Thiên 3 — Phẩm 3 – Hỏi về bản nghiệp và đoạn kết sử

 Phật nói kinh Đại Phương Quảng Thập Luân (kinh "Mười bánh xe" thuộc loại kinh Đại thừa giảng giáo lý rộng lớn, ngay thẳng). Phẩm thứ ba: Phẩm Hỏi về nghiệp gốc và dứt trừ kết (kết: các phiền não trói buộc chúng sinh vào vòng sinh tử).

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc tu hành lớn, phát nguyện thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) Địa Tạng từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ thẳng, đan tay, gối phải chạm đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật), nay con muốn hỏi đôi điều, cúi mong Ngài cho phép và kịp thời giải nói cho con."

 Phật nói: "Ông là bậc trượng phu (người đàn ông chân chính, có chí lớn) thật sự hiền thiện. Vì muốn bày tỏ trí tuệ không ngăn ngại của mọi chúng sinh, và cũng để khiến người khác trở thành bậc đại trượng phu, nếu có điều gì muốn hỏi thì cứ theo ý ông mà hỏi, Ta sẽ đáp, chớ sinh nghi ngại. Hôm nay Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) sẽ giải nói để ông được vui mừng."

 Bấy giờ Bồ-tát Địa Tạng dùng kệ (bài thơ trong kinh Phật, mỗi câu có số chữ nhất định) mà hỏi rằng:

 Từng trải qua mười ba kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài),
Tu hành nơi ruộng phước (chỗ gieo phước, ví như ruộng gieo hạt) của Phật;

 Nạn đói kém và dịch bệnh,
Đều vì chúng sinh mà dứt trừ.

 Vì hàng ức các đức Phật,
Dâng cúng dường không thể nghĩ bàn.

 Nay thấy đại hội tụ họp,
Chúng thanh tịnh cùng kéo đến;

 Người thông minh, siêng năng tinh tấn,
Đều đến dự hội này.

 Cùng lúc tụ về như mây,
Không có điều ô uế xấu ác nào.

 Đời ô trược nhiều lời chê bai,
Làm điều ác, tổn hại hạnh trong sạch;

 Vì sao kẻ không biết điều lành,
Quấy rối, phá hủy oai nghi (phép tắc cử chỉ đứng đắn của người tu)?

 Đều gắn với các tội ác nghịch,
Phỉ báng chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật);

 Chê bai các bậc hiền thánh,
Chấp càn vào đoạn thường (hai tà kiến: cho rằng chết là mất hẳn, hoặc cho rằng có cái ta tồn tại mãi mãi);

 Gây tạo thập ác (mười nghiệp ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói lời độc ác, nói hai lưỡi, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, tà kiến),
Không sợ khổ đời sau;

 Phá hoại pháp Tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát),
Dua nịnh quanh co, hướng về đường ác;

 Vô minh (sự mê muội, không thấy được chân lý) che lấp mắt,
Tham lam, ganh ghét, lắm gian dối.

 Làm sao chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe nghiền nát phiền não),
Giải thoát mọi thói quanh co dối trá?

 Phiền não cứng như kim cương,
Làm sao dứt bỏ, lìa xa được?

 Thế nào là tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp)?
Nhẫn nhục mà hiền hòa mềm mỏng?

 Hội này xưa nay chưa từng có,
Khiến con được gặp bậc dẫn dắt cõi đời (?);

 Mọi nơi chưa từng thấy
Đại chúng đông đảo như thế này,

 Đầy đủ hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống đơn sơ để gột sạch tham đắm),
Lâu đời tu đạo bồ-đề (đạo giác ngộ).

 Làm sao ở chốn này,
Thành Phật và chuyển pháp luân?

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Địa Tạng: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử (người con trai hiền thiện, lời Phật gọi người nghe)! Trong quá khứ, nơi chỗ các đức Phật nhiều như cát sông Hằng, ông đã từng hỏi nghĩa này, những pháp như thế ông cũng đã từng nghe. Ông đầy đủ hạnh trí tuệ, công đức trọn vẹn, dùng sức phương tiện (cách thức khéo léo để dẫn dắt người) mà vượt sang bờ bên kia (tức giải thoát).

 Ông vì muốn làm cho các chúng sinh khác được an vui, lợi ích; cũng muốn khiến tất cả chúng Bồ-tát Ma-ha-tát được đầy đủ kho báu ẩn giấu của mọi phương tiện; vì để đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); muốn làm đầy biển nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, là trí của Phật); vì để xoay chuyển các bậc đế vương khiến họ không sa vào đường ác; muốn cho Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) trong mười phương thế giới hưng thịnh, các pháp tồn tại lâu dài. Vì nghĩa ấy nên ông hỏi Như Lai.

 Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe, lắng nghe cho kỹ, Ta sẽ nói cho ông." Bồ-tát Địa Tạng bạch Phật: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn, con rất mong được nghe."

