Thiên 11 — Quyển 11

 Quyển mười một

Người thiếp của quan thông phán

Ở phủ Huy Châu, phía đông dinh phủ, nửa trước là dinh của quan tư mã (tên gọi khác của quan đồng tri, chức phụ tá cho quan tri phủ), nửa sau là dinh của quan thông phán (chức quan phó, giúp quan tri phủ coi các việc lương thực, thủy lợi, hình án…). Ở giữa có miếu thổ địa, tức là nha thần (vị thần trông giữ một dinh quan) của dinh thông phán. Mùa xuân năm Càn Long thứ bốn mươi (năm 1775), bức tường sau dinh tư mã đổ, thế là thông sang miếu.

 Tối hôm ấy, một bà lão giúp việc trong dinh bỗng ngã lăn ra đất như bị trúng gió. Cứu cho tỉnh lại thì bà kêu đói. Cho cơm thì ăn gấp đôi ngày thường.

 Chân trái bà hơi khập khiễng, nói giọng phương bắc: "Tôi là người họ Cáp Thập, làm thiếp một vị thông phán trước kia, khá được yêu chiều nên bị vợ cả hành hạ, phải thắt cổ dưới gốc đào. Lúc thắt cổ, tôi mong được làm lệ quỷ (hồn ma hung dữ) để báo thù. Nào ngờ chết rồi mới biết số mình phải chết treo, ngay cả những nỗi khổ lúc còn sống cũng đều do số định sẵn, chẳng có gì để báo thù cả. Theo lệ của âm ty (cõi âm, nơi quan lại cõi âm cai quản hồn người chết): hễ ai chết trong dinh quan thì bị nha thần giữ lại; nếu tường nhà không đổ thì hồn không ra được.

 Trước nay tôi ở trên lầu sau. Mới đây ông thông phán họ Viên đến nhậm chức, đuổi tôi vào miếu, từ đó tôi càng đói khát. Nay tường lại đổ, đè trúng chân trái tôi, khốn khổ không chịu nổi. Vì thế tôi phải nhập vào người bà để xin ăn, chứ không hại bà đâu." Từ đó bà lão ban ngày ngủ, ban đêm ăn, cũng chẳng đau ốm gì. Bà thường kể lại những chuyện đã qua của người khác, khá đúng.

 Trước đó, quan tư mã có cô con gái cưng mất ở nhà. Khi đi nhậm chức, ông đặt linh vị của con ở một ngôi chùa, mỗi dịp lễ tết lại sai người đến cúng. Những việc ấy bà lão đều không hề biết.

 Quan tư mã thấy bà nói được chuyện cõi âm, bèn hỏi: "Ngươi có biết con gái ta ở đâu không?" Bà đáp: "Con gái ông không ở đây. Đợi tôi dò hỏi cho rõ rồi sẽ báo." Hôm sau, bà nói với quan tư mã: "Con gái ông ở chùa nọ rất vui vẻ, tiền bạc nhận được còn dư dả nhiều, không muốn đầu thai lại làm người nữa. Chỉ có bộ quần áo nhận được mùa xuân năm nay chật hẹp quá, không mặc được." Quan tư mã rất kinh ngạc, tra hỏi vì sao áo lại chật. Hóa ra khi sai gia nhân đi cúng, bộ áo giấy may sẵn bị rách làm hai đoạn giữa đường, gia nhân lén mua áo giấy ngoài chợ để thay vào.

 Không lâu sau, ông thông phán mới đến nhậm chức, đang sửa sang dinh thự, bắt đầu đắp tường. Bà lão nói: "Nhà xây xong thì tôi phải về chỗ cũ. Nhưng một khi đã vào thì không biết đến năm nào mới ra được. Dám xin các ông cho thêm nhiều tiền âm phủ, ban đêm đốt dưới góc tường. Tôi có được thì đem đút lót nha thần, rồi có thể thong dong khắp trời đất." Quan tư mã làm theo lời, đốt tiền cho. Hôm sau, bà lão mặt mày vui vẻ nói: "Chủ nhân thật là người tốt, tôi chẳng có gì để từ biệt. Tôi giỏi đàn tỳ bà, lại biết hát, biết uống rượu, xin hát một khúc để tạ ơn chủ nhân." Quan tư mã bày rượu ngọt, đặt cây đàn tỳ bà. Bà lão vừa đàn vừa hát:

"Canh ba mưa gió, canh năm quạ kêu,
Một cây đào non rụng hết hoa.
Dưới trăng đứng trên đài vọng hương (theo tín ngưỡng dân gian, là cái đài ở cõi âm, hồn người chết lên đó để trông về quê nhà lần cuối),
Hồn tan, nơi nào chẳng là chân trời xa lạ."

 Giọng hát thê lương ai oán. Hát xong, bà quăng đàn, nhắm mắt ngồi im. Mọi người hỏi lại thì bà bật dậy, lời nói, nụ cười, dáng vẻ vẫn là một bà lão quê mùa như cũ, chân cũng không còn khập khiễng nữa.

 Thôi tiên sinh, mạc khách (người được quan mời về giúp việc giấy tờ, giúp ý kiến trong nha) trong dinh, thường hỏi chuyện hồn ma. Khi hồn ma kêu đói, ông Thôi hỏi: "Chỗ này gần bếp của phủ, sao không đến bếp mà xin ăn?"

 Hồn ma đáp: "Thần ở dinh phủ còn nghiêm hơn, tôi không dám vào." Khi hồn ma kể chuyện bị ông thông phán họ Viên đuổi, ông Thôi hỏi: "Ông thông phán họ Viên vừa nhậm chức đã ốm nặng, sao ngươi phải tránh ông ấy?" Hồn ma đáp: "Ông ấy tuy ốm nhưng chưa đến nỗi chết, sau này còn được thăng quan, tôi đâu dám không tránh?" Ông thông phán họ Viên ấy chính là em tôi, Hương Đình.

 Lưu Quý và Tôn Phượng

Quan huyện lệnh ở Phụ Dương họ Vương sai gia nhân là Lưu Quý cùng tên nha dịch là Tôn Phượng đến Giang Ninh làm việc công. Phượng vốn cứng cỏi, hung hăng, thích can thiệp vào những chuyện bất bình trên đời.

 Ngày mồng hai tháng giêng, Quý mời Phượng uống rượu sáng ở cầu Hoài Thanh. Giữa chốn đông người, Phượng chỉ tay mắng: "Năm mới không phải lúc đòi nợ, quán rượu không phải chỗ đánh người! Hắn thì có thể bị bắt nạt, chứ ta thì không!" Rồi làm như đang lôi kéo, che chở cho ai đó. Bạn cùng đi không hiểu vì sao, vừa định hỏi thì Phượng bỗng nhắm mắt nói: "Nó nợ ta, ta chờ đến mấy chục năm, lần theo dấu vết hơn bảy nghìn dặm, nay mới tóm được. Can gì đến ngươi mà thả nó đi? Ngươi đã thả nó thì phải trả thay." Nói xong, tự tát vào má mình. Mọi người xúm lại giữ. Chốc lát, Phượng chảy dãi, mắt trợn ngược, ngã vật ra đất. Mọi người khiêng về nhà trọ.

 Một lúc sau tỉnh lại, Phượng kể: "Tôi vào quán, thấy ngoài chợ có một người, trán có vết máu, trông như ăn mày, tay túm (?) một nho sinh đòi nợ, vừa đấm vừa nhổ nước bọt. Nho sinh đau không chịu nổi, kêu khắp người trong chợ cứu giúp mà chẳng ai đáp. Tôi thấy bất bình, nổi giận mắng to. Người kia giật mình buông tay, nho sinh chạy nấp về phía bên phải tôi. Người kia xông đến giành lại, tôi vung nắm đấm đánh. Trong lúc giằng co, nho sinh chạy mất, không biết đi đâu.

 Không ngờ kẻ đòi nợ ấy lại quay sang làm hại tôi. Nhưng lúc ấy tôi không phòng bị nên mới bị nó bắt nạt. Nay nếu nó còn đến, tôi sẽ đánh cho một trận nên thân." Rồi cầm roi ngựa để tự vệ. Mọi người thấy Phượng không sao nữa thì dần dần tản đi, chỉ có Quý ở lại cùng.

 Đến chiều tối, Phượng nói với Quý: "Hắn đến ngoài cửa rồi." Vừa cầm roi định đứng dậy thì tay chân đều như bị trói, lại tự tát má, chửi mắng như trước. Quý cuống lên, chắp tay vái Phượng mà nói: "Ngươi là ai? Người kia nợ ngươi món gì, ta xin trả thay." Phượng nói: "Ta tên là Vương Bảo Định, nho sinh kia tên là Chu Tường. Kiếp trước hắn nợ ta tiền bán thân, chứ không phải nợ tiền vay. Việc này vốn không can gì đến Phượng, Phượng không nên cố xen vào việc người khác, nên ta tức giận mà hành nó. Được ngươi trả thay, nếu quả hậu hĩnh, đủ cho việc của ta, thì ta sẽ đi ngay; bằng không thì sẽ đến lượt ngươi."

