni-câu-đà (một loại cây đa có tán tròn đều).

 "Bấy giờ, thái tử vâng lệnh vua cha, cùng một vạn thể nữ đến vườn Hương Nha dạo chơi ngắm cảnh vui đùa. Lúc ấy thái tử đi xe báu đẹp, xe có đủ thứ trang trí lộng lẫy; trên xe đặt tòa sư tử lớn bằng ngọc ma-ni (một loại ngọc báu quý hiếm), thái tử ngồi trên đó. Năm trăm thể nữ mỗi người cầm dây báu kéo xe mà đi, lúc tiến lúc dừng đều có chừng mực, không chậm không nhanh. Trăm nghìn vạn người cầm lọng báu, trăm nghìn vạn người cầm cờ tràng báu (cờ hình ống trụ), trăm nghìn vạn người cầm phướn báu, trăm nghìn vạn người tấu nhạc, trăm nghìn vạn người đốt các thứ hương quý, trăm nghìn vạn người rải các thứ hoa đẹp, vây quanh trước sau mà hộ tống.
 Đường sá bằng phẳng ngay thẳng, không cao không thấp, các thứ báu và hoa nhiều màu rải trên mặt đường; cây báu xếp thành hàng, lưới báu giăng phủ khắp, đủ loại lầu gác trải dài ở giữa. Trong các lầu gác ấy, có nơi chất chứa đủ thứ châu báu, có nơi bày các đồ trang sức, có nơi bày sẵn các món ăn uống, có nơi treo đủ loại y phục, có nơi chuẩn bị các vật dụng để sinh sống, có nơi lại có những người nữ đoan chính cùng vô số đầy tớ hầu hạ; ai cần gì đều đem cho hết.

 "Khi ấy có một người đàn bà tên là Thiện Hiện, dẫn theo một thiếu nữ tên là Cụ Túc Diệu Đức. Nàng dung mạo đoan chính, sắc diện trang nghiêm trong trẻo, béo gầy vừa phải, cao thấp đúng mực, mắt và tóc màu xanh biếc thẫm, giọng nói như Phạm âm, giỏi các nghề khéo, tinh thông biện luận, cung kính siêng năng không biếng nhác, có lòng thương xót không làm hại ai, biết hổ thẹn với mình và với người, hiền hòa chất phác ngay thẳng, lìa sự ngu si, ít ham muốn, không nịnh hót dối trá. Nàng ngồi xe báu đẹp, có thể nữ vây quanh, cùng mẹ từ kinh thành đi ra, đi trước thái tử.
 Thấy thái tử nói năng ngâm vịnh, lòng nàng sinh yêu mến, thưa với mẹ: 'Lòng con mong được kính cẩn hầu hạ người này; nếu không được toại nguyện, con sẽ tự kết liễu đời mình.' Người mẹ bảo con gái: 'Đừng có ý nghĩ ấy. Vì sao? Việc này rất khó được. Người này có đủ các tướng của bậc Chuyển luân vương (vị vua thánh cai trị khắp thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường), sau này sẽ nối ngôi làm Chuyển luân vương, sẽ có ngọc nữ báu (người vợ quý, một trong bảy báu vật của Chuyển luân vương) xuất hiện, bay lên không trung tự tại. Mẹ con ta thấp hèn, không xứng làm đôi lứa với người. Chỗ ấy khó mà đạt được, đừng nghĩ như thế.'

 "Bên cạnh vườn Hương Nha có một đạo tràng tên là Pháp Vân Quang Minh. Khi ấy có đức Như Lai tên là Thắng Nhật Thân, đầy đủ mười danh hiệu (mười danh hiệu tôn quý của một đức Phật, như Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri...), xuất hiện ở đó đã được bảy ngày. Lúc ấy thiếu nữ kia chợp mắt một lát, mộng thấy đức Phật ấy. Tỉnh mộng rồi, có một vị trời trên không trung bảo nàng: 'Đức Như Lai Thắng Nhật Thân thành Đẳng Chánh Giác ở đạo tràng Pháp Vân Quang Minh đã được bảy ngày, các chúng Bồ-tát vây quanh trước sau. Trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn dũng mãnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần có sức mạnh, hay gây chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), trời Phạm thiên (vị trời ở cõi sắc giới) cho đến trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất của cõi sắc giới), các vị thần đất, thần gió, thần lửa, thần nước, thần sông, thần biển, thần núi, thần cây, thần vườn, thần thuốc, thần giữ thành..., vì muốn thấy Phật nên đều đến tụ hội.'

 "Khi ấy, thiếu nữ Diệu Đức vì đã mộng thấy Như Lai, vì đã nghe công đức của Phật, nên lòng an ổn, không sợ hãi, đứng trước thái tử nói bài kệ rằng:

 "'Thân tôi đoan chính bậc nhất, tiếng tăm vang khắp mười phương,

 trí tuệ không ai bằng, giỏi thông các nghề khéo.

 Vô số trăm nghìn người, thấy tôi đều đắm say;

 lòng tôi đối với họ, chẳng sinh chút yêu thích.

 Không giận cũng không oán, không ghét cũng không ưa,

 chỉ phát tâm rộng lớn, làm lợi cho chúng sinh.

 Nay tôi thấy thái tử, có đủ các tướng công đức,

 lòng tôi rất vui mừng, các giác quan đều hân hoan.

 Sắc thân như ngọc sáng, tóc đẹp xoắn về bên phải,

 trán rộng, mày cong thanh, lòng tôi nguyện hầu ngài.

 Tôi nhìn thân thái tử, giống như tượng vàng ròng,

 lại như núi báu lớn, tướng hảo tỏa ánh sáng.

 Mắt rộng màu xanh biếc, mặt như trăng, má như sư tử,

 nét mặt vui, giọng hay đẹp, xin rủ lòng thương nhận tôi!

 Tướng lưỡi rộng dài đẹp, như màu đồng đỏ;

 tiếng Phạm âm, tiếng như khẩn-na-la, ai nghe đều vui mừng.

 Miệng vuông không co rúm, răng trắng đều khít khao,

 khi nói và khi cười, ai thấy lòng đều vui.

 Thân trong sạch lìa nhơ, đủ ba mươi hai tướng (ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân),

 chắc chắn ở cõi này, sẽ lên ngôi Chuyển luân.'

 "Bấy giờ thái tử bảo cô gái: 'Nàng là con gái nhà ai? Ai đang che chở nàng? Nếu nàng đã thuộc về người khác thì ta không nên khởi lòng yêu đắm.'