 Phật nói: "Đây là do sức thệ nguyện gốc trong quá khứ của Như Lai mà thành tựu mười bánh xe. Như cõi nước này có đời ác ngũ trược (năm thứ ô uế của thời mạt: thời đại ô uế, tư tưởng sai lầm ô uế, phiền não ô uế, chúng sinh ô uế, tuổi thọ ngắn ngủi ô uế), mọi pháp trong sạch đều bị suy giảm; người ta lìa bỏ bảy của báu của bậc thánh (bảy đức quý: lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, nghe nhiều học rộng, bố thí, trí tuệ), xa lánh những người có trí; bị lưới đoạn thường che lấp; ngồi trên cỗ xe đường ác mà không sợ đời sau; thường ở trong bóng tối vô minh; làm đủ mười điều ác, có thể gây ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng); phỉ báng chánh pháp, chê bai hiền thánh; xa lìa mọi công đức lành, thành tựu pháp ác.

 Ở trong thế giới nhiều điều ác như thế, Như Lai có thể khiến tất cả đều được yên ổn, không còn sợ hãi; thành tựu pháp thù thắng nhất của các bậc thánh đời trước, có thể chuyển pháp luân; chế ngự các kẻ thù oán khiến thảy đều hàng phục; dẹp tan phiền não như kim cương; khiến các chúng sinh an trụ nơi bậc A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường tu) của Tam thừa.

 Thiện nam tử, ví như có người xa lìa công đức (?). Trong thế giới, cõi nước, hoặc ngay trong bờ cõi của mình có quân nổi dậy, hoặc bị binh hùng mạnh của nước láng giềng từ ngoài kéo đến giày xéo, tàn hại; buồn lo, phiền não rối loạn, đủ thứ tranh giành kiện cáo, cùng các thói dua nịnh giả dối, lừa gạt, nói dối; có đủ thứ bệnh tật; bị ngu tối che lấp, mắt nhìn không rõ; bị quỷ đồng tử (loài quỷ hay làm hại trẻ nhỏ) và yêu quái ám, bị quỷ A-bát-ma-la (loài quỷ gây bệnh động kinh, điên loạn) làm mê hoặc, thân thể khô gầy, cuồng loạn mất trí; các giác quan xấu xí, tay chân không đủ; thường thiếu thốn của cải, không có phước lộc, không được ai ưa thích; phần nhiều theo về đạo khác, khởi các tà kiến, tâm ý điên đảo, hướng về ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Ở cõi nước như thế, có nhiều bậc lão thành, được dùng làm tể tướng phụ chính, bề tôi giúp việc, quan lại và dân chúng; tước lộc có thứ bậc, cùng chung sở thích mà không xâm hại nhau. Dựng nước như thế thì có vô số phép chế định sáng suốt để dạy dỗ, điều phục nhân dân; bố thí, giữ giới, từ bi, nhẫn nhục, oai nghi đầy đủ; những việc khó làm, hạnh khổ hạnh, tất cả đều trọn vẹn. Nhờ nhân duyên phước đức như thế, các giác quan của chúng sinh đều đầy đủ, thân thể cao lớn, uy đức rực rỡ, tướng mạo đẹp đẽ trang nghiêm, thường được mọi người tôn trọng, cung kính, đều cùng nhau làm bạn thân, tính nhân hậu, rộng lượng, từ ái, thông minh lanh lợi, nhiều trí tuệ.

 Nếu có bậc đáng tôn trọng cùng các vương tử có đủ đức ấy, thì dùng nước thơm pha cho vừa ấm mát để tắm gội; mặc áo mới sạch, sáng như ngọc báu; trên đỉnh đầu lại có ngọc báu như thế, cùng vòng hoa bằng vàng ròng; tay buộc lụa trắng; đủ loại vòng hoa, vàng bạc, ngọc trai làm hoa tai; lưới kết bằng các thứ ngọc báu làm vòng tay, nhẫn; các thứ vòng xuyến, những báu vật như vậy trang sức thân mình. Các vị trời, các vị tiên cùng Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) mà trước kia vẫn thờ phụng đều cho phép bày đặt tòa cao, giống như lúc vua cha trước kia lên ngôi tôn quý.

 Bước lên tòa ấy, nối ngôi vua xong, thì tất cả long vương (vua loài rồng), thiên đế (vua các cõi trời), vua A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), vua Cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người) [đều đến (?)]; chuông trống vốn có của vua cha trước kia, nay lúc nhận ngôi cũng đánh trống ấy, tiếng vang khắp thành ấp. Tất cả người thuộc giai cấp sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ xưa), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, giữ việc tế lễ), tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng), thủ-đà (giai cấp nô lệ, làm thuê) đều tắm rửa thân thể, mặc áo mới sạch, đem các thứ lọng lụa quý, cờ phướn, vàng, bạc, ngọc ma-ni (một loại ngọc quý trong suốt), ngọc trai, san hô, lưu ly, ốc xà cừ, tất cả châu báu; vì vua mới lên ngôi, thấy có những điềm lành như thế, nên dâng hiến đủ thứ.

