Thiên 88 — Phẩm 39: Vào pháp giới (phần 15)

 Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm nói về việc đi vào "pháp giới", tức toàn thể thế giới chân thật của mọi sự vật theo cái thấy của Phật), thứ ba mươi chín, phần mười lăm.

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài (chàng thiếu niên cầu đạo, nhân vật chính của phẩm này, đi tham vấn lần lượt nhiều vị thầy) đã ở chỗ vị thần đêm Đại Nguyện Tinh Tiến Lực Cứu Hộ Nhất Thiết Chúng Sinh (tên vị thần, nghĩa là "dùng sức nguyện lớn và sự siêng năng để cứu giúp, che chở mọi chúng sinh") mà đạt được môn giải thoát của Bồ-tát (Bồ-tát: người tu theo con đường thành Phật, phát nguyện cứu độ mọi chúng sinh; "môn giải thoát" ở đây là một cảnh giới tự tại, không bị trói buộc, mà vị Bồ-tát chứng được). Sau đó, ngài nhớ nghĩ, tu tập, hiểu thấu và làm cho môn giải thoát ấy thêm lớn mạnh.

 Ngài dần dần đi đến rừng Lam-tỳ-ni (khu vườn rừng nơi Đức Phật Thích-ca đản sinh). Ngài đi khắp nơi tìm vị thần Diệu Đức (vị thần giữ rừng Lam-tỳ-ni), thì thấy thần đang ở trong một lầu gác được trang hoàng bằng đủ mọi cây báu, ngồi trên tòa sư tử bằng hoa sen báu (tòa sư tử: tòa ngồi cao quý dành cho bậc thánh, ví như chỗ ngồi của vua loài thú). Có hai mươi ức na-do-tha vị trời (ức: một trăm triệu; na-do-tha: đơn vị số cực lớn của Ấn Độ, khoảng một trăm tỷ hoặc hơn) cung kính vây quanh. Thần đang giảng cho họ kinh "Biển Thọ Sinh của Bồ-tát" (kinh nói về vô số cách Bồ-tát thọ sinh, tức sinh ra trong các cõi), khiến tất cả đều được sinh vào nhà Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật; "sinh vào nhà Như Lai" nghĩa là trở thành con chân chính của Phật, thuộc dòng giống Phật), làm tăng trưởng biển công đức lớn của Bồ-tát.

 Thiện Tài thấy rồi, cúi đầu lễ dưới chân thần, chắp tay đứng trước mặt, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, cao tột không gì hơn, tức sự giác ngộ của Phật; phát tâm này là quyết chí cầu thành Phật) từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát thế nào, sinh vào nhà Như Lai thế nào, và làm ánh sáng lớn cho thế gian thế nào?"

 Vị thần đáp:

 "Này thiện nam tử (cách gọi người con trai hiền lành, có lòng hướng thiện)! Bồ-tát có mười thứ "kho thọ sinh" (thọ sinh tạng: những kho tàng, gốc rễ làm nhân để Bồ-tát được sinh ra, ở đây là được sinh vào nhà Như Lai). Nếu Bồ-tát thành tựu pháp này thì được sinh vào nhà Như Lai. Trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ), vị ấy làm tăng trưởng căn lành của Bồ-tát (căn lành: gốc rễ điều thiện, nền tảng sinh ra mọi việc tốt), không mỏi, không lười, không chán, không lùi, không đứt đoạn, không mất mát. Vị ấy lìa mọi mê lầm, không sinh lòng nhút nhát yếu kém hay buồn phiền hối hận; hướng tới nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), vào cửa pháp giới, phát tâm rộng lớn, tăng trưởng các độ (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định, trí tuệ). Vị ấy thành tựu bồ-đề (sự giác ngộ) cao tột của chư Phật, bỏ con đường của thế gian, vào địa vị Như Lai, được thần thông thù thắng; các pháp của chư Phật luôn hiện ra trước mắt; vị ấy thuận theo cảnh giới nghĩa lý chân thật của nhất thiết trí.

 "Mười thứ ấy là gì? Một là kho thọ sinh nguyện thường cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) hết thảy chư Phật. Hai là kho thọ sinh phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ, quyết thành Phật để cứu chúng sinh). Ba là kho thọ sinh quán xét các pháp môn (các cửa ngõ, phương pháp tu theo giáo pháp) mà siêng năng tu hành. Bốn là kho thọ sinh dùng tâm sâu sắc, trong sạch mà soi khắp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Năm là kho thọ sinh ánh sáng bình đẳng. Sáu là kho thọ sinh sinh vào nhà Như Lai. Bảy là kho thọ sinh ánh sáng của sức Phật. Tám là kho thọ sinh quán xét cửa trí biết khắp. Chín là kho thọ sinh hiện khắp sự trang nghiêm. Mười là kho thọ sinh vào địa vị Như Lai.