 "Bấy giờ thái tử dùng kệ hỏi rằng:

 "'Thân nàng rất trong sạch, tướng công đức đầy đủ;

 nay ta hỏi nàng: nàng đang ở nơi ai?

 Ai là cha mẹ nàng? Nay nàng thuộc về ai?

 Nếu đã thuộc về người, thì người ấy đã nhận nàng.

 Nàng không trộm của người chăng? Nàng không có lòng hại chăng?

 Nàng không làm tà dâm chăng? Nàng sống theo lời dạy nào?

 Có không nói xấu người khác, không chia rẽ người thân của kẻ khác,

 không xâm phạm phần đất của người, không giận dữ với người chăng?

 Có không sinh tà kiến hiểm độc, không làm việc trái nghịch,

 không dùng sức nịnh bợ quanh co, bày mánh khóe dối gạt thế gian chăng?

 Có tôn trọng cha mẹ chăng? Có kính thiện tri thức chăng?

 Thấy những người nghèo khó, có sinh lòng cưu mang chăng?

 Nếu có thiện tri thức, chỉ dạy pháp cho nàng,

 nàng có sinh lòng vững chắc, tôn trọng đến cùng chăng?

 Có yêu mến Phật chăng? Có hiểu biết Bồ-tát chăng?

 Biển công đức của chúng tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành), nàng có cung kính được chăng?

 Nàng có biết pháp chăng? Có làm trong sạch chúng sinh được chăng?

 Nàng sống trong pháp, hay sống trong điều trái pháp?

 Thấy những người cô độc, có khởi lòng từ chăng?

 Thấy chúng sinh ở đường ác, có sinh lòng đại bi chăng?

 Thấy người được vinh hiển an vui, có sinh lòng vui mừng chăng?

 Người khác đến bức bách nàng, nàng có không giận dỗi chăng?

 Nàng có phát ý Bồ-đề, khai ngộ cho chúng sinh chăng?

 Tu hành vô biên kiếp, có thể không mỏi mệt chăng?'

 "Bấy giờ, mẹ cô gái vì thái tử nói kệ rằng:

 "'Thái tử xin lắng nghe, nay tôi kể về con gái này,

 lúc mới sinh và khi lớn lên, cùng hết thảy mọi nhân duyên.

 Đúng vào ngày thái tử mới sinh, nàng liền sinh ra từ hoa sen,

 mắt nàng trong và thon dài, tay chân đều đầy đủ.

 Tôi từng vào tháng mùa xuân, dạo chơi vườn sa-la (vườn cây sa-la, một loại cây gỗ quý),

 thấy khắp các loài cỏ thuốc, mọi thứ đều tươi tốt.

 Cây lạ nở hoa đẹp, trông như mây lành;

 chim hay hót hòa nhau, trong rừng cùng vui vẻ.

 Cùng đi dạo có tám trăm cô gái, đoan chính làm say lòng người,

 y phục đều lộng lẫy, ca hát đều tuyệt hay.

 Vườn ấy có ao tắm, tên là Liên Hoa Tràng;

 tôi ngồi trên bờ ao, các thể nữ vây quanh.

 Trong ao sen ấy, bỗng mọc lên đóa hoa nghìn cánh,

 cánh bằng báu, cuống bằng lưu ly (ngọc màu xanh biếc), đài bằng vàng Diêm-phù (thứ vàng quý nhất, ánh tía).

 Lúc ấy đêm vừa hết, ánh mặt trời mới ló,

 hoa sen vừa nở bung, tỏa ánh sáng lớn trong sạch.

 Ánh sáng ấy rực rỡ vô cùng, ví như mặt trời mới mọc,

 chiếu khắp châu Diêm-phù-đề, mọi người khen chưa từng có.

 Khi ấy thấy ngọc nữ này, sinh ra từ đóa sen kia,

 thân nàng rất trong sạch, các phần thân thể đều tròn đầy.

 Đây là báu vật của cõi người, sinh ra từ nghiệp lành trong sạch,

 nhân lành đời trước không mất mát, nay được quả báo này.

 Tóc xanh biếc, mắt như sen xanh, tiếng Phạm âm, ánh sáng màu vàng,

 tràng hoa và búi tóc bằng các thứ báu, trong sạch không chút nhơ bẩn.

 Tay chân đều đầy đủ, thân không thiếu khuyết gì,

 ví như tượng vàng ròng, đặt giữa đóa hoa báu.

 Lỗ chân lông tỏa hương chiên-đàn (gỗ đàn hương thơm quý), xông thơm khắp mọi nơi;

 miệng tỏa hương sen xanh, thường nói tiếng Phạm âm.

 Nơi cô gái này ở, thường có nhạc trời;

 kẻ thấp kém không đáng, sánh đôi cùng nàng như thế.

 Trên đời không có ai, xứng đáng làm chồng nàng,

 chỉ có ngài thân trang nghiêm bằng các tướng tốt, xin rủ lòng thu nhận!

 Không cao cũng không thấp, không thô cũng không mảnh,

 mọi mặt đều đoan nghiêm, xin rủ lòng thu nhận!

 Phép văn tự, toán số, các nghề khéo và kỹ nghệ,

 hết thảy đều thông thạo, xin rủ lòng thu nhận!

 Giỏi hiểu các binh pháp, khéo xử các vụ tranh tụng,

 điều phục được kẻ khó điều phục, xin rủ lòng thu nhận!

 Thân nàng rất trong sạch, ai thấy cũng không chán,

 lấy công đức tự trang nghiêm, ngài nên rủ lòng thu nhận!

 Những bệnh tật của chúng sinh, nàng khéo hiểu nguyên do phát sinh,

 tùy bệnh mà cho thuốc, đều chữa khỏi được hết.

 Các thứ tiếng nói ở Diêm-phù-đề, khác nhau vô lượng loại,

 cho đến cả âm nhạc, không gì không thông thạo.

 Những việc phụ nữ làm được, cô gái này biết hết,

 mà không có những thói xấu của phụ nữ, xin mau thu nhận!

 Không ghen cũng không keo kiệt, không tham cũng không giận,

 ngay thẳng, tính mềm mỏng, lìa mọi thói thô bạo xấu ác.

 Cung kính bậc trên, phụng sự không trái nghịch,

 thích tu các hạnh lành, nàng có thể thuận theo ngài.