 Bấy giờ vua mới nối ngôi quán đỉnh (lễ lên ngôi theo tục Ấn Độ xưa, rưới nước lên đỉnh đầu nhà vua). Những bề tôi lão thành mà vua trước đã đặt để, tùy theo khả năng mỗi người mà giao cho chức vụ. Nếu trong nước mình có quân nổi dậy, hay nước láng giềng dấy binh, thì hễ có kẻ thù oán đều diệt sạch; giữ gìn đất nước mình không bị tổn hại, khéo làm tăng thêm quyến thuộc, cùng nhau thân thiết.

 Thiện nam tử, nếu làm được như thế thì gọi là bánh xe thứ nhất của ngôi vua quán đỉnh: ở trong cõi nước được sống yên vui, bước đầu hàng phục kẻ thù, thọ mạng lâu dài, giữ gìn được thân mạng.

 Cũng như thế, cũng như thế, thiện nam tử! Nếu người ở trong thế giới ác ngũ trược, xa cách, khó gặp Phật (?), cho nên các chúng sinh ở đây tâm phần nhiều giận dữ, lấn ép lẫn nhau; mọi người dân đều buồn khổ; ngu tối mê muội, khởi kiến chấp đoạn thường; đủ thứ tranh giành kiện tụng, tham lam ganh ghét, dua nịnh giả dối, làm các việc lừa gạt, đủ cả mười điều ác; chấp giữ chúng sinh (?), quấy nhiễu nhân dân; đủ thứ phiền não cùng các lỗi lầm tai hại. Vì thế mà xa lìa pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) sâu xa; bị bệnh giận dữ quấy hại; tâm thường xa lìa, vứt bỏ mọi vị ngon chân thật của giáo pháp; ý nghĩ tán loạn, chê bai pháp lành, ưa thích những mùi vị mình tham đắm; thường bị lưới mê hoặc của phiền não và tà kiến che phủ; quy y lục sư (sáu vị thầy ngoại đạo nổi tiếng thời Phật), làm tổn hại đạo thánh, hướng về ba đường ác.

 Có các vị Bồ-tát Ma-ha-tát đã từng gần gũi, cúng dường vô lượng chư Phật trong quá khứ, có thể vượt qua biển cả của mọi trí tuệ, an trụ trên con đường mà chư Phật đã đi, đều tụ hội đến chỗ Ta. Các vị ấy (?) đã tu tập đủ loại bố thí, khéo điều phục, thành tựu khổ hạnh, xa lìa các điều ác; đã lâu đời tu những hạnh khó làm, khổ hạnh của chư Phật; thường nhớ nghĩ đến trí tuệ, phương tiện, phước đức, đại từ đại bi làm chuỗi ngọc trang sức và kho tàng ẩn giấu rộng lớn; mọi thiền định, tổng trì, nhẫn nhục, biển cả các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát) đều đã đầy đủ; không sinh tâm dua nịnh, lừa dối, giả trá; thân tướng hiền hòa, nhẫn nhục trọn vẹn, thường khéo thuận theo điều lành để tự trang nghiêm; thảy đều gần với biển nhất thiết trí; sắc thân rực rỡ tốt đẹp, ánh sáng đầy đủ; có thể làm bậc đại đạo sư cho tất cả hàng thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy), cũng làm chỗ an ủi cho mọi chúng sinh đang sợ hãi sinh tử.

 Đó chính là Phật Câu-lưu-tôn, Phật Câu-na-hàm Mâu-ni, Phật Ca-diếp (ba vị Phật ra đời trước Phật Thích-ca trong kiếp hiện tại). Những người con của Như Lai như thế đứng đầu trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời). Các ngài dùng nước trí tuệ thiền định mà tự tắm gội, mặc áo hổ thẹn (biết xấu hổ với điều ác, ví như áo che thân). Đó là nơi bậc Đại tiên tối thắng (chỉ Phật) đi qua, cũng là vòng hoa công đức giải thoát, cũng gọi là dùng nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi loại, mọi mặt của các pháp) vô sinh chân thật mà tự trang nghiêm.

 Ba hạnh lành ấy làm thành lọng mây dày che cho ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới chúng sinh còn luân hồi); trong mọi cõi Phật quá khứ đều khéo an trụ, ngồi trên tòa tam muội Kim cương (tam muội: trạng thái tâm định tĩnh tập trung cao độ; tam muội Kim cương: định vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não). Cũng nơi các vị thanh văn, Bích-chi Phật trong quá khứ, các ngài đặt tòa tôn quý, tòa tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân bất tịnh, quán cảm thọ là khổ, quán tâm vô thường, quán các pháp không có cái ta), cũng là tòa mà các Phật trước đã đặt. Trên bãi cát nhất thiết trí mà an trụ nơi bồ-đề, có thể chuyển pháp luân, nối tiếp giống Tam bảo không để dứt; đánh trống pháp phát ra tiếng lớn vang khắp ba cõi.