 "Này thiện nam tử! Thế nào gọi là kho thọ sinh nguyện thường cúng dường hết thảy Phật? Này thiện nam tử! Bồ-tát khi mới phát tâm, lập nguyện như vầy: 'Ta sẽ tôn trọng, cung kính, cúng dường hết thảy chư Phật, thấy Phật không biết chán. Ở chỗ chư Phật, ta luôn sinh lòng yêu mến vui thích, luôn khởi lòng tin sâu, tu các công đức, mãi không ngừng nghỉ.' Đó là kho thọ sinh mà Bồ-tát vì nhất thiết trí bắt đầu gom góp căn lành.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh phát tâm bồ-đề? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, tức là: khởi tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh), vì muốn cứu giúp, che chở hết thảy chúng sinh; khởi tâm cúng dường Phật, vì muốn phụng sự đến cùng; khởi tâm tìm cầu khắp chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật), vì không tiếc bất cứ thứ gì; khởi tâm hướng tới rộng lớn, vì cầu nhất thiết trí; khởi tâm từ vô lượng (lòng thương yêu, muốn ban niềm vui cho chúng sinh, rộng lớn không giới hạn), vì muốn thu nhận khắp chúng sinh; khởi tâm không bỏ rơi hết thảy chúng sinh, vì đã khoác áo giáp lời thề kiên cố cầu nhất thiết trí; khởi tâm không dua nịnh dối trá, vì muốn được trí hiểu đúng như thật; khởi tâm làm đúng như lời đã nói, vì tu đạo Bồ-tát; khởi tâm không lừa dối chư Phật, vì giữ gìn đại thệ nguyện của hết thảy Phật; khởi tâm nguyện cầu nhất thiết trí, vì giáo hóa chúng sinh suốt cả tương lai không ngừng nghỉ. Bồ-tát nhờ công đức của những tâm bồ-đề như thế, nhiều bằng số hạt bụi của các cõi Phật (cách nói chỉ con số không đếm xuể, như đem các cõi Phật nghiền thành bụi rồi đếm số hạt bụi), nên được sinh vào nhà Như Lai. Đó là kho thọ sinh thứ hai của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh quán xét các pháp môn mà siêng năng tu hành? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có địa vị cao) này khởi tâm quán xét biển hết thảy pháp môn; khởi tâm hồi hướng (đem công đức mình tu được hướng về một mục đích) về con đường trọn vẹn của nhất thiết trí; khởi tâm chánh niệm (ý nghĩ chân chính, luôn tỉnh giác), không tạo nghiệp lỗi lầm; khởi tâm thanh tịnh trong biển tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn) của hết thảy Bồ-tát; khởi tâm tu thành mọi công đức của Bồ-tát; khởi tâm trang nghiêm hết thảy đạo Bồ-tát; khởi tâm cầu nhất thiết trí bằng hạnh siêng năng lớn, tu các công đức không ngừng nghỉ như lửa kiếp bừng cháy (lửa kiếp: ngọn lửa thiêu rụi thế giới vào thời kỳ hoại diệt); khởi tâm tu hạnh Phổ Hiền (hạnh nguyện rộng lớn của Bồ-tát Phổ Hiền, tượng trưng cho việc thực hành mọi hạnh lành khắp nơi, không cùng tận) để giáo hóa hết thảy chúng sinh; khởi tâm chân thật khéo học hết thảy uy nghi (phép tắc đi đứng nằm ngồi, cử chỉ đoan nghiêm đúng giới luật), tu công đức Bồ-tát, buông bỏ hết thảy những gì mình có, an trụ nơi chỗ không có gì (không chấp giữ bất cứ thứ gì). Đó là kho thọ sinh thứ ba của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh dùng tâm sâu sắc, trong sạch mà soi khắp ba đời? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này có đủ tâm trong sạch ngày càng vượt lên, được ánh sáng bồ-đề của Như Lai, vào biển phương tiện (những cách khéo léo để giáo hóa chúng sinh) của Bồ-tát. Tâm vị ấy kiên cố như kim cương, quay lưng bỏ hết mọi sự thọ sinh trong các cõi hữu (các cõi luân hồi còn sống chết). Vị ấy thành tựu sức tự tại của hết thảy Phật, tu hạnh thù thắng, đủ các căn (năng lực gốc như lòng tin, sự siêng năng, sự nhớ nghĩ, sự định tâm, trí tuệ) của Bồ-tát; tâm sáng sạch, sức nguyện không lay động, thường được chư Phật hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ đến), phá đổ hết thảy núi chướng ngại, làm chỗ nương tựa cho khắp chúng sinh. Đó là kho thọ sinh thứ tư của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh ánh sáng bình đẳng? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này đủ mọi hạnh, giáo hóa khắp chúng sinh; hết thảy những gì mình có đều có thể đem cho; trụ trong cảnh giới giới luật trong sạch rốt ráo của Phật; có đủ pháp nhẫn, thành tựu ánh sáng pháp nhẫn của chư Phật (pháp nhẫn: sự kham nhẫn, an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); dùng sự siêng năng lớn hướng tới nhất thiết trí, đến được bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát); tu tập các bậc thiền, được định Phổ Môn (pháp định mở ra mọi cửa, bao trùm tất cả); trí trong sạch trọn vẹn, dùng mặt trời trí tuệ soi sáng các pháp; được con mắt không ngăn ngại, thấy biển chư Phật, ngộ nhập pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) chân thật của hết thảy; hết thảy thế gian ai thấy cũng vui mừng; khéo tu tập pháp môn đúng như thật. Đó là kho thọ sinh thứ năm của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh sinh vào nhà Như Lai? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này sinh vào nhà Như Lai, theo chư Phật mà trụ, thành tựu hết thảy pháp môn rất sâu, đủ đại nguyện thanh tịnh của chư Phật ba đời, được cùng một căn lành với hết thảy Phật, cùng một thể tính với chư Như Lai, đủ các pháp lành trắng sạch của hạnh xuất thế (hạnh vượt khỏi thế gian), an trụ trong pháp môn công đức rộng lớn; vào các tam-muội, thấy sức thần của Phật; tùy theo người cần được giáo hóa mà làm trong sạch các chúng sinh; hỏi gì đáp nấy, tài biện luận không cùng. Đó là kho thọ sinh thứ sáu của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh ánh sáng của sức Phật? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này đi sâu vào sức Phật, dạo khắp các cõi Phật mà tâm không lùi bước, cúng dường, phụng sự hội chúng Bồ-tát không hề mỏi chán. Vị ấy hiểu hết thảy pháp đều khởi lên như trò ảo thuật, biết các thế gian như điều thấy trong mộng, hết thảy hình sắc như bóng sáng, những việc thần thông làm ra đều như biến hóa, hết thảy sự thọ sinh đều như bóng, chư Phật thuyết pháp đều như tiếng vang trong hang núi; vị ấy mở bày pháp giới khiến ai nấy đều đạt đến rốt ráo. Đó là kho thọ sinh thứ bảy của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh quán xét cửa trí biết khắp? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này trụ ở địa vị đồng chân (một bậc tu của Bồ-tát, ví như đứa trẻ trong trắng hồn nhiên, không còn nhiễm dục và tà kiến), quán xét từng cửa trí của nhất thiết trí, suốt vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài; vô lượng: không đo đếm được) giảng bày hết thảy hạnh của Bồ-tát. Đối với các tam-muội rất sâu của Bồ-tát, tâm vị ấy được tự tại; trong từng niệm, vị ấy sinh đến chỗ chư Như Lai trong các thế giới mười phương (mười phương: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng xiên, phương trên và phương dưới). Ở nơi cảnh có sai khác, vị ấy vào định không sai khác; ở nơi pháp không sai khác, vị ấy hiện trí có sai khác; ở nơi cảnh vô lượng, vị ấy biết không có cảnh giới; ở nơi cảnh giới nhỏ hẹp, vị ấy vào cảnh vô lượng. Vị ấy thông suốt pháp tính rộng lớn không bờ bến, biết các thế gian đều chỉ là giả đặt ra, hết thảy đều do thức tâm (cái tâm phân biệt, nhận biết) khởi lên. Đó là kho thọ sinh thứ tám của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh hiện khắp sự trang nghiêm? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này có thể trang nghiêm vô lượng cõi Phật bằng đủ mọi cách, có thể hóa hiện khắp thân của hết thảy chúng sinh và chư Phật; được vô sở úy (không sợ hãi gì, tự tin trọn vẹn khi thuyết pháp), diễn nói pháp thanh tịnh, đi khắp pháp giới không bị ngăn ngại. Tùy lòng ưa thích của chúng sinh, vị ấy khiến họ đều được biết thấy; thị hiện (hiện ra cho người khác thấy) đủ thứ hạnh thành bồ-đề, khiến họ sinh ra con đường nhất thiết trí không ngăn ngại. Làm những việc như thế mà không lỡ thời điểm, nhưng vị ấy vẫn luôn ở trong tam-muội, trong kho trí tuệ của Tỳ-lô-giá-na (danh hiệu Phật, nghĩa là "ánh sáng chiếu khắp", chỉ thân chân thật của Phật trong kinh Hoa Nghiêm). Đó là kho thọ sinh thứ chín của Bồ-tát.