 Nếu thấy người già bệnh, nghèo khó gặp hoạn nạn,

 không ai cứu, không nơi nương, nàng luôn sinh lòng thương xót lớn.

 Thường quán xét đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng), không cầu lợi vui cho mình,

 chỉ mong làm lợi chúng sinh, lấy điều đó trang nghiêm tâm.

 Đi, đứng, ngồi, nằm, hết thảy không buông lung;

 khi nói và khi im lặng, ai thấy cũng vui mừng.

 Tuy ở khắp mọi nơi, đều không có lòng đắm nhiễm;

 thấy người có công đức, thích nhìn mãi không chán.

 Tôn trọng thiện tri thức, ưa được gặp các vị ấy, xa lìa kẻ ác;

 lòng không nóng nảy xao động, nghĩ trước rồi mới làm.

 Được phúc và trí trang nghiêm, với ai cũng không oán hận,

 bậc nhất trong hàng phụ nữ, đáng được hầu hạ thái tử.'

 "Bấy giờ, thái tử vào vườn Hương Nha rồi, bảo Diệu Đức và Thiện Hiện: 'Này các thiện nữ! Ta hướng đến cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Trong vô lượng kiếp cho đến tận cùng thời vị lai, ta sẽ gom góp mọi pháp trợ đạo (những pháp hỗ trợ cho việc thành đạo) để đạt Nhất thiết trí, tu vô biên hạnh Bồ-tát, làm trong sạch mọi ba-la-mật, cúng dường hết thảy Như Lai, giữ gìn mọi giáo pháp của chư Phật, trang nghiêm trong sạch mọi cõi Phật. Ta sẽ làm cho dòng giống Như Lai không bị đứt đoạn, sẽ tùy theo căn tính của hết thảy chúng sinh mà làm cho tất cả thành thục, sẽ diệt khổ sinh tử của hết thảy chúng sinh mà đặt họ vào chốn an vui rốt ráo, sẽ làm trong sạch mắt trí tuệ của hết thảy chúng sinh, sẽ tu tập mọi hạnh mà Bồ-tát tu, sẽ an trú tâm bình đẳng của mọi Bồ-tát, sẽ thành tựu mọi địa vị mà Bồ-tát đi qua, sẽ làm cho hết thảy chúng sinh đều vui mừng.
 Ta sẽ bỏ hết mọi vật, cho đến tận cùng thời vị lai thực hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn), khiến hết thảy chúng sinh đều được đầy đủ y phục, đồ ăn uống, vợ thiếp, con trai con gái, đầu, mắt, tay, chân. Hết thảy những gì trong thân và ngoài thân như thế, ta đều sẽ đem bố thí, không chút tiếc nuối. Đến lúc ấy, có thể nàng sẽ gây trở ngại cho ta: khi ta bố thí của cải, lòng nàng tiếc rẻ; khi ta bố thí con trai con gái, lòng nàng đau khổ; khi ta cắt thân thể, lòng nàng buồn rầu; khi ta bỏ nàng đi xuất gia, lòng nàng hối hận oán trách.'

 "Bấy giờ, thái tử liền vì Diệu Đức nói kệ rằng:

 "'Vì thương xót chúng sinh, ta phát tâm Bồ-đề,

 sẽ trong vô lượng kiếp, tu tập Nhất thiết trí.

 Trong vô lượng đại kiếp, tu trong sạch các biển nguyện,

 vào các địa và đối trị chướng ngại, đều trải qua vô lượng kiếp.

 Ở nơi chư Phật ba đời, học sáu ba-la-mật,

 đầy đủ hạnh phương tiện, thành tựu đạo Bồ-đề.

 Những cõi nhơ uế mười phương, ta sẽ làm trang nghiêm trong sạch hết;

 mọi hoạn nạn ở đường ác, ta sẽ khiến chúng sinh thoát hẳn.

 Ta sẽ dùng phương tiện, rộng độ muôn loài,

 khiến họ diệt bóng tối ngu si, trú trên đường trí tuệ của Phật.

 Ta sẽ cúng dường mọi đức Phật, sẽ làm trong sạch mọi địa,

 khởi lòng đại từ bi, bỏ hết vật trong thân ngoài thân.

 Nàng thấy người đến xin, có khi sinh lòng keo tiếc;

 lòng ta luôn thích bố thí, nàng chớ làm trái ý ta.

 Nếu thấy ta bố thí đầu, xin chớ sinh lo buồn;

 nay ta nói trước với nàng, để lòng nàng vững chắc.

 Cho đến khi chặt tay chân, nàng chớ ghét kẻ xin;

 nay nàng nghe lời ta, nên suy nghĩ cho kỹ.

 Con trai con gái và những vật yêu quý, hết thảy ta đều bỏ;

 nếu nàng thuận theo lòng ta, ta sẽ thành toàn ý nàng.'

 "Bấy giờ, thiếu nữ thưa với thái tử: 'Xin kính vâng lời dạy.' Rồi liền nói kệ rằng:

 "'Trong biển vô lượng kiếp, lửa địa ngục thiêu thân;

 nếu ngài thương nhận tôi, tôi cam lòng chịu khổ ấy.

 Ở vô lượng nơi thọ sinh, thân nát như bụi nhỏ;

 nếu ngài thương nhận tôi, tôi cam lòng chịu khổ ấy.

 Vô lượng kiếp đội trên đầu, núi kim cương rộng lớn;

 nếu ngài thương nhận tôi, tôi cam lòng chịu khổ ấy.

 Trong biển sinh tử vô lượng, đem thịt thân tôi bố thí;

 khi ngài đạt địa vị Pháp vương (vua của các pháp, tức thành Phật), xin cho tôi cũng được như vậy!

 Nếu ngài thương nhận tôi, làm chủ của tôi,

 thì đời đời ở nơi bố thí, xin luôn đem tôi bố thí!

 Ngài vì thương khổ chúng sinh, mà phát tâm Bồ-đề;

 đã thu nhận chúng sinh, cũng nên thu nhận tôi.

 Tôi không cầu giàu sang, không tham vui năm dục (năm thứ ham muốn với sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm),

 chỉ vì cùng tu hành pháp, xin nhận ngài làm chủ!

 Mắt xanh biếc thon dài, nhìn đời với lòng từ bi,

 không khởi tâm đắm nhiễm, ắt thành đạo Bồ-tát.

 Nơi thái tử đi qua, đất mọc ra hoa báu,

 ắt sẽ làm Chuyển luân vương, xin hãy thương nhận tôi!