 Quý rất sợ, gọi hết bạn bè, mua mấy vạn tiền giấy. Đốt xong, Phượng chắp tay hướng về Quý làm như cảm tạ, nói: "Mười năm sau, khi bắt lại được nho sinh, vẫn phải lôi Phượng ra làm chứng." Thế rồi Phượng tỉnh dậy, nhưng thần sắc bơ phờ, tiều tụy, không còn khỏe mạnh nhanh nhẹn như trước nữa.

 Thơ của hồ ly

Ở nha sở (?) phủ Nhữ Ninh có nhiều hồ ly. Mỗi năm hễ sửa sang nhà cửa thì hồ ly kéo ra khắp nơi quấy phá dân trong xóm, xong việc mới yên. Mỗi khi quan học sứ (quan do triều đình phái đi coi việc học hành, thi cử ở một tỉnh) đến, chúng quấy phá rất nhiều. Ông Lư Minh Giai đến nhậm chức, làm lễ cúng chúng thì mới yên, từ đó thành lệ. Quan học sứ nào đến cũng cúng ở căn gác nhỏ phía sau dinh, tương truyền đó là chỗ hồ ly ở.

 Về sau có vị học sứ đến, hai người đầy tớ không biết chuyện, kê giường ngủ trên gác ấy. Sáng ra, người ta nghe tiếng kêu gào, đến xem thì thấy hai người đầy tớ trần truồng, bị trói dưới gác, trên cánh tay mỗi người đều viết hai câu thơ. Trên cánh tay một người viết: "Văn nhân cúng ta, mày lại kê giường; mày thử nghĩ xem có phạm gì chăng." Trên cánh tay người kia viết: "Hôm trước cúng ta chỉ có rượu với hoa quả suông, sáng nay mượn mày thay cho heo dê."

 Người xanh lớn và người xanh nhỏ

Năm Tân Mão đời Càn Long (năm 1771), Hương Đình cùng người đồng niên (người đỗ cùng một khoa thi) là Thiệu Nhất Liên lên kinh. Ngày hai mươi mốt tháng tư, đến cửa ải phía đông Loan Thành, các quán trọ xe ngựa chật cứng, chỉ có một quán mới mở là không có khách, bèn vào trọ. Thiệu ngủ gian ngoài, Hương Đình ngủ gian trong.

 Vừa sang canh đầu, mỗi người lên giường, thắp đèn, cách vách nói chuyện với nhau. Bỗng thấy một người cao hơn một trượng (khoảng hơn ba mét), mặt xanh, râu xanh, áo bào và giày đều xanh, từ cửa đi vào, mũ cọ vào giấy trần nhà kêu sột soạt. Đằng sau lại có một người nhỏ, cao chưa tới ba thước (khoảng một mét), đầu rất to, cũng mặt xanh, áo mũ xanh. Cả hai cùng đến trước giường, giơ tay áo lên xuống như đang múa. Hương Đình muốn kêu mà miệng cứng lại, tai nghe Thiệu nói mà không sao đáp được. Đang hoảng sợ, bối rối thì thấy trên chiếc bàn nhỏ bên giường lại có một người tựa vào, mặt rỗ, râu dài, đầu đội mũ the, lưng thắt đai lớn. Người ấy chỉ vào người cao mà nói: "Đây không phải ma." Chỉ vào người đầu to mà nói: "Đây là ma." Rồi vẫy tay nói gì đó với hai người kia. Hai người gật đầu, đều chắp tay vái Hương Đình. Mỗi lần vái lại lùi một bước, vái ba lần, lùi ba bước thì ra khỏi cửa. Người đội mũ the cũng chắp tay vái rồi biến mất. Hương Đình vội vùng dậy, vừa định ra cửa thì Thiệu cũng kêu thét, bật dậy chạy vào, miệng luôn nói "Chuyện lạ!". Hương Đình hỏi Thiệu: "Anh cũng thấy người xanh lớn nhỏ à?" Thiệu lắc đầu: "Không, không. Lúc vừa đặt lưng xuống gối, tôi thấy trong gian nhà nhỏ bên giường gió lạnh hiu hiu, lạnh buốt đến chân tóc, không ngủ được, nên mới nói chuyện với anh. Sau đó gọi anh không thấy đáp, lại thấy trong phòng có mấy chục cái mặt người lớn nhỏ, to như cái bát, như cái vò, đi lại lung tung. Lúc đầu tôi ngờ là mình hoa mắt nên không lấy làm lạ. Bỗng những mặt người lớn nhỏ ấy chồng chất lên nhau ở ngưỡng cửa, trên dưới đầy kín, lại có một cái mặt khổng lồ to như cối xay đè lên trên cả, tất cả đều nhìn tôi mà cười. Tôi bèn quăng gối vùng dậy, chứ không biết người xanh mà anh nói là gì." Hương Đình cũng kể lại những gì mình thấy. Thế là chẳng kịp cho ngựa ăn, lên đường ngay.

 Đến sáng (?), nghe hai người phu xe xuýt xoa thì thầm với nhau: "Đêm qua trọ ở quán ma đấy. Người vào trọ phần nhiều đều chết, không thì phát điên, hóa dại. Quan huyện mệt mỏi vì phải đi khám nghiệm xác chết, đã cấm đóng cửa hơn mười năm nay. Đêm qua trọ một đêm mà không việc gì, phải chăng ma đã hết, hay là hai ông khách này sau sẽ làm quan sang?"

 Hồng Y Nương

Quan thái thú (tức quan tri phủ) Lưu Giới Thạch lúc trẻ mê cầu cơ (lối cầu thần: người ta cầm que gỗ viết chữ trên mâm cát, cho là thần tiên giáng xuống mượn tay người viết ra). Ông tự kể rằng khi làm phân ty (quan coi riêng một ty việc chuyên môn, như việc muối, đặt ở một nơi) ở Thái Châu, ngày nào cũng cầu mời. Những vị giáng xuống, có vị xưng là tiên nữ, có vị xưng là cô gái coi hoa, có vị xưng là tiên nữ Dao Cơ ngoài biển, có vị xưng là thị nữ ở Dao Đài (cung tiên của Tây Vương Mẫu). Thơ làm ra thì quê mùa, không thành câu cú; nói chuyện lành dữ thì chẳng có điều nào ứng nghiệm.

 Sau dinh, trên bãi Ngẫu Hoa có một tòa lầu, tương truyền là di tích của Tần Thiếu Du (tức Tần Quán, thi nhân đời Tống). Một tối, ông lên lầu viết bùa, cơ bỗng phán ra ba chữ "Hồng Y Nương"

 (nàng áo đỏ). Hỏi việc thì không đáp, chỉ viết:

"Mắt như mắt cá mở thao thức suốt đêm,
Lòng tựa lá cờ quán rượu treo suốt ngày.
Ánh trăng soi thấu mười ba tòa lầu,
Một mình lên rồi lại một mình xuống."

Quan thái thú thấy bài thơ thì lấy làm lạ, xin tiễn tiên về. Tối hôm sau lại cầu, cơ lại viết: "Hồng Y Nương đến đây." Quan thái thú hỏi: "Tiên quê quán ở đâu? Thơ dường như có điều oán hận. Vả lại mười ba tòa lầu đâu có ở chốn này, sao lại đem vào thơ?"

 Cơ lại viết:

"Mười ba tòa lầu yêu lúc mười ba (?),
Lầu phải hay lầu chẳng, nào ai hay.
Nhắn khách trên bãi Ngẫu Hoa,
Đêm nay dưới đèn là lúc hẹn hò."

Viết xong, cơ cứ động mãi không dừng. Quan thái thú sợ, bỏ mâm cơ chạy lên giường ngủ, thì thấy hai a hoàn cầm đèn lồng lụa xanh dẫn Hồng Y Nương thướt tha đi tới. Ông rút gươm chém, nàng tan biến ngay theo đường gươm. Từ đó tối nào nàng cũng đến, ông không sao ngủ yên được. Mấy tháng sau dọn đi nơi khác mới hết.

 Sổ tú dân

Ông Kinh người Đan Dương đi thi đồng tử thí (kỳ thi đầu tiên cho học trò, đỗ thì được vào học trường nhà nước). Ông mơ thấy đến một ngôi miếu, trên điện có một vị vua ngồi, dưới thềm các viên lại ôm sổ đứng hầu, nghi dung rất oai nghiêm.

 Ông Kinh chỉ vào sổ hỏi viên lại: "Cái gì đây?" Đáp: "Sổ khoa giáp (sổ ghi tên những người đỗ đạt trong các kỳ thi)." Ông Kinh mừng rỡ nói: "Tra giúp tôi một chút." Viên lại nói: "Được." Ông Kinh xưa nay vẫn tự phụ sẽ đỗ đỉnh nguyên (đỗ đầu kỳ thi Đình, tức trạng nguyên), nên trước hết xin xem "Sổ đỉnh giáp" (sổ ghi ba người đỗ cao nhất kỳ thi Đình: trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa), xem khắp không thấy tên; lại tra "Sổ tiến sĩ, hiếu liêm" (tiến sĩ: người đỗ kỳ thi ở kinh đô; hiếu liêm: tức cử nhân, người đỗ kỳ thi Hương ở tỉnh), cũng đều không có tên. Bất giác ông biến sắc. Một viên lại nói: "Có khi ở trong 'Sổ minh kinh, tú tài' chăng!" (minh kinh: tức cống sinh, học trò được tiến cử lên học ở kinh; tú tài: người đỗ kỳ thi ở phủ huyện). Tra khắp cũng không có. Ông Kinh cười to: "Thế này thì hồ đồ quá. Với văn học của ta, có thể đứng đầu thiên hạ, lẽ nào lại không đỗ nổi một chân tú tài!" Rồi định xé sổ. Viên lại nói: "Xin đừng giận, vẫn còn 'Sổ tú dân' có thể tra. Tú dân là những người có văn tài mà không có lộc. Ở nhân gian thì lấy đỉnh giáp làm bậc nhất, trên trời thì lấy tú dân làm bậc nhất. Sổ này do Tuyên Minh Vương nắm giữ, ông có thể đến xin vua xem."