 "Thế nào gọi là kho thọ sinh vào địa vị Như Lai? Này thiện nam tử! Vị Bồ-tát này ở chỗ chư Như Lai ba đời đều nhận pháp quán đỉnh (vốn là nghi thức rưới nước lên đỉnh đầu khi lập thái tử của vua Ấn Độ; trong đạo Phật tượng trưng việc Bồ-tát được chư Phật xác nhận sắp thành Phật), biết khắp thứ lớp của hết thảy cảnh giới, tức là: biết thứ lớp chết đi sinh lại của hết thảy chúng sinh từ quá khứ đến tương lai, thứ lớp tu hành của hết thảy Bồ-tát, thứ lớp tâm niệm của hết thảy chúng sinh, thứ lớp thành Phật của các Như Lai ba đời, thứ lớp thuyết pháp bằng phương tiện khéo léo; cũng biết thứ lớp danh hiệu của tất cả các kiếp đang thành hay đang hoại trong thời đầu, thời giữa, thời cuối. Tùy theo những chúng sinh nên được giáo hóa cứu độ, vị ấy vì họ mà hiện việc thành đạo cùng công đức trang nghiêm, dùng thần thông thuyết pháp, dùng phương tiện điều phục (chế ngự, uốn nắn tâm tính). Đó là kho thọ sinh thứ mười của Bồ-tát.

 "Này Phật tử (con Phật, người tu theo Phật)! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu tập, tăng trưởng, thành tựu trọn vẹn mười pháp này, thì có thể trong một sự trang nghiêm mà hiện ra đủ thứ trang nghiêm. Vị ấy trang nghiêm hết thảy cõi nước như thế, mở đường chỉ bày cho hết thảy chúng sinh tỉnh ngộ, suốt cả tương lai không ngừng nghỉ; diễn nói đủ thứ cảnh giới, đủ thứ sự thành thục trong biển pháp của hết thảy chư Phật, cùng vô lượng pháp được lần lượt truyền lại; hiện sức tự tại không thể nghĩ bàn của Phật, đầy khắp hết thảy hư không và pháp giới. Ở trong biển tâm và hạnh của chúng sinh, vị ấy chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp để nghiền nát phiền não); ở hết thảy thế giới, vị ấy thị hiện thành Phật, mãi không gián đoạn; dùng vô số tiếng nói thanh tịnh nhiều không thể nói hết mà nói hết thảy pháp; trụ ở vô lượng chốn mà thông suốt không ngại; dùng hết thảy pháp trang nghiêm đạo tràng (nơi thành đạo, nơi tu hành và thuyết pháp); tùy theo sự ưa muốn và hiểu biết khác nhau của chúng sinh mà hiện thành Phật, mở bày vô lượng kho pháp rất sâu, giáo hóa và giúp thành tựu hết thảy thế gian."