 Tôi từng mộng thấy đây, đạo tràng Bồ-đề với pháp mầu,

 Như Lai ngồi dưới cây, vô lượng đại chúng vây quanh.

 Tôi mộng thấy Như Lai ấy, thân như núi vàng ròng,

 lấy tay xoa đỉnh đầu tôi, tỉnh dậy lòng vui mừng.

 Có vị trời, quyến thuộc của tôi đời trước, tên là Hỷ Quang Minh;

 vị trời ấy nói cho tôi biết, Phật đã xuất hiện nơi đạo tràng.

 Tôi từng nghĩ thế này: mong được thấy thân thái tử.

 Vị trời đáp lời tôi: nay nàng sẽ được thấy.

 Chí nguyện xưa của tôi, nay đã thành tựu trọn vẹn;

 chỉ mong cùng nhau đến, cúng dường đức Như Lai ấy!'

 "Bấy giờ, thái tử nghe danh hiệu Như Lai Thắng Nhật Thân, sinh lòng rất vui mừng, mong được thấy đức Phật ấy, bèn đem năm trăm viên ngọc ma-ni rải lên cô gái, đội cho nàng mũ báu Diệu Tạng Quang Minh, khoác cho nàng áo báu bằng ngọc ma-ni Hỏa Diệm (ngọn lửa). Khi ấy lòng cô gái không dao động, cũng không lộ vẻ vui mừng; chỉ chắp tay cung kính, ngước nhìn thái tử, mắt không rời giây lát.

 "Mẹ nàng là Thiện Hiện nói kệ trước thái tử rằng:

 "'Cô gái này cực kỳ đoan chính, công đức trang nghiêm thân;

 xưa nguyện hầu thái tử, nay ý đã toại nguyện.

 Giữ giới và có trí tuệ, đầy đủ mọi công đức;

 trong khắp mọi cõi đời, hơn hết không ai sánh.

 Cô gái này sinh từ hoa sen, dòng dõi không có gì đáng chê,

 cùng thái tử đồng hạnh nghiệp, xa lìa mọi lỗi lầm.

 Thân nàng mềm mại, như lụa tơ cõi trời;

 tay nàng chạm xoa đến đâu, mọi bệnh khổ đều tiêu trừ.

 Lỗ chân lông tỏa hương thơm, ngát hương không gì sánh;

 chúng sinh nếu ngửi thấy, đều giữ được giới trong sạch.

 Sắc thân như vàng ròng, ngồi ngay ngắn trên đài hoa;

 chúng sinh nếu thấy nàng, lìa lòng tàn hại, đủ lòng từ.

 Giọng nói rất dịu dàng, nghe rồi ai cũng vui;

 chúng sinh nếu được nghe, đều lìa mọi nghiệp ác.

 Lòng trong không vết nhơ, xa lìa mọi nịnh bợ quanh co,

 nói đúng như lòng nghĩ, ai nghe cũng vui mừng.

 Hiền hòa, biết hổ thẹn, cung kính bậc tôn trưởng,

 không tham cũng không dối, thương xót mọi chúng sinh.

 Lòng cô gái này không cậy vào, sắc đẹp và quyến thuộc;

 chỉ dùng tâm trong sạch, cung kính hết thảy Phật.'

 "Bấy giờ, thái tử cùng thiếu nữ Diệu Đức, một vạn thể nữ và quyến thuộc ra khỏi vườn Hương Nha, đến đạo tràng Pháp Vân Quang Minh. Đến nơi, họ xuống xe, đi bộ đến chỗ Như Lai. Thấy thân tướng của Phật đoan nghiêm, vắng lặng, các giác quan điều hòa thuần phục, trong ngoài trong sạch, như ao rồng lớn không chút cặn đục, tất cả đều sinh lòng tin trong sạch, hớn hở vui mừng, cúi đầu lạy dưới chân Phật, đi nhiễu quanh vô số vòng (đi vòng quanh theo chiều bên phải để tỏ lòng tôn kính). Lúc ấy thái tử và thiếu nữ Diệu Đức mỗi người cầm năm trăm đóa sen báu đẹp rải cúng dường đức Phật ấy. Thái tử xây cho Phật năm trăm tinh xá (chùa, nơi ở của người tu), mỗi tinh xá đều làm bằng gỗ thơm, trang nghiêm bằng các thứ báu, có năm trăm viên ngọc ma-ni xen kẽ điểm tô.
 Khi ấy Phật vì họ giảng kinh (tu-đa-la: kinh điển) Phổ Nhãn Đăng Môn. Nghe kinh xong, thái tử ở trong mọi pháp đạt được biển tam-muội, tức là được: tam-muội Chiếu Khắp Biển Nguyện Của Hết Thảy Phật, tam-muội Chiếu Khắp Kho Tàng Ba Đời, tam-muội Thấy Ngay Đạo Tràng Của Hết Thảy Phật, tam-muội Chiếu Khắp Hết Thảy Chúng Sinh, tam-muội Đèn Trí Chiếu Khắp Hết Thảy Thế Gian, tam-muội Đèn Trí Chiếu Khắp Căn Tính Của Hết Thảy Chúng Sinh, tam-muội Mây Ánh Sáng Cứu Hộ Hết Thảy Chúng Sinh, tam-muội Đèn Sáng Lớn Chiếu Khắp Hết Thảy Chúng Sinh, tam-muội Diễn Nói Bánh Xe Pháp Của Hết Thảy Phật, tam-muội Đầy Đủ Hạnh Trong Sạch Phổ Hiền. Khi ấy thiếu nữ Diệu Đức được tam-muội tên là Nan Thắng Hải Tạng (kho biển khó ai thắng được), mãi mãi không thoái lui đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 "Khi ấy, thái tử cùng thiếu nữ Diệu Đức và quyến thuộc cúi đầu lạy chân Phật, đi nhiễu quanh vô số vòng, rồi từ biệt trở về cung. Thái tử đến chỗ vua cha, lạy quỳ xong, tâu vua: 'Đại vương nên biết, đức Như Lai Thắng Nhật Thân đã xuất hiện ở đời, thành Đẳng Chánh Giác ở đạo tràng Bồ-đề Pháp Vân Quang Minh trong nước này, đến nay chưa lâu.' Bấy giờ đại vương nói với thái tử: 'Ai đã nói cho con việc như thế? Là trời chăng? Là người chăng?' Thái tử tâu: 'Chính thiếu nữ Cụ Túc Diệu Đức này nói.'
 Vua nghe xong vui mừng vô hạn, ví như người nghèo được kho báu lớn chôn giấu, nghĩ thế này: 'Phật là báu vật cao quý nhất, khó mà gặp được; nếu được thấy Phật thì dứt hẳn mọi nỗi sợ đường ác. Phật như vua thầy thuốc, chữa được mọi bệnh phiền não, cứu được mọi khổ lớn sinh tử; Phật như người dẫn đường, đưa chúng sinh đến chỗ ở an ổn rốt ráo.' Nghĩ xong, vua họp các tiểu vương, quần thần, quyến thuộc cùng các hàng Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ sĩ), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế) và hết thảy đại chúng, rồi bỏ ngôi vua, trao cho thái tử. Làm lễ quán đảnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu khi lên ngôi vua) xong, vua cùng một vạn người đi đến chỗ Phật; đến nơi lạy chân Phật, đi nhiễu vô số vòng, rồi cùng quyến thuộc lui ra ngồi.