 Ông làm theo lời. Vua lấy trên án ra một cuốn sổ, làm bằng những tấm ngọc trắng xâu bằng chỉ vàng. Mở trang đầu, người đứng thứ nhất chính là "Kinh mỗ ở Đan Dương". Ông Kinh khóc òa. Vua cười nói: "Sao ngươi ngốc thế! Ngươi thử đếm xem từ xưa đến nay có mấy ông trạng nguyên, mấy ông chủ khảo (quan chấm thi chính) nổi tiếng? Cháu của Hàn Văn Công (tức Hàn Dũ, đại văn hào đời Đường) là Hàn Cổn đỗ trạng nguyên, vậy mà người ta chỉ biết Hàn Văn Công, chẳng ai biết có Cổn; La Ẩn suốt đời không đỗ, mà đến nay người ta vẫn biết có La Ẩn.

 Ngươi hãy trở về mà chăm lo cái học thực sự là được." Ông Kinh hỏi: "Trong những người đỗ đạt đều không có học thực sự sao?" Vua nói: "Vừa có văn tài lại vừa có phúc về đường văn, thì mỗi đời chẳng qua chỉ vài người, như Hàn, Bạch, Âu, Tô (Hàn Dũ, Bạch Cư Dị, Âu Dương Tu, Tô Thức) mà thôi. Tên những người ấy được ghi riêng ở cung Tử Quỳnh, càng không có phần của ngươi." Ông Kinh chưa kịp đáp, vua đã phất áo đứng dậy, ngâm to:

"Một lần thi đỗ cỏn con nào đáng ham,
Người sang mà được lưu danh, xưa nay chẳng mấy ai."

Ông Kinh giật mình tỉnh dậy, buồn bã không vui, rốt cuộc cả đời không đỗ.

 Kỹ nữ thành tiên

Sau núi Tây Thích ở Tô Châu có ngọn Tuyết Ải, tương truyền trên đó có nhiều dấu tích của tiên. Ai dám liều thân trèo lên, nếu không chết thì thành tiên. Có anh học trò họ Vương thi mãi không đỗ, bèn quyết chí từ biệt người nhà, gói lương khô trèo lên. Trèo cao hơn nữa thì gặp một bãi đất bằng rộng chừng trăm mẫu. Giữa đám mây và cây cối um tùm, thấp thoáng thấy trên vách núi có một cô gái, ăn mặc như người thường, đang đi lại dưới gốc cây. Anh lấy làm lạ, rảo bước tới trước, cô gái cũng ra khỏi rừng nhìn lại. Đến gần nhìn kỹ thì là Tạ Quỳnh Nương, danh kỹ ở Tô Châu mà anh từng chung chạ sáu bảy năm trước. Hai người vốn quen biết nhau, cô gái cũng rất mừng, dắt anh về một am tranh.

 Am không có cửa, nền trải lá thông dày mấy thước, đặt chân lên mềm mại dễ chịu. Cô gái kể: "Từ khi xa chàng, thiếp bị quan thái thú họ Uông tra bắt, lột áo đánh trượng, thịt mông nát hết. Tự nghĩ mình nhan sắc như hoa như ngọc, một sớm đến nông nỗi này, còn mặt mũi nào sống ở đời? Vì thế quyết liều thân, từ biệt mụ chủ nhà chứa, mượn cớ đi dâng hương, đến vách núi thì gieo mình xuống. Nhờ dây leo quấn lấy nên không chết. Có một bà lão tóc bạc cho thiếp ăn phấn hoa thông, dạy thiếp phép phục khí (phép luyện của đạo gia: hít thở, nuốt khí trời để thay cho ăn uống), thế là không còn biết đói rét. Lúc đầu còn khổ vì gió nắng, sau một năm thì sương móc gió mưa đều chẳng thấy sợ nữa. Bà lão ở núi trước, thường qua lại với nhau. Hôm qua bà đến bảo rằng hôm nay con sẽ gặp lại người quen cũ. Vì thế thiếp ra khỏi rừng dạo bước, không ngờ gặp được chàng." Rồi hỏi: "Quan thái thú họ Uông đã chết chưa?" Anh nói: "Ta không biết. Nàng đã là bậc tiên, cũng còn báo oán sao?" Cô gái nói: "Thiếp nếu không bị ông Uông làm cho uất ức thì sao đến được chốn này! Phải cảm ơn, chứ không nên báo oán. Chỉ là bà lão có nói với thiếp: 'Ta tình cờ lên chơi thiên đình, thấy viên thái thú họ Uông từng đánh con bị thần quất vào lưng, kể tội hắn.' Vì thế thiếp ngờ là ông ta đã chết." Anh hỏi: "Kỹ nữ không đáng bị đánh sao?" Cô gái nói: "Thương hoa tiếc ngọc mà lòng không động, đó là thánh nhân; thương hoa tiếc ngọc mà lòng động, đó là người thường; còn chẳng biết ngọc, chẳng biết hoa là gì, đó là cầm thú. Vả lại trời trừng phạt nặng nhất là cái tâm của con người. Ông Uông ngày ấy vì quan tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Từ Sĩ Lâm có tiếng về lý học (một học phái Nho giáo chú trọng tu dưỡng đạo đức, giữ lễ nghiêm khắc), nên cố ý làm chuyện phũ phàng để nịnh bợ, chính cái ý ấy bị trời ghét. Hơn nữa ông ta còn nhiều tội khác, chứ không chỉ một chuyện đánh thiếp." Anh hỏi: "Ta nghe nói bậc tiên phải trong sạch, nàng sa vào chốn lầu xanh đã lâu, có thể tu thành đạo được sao?" Cô gái nói: "Dâm dục tuy trái lễ, nhưng trai gái yêu nhau chẳng qua cũng là cái lòng sinh sôi muôn vật của trời đất. Bỏ dao đồ tể xuống là thành Phật ngay (ý nói hễ thật lòng hối cải là được thành chính quả), không như những tội khác ở nhân gian khó mà sám hối được."

 Anh kể hết ý định đi tìm tiên của mình, lại xin được ngủ lại trong am. Cô gái nói: "Chàng ngủ lại thì có hại gì, chỉ sợ không thành tiên được."

 Rồi cô cởi áo, đặt gối cho anh, tình ý vẫn như xưa, nhưng lời lẽ không hề nhắc đến chuyện ân ái. Anh sờ xem mông cô thì vẫn trắng mịn như trước, cô cũng không ngăn.

 Nhưng hễ lòng anh hơi động thì sắc mặt cô càng thêm nghiêm trang, ngoài cửa vượn kêu, hổ gầm, có con thò đầu vào lỗ hổng, có con thò vuốt vào cửa, như đang rình xem.

 Anh bất giác dứt lòng tà, chỉ ôm cô nằm ngay ngắn mà thôi. Nửa đêm, nghe ngoài cửa có tiếng quát dẹp đường, xe ngựa, người theo hầu, các bậc quan sang qua lại không dứt. Anh lấy làm lạ. Cô gái nói: "Đó là thần linh các núi đi lại thăm hỏi nhau, đêm nào cũng nhiều, chớ có xúc phạm."

 Đến sáng, cô gái bảo anh: "Họ hàng bạn bè của chàng đã đi tìm dưới chân núi rồi, chàng nên mau trở về." Anh không chịu đi. Cô gái nói: "Duyên tiên còn phải chờ, chàng trở lại sau cũng chưa muộn." Tiễn anh đến vách núi, đẩy một cái, anh rơi xuống. Anh ngoảnh lại nhìn, thấy cô gái đứng giữa mây mù, tình ý rất quyến luyến, mãi một lúc lâu bóng mới khuất. Anh lảo đảo chạy về, thấy anh trai và người nhà đang cầm tiền giấy khóc tế dưới chân núi, tưởng anh đã chết được hai mươi bảy ngày rồi, nên đến tế. Dò hỏi về quan thái thú họ Uông, quả nhiên đã chết vì trúng gió.

 Lý Bách Niên

Ở cầu Trương Đường, Vô Tích, có người tên Hoa Hiệp Quyền, cùng mấy người hiếu sự lập mâm cơ ở nhà. Vị giáng bút (thần tiên giáng xuống mâm cơ) xưng là Trọng Sơn Vương Vấn. Trọng Sơn là tiến sĩ đời Minh (?), một danh nhân của đất Vô Tích. Mọi người bèn hỏi đáp với vị ấy, thấy lời lẽ trúc trắc, thơ cũng không hay lắm, nhưng hễ gọi là đến. Khi ấy Hoa đang dựng một tòa lầu, xin tiên đề chữ cho bức hoành. Tiên nói: "Ở vườn họ Tần tại Vô Tích có bức hoành đề 'Hãy tạm thong dong mà dạo chơi', dùng câu ấy được không?"