 Bấy giờ, thần rừng Lam-tỳ-ni muốn nói lại nghĩa ấy cho rõ, nương sức thần của Phật, nhìn khắp mười phương mà nói bài tụng (bài kệ, lời thơ để tóm ý hoặc tán thán) rằng:

 "Tâm thanh tịnh tối thượng, lìa mọi nhơ bẩn, thấy hết thảy Phật không biết chán đủ,

 nguyện suốt cả tương lai thường cúng dường: đó là kho thọ sinh của bậc trí sáng suốt.

 Trong hết thảy cõi nước của ba đời, có bao nhiêu chúng sinh và chư Phật,

 đều nguyện độ thoát chúng sinh và mãi chiêm ngưỡng, phụng thờ chư Phật: đó là kho thọ sinh của bậc khó nghĩ bàn.

 Nghe pháp không chán, ưa quán xét, khắp ba đời không gì ngăn ngại,

 thân tâm trong sạch như hư không: đó là kho thọ sinh của bậc có danh tiếng.

 Tâm luôn trụ trong biển đại bi, vững chắc như kim cương và núi báu,

 thấu suốt cửa nhất thiết chủng trí (trí biết rõ đầy đủ mọi loại, mọi chi tiết của hết thảy các pháp, tức trí của Phật): đó là kho thọ sinh của bậc tối thắng.

 Lòng đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn ban vui cho mọi loài) che khắp hết thảy, hạnh mầu nhiệm thường làm tăng biển các độ,

 dùng ánh sáng của pháp soi khắp muôn loài: đó là kho thọ sinh của bậc hùng mãnh.

 Thấu suốt pháp tính, tâm không ngăn ngại, sinh vào nhà chư Phật ba đời,

 vào khắp biển pháp giới mười phương: đó là kho thọ sinh của bậc trí sáng.

 Pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thanh tịnh, tâm không ngăn ngại, đến khắp các cõi nước mười phương,

 hết thảy sức Phật không gì không thành: đó là kho thọ sinh không thể nghĩ bàn.

 Vào trí tuệ sâu xa, đã được tự tại, đối với các tam-muội cũng đạt đến rốt ráo,

 quán xét cửa như thật của nhất thiết trí: đó là kho thọ sinh của bậc có thân chân thật.

 Làm trong sạch hết thảy cõi Phật, siêng tu pháp giáo hóa khắp chúng sinh,

 bày hiện sức tự tại của Như Lai: đó là kho thọ sinh của bậc danh tiếng lớn.

 Từ lâu đã tu hành tát-bà-nhã (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là nhất thiết trí), mau chóng vào được ngôi vị Như Lai,

 hiểu rõ pháp giới đều không ngăn ngại: đó là kho thọ sinh của các Phật tử."

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát có đủ mười pháp này thì sinh vào nhà Như Lai, làm ánh sáng thanh tịnh cho hết thảy thế gian. Này thiện nam tử! Ta từ vô lượng kiếp đến nay đã được môn giải thoát thọ sinh tự tại này."

 Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Thánh! Cảnh giới của môn giải thoát này như thế nào?"

 Thần đáp:

 "Này thiện nam tử! Trước kia ta đã phát nguyện: 'Nguyện khi hết thảy Bồ-tát thị hiện thọ sinh, ta đều được gần gũi; nguyện được vào biển thọ sinh vô lượng của Như Lai Tỳ-lô-giá-na.' Nhờ sức nguyện xưa, ta sinh vào vườn Lam-tỳ-ni trong cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) của thế giới này, chuyên tâm mong đợi không biết bao giờ Bồ-tát giáng sinh. Trải qua một trăm năm, Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) quả nhiên từ cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật ở trước khi giáng sinh xuống cõi người) đến sinh nơi đây.

 "Khi ấy, trong rừng này hiện ra mười điềm. Mười điềm ấy là gì? Một là đất trong vườn bỗng tự bằng phẳng, hố hầm, gò đống đều không còn. Hai là đất hóa thành kim cương, các báu trang hoàng, không có gạch ngói sỏi đá, gai góc hay gốc cây cụt. Ba là cây đa-la báu (đa-la: cây thốt nốt, loài cây cao thẳng ở Ấn Độ) mọc thành hàng vây quanh, rễ cắm sâu tới tận mạch nước. Bốn là mọc lên các mầm thơm, hiện ra các kho hương, hương báu thành cây, cành lá sum suê che rợp, mọi hương thơm đều vượt hơn hương trời. Năm là các tràng hoa đẹp và đồ trang sức bằng báu xếp thành hàng, phân bố đầy khắp mọi nơi. Sáu là hết thảy cây trong vườn đều tự nhiên nở hoa bằng ngọc ma-ni (một loại ngọc báu trong sáng, rất quý). Bảy là trong các ao hồ đều tự mọc hoa, từ dưới đất vọt lên, phủ khắp mặt nước.