 Nhờ pháp luân ấy, tiếng pháp khiến chư thiên, loài người, A-tu-la, Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), Khẩn-na-la (loài thần ca múa, đầu có sừng), Ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người, Cưu-bàn-trà, Phú-đan-na (loài quỷ hôi thối gây bệnh nóng sốt), Ca-tra Phú-đan-na (loài quỷ hôi thối rất ghê tởm), ngạ quỷ (quỷ đói), Tỳ-xá-xà (loài quỷ ăn tinh khí người) đều dùng tướng tịch diệt của Tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà tự trang nghiêm. Pháp luân ba lần chuyển, mười hai hành tướng (giảng Tứ thánh đế ba lượt: chỉ rõ, khuyên tu, tự chứng; bốn đế mỗi đế ba lượt thành mười hai), xưa chưa từng chuyển nay nay mới chuyển, mà tất cả sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn, hoặc trời, hoặc ma, hoặc Phạm (Phạm thiên, vị trời ở cõi Sắc) đều không thể chuyển được; vì muốn làm lợi ích, an vui cho tất cả chư thiên và loài người.

 Thiện nam tử, đó gọi là chuyển bánh xe thứ nhất. Đối với đời này, đời sau, điều có thể xảy ra và điều không thể xảy ra, đều biết đúng như thật; đến được chốn an ổn không sợ hãi; mọi kẻ thù oán tự nhiên hàng phục; biết như thật, có thể chuyển Phạm luân (bánh xe pháp thanh tịnh); khắp nơi hiện ra trong đời ác ngũ trược; các đệ tử chân chính cất tiếng sư tử hống (lời giảng pháp oai hùng, không sợ hãi, như tiếng sư tử gầm làm muôn thú khiếp phục). Dù là chúng sinh gây tội ngũ nghịch, thành tựu mười điều ác, những người như vậy cũng được nghiền nát phiền não như kim cương, dứt các hữu lậu (phiền não còn rỉ chảy, khiến còn trôi lăn sinh tử), được giải thoát; tùy theo mong muốn mà được an trí vào Tam thừa, trụ nơi bậc không thoái lui.

 Thiện nam tử, ví như có người vừa lên ngôi vua, nhận lễ quán đỉnh xong, quán xét vô số việc nước trong ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai, rồi dùng trí tuệ xét nhân nghiệp và mọi quả báo, tùy theo tính chất, hình tướng mà ban tước vị. Nhờ ba việc ấy mà khiến cõi nước mình thêm an vui, kẻ thù nước láng giềng đều bị dẹp tan. Ba việc ấy là gì? Như vị vua quán đỉnh thuộc dòng sát-lợi: vì giữ gìn mạng sống mà phòng bị kẻ thù; cùng kẻ khác chiến đấu; lo liệu cung vua cùng các cõi nước, mọi bổng lộc và sản nghiệp của nhân dân. Đó gọi là đại vương quán đỉnh thành tựu bánh xe thứ hai: kẻ thù nước láng giềng không thể xâm hại, giữ gìn thân mạng, sống lâu yên vui.

 Cũng như thế, thiện nam tử! Như Lai lúc mới thành Phật đạo, được trí vô thượng, được pháp nhãn thấy mọi pháp quá khứ, vị lai, hiện tại, cũng như pháp nhãn mà chư Phật ba đời đã được. Vì thế tu hành chánh pháp, vì muốn quán xét tướng sai khác của mọi nghiệp báo, đầy đủ pháp nhãn sâu xa để phân biệt nhân nghiệp, có thể khiến mọi căn lành hưng thịnh, suốt đêm dài (ví cho thời gian lâu dài trong sinh tử) được yên ổn, khiến chúng sinh thành tựu vô lượng thứ an vui, có thể khiến mọi ngoại đạo (những người theo đạo khác ngoài Phật pháp) và kẻ thù oán tự nhiên hàng phục.

 Ba nghiệp ấy là gì? Là ngồi thiền, tụng kinh, và lo liệu việc của Tăng (đoàn thể người xuất gia). Thế nào là thiền? Thiền có mười loại. Mười loại là gì? Thứ nhất là biết thân: biết thân có lục nhập (sáu chỗ tiếp nhận cảnh: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý); biết cái ta và cái của ta; biết nghiệp là nhân, do nhân ấy mà tự nhiên thọ sinh (?); biết đủ thứ ái (lòng tham luyến) và bóng tối vô minh; biết những gì mình thân yêu đều không chân thật, thuộc về các nhân duyên, dục vọng và khổ đau nối tiếp nhau trôi chảy không dứt. Vì muốn diệt những điều ấy nên khiến chúng đều được dứt trừ.