 Mọi người ngờ rằng câu này vốn là của Khuất Nguyên (nhà thơ nước Sở thời Chiến Quốc), vậy mà lại cứ nói là của vườn họ Tần, không giống lời của ông Trọng Sơn.

 Một hôm, đang hỏi đáp vui vẻ với mọi người, cơ bỗng viết: "Ta phải đi rồi." Hỏi: "Đi đâu?" Đáp: "Nhà Tiền Nhữ Lâm mời đi dự tiệc." Cơ bèn im bặt. Tiền Nhữ Lâm cũng là người trong làng, nhà cách cầu Trương Đường chưa đến hai ba dặm. Mọi người lấy làm lạ, đi dò hỏi, thì hôm ấy nhà đó có người ốm nên cúng thần.

 Hôm sau, tiên lại đến. Hoa bèn hỏi: "Tối qua uống rượu ở nhà họ Tiền à?" Đáp: "Phải." "Cỗ có thịnh soạn không?" Đáp: "Khá ngon." Mọi người chế giễu: "Nhà họ Tiền là cúng thần, chứ đâu phải mời tiên. Họ mời là những vị như thành hoàng (thần coi giữ một thành), thổ địa, lẽ nào bậc cao nhân như ông Vương Trọng Sơn lại đi dự tiệc ấy?" Tiên cứng họng, bèn nói: "Ta không phải Vương Trọng Sơn, mà là Lý Bách Niên ở Sơn Đông." Hỏi: "Bách Niên là ai?" Đáp: "Thời Khang Hy, ta đến đây buôn bông, chết không về được, hồn nương nhờ ở ngôi am cầu Trương Đường. Trong am có những hồn không ai thờ cúng, cùng với ta là mười ba người, đều không có tội nghiệt, không bị ràng buộc. Những nhà trong làng cúng bái, đều là bọn ta hưởng cả." Hoa nói: "Thành hoàng và các vị thần mà người ta cúng đều có danh hiệu rõ ràng, các ngươi không có tên tuổi, sao được chen vào hưởng?" Đáp: "Thành hoàng và các vị thần đâu có dễ dàng đến ăn uống ở nhà người ta? Những vị được cúng ấy đều chỉ là bày đặt suông. Vì thế bọn ta mới được hưởng." Hoa nói: "Không có danh phận mà mạo nhận để ăn, Thiên Đế biết được e sẽ bắt tội, làm thế nào?" Đáp: "Trên trời nào có biết đến chuyện cúng bái, đó đều là tục lệ của dân ngu làm ra thôi. Còn chuyện ma quỷ quấy phá đòi ăn, thỉnh thoảng cũng có, nhưng rốt cuộc chẳng liên quan gì đến sống chết. Huống chi ta không đòi, mà họ tự bày ra, rồi ta hưởng, thì có trái gì với Thiên Đế? Ngay cả trà rượu nhà ông, cũng đâu phải ta đòi." Hỏi: "Đã vậy, sao ngươi phải mượn danh ông Vương Trọng Sơn?"

 Đáp: "Vị thần ở đầu hiên nhà ông cầm bùa đến mời, ông ta không dám lên mời tiên thật, những kẻ được mời đều là bọn ta cả. Trong mười ba người, chỉ ta biết chút ít chữ nghĩa nên tạm nhận lời. Nếu ta viết thẳng tên là 'Lý Bách Niên', các ông có chịu tôn thờ ta không? Ta thấy ở vùng này hoành phi các nhà phần nhiều do Trọng Sơn Vương Vấn viết, biết là danh nhân, nên mượn tên ông ấy mà đến." Hỏi: "Sáu chữ 'Hãy tạm thong dong mà dạo chơi' xuất xứ từ đâu?" Đáp: "Ta chỉ thấy ở vườn họ Tần, không biết xuất xứ. Nghe đâu nói đấy, thật bị người hiểu biết chê cười rồi."

 Hoa hỏi: "Ngươi đã không bị ràng buộc, sao không về Sơn Đông?" Đáp: "Cửa ải, bến đò, cầu cống, chỗ nào cũng có thần, không có tiền thì không qua được." Hoa nói: "Nay ta đốt một xâu tiền giấy tiễn ngươi về, được không?" Đáp: "Vâng, vâng, cảm tạ, cảm tạ. Đã được ban ơn thì xin đốt thêm một xâu nữa để biếu thần giữ cầu, nếu không thì vẫn không nhận được ơn ban."

 Lúc ấy, cháu của Hoa đứng bên nói: "Sớm tối tôi đi qua cầu, ngươi chẳng quấy phá tôi đấy chứ!" Đáp: "Vừa rồi ta đã nói, ma làm sao quấy phá được?" Thế là đốt tiền giấy tiễn đi, rồi đập bỏ mâm cơ.

 Chữa thói ghen

Cử nhân họ Hiên Viên, người Thường Châu, ba mươi tuổi chưa có con. Vợ là Trương thị ghen ghê gớm, ông sợ vợ như sợ cọp, không dám lấy thiếp. Thầy tọa chủ (vị quan chấm thi đã lấy mình đỗ, học trò tôn làm thầy) của ông là học sĩ (chức quan văn cao cấp ở Viện Hàn lâm) họ Mã thương tình, tặng cho một người thiếp. Trương thị giận lắm, cho là ông ta xen vào việc nhà mình, thì mình cũng bày mưu quấy cho nhà ông ta rối loạn. Gặp lúc học sĩ Mã góa vợ, Trương thị dò được một cô gái ở làng nọ, cả nhà mấy đời nổi tiếng đanh đá, bèn đút lót bà mối sang dạm cho Mã cưới làm phu nhân. Mã biết ý đồ ấy nhưng vẫn vui vẻ đến hỏi cưới.

 Ngày cưới, trong đồ hồi môn có một cây gậy năm màu, trên đề chữ: "Gậy gia truyền ba đời để nện chồng" (chữ gốc dùng một tiếng lóng cổ chỉ người chồng). Làm lễ hợp cẩn (lễ cô dâu chú rể cùng uống rượu giao bôi trong đêm cưới) xong, các nàng thiếp đến ra mắt. Phu nhân hỏi: "Bọn các người là ai?" Đáp: "Là thiếp ạ." Phu nhân quát: "Làm gì có chuyện nhà học sĩ đường đường mà theo lễ lại đi nuôi thiếp?" Rồi cầm gậy đánh các nàng thiếp. Mã sai các nàng thiếp giật lấy gậy, cùng xúm lại đánh. Phu nhân đánh không lại, chạy vào phòng, vừa chửi vừa khóc. Các nàng thiếp mỗi người khua chiêng gõ trống át cả tiếng đi, coi như chẳng nghe thấy gì. Phu nhân bất đắc dĩ, tuyên bố sẽ tự tử, thì người hầu mang đến một con dao và một sợi dây, nói: "Lão gia biết từ lâu phu nhân sẽ làm việc này, nên chuẩn bị sẵn mấy món đồ chẳng ra gì này kính tặng." Rồi các nàng thiếp mỗi người gõ mõ tụng chú vãng sinh (bài chú của đạo Phật cầu cho người chết được sinh về cõi Phật), chúc phu nhân sớm lên cõi tiên, tiếng ồn ào inh ỏi. Cái chuyện phu nhân đòi chết, lại coi như chẳng ai nghe thấy. Phu nhân vốn là người đàn bà ghê gớm, tự biết những trò dọa dẫm, đe nạt đã dùng hết mà chẳng ăn thua, bèn đổi giận làm vui, mời học sĩ vào, nghiêm sắc mặt nói: "Ông đúng là bậc trượng phu, tôi phục rồi. Những mưu kế tôi vừa dùng, cũng là gia truyền từ bà cụ tổ, để dọa những gã đàn ông tầm thường dại dột trên đời, chứ không phải để đối với ông. Từ nay xin đổi lại mà phụng sự ông, ông cũng nên lấy lễ mà đối đãi với tôi." Học sĩ nói: "Được như thế thì còn nói gì nữa!" Bèn làm lại lễ giao bái, sai các nàng thiếp tạ tội dập đầu, lại đem sổ sách ruộng đất nhà cửa, tất cả vàng bạc, châu ngọc, giao hết cho phu nhân trông coi quyết định. Chỉ trong một tháng, việc nhà họ Mã nghiêm trang hòa thuận, trong ngoài không ai có lời ra tiếng vào.

 Trương thị, ngay hôm học sĩ thành thân, đã sai người đi dò xét. Gọi về hỏi thì được biết phu nhân đã gặp các nàng thiếp rồi. Trương thị hỏi: "Sao không đánh?"

 Đáp: "Đánh thua rồi." Hỏi: "Sao không chửi và khóc?" Đáp: "Tiếng chiêng trống ồn ào, chẳng ai nghe thấy." Hỏi: "Sao không đòi chết?" Đáp: "Người ta đã chuẩn bị sẵn dao với dây, lại còn tụng chú vãng sinh tiễn đưa rồi." "Thế rốt cuộc phu nhân ra sao?" Đáp: "Đã chịu lễ đầu hàng rồi." Trương thị giận lắm, mắng: "Trên đời lại có hạng đàn bà vô dụng thế ư? Thật làm hỏng việc của bà!"