 Tám là lúc ấy, trong rừng này, các vị trời ở cõi Dục và cõi Sắc của thế giới Ta-bà (Ta-bà: thế giới chúng ta đang sống; cõi Dục: cõi còn ham muốn; cõi Sắc: các cõi trời đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình), cùng các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dũng mãnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với trời), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (loài thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) — hết thảy các vua của các loài ấy không ai không đến tụ họp, chắp tay mà đứng. Chín là hết thảy thiên nữ trong thế giới này, cho đến nữ ma-hầu-la-già, đều sinh lòng vui mừng, ai nấy bưng cầm các đồ cúng dường, hướng về phía trước cây tất-lạc-xoa (một loài cây sung ở Ấn Độ, nơi hoàng hậu vịn cành sinh ra Phật) cung kính đứng. Mười là từ rốn của hết thảy chư Phật mười phương đều phóng ra ánh sáng, tên là "Ngọn Đèn Tự Tại Thọ Sinh của Bồ-tát", soi khắp rừng này; trong mỗi luồng sáng đều hiện ra mọi sự biến hóa thần diệu khi chư Phật thọ sinh và đản sinh, cùng công đức thọ sinh của hết thảy Bồ-tát, lại phát ra đủ thứ tiếng nói của chư Phật.

 Đó là mười điềm lành trong rừng. Khi các điềm này hiện ra, các vua trời liền biết sắp có Bồ-tát giáng sinh; ta thấy điềm lành này, vui mừng không sao kể xiết.

 "Này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da (mẹ của Đức Phật Thích-ca) ra khỏi thành Ca-tỳ-la (kinh đô nước của dòng họ Thích, quê hương của Đức Phật) mà vào rừng này, lại hiện ra mười điềm lành bằng ánh sáng, khiến các chúng sinh được ánh sáng của pháp. Mười thứ ấy là gì? Đó là: ánh sáng kho hoa của mọi thứ báu; ánh sáng kho hương báu; ánh sáng hoa sen báu nở ra phát tiếng mầu nhiệm chân thật; ánh sáng mới phát tâm của các Bồ-tát mười phương; ánh sáng thần biến khi hết thảy Bồ-tát được vào các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát, gồm mười bậc); ánh sáng trí trọn vẹn của hết thảy Bồ-tát tu ba-la-mật (các hạnh đưa người sang bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục…); ánh sáng trí đại nguyện của hết thảy Bồ-tát; ánh sáng trí phương tiện giáo hóa chúng sinh của hết thảy Bồ-tát; ánh sáng trí chân thật chứng ngộ pháp giới của hết thảy Bồ-tát; ánh sáng hết thảy Bồ-tát được tự tại như Phật mà thọ sinh, xuất gia, thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật). Mười ánh sáng này soi khắp tâm của vô lượng chúng sinh.

 "Này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da ngồi dưới cây tất-lạc-xoa, lại hiện ra mười thần biến (sự biến hóa thần diệu) lúc Bồ-tát sắp đản sinh. Mười thứ ấy là gì?