 Thế nào là dòng nghiệp? Quán xét mọi hành vi của ba loại nghiệp (thân, miệng, ý), đó gọi là dòng nghiệp. Sinh tử không có bờ bến, do nhân duyên ái mà có, đó gọi là dòng phiền não. Do nhân duyên phiền não, vô minh hòa hợp mà sinh ra danh sắc (tinh thần và thể xác); do danh sắc hòa hợp làm nhân duyên mà sinh ra lục nhập; do lục nhập làm nhân duyên mà sinh ra xúc (sự tiếp xúc giữa giác quan và cảnh); do xúc làm nhân duyên mà sinh ra thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ); do thọ làm nhân duyên mà sinh ra hậu hữu (sự tồn tại đời sau); do hậu hữu làm nhân duyên mà sinh ra sinh; do sinh làm nhân duyên mà sinh ra khổ già, bệnh, chết. Đó gọi là dòng khổ. Ba dòng như thế đều từ ái mà sinh. Vì sao vậy? Vì nhân vô minh, nghiệp, lấy ái làm nước tưới cho thấm ướt.

 Vì muốn làm khô cạn ba dòng ấy, nên ưa quán vô thường, gọi là vô thường nhẫn (sự chấp nhận vững vàng chân lý vô thường); có thể quán vô thường, khổ, không, vô ngã (không có cái ta thật); tin rằng mọi pháp là ngu si không có trí, như huyễn, như ánh nắng dợn (ảo ảnh), như trăng dưới nước, như giấc mộng; không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp là trống rỗng, không có hình tướng thật, nên không còn gì để mong cầu); tịch diệt, vô sinh, trống rỗng không có các tướng. Thường quán ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết, hành là ý chí tạo tác, thức là sự hiểu biết phân biệt) là không, vô tướng, vô nguyện.

 Thuận theo nhẫn, ưa quán xét hơi thở ra hơi thở vào, buộc niệm nơi an-ban (phép thiền theo dõi hơi thở ra vào): đếm tăng, đếm giảm, quán trụ, quán diệt, và quán cả trụ lẫn diệt. Đếm trở lại có hai cách: ý cùng giác quán (tâm suy tìm thô và suy xét tế) cùng đi; diệt giác quán mà nắm lấy tướng hơi thở ra vào (?). Đếm giảm có hai: nương vào sự có hơi thở ra mà trừ được giác quán; nắm lấy hình tướng của hơi thở ra vào (?). Quán trụ có hai cách: quán hơi thở ra vào, thấy tưởng diệt của nó, tâm có thể trụ trong định. Diệt có hai cách: trừ sạch các kết, thấy biết sâu xa trong sạch (?). Tu phép thở ra vào để quán xét ngũ ấm. Vì sao? Vì hơi thở ra vào này gọi là sắc thịnh ấm (khối thân xác bừng bừng thúc đẩy khổ đau), cũng gọi là thọ, tưởng, hành, thức thịnh ấm. Đó gọi là các tướng không tương ứng khác nhau của năm thịnh ấm.

 Lại có năm loại: không mới, không cũ, không có, không tụ hợp, không phải lời nói (?). Năm loại như thế, dùng năm ấm ấy mà quán ba loại nghiệp; dùng ba nghiệp ấy mà quán sự diệt tận rốt ráo. Lại quán sáu xứ (sáu giác quan): có cái ta và cái của ta; có nghiệp, lấy vô minh làm ruộng, lấy ái làm nước thấm ướt; rốt ráo diệt tận, dùng như thế mà quán xét. Đầy đủ tứ niệm xứ, tu tập trọn vẹn: tứ niệm xứ, tứ chánh cần (bốn sự siêng năng đúng đắn: ngăn ác chưa sinh, dứt ác đã sinh, làm lành chưa sinh, tăng lành đã sinh), tứ như ý túc (bốn nền tảng thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm chuyên nhất, quán xét), ngũ căn (năm gốc lành: tin, tinh tấn, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy lớn mạnh), thất giác phần (bảy yếu tố giác ngộ), bát thánh đạo phần (tám con đường chân chính: thấy biết, suy nghĩ, lời nói, việc làm, nghề sống, siêng năng, nhớ nghĩ, thiền định đều chân chính), cho đến có thể đầy đủ thập bát bất cộng pháp (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có).

 Được vô sinh nhẫn (sự an trụ vững chắc vào chân lý các pháp vốn không sinh không diệt) và nhất thiết trí; đầy đủ tam muội Thủ-lăng-nghiêm (định kiên cố mạnh mẽ, dẹp tan mọi phiền não, như bậc dũng tướng); tu tam muội an-ban theo dõi hơi thở ra vào; đầy đủ mọi chỗ an trụ của chánh pháp. Nếu có thể tu các thiền định như thế, tức là cúng dường tất cả chư Phật quá khứ và vị lai. Đó gọi là con Phật, sinh từ miệng Phật, sinh từ chánh pháp. Người nào khéo tu thiền như vậy, hoặc là bậc đại sĩ, các vị Bồ-tát, hoặc là Bích-chi Phật, A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) đã sạch hết lậu, theo đúng điều đã tu tập; đó gọi là Bồ-tát Ma-ha-tát, có thể đầy đủ mười tám pháp bất cộng, có đủ nhất thiết trí.