 "Bấy giờ, Như Lai quán sát vua và đại chúng, từ tướng lông trắng giữa hai mày phóng ra ánh sáng lớn tên là Nhất Thiết Thế Gian Tâm Đăng (đèn tâm của hết thảy thế gian), chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương, dừng trước mặt tất cả các vị chủ thế gian, thị hiện sức đại thần thông không thể nghĩ bàn của Như Lai, khiến cho tất cả những ai đáng được giáo hóa đều được tâm trong sạch. Bấy giờ Như Lai dùng sức thần tự tại không thể nghĩ bàn, hiện thân vượt lên trên hết thảy thế gian, dùng âm thanh tròn đầy vì khắp đại chúng nói pháp đà-la-ni (pháp tổng trì: năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi nghĩa lý không quên mất) tên là Nhất Thiết Pháp Nghĩa Ly Ám Đăng (đèn lìa tối tăm về nghĩa của mọi pháp), cùng với số đà-la-ni nhiều như bụi nhỏ của cõi Phật làm quyến thuộc (các pháp phụ đi kèm).
 Vua nghe xong, liền được ánh sáng đại trí. Trong hội chúng ấy, có số Bồ-tát nhiều như bụi nhỏ của châu Diêm-phù-đề cùng lúc chứng được đà-la-ni này; sáu mươi vạn na-do-tha (một số cực lớn) người dứt hết hữu lậu (những phiền não khiến tâm rỉ chảy, trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát; một vạn chúng sinh xa bụi lìa nhơ, được pháp nhãn thanh tịnh (mắt pháp trong sạch, thấy rõ chân lý — bước đầu chứng quả thánh); vô lượng chúng sinh phát tâm Bồ-đề. Khi ấy Phật lại dùng sức không thể nghĩ bàn hiện rộng các thần biến, khắp vô lượng thế giới mười phương diễn nói pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) để giáo hóa cứu độ chúng sinh.

 "Khi ấy, vua cha nghĩ thế này: 'Nếu ta ở nhà thì không thể chứng được pháp mầu như thế; nếu xuất gia học đạo nơi Phật thì sẽ thành tựu.' Nghĩ xong, vua đến trước Phật thưa: 'Xin được theo Phật xuất gia tu học!' Phật nói: 'Tùy ý, nên tự biết lúc thích hợp.' Khi ấy vua Tài Chủ cùng một vạn người đều cùng lúc xuất gia nơi Phật. Chẳng bao lâu, tất cả đều thành tựu đà-la-ni Nhất Thiết Pháp Nghĩa Ly Ám Đăng, cũng được các cửa tam-muội như trên, lại được mười cửa thần thông của Bồ-tát, lại được tài biện luận vô biên của Bồ-tát, lại được thân trong sạch không chướng ngại của Bồ-tát. Họ đi đến chỗ các Như Lai mười phương nghe nhận pháp, làm đại pháp sư (người thuyết giảng giáo pháp) diễn nói pháp mầu; lại dùng sức thần đi khắp các cõi mười phương, tùy tâm chúng sinh mà hiện thân, khen ngợi sự xuất hiện của Phật, kể hạnh tu xưa của Phật, chỉ bày nhân duyên xưa của Phật, ca ngợi sức thần tự tại của Như Lai, giữ gìn giáo pháp Phật đã nói.

 "Bấy giờ, vào ngày rằm, thái tử đang ở trên chính điện, thể nữ vây quanh, thì bảy báu tự nhiên đến — một là bánh xe báu, tên là Vô Ngại Hành; hai là voi báu, tên là Kim Cương Thân; ba là ngựa báu, tên là Tấn Tật Phong; bốn là ngọc báu, tên là Nhật Quang Tạng; năm là ngọc nữ báu, tên là Cụ Diệu Đức; sáu là quan giữ kho báu, tên là Đại Tài; bảy là tướng quân báu (vị tướng chỉ huy quân đội), tên là Ly Cấu Nhãn. Bảy báu đầy đủ, thái tử làm Chuyển luân vương, cai trị châu Diêm-phù-đề, dùng chánh pháp trị đời, nhân dân vui sướng. Vua có một nghìn người con, đoan chính dũng mãnh, hàng phục được kẻ thù.
 Trong châu Diêm-phù-đề ấy có tám mươi kinh thành; mỗi thành có năm trăm tăng phòng (nơi ở của chư tăng), mỗi tăng phòng dựng một chi-đề (tháp thờ Phật), đều cao rộng, trang trí bằng các thứ báu đẹp. Mỗi kinh thành đều thỉnh Như Lai, dùng vô số đồ cúng tuyệt diệu không thể nghĩ bàn để cúng dường. Khi Phật vào thành, ngài hiện sức thần lớn, khiến vô lượng chúng sinh gieo các căn lành; vô lượng chúng sinh được tâm trong sạch, thấy Phật vui mừng, phát ý Bồ-đề, khởi lòng đại bi, làm lợi cho chúng sinh, siêng tu Phật pháp, vào nghĩa chân thật, trú nơi pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp), hiểu rõ các pháp bình đẳng, được trí biết ba đời, nhìn ba đời như nhau, biết thứ tự xuất hiện của hết thảy chư Phật, nói đủ thứ pháp để thu nhiếp chúng sinh, phát nguyện Bồ-tát, vào đạo Bồ-tát, biết pháp của Như Lai, thành tựu biển pháp, có thể hiện thân khắp mọi cõi, biết căn cơ, tính tình và ưa muốn của chúng sinh, khiến họ phát khởi chí nguyện cầu Nhất thiết trí.