 "Này thiện nam tử! Khi Bồ-tát sắp đản sinh, các thiên tử, thiên nữ của các cõi trời thuộc cõi Dục, cùng hết thảy chư thiên cõi Sắc, các loài rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già cùng quyến thuộc của họ, vì để cúng dường nên đều kéo đến tụ họp đông như mây. Phu nhân Ma-da oai đức thù thắng, các lỗ chân lông trên thân đều phóng ánh sáng, soi khắp tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ) không gì ngăn ngại, khiến mọi ánh sáng khác đều lu mờ không hiện, dứt trừ phiền não của hết thảy chúng sinh cùng nỗi khổ nơi các ác đạo (các đường xấu ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Đó là thần biến thứ nhất lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Lúc ấy, trong bụng phu nhân Ma-da hiện ra đủ hết thảy hình tượng của tam thiên thế giới. Trong trăm ức cõi Diêm-phù-đề ấy, mỗi nơi đều có thành đô, có vườn rừng, tên gọi khác nhau, và đều có phu nhân Ma-da ở trong đó, chúng trời vây quanh, tất cả đều hiển hiện tướng thần biến không thể nghĩ bàn lúc Bồ-tát sắp sinh. Đó là thần biến thứ hai lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Hết thảy lỗ chân lông của phu nhân Ma-da đều hiện ra cảnh Như Lai thuở xưa khi tu đạo Bồ-tát cung kính cúng dường hết thảy chư Phật, cùng tiếng chư Phật thuyết pháp. Ví như gương sáng và mặt nước có thể hiện bóng mặt trời, mặt trăng, sao, mây, sấm… trên hư không; các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma-da cũng vậy, có thể hiện ra nhân duyên (những việc làm và hoàn cảnh trong quá khứ) của Như Lai thuở trước. Đó là thần biến thứ ba lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma-da, mỗi lỗ đều hiện ra cảnh Như Lai xưa khi tu hạnh Bồ-tát: thế giới Ngài đã ở, thành ấp xóm làng, núi rừng sông biển, chúng sinh, số kiếp, việc gặp Phật ra đời, việc vào cõi nước thanh tịnh, tùy chỗ thọ sinh mà thọ mạng dài hay ngắn, việc nương theo thiện tri thức (bậc thầy, bạn lành dẫn dắt tu đạo) tu pháp lành; ở hết thảy các cõi, nơi nào Ngài sinh ra, phu nhân Ma-da cũng luôn làm mẹ của Ngài. Hết thảy những điều như thế, trong lỗ chân lông đều hiện ra không sót. Đó là thần biến thứ tư lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Mỗi lỗ chân lông của phu nhân Ma-da hiển hiện cảnh Như Lai xưa khi tu hạnh Bồ-tát, tùy nơi sinh ra mà có hình sắc, dáng vẻ, y phục, ăn uống, khổ vui… từng việc đều hiện ra khắp, rõ ràng phân minh. Đó là thần biến thứ năm lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma-da, mỗi lỗ đều hiện ra cảnh Thế Tôn xưa khi tu hạnh bố thí, bỏ ra những thứ khó bỏ — đầu, mắt, tai, mũi, môi, lưỡi, răng, thân thể, tay chân, máu thịt, gân xương, con trai con gái, vợ thiếp, thành ấp cung điện, y phục, anh lạc (chuỗi ngọc đeo để trang sức), vàng bạc của báu — hết thảy những vật trong thân và ngoài thân như thế; lại cũng thấy hình dạng, tiếng nói và nơi chốn của người nhận. Đó là thần biến thứ sáu lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da vào vườn này, khu rừng ấy hiện ra khắp cõi nước, vườn rừng, y phục, tràng hoa, hương xoa (hương thoa lên thân), hương bột, phướn lụa, tràng phan và lọng (tràng phan: cờ phướn hình ống; lọng: dù che; đều là đồ trang nghiêm trong lễ Phật) — hết thảy những sự trang nghiêm bằng các thứ báu — cùng tiếng nhạc, tiếng ca tuyệt diệu, vào lúc hết thảy chư Phật quá khứ vào thai mẹ, khiến các chúng sinh đều được thấy nghe. Đó là thần biến thứ bảy lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da vào vườn này, từ thân bà hiện ra cung điện, lầu gác bằng vua ngọc ma-ni nơi Bồ-tát ở, vượt hơn chỗ ở của hết thảy trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già và các vua loài người. Lưới báu che bên trên, hương mầu xông khắp, các báu trang hoàng, trong ngoài thanh tịnh, mỗi nơi một khác, không lẫn lộn nhau, giăng đầy khắp vòng quanh vườn Lam-tỳ-ni. Đó là thần biến thứ tám lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da vào vườn này, từ thân bà hiện ra vô số Bồ-tát, nhiều bằng số hạt bụi của mười "bất khả thuyết" (con số lớn đến không thể nói hết) trăm nghìn ức na-do-tha cõi Phật. Thân hình dung mạo, tướng tốt (những đặc điểm tốt đẹp trên thân bậc thánh), ánh sáng, cử chỉ đi đứng uy nghi, thần thông và quyến thuộc của các Bồ-tát ấy đều ngang bằng Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na, không có khác biệt; tất cả cùng lúc tán thán Như Lai. Đó là thần biến thứ chín lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Lại nữa, này thiện nam tử! Khi phu nhân Ma-da sắp sinh Bồ-tát, bỗng trước mặt bà, từ tầng kim cương (tầng đáy cứng chắc nhất, tận cùng bên dưới mặt đất) vọt lên một hoa sen lớn, tên là "Kho Trang Nghiêm Bằng Mọi Thứ Báu". Kim cương làm cuống, các báu làm tua nhụy, vua ngọc như ý (ngọc báu tương truyền cầu gì được nấy) làm đài hoa; hoa có số cánh nhiều bằng số hạt bụi của mười cõi Phật, tất cả đều có lưới báu, lọng báu làm bằng ngọc ma-ni che bên trên. Hết thảy vua trời cùng nhau nâng giữ; hết thảy vua rồng tuôn mưa hương; hết thảy vua dạ-xoa cung kính vây quanh, rải hoa trời; hết thảy vua càn-thát-bà phát tiếng vi diệu, ca ngợi công đức Bồ-tát xưa đã cúng dường chư Phật; hết thảy vua a-tu-la bỏ lòng kiêu mạn, cúi đầu kính lễ; hết thảy vua ca-lâu-la rủ phướn lụa báu đầy khắp hư không; hết thảy vua khẩn-na-la vui mừng chiêm ngưỡng, ca hát tán thán công đức Bồ-tát; hết thảy vua ma-hầu-la-già đều sinh lòng vui mừng, ca hát tán thán, tuôn mưa khắp nơi những đám mây trang nghiêm bằng mọi thứ báu. Đó là thần biến thứ mười lúc Bồ-tát sắp đản sinh.

 "Này thiện nam tử! Vườn Lam-tỳ-ni thị hiện mười điềm như thế rồi, sau đó thân Bồ-tát mới đản sinh. Như vầng mặt trời trong sáng hiện giữa hư không, như đám mây lành hiện trên đỉnh núi cao, như tia chớp lóe sáng trong mây dày, như ngọn đuốc lớn thắp lên trong đêm tối; lúc ấy Bồ-tát sinh ra từ hông mẹ, ánh sáng nơi thân tướng cũng như vậy. Này thiện nam tử! Bồ-tát lúc ấy tuy hiện ra như mới sinh, nhưng đã thấu suốt hết thảy các pháp đều như mộng, như ảo thuật, như bóng, như hình trong gương, không đến không đi, không sinh không diệt.

