Chương thứ nhất: Thần và cốt
Lời xưa nói: "Bóc hạt thóc thì thành trấu, nhưng tinh túy vẫn còn đó", ấy là nói về thần (?). "Núi lở mà không sụp, chỉ nhờ đá (?) trấn giữ", ấy là nói về cốt. Tinh thần của cả thân người dồn đủ nơi đôi mắt; cốt tướng của cả thân người dồn đủ nơi khuôn mặt. Các nhà khác bàn kiêm cả hình hài, còn kẻ văn nhân thì trước hết xem thần và cốt. Mở cửa thấy núi, nên đây là điều thứ nhất.
Văn nhân bàn về thần thì có sự phân biệt trong và đục. Trong đục thì dễ phân biệt, tà chính thì khó phân biệt. Muốn phân biệt tà chính, trước hãy xem lúc động lúc tĩnh. Tĩnh thì như ngậm ngọc châu, động thì như cây nảy chồi; tĩnh thì như không có người, động thì như mũi tên lao tới đích; đó là trong suốt đến tận đáy. Tĩnh thì như ánh đom đóm, động thì như nước chảy, ấy là kẻ khôn lỏi khéo léo mà ưa dâm tà. Tĩnh thì như nửa ngủ, động thì như hươu nai hoảng sợ, ấy là kẻ có tài riêng (?) mà suy tính sâu xa. Một hạng là đồ hư hỏng, một hạng là phường gian ẩn kín, cả hai đều nương dấu nơi vẻ trong, không thể không phân biệt.
Phàm tinh thần, ở chỗ phấn chấn thì dễ thấy, ở chỗ đứt nối thì khó thấy. Đứt là đứt ở chỗ phát ra, nối là nối ở chỗ khép lại. Đó là thuyết "thu xếp nhập môn" mà Đạo gia nói tới. Ở chỗ chưa xong thì xem sự sơ lược, lơ là không câu nệ của người ấy; ở chỗ đã xong thì xem đường kim mũi chỉ của người ấy. Người cẩn thận thì xem từ chỗ chưa xong của họ: nếu thấy thưa nhặt rộng rãi, như không để ý, ấy gọi là sơ lược, lơ là không câu nệ. Người gan dạ thì xem từ chỗ đã xong của họ: nếu thấy thận trọng chu đáo, không có chút cẩu thả, ấy gọi là đường kim mũi chỉ. Hai điều ấy thực ra đều là xem vào phía bên trong; chỉ hơi dời ra ngoài một chút là rơi vào tình thái, mà tình thái thì dễ thấy.
Xương có chín chỗ nổi: xương thiên đình nổi gồ cao, xương chẩm nổi mạnh mẽ, xương đỉnh đầu nổi bằng phẳng, xương tá xuyến nổi như góc cạnh, xương thái dương nổi như sợi chỉ, xương mày nổi theo thế phục tê, xương mũi nổi như mầm non, xương gò má nổi như không đặng đừng mà phải nổi, xương gáy nổi bằng phẳng nằm phục. Ở đầu thì lấy xương thiên đình, xương chẩm, xương thái dương làm chủ; ở mặt thì lấy xương mày, xương gò má làm chủ. Đủ cả năm thứ ấy là bậc rường cột; có một thứ thì không nghèo; có hai thứ thì không hèn; có ba thứ thì hành sự đi đứng khá hơn người; có bốn thứ thì quý hiển vậy.
Xương có sắc: mặt lấy màu xanh làm quý, như câu "công khanh thời trẻ nửa phần mặt xanh" là vậy. Màu tím kém hơn, màu trắng thì là hạng dưới. Xương có chất: đầu lấy xương liền khối làm quý, xương rời rạc thì kém hơn. Tóm lại, trên đầu không có xương xấu, mặt đẹp không bằng đầu đẹp. Song đầu to mà khuyết thiên đình thì rốt cuộc vẫn là hạng hèn; đầu tròn mà không có xương xuyến thì phần nhiều là sư cô độc; xương mũi lấn tới mày thì cha mẹ không thọ; xương gò má tranh với mắt thì con nối dõi không thành. Sang hèn trong chỗ này, sai một li đi một dặm, cần phải phân biệt.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video