 Ban đầu, khi học sĩ tặng thiếp, đám học trò của ông mang dê và rượu đến mừng anh Hiên Viên, trong đó có một người xưa nay hay say rượu làm càn. Đang uống say sưa, Trương thị đứng sau bình phong chửi khách. Khách đều nhẫn nhịn, riêng người say rượu xông thẳng tới túm tóc Trương thị, tát vào má mà nói: "Chị kính anh Hiên Viên thì là chị dâu tôi; chị không kính anh Hiên Viên thì là kẻ thù của tôi. Học trò không có con, thầy tặng thiếp là lo cho tổ tông ba đời nhà chị đấy! Hôm nay tôi thay tổ tông nhà chị trị chị, kẻ nào dám nói thêm một lời thì chết dưới nắm đấm của tôi!" Đám khách tranh nhau xông vào can ngăn, Trương thị mới thoát được, nhưng váy rách áo toạc, suýt lộ cả chỗ kín. Trương thị xưa nay vốn được gọi là "dạ xoa cái" (dạ xoa là loài quỷ dữ, ý nói người đàn bà hung tợn), nay một sớm uy phong bị tổn hại nặng, càng hận học sĩ Mã, chỉ tính cách hành hạ thật tàn độc người thiếp ông ta tặng để hả giận. Nhưng người thiếp ngầm được học sĩ dặn dò, một mực nhẫn nhịn chiều theo, tuy đã vào nhà nhưng không nói với anh Hiên Viên một lời nào, vì thế Trương thị tuy nhiều lần đánh mắng nhưng chưa nỡ giết chết.

 Ở được ít lâu, học sĩ cầm một trăm lạng bạc tặng anh Hiên Viên, nói: "Mùa xuân sang năm sẽ có kỳ thi Hội (kỳ thi ở kinh đô dành cho các cử nhân, đỗ thì thành tiến sĩ), anh nên cầm số tiền này làm lộ phí, sớm lên kinh."

 Anh cho là phải, về nhà từ biệt Trương thị. Trương thị vốn lo chồng ở nhà gần gũi người thiếp, nên mừng rỡ đồng ý. Anh vừa lên thuyền, Mã đã sai người đón về nhà mình, nhốt trong vườn sau cho đọc sách, rồi ngầm sai bà mối sang dụ Trương thị: "Nhân lúc anh Hiên Viên đi vắng, sao không bán quách người thiếp đi?" Trương thị nói: "Đó chính là ý tôi. Nhưng phải bán đi thật xa mới khỏi lo về sau." Bà mối nói: "Dễ thôi, dễ thôi." Chẳng bao lâu, có một người lái vải đất Thiểm Tây, vừa xấu vừa râu ria, đeo ba trăm lạng bạc đến, gọi người thiếp ra xem mặt, khen lấy khen để, liền ngã giá xong. Trương thị chưa nguôi giận, lột cả áo lẫn giày của nàng, một cái trâm cũng không cho mang theo. Người thiếp ngồi kiệu tre đi qua cầu Bắc, kêu to: "Ta không đi xa đâu!" rồi nhảy xuống sông. Học sĩ đã chuẩn bị sẵn thuyền nhỏ, đón về vườn, cho ở chung phòng với anh Hiên Viên. Trương thị nghe tin người thiếp nhảy sông chết, đang kinh ngạc nghi ngờ thì người khách Thiểm Tây đã đạp cửa xông vào nói: "Tao mua người chứ đâu phải mua ma. Nhà mày bán thiếp mà không nói rõ, sao lại ép con nhà lương thiện làm kẻ hèn hạ, lừa tao là người phương xa? Mau trả bạc cho tao!" Vừa giận vừa chửi. Trương thị không biết đáp sao, đành trả lại nguyên ba trăm lạng bạc cho đi.

 Qua một ngày, có hai ông bà già tóc bạc, quần áo rách rưới, gào khóc kéo đến: "Học sĩ Mã đem con gái tôi tặng nhà này làm thiếp, nay con tôi ở đâu? Sống thì trả người, chết thì trả xác!" Trương thị không biết đáp sao, hai ông bà bèn đâm đầu liều mạng, đập bát ném mâm, cả nhà không còn món gì nguyên vẹn. Trương thị phải khổ sở nhờ hàng xóm, đưa cho tiền bạc vải vóc, khuyên giải mãi mới chịu đi. Lại một hôm, bốn năm tên lính bắt người của huyện Vũ Tiến hầm hầm cầm thẻ bài chữ đỏ (lệnh bắt người của quan) kéo đến, nói: "Việc liên quan đến mạng người, mời phạm phụ Trương thị mau lên công đường." Rồi quẳng sợi xích sắt lên bàn kêu loảng xoảng.

 Trương thị hỏi duyên cớ, lúc đầu bọn chúng còn không nói, đút bạc cho mới chịu nói: "Cha mẹ người thiếp nọ kiện lên huyện về việc con gái chết không rõ ràng." Trương thị càng sợ, thầm nghĩ: chồng mình mà có ở nhà thì mọi việc đều để ông ấy đứng ra gánh vác, đâu đến nỗi để một người đàn bà như mình phải bêu xấu, ra công đường chịu tra hỏi? Đang hối hận vô cùng vì trước kia đối xử bạc bẽo với chồng, tàn ác với thiếp, làm việc sai lầm, thân đàn bà thật vô dụng. Đang tự oán tự giận thì bỗng có người đội mũ trắng lảo đảo chạy đến kêu: "Tướng công Hiên Viên đến cầu Lư Câu thì bị bệnh đột ngột chết rồi! Tôi là phu dắt la, nên đến báo tin." Trương thị khóc lóc thảm thiết, không nói nên lời. Bọn lính nói: "Nhà nó có tang, bọn ta tạm đi đã." Trương thị mặc đồ tang, lo việc tang ma. Chưa được mấy ngày, bọn lính lại đến. Trương thị bèn mời thầy cãi (người chuyên viết đơn, bày mưu kiện tụng) bàn cách hoãn vụ án, cầm đồ nữ trang, bán nhà, đút lót cho thư lại và sai dịch để họ ém vụ án lại. Chuyện kiện tụng tạm lắng, nhưng gia sản đã khánh kiệt, ăn uống hằng ngày cũng không đủ.

 Bà mối hôm trước lại đến nói: "Phu nhân khổ đến thế này, lại không có con trai để mà ở vậy nuôi, biết làm thế nào?" Trương thị động lòng, đưa ngày tháng năm sinh cho bà thầy bói mù đoán. Bà thầy bói nói: "Số phạm hai đời chồng, đeo vàng đội ngọc." Trương thị bảo bà mối: "Tái giá là do số mệnh, tôi dám trái mệnh sao! Nhưng tôi tự làm chủ hôn cho mình, phải được gặp mặt người mình sẽ lấy trước đã." Bà mối dẫn một chàng trai trẻ đẹp, ăn mặc lộng lẫy đến cho xem, nói: "Đây là công tử nọ, đang chờ bổ chức viên ngoại lang (chức quan cấp dưới trong các bộ ở triều đình)." Trương thị mừng lắm, thu xếp áo quần đồ trang sức, chưa hết bảy bảy bốn mươi chín ngày (tuần chay sau khi người chết) đã lấy chàng trai ấy.

 Vừa làm lễ hợp cẩn xong, bỗng trong phòng có một người đàn bà xấu xí cầm gậy lớn đi ra, chửi: "Ta là vợ cả, bà chủ lớn. Mày là con hầu hèn hạ ở đâu mà dám đến nhà tao làm thiếp? Tao quyết không dung!" Rồi xông thẳng tới đánh cho một trận. Trương thị hối hận vì bị bà mối lừa, lại thầm nghĩ: "Đây chính là cảnh ngày trước mình đối xử với thiếp, sao một sớm lại tự mình phải chịu cảnh thảm này, sự báo ứng khéo léo như vậy, chắc là ý trời chăng?" Nuốt nước mắt mà không dám khóc thành tiếng. Các khách khứa bạn bè xúm lại khuyên người đàn bà xấu xí đi, nói: "Hãy để chú rể hôm nay thành thân đã, có gì mai hẵng nói." Thế rồi đám thanh niên cầm nến hoa đưa Trương thị vào phòng ngủ.

 Vừa vén rèm, thấy anh Hiên Viên ngồi chễm chệ trên giường, Trương thị hoảng hốt, tưởng hồn chồng cũ hiện về, ngất lịm xuống đất, khóc lóc kể lể: "Không phải thiếp phụ chàng, thật là bất đắc dĩ thôi." Anh Hiên Viên cười, xua tay: "Đừng sợ, đừng sợ, lấy hai lần vẫn là lấy một lần."

 Rồi bế lên giường, kể lại từ đầu đến cuối việc mắc kế của thầy Mã. Trương thị lúc đầu còn chưa tin, sau thì hiểu ra hết, vừa giận vừa thẹn. Từ đó sửa đức đổi nết, rốt cuộc cùng người đàn bà ở làng nọ (tức vợ học sĩ Mã) đều trở thành người vợ hiền.