 Thiện nam tử, người ấy không bao lâu sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật); cũng là pháp nhãn sâu xa của các Như Lai Thế Tôn ba đời; đầy đủ nghiệp hạnh, quán xét quả báo, an trí chúng sinh vào mười loại thiền định. Như thế, thiện nam tử, thì có thể chuyển bánh xe pháp thiền định mà Như Lai đã chuyển.

 Thiện nam tử ấy, làm sao tu việc tụng học của Như Lai? Nếu có tỳ-kheo (đàn ông xuất gia giữ đủ giới), tỳ-kheo-ni (đàn bà xuất gia giữ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ năm giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới); thiện nam tử, có chút ít lòng tin, căn lành mỏng manh, trong thế đế (chân lý theo cách nhìn của thế gian) căn lành chưa chín; thì khiến những chúng sinh ấy vào đầu đêm, giữa đêm và cuối đêm, đúng thời tụng học, tu thiền vui vẻ, cầu trí vô thượng.

 Lúc ấy Ta an trí họ vào Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cứu mình và cứu người để thành Phật): tu tập thiền định, đọc tụng, thọ trì, cúng dường đủ cách; tự mình tụng và dạy người tụng; tự mình giảng và dạy người giảng; tự mình cúng dường và dạy người cúng dường; tự mình an trụ Đại thừa và cũng dạy người an trụ Đại thừa; cùng nhau giáo hóa để diệt các phiền não; đều vì để được lợi ích đạo vô thượng, cũng muốn diệt vô lượng khổ của chúng sinh, cũng để được vào thành Niết-bàn (cảnh giới giải thoát, dứt hết phiền não và khổ đau), chốn không còn sợ hãi.

 Nếu có chúng sinh ưa cầu quả Bích-chi Phật, thì vì họ nói pháp mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo nên vòng sinh tử, từ vô minh đến già chết). Nếu ưa cầu quả thanh văn, thì vì họ nói trăm nghìn bốn bộ A-hàm (các bộ kinh ghi lời Phật dạy thuở đầu) cùng vô lượng giáo pháp A-tỳ-đàm (các bộ luận giải thích, phân tích giáo lý), khiến họ tụng học và tu hành đúng như lời dạy. Thiện nam tử, đó gọi là bánh xe tu tụng học của Như Lai.

 Thiện nam tử, nếu có chúng sinh căn tánh chậm lụt, vì muốn khơi dậy nhân duyên căn lành, nhưng họ lười biếng, ít trí, quên mất chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh giác chân chính), tham đắm chỗ ở, y phục, thức ăn uống cùng bốn thứ cúng dường (thức ăn, y phục, đồ nằm, thuốc men), xa lìa tất cả thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt chỉ đường tu). Với chúng sinh như thế, thì dạy bảo, khuyên họ lo liệu việc Tăng, việc Phật pháp, cùng phục vụ hòa thượng (thầy truyền giới, thầy dạy chính) và A-xà-lê (thầy dạy phép tắc, khuôn phép cho đệ tử). Thiện nam tử ấy, như vậy tức là được an trí vào chỗ gieo phước bằng việc khuyến hóa, lo liệu công việc của Như Lai.

 Như thế, thiện nam tử, biết đúng như thật về phép tu tập các nghiệp. Thiện nam tử, đó gọi là bánh xe Phật thứ hai: bánh xe đầy đủ ba nghiệp, làm chín muồi chúng sinh; đến chốn an ổn không sợ hãi, có thể cất tiếng sư tử hống, chuyển Phạm pháp luân, khiến các kẻ thù bên ngoài đều hàng phục, biết đúng như thật nhân duyên của chúng sinh.

 Thiện nam tử, ví như vị vua quán đỉnh dòng sát-lợi, đối với các sa-môn, bà-la-môn, tỳ-xá, thủ-đà, quán xét kỹ càng: ai mạnh mẽ dũng cảm, có đủ tài nghề, học rộng nghe nhiều, giữ giới, khéo phân biệt, có công đức; có phương tiện và trí tuệ, siêng năng tinh tấn, bền vững không thoái lui, lấy đủ thứ phước đức để tự trang nghiêm. Ở giữa chúng ấy, vị vua quán đỉnh dòng sát-lợi tùy theo tướng mạo của mỗi người mà ban cho vàng bạc châu báu, kho lúa gạo vải lụa, cùng ruộng vườn nhà cửa, tôi tớ người hầu; tất cả đều cấp cho trong nước này. Nếu trong chúng sinh có người giữ giới, thì cũng cấp giúp những người ấy khi thiếu thốn.

 Nếu có chúng sinh không giữ giới, ít tinh tấn, biếng nhác lười nhác, quên mất chánh niệm, không có lòng thương xót, cũng không biết đền ơn, không sợ đời sau, chìm trong bùn lầy dục vọng; thì vị đại vương quán đỉnh dòng sát-lợi ấy tùy theo sự việc mà trách phạt hay vỗ về. Hoặc dùng lời răn dạy để trách phạt; hoặc dùng giam giữ để trách phạt; hoặc dùng của cải để trách phạt; hoặc tịch thu đủ thứ sản nghiệp; hoặc phạt đánh roi gậy; hoặc chặt tay chân; hoặc chém đầu. Có vô lượng cách dạy bảo như thế. Đó gọi là bánh xe thứ ba của đại vương quán đỉnh dòng sát-lợi, có thể làm cho cõi nước mình thêm lớn mạnh, hàng phục mọi kẻ thù xấu ác bên ngoài, giữ gìn thân mạng, được sống lâu. Cũng như thế, cũng như thế.