 "Này Phật tử! Ý ông nghĩ sao, thái tử thuở ấy được ngôi Chuyển luân vương và cúng dường Phật, há phải người nào khác sao? Chính là đức Phật Thích-ca Mâu-ni ngày nay. Vua Tài Chủ chính là Phật Bảo Hoa. Đức Phật Bảo Hoa ấy hiện nay ở phương đông: vượt qua số cõi Phật nhiều như số hạt bụi của một biển thế giới, có một biển thế giới (một tập hợp vô số thế giới) tên là Hiện Pháp Giới Hư Không Ảnh Tượng Vân; trong đó có thế giới chủng tên là Phổ Hiện Tam Thế Ảnh Ma-ni Vương; trong thế giới chủng ấy có thế giới tên là Viên Mãn Quang; trong đó có đạo tràng tên là Hiện Nhất Thiết Thế Chủ Thân. Như Lai Bảo Hoa thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề ở đó, có các chúng Bồ-tát nhiều như số bụi nhỏ của vô số cõi Phật không thể nói hết vây quanh trước sau, và ngài thuyết pháp cho họ. Như Lai Bảo Hoa thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát đã làm trong sạch biển thế giới này; những đức Phật quá khứ, vị lai, hiện tại xuất hiện ở đời trong biển thế giới ấy đều là do Như Lai Bảo Hoa khi còn làm Bồ-tát đã giáo hóa, khiến phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
 Bà Thiện Hiện, mẹ của cô gái thuở ấy, nay chính là mẹ ta, bà Thiện Mục. Quyến thuộc của vua thuở ấy nay chính là hội chúng ở chỗ Như Lai. Họ đều đã tu đủ các hạnh Phổ Hiền, thành tựu trọn vẹn đại nguyện; tuy luôn ở trong đạo tràng hội chúng này mà có thể hiện khắp mọi thế gian, trú trong tam-muội bình đẳng của các Bồ-tát, thường được thấy tận mắt hết thảy chư Phật. Hết thảy Như Lai dùng mây âm thanh mầu nhiệm rộng như hư không mà chuyển bánh xe chánh pháp, họ đều nghe nhận được. Đối với mọi pháp họ đều được tự tại, danh tiếng vang khắp các cõi Phật, đến khắp mọi đạo tràng, hiện ra trước mặt khắp mọi chúng sinh, tùy chỗ thích hợp mà giáo hóa điều phục, suốt các kiếp vị lai tu đạo Bồ-tát không hề gián đoạn, thành tựu trọn vẹn thệ nguyện rộng lớn của Phổ Hiền.

 "Này Phật tử! Cô gái Diệu Đức cùng với Chuyển luân Thánh vương Uy Đức Chủ dùng bốn thứ (đồ ăn uống, y phục, đồ nằm, thuốc men) cúng dường Như Lai Thắng Nhật Thân thuở ấy, chính là thân ta. Sau khi đức Phật ấy diệt độ (nhập niết-bàn), trong thế giới ấy có sáu mươi ức trăm nghìn na-do-tha đức Phật xuất hiện ở đời, ta đều cùng với vua phụng sự cúng dường.
 Đức Phật thứ nhất tên là Thanh Tịnh Thân; kế đến tên Nhất Thiết Trí Nguyệt Quang Minh Thân; kế đến tên Diêm-phù-đàn Kim Quang Minh Vương (vàng Diêm-phù-đàn: thứ vàng quý nhất); kế đến tên Chư Tướng Trang Nghiêm Thân; kế đến tên Diệu Nguyệt Quang; kế đến tên Trí Quán Tràng; kế đến tên Đại Trí Quang; kế đến tên Kim Cương Na-la-diên Tinh Tấn (Na-la-diên: vị lực sĩ thần có sức mạnh vô song); kế đến tên Trí Lực Vô Năng Thắng; kế đến tên Phổ An Tường Trí; kế đến tên Ly Cấu Thắng Trí Vân; kế đến tên Sư Tử Trí Quang Minh; kế đến tên Quang Minh Kế; kế đến tên Công Đức Quang Minh Tràng; kế đến tên Trí Nhật Tràng; kế đến tên Bảo Liên Hoa Khai Phu Thân; kế đến tên Phúc Đức Nghiêm Tịnh Quang; kế đến tên Trí Diệm Vân; kế đến tên Phổ Chiếu Nguyệt; kế đến tên Trang Nghiêm Cái Diệu Âm Thanh; kế đến tên Sư Tử Dũng Mãnh Trí Quang Minh; kế đến tên Pháp Giới Nguyệt; kế đến tên Hiện Hư Không Ảnh Tượng Khai Ngộ Chúng Sinh Tâm; kế đến tên Hằng Khứu Tịch Diệt Hương; kế đến tên Phổ Chấn Tịch Tĩnh Âm; kế đến tên Cam Lộ Sơn; kế đến tên Pháp Hải Âm; kế đến tên Kiên Cố Võng; kế đến tên Phật Ảnh Kế; kế đến tên Nguyệt Quang Hào; kế đến tên Biện Tài Khẩu; kế đến tên Giác Hoa Trí; kế đến tên Bảo Diệm Sơn; kế đến tên Công Đức Tinh; kế đến tên Bảo Nguyệt Tràng; kế đến tên Tam Muội Thân; kế đến tên Bảo Quang Vương; kế đến tên Phổ Trí Hành; kế đến tên Diệm Hải Đăng; kế đến tên Ly Cấu Pháp Âm Vương; kế đến tên Vô Tỷ Đức Danh Xưng Tràng; kế đến tên Tu Tý; kế đến tên Bản Nguyện Thanh Tịnh Nguyệt; kế đến tên Chiếu Nghĩa Đăng; kế đến tên Thâm Viễn Âm; kế đến tên Tỳ-lô-giá-na Thắng Tạng Vương; kế đến tên Chư Thừa Tràng; kế đến tên Pháp Hải Diệu Liên Hoa. Này Phật tử! Trong kiếp ấy có sáu mươi ức trăm nghìn na-do-tha đức Phật như thế xuất hiện ở đời, ta đều gần gũi phụng sự cúng dường.