 Thầy phong thủy

Thân phụ ông Viên Văn Vinh là Thanh Nhai tiên sinh, một nhà nho nghèo. Trong nhà còn quan tài ông cố, ông sơ chưa chôn cất, các chú bác anh em không ai chịu đứng ra lo việc ấy. Tiên sinh dành dụm tiền dạy học mua đất lo việc chôn cất, thì các chú bác anh em lại lấy cớ đất không tốt, ngày giờ không hợp, sẽ bất lợi cho chi này chi nọ, đều ngăn trở. Tiên sinh nổi giận, họp hơn trăm người trong họ cúng ở nhà thờ họ. Cúng xong, cầm hương khấn trời: "Nếu chôn cất ông cố ông sơ mà có điều bất lợi cho con cháu, thì một mình con xin gánh chịu, không liên quan gì đến các chi." Mọi người bèn không dám nói gì, để mặc ông chôn cất. Chôn được ba năm thì sinh ra ông Văn Vinh. Ông có khuôn mặt đen tuyền, từ cổ trở xuống trắng như tuyết, tương truyền là rồng đen đầu thai, làm quan đến đại học sĩ (chức quan văn cao nhất, giúp vua xử lý chính sự, ngang hàng tể tướng).

 Ông Văn Vinh mất, con là Bệ Thăng sắp chôn cất cha, lại mê tín thuyết phong thủy (thuật xem thế đất, hướng gió, mạch nước để chọn chỗ đặt mộ, dựng nhà, cho là ảnh hưởng đến họa phúc con cháu). Ở Thường Châu có một người họ Hoàng là thầy âm dương (thầy xem đất, chọn ngày giờ theo thuyết âm dương) nổi tiếng, các bậc công khanh đại phu thời ấy đều thờ như thần. Họ Hoàng tính kỳ quặc gàn dở, lại cố ý tỏ ra ngông cuồng kiêu ngạo để tự nâng giá, không có nghìn lạng bạc thì không chịu đến phủ tể tướng.

 Đến rồi thì ném bát đập mâm, tỏ ý chê không thèm ăn; phá nhà xé màn, tỏ ý chê không thèm ở. Bệ Thăng ham cái thuật tài tình của hắn, bất đắc dĩ phải chiều ý mà phục dịch.

 Có vị thị lang (chức phó đứng đầu một bộ trong triều) người Từ Khê, mộ ở phía nam núi Tây Sơn, con cháu sa sút. Họ Hoàng xui Viên mua phần minh đường (trong phong thủy là khoảng đất bằng ở phía trước huyệt mộ, nơi khí tốt tụ lại) của ngôi mộ ấy làm đất chôn cất. Lập văn tự, đo đạc xong, từ Tây Sơn trở về thì đã canh hai. Vào phủ tể tướng, thấy trên sảnh đèn nến sáng rực, ông Văn Vinh ngồi phía trên, mũ đen áo bào đỏ, bên cạnh có hai đồng tử đứng hầu, y như lúc còn sống. Bệ Thăng và mọi người kinh hãi, đều phủ phục xuống đất. Ông Văn Vinh mắng: "Vị thị lang ấy là bậc tiền bối của ta ở Viện Hàn lâm (cơ quan văn học cao nhất triều đình). Mày nghe theo thằng nô họ Hoàng sai khiến, định cướp đất của người ta. Xưa kia ông nội mày chôn cất ông cố ông sơ là với tấm lòng thế nào! Nay mày chôn ta là với tấm lòng thế nào?" Bệ Thăng không dám đáp. Ông lại giận dữ liếc nhìn họ Hoàng, quát: "Đồ giặc nô! Đem chuyện giàu sang danh lợi ra dụ dỗ để lấy tiền của người ta, làm hư hỏng lòng dạ người ta, còn hèn hạ hơn cả gái điếm, con hát nịnh người để lấy tiền." Rồi sai người hầu hai bên nhổ vào mặt hắn. Hai người đều nín thở sợ hãi không dám lên tiếng. Ông Văn Vinh đứng dậy, đèn nến khắp sảnh tắt hết, không còn thấy gì nữa.

 Hôm sau, Bệ Thăng mặt xám như đất, đốt văn tự đã lập, trả đất lại cho nhà vị thị lang. Họ Hoàng thì chỗ bị nhổ khắp người đầy kiến trắng, bò theo cổ áo, cắn vạt áo, phủi mãi không hết, lâu dần đều biến thành chấy rận. Suốt đời họ Hoàng, chỗ ngồi chỗ nằm chấy rận đều nhiều từng nắm.

 Lữ Triệu Liệp

Ông Lữ Triệu Liệp người Thiệu Hưng, đỗ tiến sĩ, làm huyện lệnh huyện Hàn Thành, tỉnh Thiểm Tây. Quan thị độc (quan ở Viện Hàn lâm, chuyên giảng sách cho vua) Nghiêm Đông Hữu chơi thân với ông, lúc chuyện trò rảnh rỗi hỏi: "Ông tên là Triệu Liệp (nghĩa là 'điềm cái bờm'), thực ra lấy ý gì vậy?" Ông Lữ nói: "Kiếp trước tôi là con ngựa của nhà họ Trần ở Bắc Thông Châu, lông màu trắng đốm, bờm dài hơn ba thước. Họ Trần nuôi tôi có ơn. Một hôm, ở trong chuồng tôi nghe tin vợ ông Trần sinh nở, ba ngày mà thai không ra. Một người họ hàng nói: 'Cái thai khó đẻ này, phải có bà đỡ nọ mới đỡ được; tiếc là bà ấy ở làng kia, cách đây ba mươi dặm, nhất thời khó mời đến, biết làm sao?' Một người họ hàng khác nói: 'Sai đầy tớ cưỡi con ngựa bờm dài đi, mời được ngay.' Nói xong, quả nhiên có một lão bộc đến cưỡi tôi. Tôi tự nghĩ ngày thường ăn cỏ ăn đậu của chủ, nay bà chủ gặp nạn, chính là lúc mình đền ơn, liền dựng bờm phi đi. Gặp một khe núi cực kỳ hiểm trở, hai vách cách nhau chừng một trượng. Nếu đi vòng thì vẫn có thể đến được, chỉ chậm hơn, nhưng lúc ấy lòng nóng nảy muốn cứu chủ, bèn tung mình nhảy qua, rơi xuống vực sâu, gãy xương mà chết. Lão bộc nhờ ôm chặt lưng tôi nên không va vào vách đá, lại được thoát chết. Sau khi chết, tôi lập tức thấy một ông già râu bạc dẫn đến một nha môn, thấy một vị thần đội mũ ô sa (mũ của quan) ngồi trên nói: 'Con ngựa này có lương tâm, ở loài người còn khó có, huống chi là loài vật!' Rồi sai lính viết một tờ giấy, chữ như lối chữ triện cổ, buộc vào móng tôi, nói: 'Áp giải nó đến một chỗ tốt.' Thế là tôi nhẹ nhàng bay lên, bất giác đã vào vòng luân hồi (vòng sinh tử xoay vần, chết kiếp này đầu thai sang kiếp khác), làm con trai nhà họ Lữ ở Thiệu Hưng. Sau khi đầy năm, tóc trên đầu vẫn rẽ ra hai bên như bờm ngựa, vì thế đặt tên là Triệu Liệp."

 Trương Hựu Hoa

Sinh viên (người đã đỗ kỳ thi ở phủ huyện, được vào học trường nhà nước, tức tú tài) Trần Thứ Ninh người An Khánh đến dạy học ở Hoài Ninh. Tiết trùng cửu (ngày mồng chín tháng chín, có tục lên cao), ông lên núi, ra cửa nam, đi qua một ngôi mộ, thấy như có khói xanh bốc lên.

 Nhìn kỹ thì thấy gió lạnh thổi tới, rợn cả tóc gáy. Ông về lại trường dạy học.

 Đêm ấy mơ thấy đến một tăng xá, cửa sổ sáng, bàn ghế sạch, tre cây thanh vắng. Trên vách phía đông dán một mảnh giấy hoa tiên đất Tùng Giang, trên có thơ, đầu đề là "Hoa mẫu đơn", câu đầu viết: "Gió đông thổi ra một cành hồng." Ông thấy chẳng hay gì, nhìn cuối tờ giấy thấy đề ba chữ "Trương Hựu Hoa". Đang cầm xem thì có người đẩy cửa bước vào: mắt trợn, mũi đỏ, người rất thấp, tuổi ngoài bốn mươi, nói: "Ta chính là Trương Hựu Hoa. Ngươi ở đây đọc thơ ta, sao lại có ý coi thường ta?" Ông Trần nói: "Không dám." Rồi giải thích một hồi lâu. Người mũi đỏ tự chỉ vào mặt mình hỏi: "Ngươi bảo ta là người hay là ma?" Ông Trần nói: "Ông đến có hơi lạnh, chắc là ma." Hỏi: "Ngươi cho ta là ma lành hay ma dữ?" Ông Trần nói: "Biết làm thơ thì chắc là ma lành." Người mũi đỏ nói: "Không phải thế, ta là ma dữ." Rồi xông tới chộp lấy ông, hơi lạnh càng dữ, như một khối băng thấm vào tận đáy lòng. Ông Trần né sang bên giường tre, con ma ôm chặt lấy, lấy tay bóp hạ bộ, đau không chịu nổi. Ông kinh hãi tỉnh dậy thì bìu dái đã sưng to như cái đấu. Từ đó lúc nóng lúc rét, thầy thuốc không chữa được, rồi chết ở trường dạy học.