 Thiện nam tử, nếu hàng đệ tử thanh văn của Ta xa lìa trí tuệ, phương tiện, phước đức và các phép điều phục, quên mất chánh niệm, tâm tán loạn buông lung mà quy y theo Ta, thì Ta biết tính chất của họ, tùy theo tướng trạng mà điều phục. Nếu có kẻ kiêu căng khó điều phục, tâm không cung kính, không giữ giới bền chắc, thì vì để chánh pháp tồn tại lâu dài mà điều phục họ. Nếu khởi tâm niệm (sai) thì dạy cho tâm biết ăn năn; lại nếu cần dùng lời nói để trách phạt, thì đuổi cho hạ mình xuống, rốt cuộc không nói chuyện với họ; cũng ở giữa Tăng chúng mà trách phạt, bắt phải lễ lạy; quở trách, chê trách, không cho hưởng chung lợi lộc của Tăng; hoặc ở trước Tăng chúng năm vóc gieo xuống đất, tự quy phục nhận tội; hoặc có khi đuổi ra, không được ở chung.

 Ta biết đủ thứ tính chất của chúng sinh, biết tâm họ hướng về đâu, có thể sinh lòng tin hiểu; vì lợi ích cho họ mà trừ bóng tối của họ, làm khô cạn dòng chảy xiết (của sinh tử), được niềm vui Niết-bàn. Vì muốn điều phục chúng sinh phá giới, Ta nói rộng các kinh về nỗi khổ địa ngục v.v. Nếu có chúng sinh có thể khởi lòng tin kính, ý trong sạch, thì dùng phương tiện, tùy theo tính chất của họ mà nói các căn lành; vì để họ đầy đủ điều lành, cho đến khiến họ được đến thành không sợ hãi.

 Thiện nam tử, đó gọi là bánh xe thứ ba. Nhờ bánh xe như thế, tùy theo chúng sinh ấy mà họ được đủ loại hiểu biết, tu hành các nghiệp đều đầy đủ gốc lành, khiến họ được yên ổn, đến chốn không sợ hãi. Như các bậc hiền thánh kia chuyển bánh xe Phật pháp, ngoại đạo và kẻ thù oán tự nhiên hàng phục, có thể cất tiếng sư tử hống.

 Thiện nam tử, ví như đại vương quán đỉnh dòng sát-lợi, nhân dân trong nước có nhiều loại: quy y theo tà, thấy biết tà, hiểu sai, xuất gia theo tà; hoặc chuyên tu theo những điềm lành (mê tín) như thế, gây vô lượng khổ não, làm hại chúng sinh. Đại vương quán đỉnh dùng phép tắc cũ của các vua trước, vì những chúng sinh ấy mà khiến họ chuyên tâm học tập, dứt bỏ kiến chấp điên đảo; những phép trị nước tốt lành của các vua trước cũng khiến họ tu hành theo. Đại vương quán đỉnh dòng sát-lợi đặt ra phép tắc, khiến các chúng sinh đều cùng một lòng, cùng nhau được điều phục; cùng một mong cầu, cùng một ưa thích, cùng một chỗ hướng về, đều khiến hòa hợp; thuận theo phép nước cũ của các vua trước, nghe theo chiếu mệnh, đều cùng thuận phục, cùng vâng giữ phép nước.

 Bấy giờ đại vương quán đỉnh dòng sát-lợi thường cùng người trong nước ăn uống chung, cùng vui chơi mà không nghi kỵ nhau; lòng tin cậy nhau, cùng thực hành phép vua. Đó gọi là bánh xe thứ tư của đại vương quán đỉnh.

 Nhờ bánh xe như thế mà có thể khiến nước mình được lớn mạnh, lại chế ngự kẻ thù khiến đều hàng phục, giữ được đất nước, gìn giữ thọ mạng.

 Thiện nam tử, Như Lai Thế Tôn thấy các chúng sinh có nhiều loại: quy y theo tà, thấy biết tà, ưa thích nghiệp tà. Quán xét các chúng sinh, vì nhân duyên ấy, nên Như Lai ở trước đại chúng nơi chư Phật Như Lai quá khứ, nhiều lần mở bày nhân quả của Phật pháp; nói sáu ba-la-mật, tu hành chánh đạo; nói giống thánh Tam bảo Phật, Pháp, Tăng; nhiều lần chỉ rõ mọi nghiệp báo; chỉ dạy, khích lệ, làm lợi ích, khiến vui mừng mà dẫn dắt họ; khiến những kẻ tà kiến đều được giải thoát, và tứ chúng (bốn chúng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) cũng đều được giải thoát.