 "Này thiện nam tử! Khi ta thấy Phật thị hiện đủ thứ thần biến lúc mới sinh trong vườn Lam-tỳ-ni ở cõi Diêm-phù-đề của bốn thiên hạ này (bốn thiên hạ: bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), ta cũng thấy Như Lai thị hiện đủ thứ thần biến lúc mới sinh trong vườn Lam-tỳ-ni ở cõi Diêm-phù-đề của trăm ức bốn thiên hạ trong tam thiên đại thiên thế giới; cũng thấy vô lượng cõi Phật trong mỗi hạt bụi của tam thiên đại thiên thế giới; cũng thấy vô lượng cõi Phật trong mỗi hạt bụi của trăm thế giới Phật, nghìn thế giới Phật, cho đến hết thảy thế giới mười phương. Trong hết thảy cõi Phật như thế, đều có Như Lai thị hiện đủ thứ thần biến khi thọ sinh. Cứ như thế trong từng niệm, thường không gián đoạn."

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài thưa với vị thần: "Bậc Đại Thiên (cách tôn xưng vị thần) được môn giải thoát này đã bao lâu rồi?"

 Thần đáp:

 "Này thiện nam tử! Vào thời rất xa xưa, trải qua số kiếp nhiều bằng số hạt bụi của một ức cõi Phật, lại vượt qua số ấy nữa. Khi ấy có một thế giới tên là Phổ Bảo, kiếp tên là Duyệt Lạc, có tám mươi na-do-tha Đức Phật ra đời trong đó. Đức Phật đầu tiên tên là Tự Tại Công Đức Tràng, đủ mười hiệu (mười danh hiệu tôn quý của Phật, như Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri…). Trong thế giới ấy có một bốn thiên hạ tên là Diệu Quang Trang Nghiêm; trong cõi Diêm-phù-đề của bốn thiên hạ ấy có một kinh đô tên là Tu-di Trang Nghiêm Tràng; trong đó có vị vua tên là Bảo Diệm Nhãn; phu nhân của vua tên là Hỷ Quang. Này thiện nam tử! Như phu nhân Ma-da ở thế giới này là mẹ của Như Lai Tỳ-lô-giá-na, thì phu nhân Hỷ Quang ở thế giới kia cũng vậy, là mẹ của Đức Phật đầu tiên.

 "Này thiện nam tử! Khi phu nhân Hỷ Quang sắp sinh Bồ-tát, bà cùng hai mươi ức na-do-tha thể nữ (cung nữ hầu hạ) đến vườn Kim Hoa. Trong vườn có lầu tên là Diệu Bảo Phong; bên lầu có cây tên là Nhất Thiết Thí. Phu nhân Hỷ Quang vịn cành cây ấy mà sinh Bồ-tát; chúng vua trời mỗi vị cầm nước thơm cùng tắm gội cho Ngài. Khi ấy có một nhũ mẫu (bà vú nuôi) tên là Tịnh Quang đứng hầu bên cạnh. Tắm gội xong, chúng vua trời trao Ngài cho nhũ mẫu. Nhũ mẫu cung kính đón nhận, sinh lòng vui mừng lớn, liền được tam-muội Phổ Nhãn của Bồ-tát (pháp định "con mắt thấy khắp"). Được tam-muội này rồi, bà thấy khắp vô lượng chư Phật mười phương, lại được môn giải thoát tự tại thị hiện thọ sinh ở mọi nơi của Bồ-tát. Như tâm thức lúc mới vào thai thì nhanh chóng không gì ngăn ngại, thì nhờ được môn giải thoát này, bà thấy hết thảy Phật nương sức bản nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ thuở ban đầu) mà thọ sinh tự tại, cũng như thế.

 Này thiện nam tử! Ý ông nghĩ sao? Bà nhũ mẫu ấy há phải là ai khác chăng? Chính là thân ta đây. Từ đó đến nay, trong từng niệm ta thường thấy Phật Tỳ-lô-giá-na thị hiện biển thọ sinh của Bồ-tát, dùng sức thần tự tại mà điều phục chúng sinh. Như ta thấy Phật Tỳ-lô-giá-na nương sức bản nguyện, trong từng niệm, ở trong tam thiên đại thiên thế giới này cho đến trong các hạt bụi của hết thảy thế giới mười phương, đều hiện thần biến thọ sinh của Bồ-tát; thì ta thấy hết thảy Phật cũng đều như thế. Ta đều cung kính phụng sự, cúng dường các Ngài, nghe pháp các Ngài nói, và tu hành đúng như lời dạy."

 Bấy giờ, thần rừng Lam-tỳ-ni muốn nói lại nghĩa của môn giải thoát này, nương sức thần của Phật, nhìn khắp mười phương mà nói bài tụng rằng:

 "Này Phật tử, điều ông hỏi là cảnh giới rất sâu của chư Phật;

 nay ông nên lắng nghe và tiếp nhận, ta sẽ nói nhân duyên của việc ấy.

 Trải qua số kiếp nhiều bằng bụi của một ức cõi, có một kiếp tên là Duyệt Lạc;

 tám mươi na-do-tha Đức Như Lai đã ra đời trong kiếp ấy.

 Đức Như Lai đầu tiên hiệu là Tự Tại Công Đức Tràng;

 ta ở vườn Kim Hoa, thấy ngày Ngài mới sinh.

 Khi ấy ta làm nhũ mẫu, trí tuệ rất thông minh lanh lợi;

 các vị trời trao cho ta thân sắc vàng của Bồ-tát.