 Quan huyện lệnh Hoài Ninh lo việc khâm liệm cho ông, tình nghĩa rất sâu nặng, nhưng trong lòng vẫn ngờ ông mắc phải oan trái gì. Ông tình cờ hỏi một viên lại già trong huyện: "Ngươi có biết ở đây có người tên Trương Hựu Hoa không?" Đáp: "Đó là viên thư lại ở ty thừa phát (bộ phận trong phủ nha lo việc nhận và chuyển công văn) phủ An Khánh, chết đã hai năm. Bình sinh làm nhiều điều tội ác, lại thích làm thơ dở. Tôi từng quen biết hắn: mũi đỏ au, người thấp lùn. Chết rồi chôn ở ngoài cửa nam." Đó chính là chỗ ông Trần bị gió lạnh thổi vào.

 Nghiện làm quan

Tương truyền ở phủ Nam Dương có một vị thái thú cuối đời Minh chết ở trong dinh. Từ đó hồn ông không tan, mỗi khi trời sáng đến giờ đánh trống điểm danh (giờ nha lại tập trung điểm mặt buổi sáng), lại đội mũ ô sa, thắt đai, lên công đường ngồi quay mặt về hướng nam. Có lính lại dập đầu lạy thì vẫn còn gật đầu như nhận lễ. Đợi khi trời sáng rõ mới không thấy nữa. Thời Ung Chính, quan thái thú họ Kiều đến nhậm chức, nghe chuyện ấy cười nói: "Đây là kẻ nghiện làm quan, thân tuy chết nhưng không tự biết mình đã chết đấy thôi. Ta phải làm cho hắn hiểu ra." Bèn chưa sáng đã mặc triều phục, đội mũ, lên công đường trước, ngồi quay mặt về hướng nam. Đến giờ điểm danh, người đội mũ ô sa từ xa đi tới, thấy trên công đường đã có người ngồi chỗ của mình, bất giác ngập ngừng không dám tiến lên, thở dài một tiếng rồi biến mất. Từ đó không còn chuyện lạ nữa.

 Lò đúc văn

Dương Quỳnh Phương người Câu Dung là giải nguyên (người đỗ đầu kỳ thi Hương) một khoa thời Khang Hy. Đề thi trong trường là đoạn "Ví như đắp núi" (một câu trong sách Luận ngữ). Ra khỏi trường thi, ông thấy cả bài đều đắc ý, chỉ có vài câu trong hai cổ giữa (văn thi thời ấy là lối văn bát cổ, gồm nhiều cặp đoạn đối nhau gọi là "cổ") chưa vừa ý. Đêm mơ thấy đến điện Văn Xương, Văn Xương đế quân (vị thần coi việc văn chương, thi cử) ngồi trên, bên cạnh bày rất nhiều lò bếp, lửa cháy rừng rực. Ông Dương hỏi: "Làm gì vậy?" Viên phán quan (viên quan giúp việc cho thần, coi sổ sách) râu dài đứng bên cười nói: "Theo lệ xưa nay: văn bài trong trường thi đều phải đem vào lò luyện ở đây mà đúc. Bài nào chưa hay lắm thì phải thêm than mà rèn luyện, làm cho hoàn mỹ, rồi mới dâng lên Thượng đế." Ông Dương vội lấy trong lò ra xem, thì chính là bài thi mình làm, những chỗ chưa vừa ý đã được đúc sửa xong, chữ nào cũng có ánh vàng. Ông bèn cố sức ghi nhớ.

 Giật mình tỉnh dậy, ông lại không vui, cho rằng đó chỉ vì lòng mình mong mỏi quá mà thôi, làm sao bài trong trường thi lại được như bài trong mơ!

 Không lâu sau, trong cống viện (khu trường thi) xảy ra cháy, thiêu mất hai mươi bảy quyển bài thi. Quan giám lâm (quan coi sóc trường thi) theo số hiệu của từng quyển (mỗi quyển thi được đánh số bằng chữ) gọi các cử tử vào trường chép lại bài cũ.

 Ông Dương vào trường, theo đúng bài đã được đúc sửa trên lò lửa trong mơ mà chép lại, thế là đỗ thứ nhất.

 Cái chày của nhà nhuộm

Người Hoa Đình họ Trần có một vợ một thiếp. Người vợ không có con mà người thiếp sinh được con trai, người vợ ghen ghét, đợi lúc người thiếp đi ra ngoài, lén ném đứa bé xuống sông. Hàng xóm có người đàn bà mở hàng nhuộm đang đập vải dưới sông, thấy một đứa bé nổi lềnh bềnh trôi theo dòng tới, thương tình cứu lên. Bế đứa bé vào nhà, cho bú, cho ăn cháo, quên mất cái chày đập vải vẫn còn ở dưới sông. Vợ họ Trần tuy đã dìm đứa bé, vẫn sợ nó không chết, lại ra bờ sông dò xem, không thấy đứa bé, chỉ thấy cái chày nổi trên mặt nước, cười nói: "Ta giặt áo đang thiếu cái này." Bèn nhặt về, treo cạnh giường.

 Không bao lâu, có tên trộm vào nhà, giật chăn, vợ họ Trần hoảng hốt kêu la. Tên trộm vội vớ cái chày cạnh giường đánh, trúng ngay đỉnh đầu, vỡ óc mà chết. Sáng ra, họ Trần báo quan. Quan cho khám hung khí, thì đó là cái chày của hiệu nhuộm Thiên Sinh. Quan bắt người nhà hàng nhuộm đến tra hỏi, người vợ kể rõ đầu đuôi chuyện bế đứa bé và bỏ quên cái chày. Quan bèn đem đứa bé trả lại cho họ Trần, rồi truy bắt hung thủ thực sự.

 Cỏ "huyết kiến sầu"

Ngô Diệu Diên, một sinh viên (?), lúc trẻ lên kinh, trọ ở hội quán Huy Châu (nhà chung của người đồng hương Huy Châu ở kinh). Trong hội quán, nhà ngoài ba gian là rộng rãi nhất; bên cạnh có chái đông, chái tây, cũng khá sạch sẽ; mấy gian sau cùng trồng nhiều cây cối. Có viên thủ bị (chức quan võ cấp thấp, coi giữ một vùng) họ Lý đã chiếm nhà ngoài trước, ông Ngô vì mang theo ít người nên ở chái đông. Viên thủ bị treo thanh đao trên cột, thanh đao bỗng tuột ra khỏi vỏ, ông Ngô giật mình dậy xem. Viên thủ bị nói: "Tôi từng mang thanh đao này đi đánh Tây Tạng, giết rất nhiều người, nó khá có linh. Mỗi lần nó ra khỏi vỏ là sắp có chuyện, nay nên cúng nó." Rồi gọi đầy tớ giết gà lấy máu, mua rượu trắng, rưới lên đao mà cúng.

 Đúng trưa, ông Ngô trông thấy ở nhà sau có người mặc áo xanh lam trèo tường vào, nghi là bọn trộm ban ngày lẻn vào nhà, ra lục soát thì không có ai. Ông Ngô thẹn vì mình hoa mắt, cười nói: "Ta chưa đến bốn mươi mà mắt đã lòa rồi sao?" Chốc lát, có người khách đi thi Hương họ Phạm mang hành lý cùng đầy tớ từ cổng lớn đi vào, nói: "Tôi cũng là người Huy Châu, đến đây tìm chỗ nghỉ chân." Ông Ngô dẫn đến phòng sau, nói: "Chỗ này rất tốt, nhưng tường thấp, bên ngoài là phố chợ, e có trộm cướp, ban đêm nên cẩn thận." Ông Phạm nhìn thanh đao của viên thủ bị cười nói: "Xin mượn đao của ông để phòng trộm."

 Viên thủ bị tháo ra đưa cho. Ông Phạm thắp nến đi ngủ. Chưa đến canh hai, ông thấy ngoài tường có một người áo xanh lam mở cửa sổ vào. Ông Phạm gọi đầy tớ dậy, người đầy tớ cũng thấy như vậy, bèn rút đao chém, dường như có người đánh trả. Người đầy tớ ra sức vung đao, hồi lâu thấy sau lưng có người ôm eo mình, xua tay nói: "Là ta đây, đừng chém! Đừng chém!" Giọng nói giống chủ. Người đầy tớ vội buông đao ngoảnh lại, dưới ánh nến, ông Phạm đã máu chảy khắp người, thoi thóp ngã gục xuống đất.

 Ông Ngô và viên thủ bị nghe tiếng kêu gào, đến xem, biết đầu đuôi, kinh hãi nói: "Đầy tớ giết chủ, theo luật phải chịu lăng trì (hình phạt xẻo thịt từng miếng cho đến chết).