 Họ tu đầy đủ hạnh lành, hiền hòa thuần thục, thong dong trong tứ niệm xứ; trên con đường chân chính của giải thoát và tri kiến giải thoát (sự thấy biết rõ mình đã giải thoát) đều được an vui, khiến pháp tồn tại lâu dài, khiến giống Tam bảo không bao giờ dứt; cho đến tứ chánh cần, tứ như ý túc, ngũ căn, ngũ lực, thất giác phần, bát thánh đạo phần, mọi thiền định, giải thoát, tri kiến, đều được tự tại, thong dong không ngăn ngại. Như thế, thiện nam tử, đó gọi là bánh xe thứ tư của Như Lai.

 Vì Như Lai thành tựu bánh xe như thế, nên khiến các chúng sinh thảy đều quy y, đều tu nghiệp lành, cùng chung một sự thấy biết, yên ổn vui sướng, khiến tất cả đều an trụ nơi đất không sợ hãi. Ở chốn mà bậc Đại tiên cao quý thù thắng đã chứng đắc, chuyển bánh xe Phật pháp, điều mà mọi sa-môn, bà-la-môn, các vị Phạm thiên, ma, trời đều không thể chuyển; dẹp tan thiên ma (ma vương cõi trời chuyên phá người tu) và mọi ngoại đạo; ở giữa tứ chúng có thể cất tiếng sư tử hống.

 Thiện nam tử, ví như đại vương quán đỉnh có thể khiến dân nước mình và nước khác, nếu đối với sắc đẹp vợ mình mà lòng không biết đủ, đối với sản nghiệp và sắc đẹp vợ người khác đều sinh tham đắm (thì đều được ngăn cấm). Vua giữ gìn thành quách, cấm các vật linh tinh (không hợp lệ); cõi nước, làng xóm và cung vua, cho đến các đồn canh, đều ngăn chặn, kiểm soát chặt chẽ, kín đáo, vững chắc. Thiện nam tử, đó gọi là bánh xe cấm chế thứ năm của đại vương quán đỉnh.

 Khi ấy, vua quán đỉnh thành tựu bánh xe như thế rồi, có thể khiến mọi kẻ thù bên ngoài đều hàng phục, cũng khiến nước mình luôn được lớn mạnh, cứu giữ thân mạng.

 Thiện nam tử, Như Lai Đa-đà-a-già-độ (một danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đã đến như thế", tức Như Lai) có thể khiến ma vương Ba-tuần (vua loài ma, chuyên ngăn cản người tu), chín mươi lăm loại ngoại đạo tà giáo, cùng vô lượng chúng sinh (được điều phục). Những kẻ ấy đối với sản nghiệp của mình lòng không biết đủ, cho đến muốn hại Ta, nên đào hố lửa, cho cơm độc, đẩy núi muốn đè, thả voi say, hoặc rút gươm sắc; dùng những cách như thế mà đuổi theo Ta. Hoặc lấy bụi bẩn rắc lên Phật; hoặc dùng chuyện dâm dục mà vu khống Như Lai; hoặc nói Phật không phải người, cũng chẳng phải đàn ông. Đủ cách phỉ báng, chê bai như thế, miệng chửi mắng Phật, Pháp, Tăng. Vì nhân duyên lợi lộc cúng dường mà sinh ganh ghét, phỉ báng hàng thanh văn.

 Như Lai Thế Tôn khéo giữ gìn lục căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), an trụ nơi bốn Phạm trú (bốn tâm cao thượng: từ là ban vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo người, xả là buông bỏ, không phân biệt), dạy các thanh văn, hoặc bằng tứ niệm xứ, bằng tứ biện tài (bốn tài biện luận không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn ngữ, về sự ứng đáp khéo léo), vì họ nói ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện) của thanh văn. Như thế, Như Lai có nhiều cách, hoặc dùng pháp thế gian, hoặc pháp xuất thế gian (vượt khỏi thế gian), có thể khiến mọi người biết đúng như thật. Thiện nam tử, đó gọi là bánh xe thứ năm của Như Lai.

 Như Lai tu bánh xe như thế, dùng trí xuất thế gian khiến các chúng sinh khác đủ cách quy y, đều cùng chung sản nghiệp, chung sự thấy biết, yên ổn vui sướng, an trụ nơi không sợ hãi. Ở chốn bậc Đại tiên cao quý thù thắng cư ngụ, chuyển bánh xe Phật pháp, điều mà các sa-môn, bà-la-môn, các vị Phạm thiên, ma, trời không thể chuyển; có thể dẹp tan mọi thiên ma và các ngoại đạo; ở giữa tứ chúng có thể cất tiếng sư tử hống.

 Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân, quyển thứ hai (hết).

 Kinh Đại Phương Quảng Thập Luân, quyển thứ ba.

 Mất tên người dịch, nay xếp vào danh mục kinh dịch đời Bắc Lương.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video