 "Đức Phật sau cùng tên là Quảng Đại Giải; ở chỗ đức Phật ấy, ta được mắt trí trong sạch. Bấy giờ đức Phật ấy vào thành giáo hóa. Ta làm vương phi, cùng vua đến lễ bái, dùng các vật quý đẹp cúng dường; ở chỗ đức Phật ấy ta nghe giảng pháp môn Xuất Sinh Nhất Thiết Như Lai Đăng (ngọn đèn sinh ra hết thảy Như Lai), liền được pháp giải thoát Quán Sát Cảnh Giới Biển Tam-muội Của Hết Thảy Bồ-tát.
 Này Phật tử! Được giải thoát này rồi, ta cùng Bồ-tát siêng năng tu tập trong số kiếp nhiều như số bụi nhỏ của cõi Phật; trong số kiếp ấy ta phụng sự cúng dường vô lượng chư Phật: có khi một kiếp phụng sự một đức Phật, có khi hai, có khi ba, có khi nhiều đến không thể nói hết, có khi gặp số Phật nhiều như số bụi nhỏ của cõi Phật, đều gần gũi phụng sự cúng dường. Vậy mà ta vẫn chưa biết được hình dáng, kích thước, màu sắc, dung mạo của thân Bồ-tát, cùng hành động của thân, hoạt động của tâm, trí tuệ và cảnh giới tam-muội của ngài.

 "Này Phật tử! Nếu có chúng sinh được thấy Bồ-tát tu hạnh Bồ-đề, dù nghi ngờ hay tin tưởng, Bồ-tát đều dùng đủ thứ phương tiện thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian) mà thu nhận họ làm quyến thuộc, khiến họ đạt bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Này Phật tử! Ta gặp đức Phật ấy, được giải thoát này rồi, cùng Bồ-tát tu tập trong số kiếp nhiều như số bụi nhỏ của trăm cõi Phật. Trong các kiếp ấy, tất cả chư Phật xuất hiện ở đời, ta đều gần gũi phụng sự cúng dường, nghe pháp các ngài nói, đọc tụng, thọ nhận và giữ gìn.
 Ở chỗ hết thảy các Như Lai ấy, ta được đủ loại pháp môn của giải thoát này, biết đủ loại ba đời, vào đủ loại biển cõi, thấy đủ loại sự thành Chánh giác, vào đủ loại hội chúng của Phật, phát đủ loại đại nguyện của Bồ-tát, tu đủ loại hạnh mầu của Bồ-tát, được đủ loại giải thoát của Bồ-tát; nhưng vẫn chưa biết được pháp môn giải thoát Phổ Hiền mà Bồ-tát đạt được. Vì sao vậy? Vì pháp môn giải thoát Phổ Hiền của Bồ-tát như hư không bao la, như tên gọi của chúng sinh, như biển ba đời, như biển mười phương, như biển pháp giới, vô lượng vô biên. Này Phật tử! Pháp môn giải thoát Phổ Hiền của Bồ-tát ngang bằng với cảnh giới của Như Lai.

 "Này Phật tử! Ta trong số kiếp nhiều như số bụi nhỏ của cõi Phật, ngắm thân Bồ-tát không biết chán. Như những người nhiều dục vọng, nam nữ gặp nhau, cùng đắm say nhau, khởi lên vô lượng ý tưởng mê vọng. Ta cũng như thế: ngắm từng lỗ chân lông trên thân Bồ-tát, trong từng niệm thấy vô lượng vô biên thế giới rộng lớn với đủ cách an trú, đủ kiểu trang nghiêm, đủ loại hình dạng; có đủ loại núi, đủ loại đất, đủ loại mây, đủ loại tên gọi, đủ loại Phật xuất hiện, đủ loại đạo tràng, đủ loại hội chúng, diễn nói đủ loại kinh, nói đủ loại quán đảnh (ở đây chỉ việc chư Phật trao địa vị cho Bồ-tát ở bậc tu cao nhất, như lễ rưới nước lên đầu thái tử khi nối ngôi), đủ loại thừa, đủ loại phương tiện, đủ loại thanh tịnh.
 Lại trong từng lỗ chân lông của Bồ-tát, trong từng niệm ta thường thấy vô biên biển chư Phật, ngồi ở đủ loại đạo tràng, hiện đủ loại thần biến, chuyển đủ loại bánh xe pháp, nói đủ loại kinh, mãi không gián đoạn. Lại trong từng lỗ chân lông của Bồ-tát, ta thấy vô biên biển chúng sinh với đủ loại chỗ ở, đủ loại hình dạng, đủ loại việc làm, đủ loại căn tính. Lại trong từng lỗ chân lông của Bồ-tát, ta thấy vô biên cửa hạnh của các Bồ-tát ba đời, tức là: vô biên nguyện rộng lớn, vô biên địa sai khác, vô biên ba-la-mật, vô biên việc đời xưa, vô biên cửa đại từ, vô biên mây đại bi, vô biên tâm đại hỷ, vô biên phương tiện thu nhận chúng sinh.

 "Này Phật tử! Ta trong số kiếp nhiều như bụi nhỏ của cõi Phật, từng niệm như thế quán sát từng lỗ chân lông của Bồ-tát: chỗ đã đến thì không đến lại, chỗ đã thấy thì không thấy lại, tìm bờ mé của nó rốt cuộc không thể được; cho đến thấy cả thái tử Tất-đạt (Tất-đạt-đa, tên của Phật Thích-ca khi còn làm thái tử) ở trong cung, thể nữ vây quanh. Ta dùng sức giải thoát quán sát từng lỗ chân lông của Bồ-tát, thấy hết mọi việc trong pháp giới ba đời.

 "Này Phật tử! Ta chỉ được pháp giải thoát Quán Sát Biển Tam-muội Của Bồ-tát này. Còn như các Bồ-tát Ma-ha-tát, đã đạt đến tột cùng vô lượng biển phương tiện, vì hết thảy chúng sinh hiện thân tùy theo từng loài, vì hết thảy chúng sinh nói hạnh tu tùy theo sở thích của họ, trong từng lỗ chân lông hiện vô biên biển sắc tướng; biết tính của các pháp lấy không-có-tính làm tính, biết tính chúng sinh giống như tướng hư không, không có phân biệt, biết sức thần của Phật đồng với chân như (bản thể chân thật, không biến đổi của mọi pháp), khắp mọi nơi thị hiện vô biên cảnh giới giải thoát; trong một niệm có thể tự tại vào pháp giới rộng lớn, dạo chơi trong mọi pháp môn của các địa. Ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh tu của các vị ấy?