 Ta khi ấy vội nâng giữ, nhìn kỹ mà không thấy được đỉnh đầu,

 các tướng trên thân đều trọn vẹn, mỗi tướng đều không có bờ bến.

 Thân thanh tịnh lìa mọi nhơ bẩn, được tướng tốt trang nghiêm,

 ví như pho tượng báu mầu nhiệm; thấy rồi ta tự vui mừng.

 Suy nghĩ về công đức ấy, biển phúc của ta mau chóng tăng thêm;

 thấy việc thần thông này, ta phát tâm bồ-đề lớn.

 Chuyên cầu công đức của Phật, mở rộng các đại nguyện,

 trang nghiêm làm trong sạch hết thảy cõi, diệt trừ ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Khắp các cõi nước mười phương, ta cúng dường vô số Phật,

 tu hành theo thệ nguyện gốc, cứu thoát chúng sinh khỏi khổ.

 Ta ở chỗ Đức Phật ấy, nghe pháp mà được giải thoát,

 rồi tu hành trong vô lượng kiếp, nhiều bằng số bụi của ức cõi.

 Bao nhiêu Phật có trong các kiếp ấy, ta đều từng cúng dường,

 giữ gìn chánh pháp của các Ngài, làm trong sạch biển giải thoát này.

 Các bậc Thập Lực (danh hiệu của Phật, vì Phật có mười thứ trí lực) trong quá khứ, nhiều bằng số bụi của ức cõi,

 ta đều giữ trọn pháp luân của các Ngài, làm cho môn giải thoát này thêm sáng tỏ.

 Trong khoảng một niệm, ta thấy trong các hạt bụi của cõi này,

 mỗi hạt đều có Như Lai, cùng biển các cõi mà các Ngài đã làm thanh tịnh.

 Trong mỗi cõi đều có Phật thị hiện đản sinh trong vườn,

 mỗi vị đều hiện sức thần thông rộng lớn không thể nghĩ bàn.

 Hoặc thấy các Bồ-tát ở ức cõi không thể nghĩ bàn,

 đang ở trên cung trời, sắp chứng bồ-đề của Phật.

 Trong vô lượng biển cõi, chư Phật hiện ra thọ sinh,

 thuyết pháp có đại chúng vây quanh; những điều ấy ta đều thấy.

 Trong một niệm, ta thấy các Bồ-tát nhiều bằng số bụi của ức cõi,

 xuất gia, đi đến đạo tràng, thị hiện cảnh giới của Phật.

 Ta thấy trong các hạt bụi của cõi, vô lượng Phật thành đạo,

 mỗi vị hiện ra các phương tiện, độ thoát chúng sinh đang chịu khổ.

 Trong mỗi hạt bụi nhỏ, chư Phật chuyển pháp luân,

 đều dùng tiếng nói không cùng tận, tuôn mưa khắp nơi pháp cam lộ (cam lộ: nước thuốc bất tử của cõi trời, ví giáo pháp làm mát lành, dứt khổ).

 Trong mỗi hạt bụi của các cõi nhiều bằng số bụi của ức cõi,

 đều thấy Như Lai thị hiện bát-niết-bàn (nhập diệt, rời bỏ thân xác để vào cảnh giới tịch diệt hoàn toàn).

 Trong vô lượng cõi như thế, Như Lai thị hiện đản sinh;

 còn ta đều phân thân (chia thân ra nhiều nơi), hiện ra trước mặt các Ngài mà dâng cúng dường.

 Trong biển các cõi không thể nghĩ bàn, có vô lượng nẻo luân hồi sai khác (như trời, người, súc sinh…);

 ta đều hiện ra trước mặt chúng sinh ở đó, tuôn mưa pháp lớn.

 Này Phật tử, ta biết cửa giải thoát khó nghĩ bàn này,

 dù trong vô lượng ức kiếp ca ngợi cũng không thể hết."

 "Này thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát tự tại thị hiện thọ sinh khắp mọi nơi trong vô lượng kiếp này của Bồ-tát. Còn như các Bồ-tát ma-ha-tát có thể lấy một niệm làm kho chứa các kiếp, quán xét hết thảy pháp, dùng phương tiện khéo léo mà hiện ra thọ sinh; cúng dường khắp hết thảy chư Phật, thông suốt đến rốt ráo hết thảy Phật pháp; ở hết thảy các nẻo luân hồi đều hiện ra thọ sinh, ngồi tòa hoa sen trước hết thảy Phật; biết lúc chúng sinh có thể độ được thì vì họ hiện ra thọ sinh, dùng phương tiện điều phục; ở hết thảy các cõi hiện ra các thần biến, như bóng hình đều hiện trước mắt mọi người — thì ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy?

 "Này thiện nam tử! Ở thành Ca-tỳ-la này có một người nữ dòng họ Thích (dòng tộc Thích-ca, dòng họ của Đức Phật) tên là Cù-ba. Ông hãy đến đó hỏi: Bồ-tát giáo hóa chúng sinh trong vòng sinh tử (vòng luân hồi sống chết) như thế nào?"

 Bấy giờ, đồng tử Thiện Tài cúi đầu lễ dưới chân vị thần, đi vòng quanh vô số vòng (nghi thức đi vòng quanh để tỏ lòng tôn kính), ân cần chiêm ngưỡng, rồi từ biệt lui đi.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi tư.

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ bảy mươi lăm.

 Tam tạng (danh hiệu dành cho vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Thật-xoa-nan-đà, người nước Vu Điền (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video