 "Này thiện nam tử! Trong thế giới này có Phật mẫu Ma-da (mẹ của Phật Thích-ca). Ông hãy đến hỏi bà: Bồ-tát làm sao tu hạnh Bồ-tát mà đối với các thế gian không đắm nhiễm; cúng dường chư Phật mãi không ngừng nghỉ; làm sự nghiệp Bồ-tát mãi không thoái lui; lìa mọi chướng ngại, vào giải thoát của Bồ-tát mà không nhờ người khác; trú trong mọi đạo Bồ-tát, đến chỗ mọi Như Lai, thu nhiếp mọi cõi chúng sinh; suốt các kiếp vị lai tu hạnh Bồ-tát, phát nguyện Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh), làm tăng trưởng căn lành của hết thảy chúng sinh mãi không ngừng nghỉ?"

 Bấy giờ, cô Thích-ca Cù-ba muốn nói rõ lại nghĩa của pháp giải thoát này, nương sức thần của Phật, liền nói kệ rằng:

 "Nếu có người thấy Bồ-tát, tu hành đủ các hạnh,

 dù khởi tâm lành hay chẳng lành, Bồ-tát đều thu nhận.

 Thuở xa xưa lâu lắm, quá số kiếp nhiều như bụi nhỏ của trăm cõi Phật,

 có kiếp tên Thanh Tịnh, thế giới tên Quang Minh.

 Trong kiếp ấy Phật ra đời, sáu mươi nghìn vạn ức vị;

 vị sau cùng là chủ của trời và người, hiệu là Pháp Tràng Đăng.

 Sau khi Phật ấy nhập niết-bàn, có vua tên Trí Sơn,

 cai quản châu Diêm-phù-đề, không có kẻ thù nào.

 Vua có năm trăm người con, đoan chính và dũng mãnh,

 thân đều trong sạch, ai thấy cũng vui mừng.

 Vua cùng các vương tử, đem lòng tin cúng dường Phật,

 giữ gìn kho tàng pháp của Phật, cũng thích siêng tu pháp.

 Thái tử tên Thiện Quang, lìa nhơ, nhiều phương tiện,

 các tướng đều tròn đầy, ai thấy cũng không chán.

 Cùng năm trăm ức người, xuất gia tu học đạo,

 dũng mãnh, tinh tấn bền vững, giữ gìn Phật pháp ấy.

 Kinh đô tên Trí Thụ, nghìn ức thành bao quanh;

 có khu rừng tên Tĩnh Đức, các thứ báu trang nghiêm.

 Thiện Quang ở rừng ấy, rộng truyền chánh pháp của Phật,

 nhờ tài biện luận và sức trí tuệ, khiến đại chúng đều trong sạch.

 Có lần vì đi khất thực, ngài vào kinh thành ấy,

 đi đứng rất khoan thai, tỉnh biết đúng đắn, tâm không loạn.

 Trong thành có một cư sĩ (người tu theo Phật tại gia), tên là Thiện Danh Xưng;

 lúc ấy ta là con gái ông, tên là Tịnh Nhật Quang.

 Khi ấy ta ở trong thành, gặp Thiện Quang Minh,

 các tướng rất đoan nghiêm, lòng ta sinh đắm nhiễm.

 Ngài theo thứ tự khất thực đến cửa nhà ta, lòng ta càng thêm yêu đắm,

 liền cởi chuỗi ngọc trên người, cùng ngọc châu đặt vào bát (bình bát đựng thức ăn khất thực).

 Tuy dùng lòng yêu đắm, cúng dường người con Phật ấy;

 mà suốt hai trăm năm mươi kiếp, ta không rơi vào ba đường ác.

 Có khi sinh vào nhà Thiên vương (vua cõi trời), có khi làm con gái vua cõi người,

 luôn được thấy Thiện Quang Minh, thân trang nghiêm bằng tướng tốt.

 Các kiếp trải qua sau đó, là hai trăm năm mươi kiếp,

 ta sinh vào nhà Thiện Hiện, tên là Cụ Diệu Đức.

 Lúc ấy ta thấy thái tử, mà sinh lòng tôn trọng,

 nguyện được hầu hạ bên cạnh, may được thương thu nhận.

 Lúc ấy ta cùng thái tử, đến lễ Phật Thắng Nhật Thân,

 cung kính cúng dường xong, liền phát ý Bồ-đề.

 Trong một kiếp ấy, có sáu mươi ức Như Lai,

 đức Phật Thế Tôn sau cùng, tên là Quảng Đại Giải.

 Ở nơi ngài, ta được mắt trong sạch, hiểu rõ tướng của các pháp,

 thấy khắp những nơi thọ sinh, trừ hẳn tâm điên đảo.

 Ta được pháp giải thoát, quán sát cảnh giới tam-muội của Bồ-tát,

 trong một niệm vào được, biển cõi không thể nghĩ bàn ở mười phương.

 Ta thấy các thế giới, sạch và nhơ khác nhau đủ loại,

 với cõi sạch không ham thích, với cõi nhơ không ghét bỏ.

 Thấy khắp các thế giới, Như Lai ngồi nơi đạo tràng,

 đều trong một niệm, phóng ra vô lượng ánh sáng.

 Trong một niệm vào khắp, vô số hội chúng không thể nói hết;

 cũng biết hết thảy họ, các cửa tam-muội đã đạt được.

 Trong một niệm biết hết, những hạnh rộng lớn của họ,

 phương tiện của vô lượng địa, cùng các biển nguyện.

 Ta ngắm thân Bồ-tát, tu hành vô biên kiếp,

 kích thước từng lỗ chân lông, tìm mãi không thể biết.

 Các cõi trong từng lỗ chân lông, nhiều vô số không thể nói,

 các vòng đất, nước, lửa, gió, không gì không ở trong đó.

 Đủ loại cách kiến lập, đủ loại hình dạng,

 đủ loại thể chất và tên gọi, vô biên kiểu trang nghiêm.

 Ta thấy các biển cõi, những thế giới không thể nói hết;

 lại thấy chư Phật trong đó, nói pháp giáo hóa chúng sinh.

 Nhưng không hiểu được thân Bồ-tát, cùng các nghiệp của thân ấy;

 cũng không biết tâm và trí, cùng con đường ngài tu qua các kiếp."

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lạy dưới chân Cù-ba, đi nhiễu quanh vô số vòng, rồi từ biệt lui ra đi.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi lăm (hết).

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi sáu.

 Tam tạng (danh hiệu dành cho pháp sư tinh thông ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước ở Tây Vực, nay thuộc vùng Tân Cương, Trung Quốc), vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video