 Đầy tớ họ Phạm vì cứu chủ mà bị ma đùa giỡn, biết làm thế nào? Sao không nhân lúc chủ nó chưa chết, xin chính tay ông ấy viết giấy làm bằng, để tha tội cho người đầy tớ." Vội lấy giấy bút đưa cho ông Phạm. Ông Phạm gắng đau viết "đầy tớ lỡ tay làm bị thương", ba chữ (theo nguyên văn) chưa viết xong mà máu chảy không ngừng. Lão bộc của ông Ngô nói: "Dưới chân tường có thứ cỏ tên là 'quỷ kiến sầu' (?) (nghĩa đen: quỷ thấy cũng sầu), sao không hái mà đắp vào?" Làm theo lời, máu ông Phạm dần dần cầm lại, rốt cuộc không chết. Ông Ngô và viên thủ bị nghĩ đến tình đồng hương, cùng góp tiền giúp ông về quê.

 Chưa được nửa tháng, lão bộc của ông Ngô đi tiểu dưới chân tường, có một bàn tay lớn tát vào má, nói: "Ta tự báo oán, can gì đến mày mà đem cỏ 'huyết kiến sầu' (nghĩa đen: máu thấy cũng sầu, tức cỏ cầm máu) ra khoe tài!" Nhìn lại thì chính là người áo xanh lam.

 Gió của trận rồng

Mùa thu năm Tân Dậu đời Càn Long (năm 1741), gió biển làm bật cả cây, người ven biển thấy rồng đánh nhau trên không. Trong ngoài thành Quảng Lăng (tức Dương Châu), gió thổi qua chỗ nào thì song cửa, rèm mành và quần áo phơi của dân đều bị thổi lên lưng trời. Có nhà đang đãi khách, tám mâm mười sáu đĩa bị gió cuốn đi, lát sau rơi xuống nhà một người họ Lý cách mấy chục dặm, thức ăn hoa quả bày nguyên, không suy suyển chút nào. Lạ hơn nữa là ở phố Nam, bên trái cổng chào "Thanh bạch lưu phương" (trong sạch để tiếng thơm), có một người đàn bà tắm xong, cài hoa đánh phấn, bế một đứa trẻ, kê giường tre ngồi ngoài cửa, bị gió thổi bổng lên, từ từ bay cao, muôn người cùng ngước nhìn, trông như một pho tượng đất ở Hổ Khâu, chốc lát khuất vào trong mây. Hôm sau, người đàn bà từ trấn Thiệu Bá trở về. Trấn ấy cách thành hơn bốn mươi dặm, chị ta vẫn bình an vô sự. Chị kể: "Lúc mới bay lên, tai nghe tiếng gió rất sợ. Càng lên cao càng mát mẻ. Nhìn xuống thành phố chỉ thấy mây mù, không biết cao thấp thế nào. Lúc rơi xuống đất cũng từ từ mà xuống, êm như ngồi kiệu. Chỉ là trong lòng mơ màng không biết gì thôi."

 Chuyện lạ về họ Bành, họ Dương

Bành Triệu Lân người huyện Dịch. Tăng quảng sinh (loại sinh viên được tuyển thêm ngoài số định ngạch) cùng huyện là Dương Kế Am là dượng (chồng của cô) của anh. Triệu Lân theo nghề học, ngoài hai mươi tuổi thì ốm chết. Mấy năm sau, họ Dương cũng chết.

 Về sau có người Cao Mật tên Hồ Bang Hàn, xưa nay chưa từng gặp mặt họ Bành, họ Dương. Vì anh thứ hai của ông ở lâu ở Liêu Đông, ông vượt biển đi tìm, đi học đến trường của Triệu Lân, được giữ lại ở chung, hơn hai tháng. Khi sửa soạn hành trang sắp về, ông nói với Triệu Lân: "Nay về tôi sẽ lên phủ đi thi, có thể làm người đưa thư giúp anh." Triệu Lân nói: "Hôm qua tôi đã gửi thư nhà cho người tiện đường rồi, nếu ông đến huyện Dịch thì chỉ cần nhắn giúp một lời là được." Lúc sắp đi lại nói: "Cách đây hơn trăm dặm, dượng tôi là Dương Kế Am đang mở trường dạy học ở đó, phiền ông tiện đường hỏi thăm giúp." Ông Hồ bèn đến, lại gặp cả Kế Am.

 Khi lên phủ đi thi, ông đến nhà họ Bành, kể đầu đuôi chuyện gặp Triệu Lân và Kế Am. Người nhà vì hai người đã chết hai mươi năm nên cho ông là nói bậy. Ông Hồ nói: "Anh ấy từng bảo tôi rằng trên vách miếu Quan Đế ở đầu ngõ có thư để lại do chính tay anh viết, thử đến miếu xem." Mở vách ra xem thì nét chữ y hệt nét chữ viết ở trường bên Liêu Đông. Ông lại nhớ lúc chia tay, Triệu Lân từng cho biết tên tục của vợ và hai con gái. Vợ Triệu Lân là Giả thị đã ngoài bốn mươi tuổi, hai con gái đã lấy chồng, nếu không phải họ hàng thân thích thì không ai biết, vậy mà so với lời ông Hồ đều khớp từng điều. Người nhà mới tin, và ông Hồ cũng mới biết những người mình gặp đều là ma. Năm ấy ông Hồ đỗ vào trường học nhà nước (tức đỗ sinh viên), không lâu sau cũng chết.

 Mấy năm sau, lại có người từ Liêu Đông đến, Triệu Lân gửi về một con ngựa cùng bộ quần áo anh mặc lúc chết. Người nhà càng sợ, từ chối không nhận. Trước đó, khi Triệu Lân bệnh nặng, có dặn người nhà: "Ta chết thì đừng khâm liệm, có thể sống lại được." Khi chết rồi, người nhà cho là lời nói lúc mê sảng, bỏ ngoài tai, vẫn khâm liệm. Chôn được ba ngày, người nhà thấy mộ thủng một lỗ, như có vật gì từ trong chui ra. Năm ấy, một người họ nọ ở Cao Mật không biết Triệu Lân đã chết, mời anh về nhà dạy đứa con nhỏ. Trải tám chín năm, anh chưa từng nói chuyện về quê. Sau con trai người kia sắp lên phủ đi thi, cố nài anh đi cùng. Đến chỗ Mã Ấp ngoài thành phủ, anh bảo người học trò: "Chỗ này có người họ hàng xa, ta nhân tiện ghé thăm. Con đi trước, đến ngoài thành đợi ta." Người học trò đến chỗ hẹn, đợi mãi không thấy, trời dần tối, bèn đi tìm chỗ khác ngủ trọ.

 Sáng ra, cậu đến nhà thầy, xưng là học trò. Người nhà còn tưởng cậu là người đã bái làm thầy lúc Triệu Lân còn sống. Hỏi ra mới biết chuyện xảy ra sau khi anh chết, ai nấy kinh hãi lạ lùng, không biết vì sao. Người học trò khóc chảy nước mắt mà từ biệt. Phải chăng Triệu Lân đến ở Liêu Đông là từ đó mà đi!

 Đây là chuyện năm Càn Long thứ hai mươi tám (năm 1763), do ông Lâm Mộng Lý, huyện lệnh Quý Trì, kể lại. Ông Lâm là người huyện Dịch.

 Ma oan lên sân khấu kêu oan

Thời Càn Long, trước cổng huyện Tam Thủy ở Quảng Đông dựng sân khấu diễn tuồng. Một hôm diễn vở "Bao Hiếu Túc xử án cái chậu đen" (Bao Hiếu Túc tức Bao Chửng, vị quan thanh liêm đời Tống nổi tiếng xử án như thần). Người đóng vai tịnh (vai mặt vẽ trong tuồng, thường đóng nhân vật cương trực hoặc dữ tợn) vừa hóa trang làm Bao Hiếu Túc lên sân khấu ngồi, thì thấy một người xõa tóc, mang thương tích quỳ giữa sân khấu, làm như đang kêu oan. Người đóng vai tịnh hoảng sợ đứng dậy tránh, khán giả dưới sân khấu nhao nhao cả lên, tiếng vọng vào tận nha huyện. Quan huyện sai lính tra hỏi, người đóng vai tịnh kể lại những gì mình thấy. Quan huyện cho gọi anh ta đến, dặn: "Cứ hóa trang như trước mà lên sân khấu, nếu còn thấy gì thì dẫn đến công đường huyện."

 Người đóng vai tịnh vâng lệnh làm theo, con ma quả lại hiện ra. Anh ta nói: "Tôi chỉ là giả làm ông Long Đồ (tức Bao Công, từng giữ chức học sĩ điện Long Đồ), chi bằng tôi dẫn anh lên công đường huyện, xin quan minh oan cho." Con ma gật đầu. Anh ta đứng dậy, con ma đi theo đến công đường. Quan huyện hỏi: "Ma đâu?" Anh ta đáp: "Ma đã quỳ dưới thềm rồi." Quan huyện gọi to, nhưng chẳng thấy gì, nghe gì. Quan huyện giận, định phạt anh ta. Anh ta thấy con ma đứng dậy đi ra ngoài, lấy tay ra hiệu vẫy gọi. Anh ta bẩm với quan, quan bèn sai anh ta cùng hai tên lính lệ đi theo, xem nó biến mất ở chỗ nào thì đánh dấu chỗ ấy. Anh ta theo con ma đi ra đồng mấy dặm, thấy nó chui vào một nấm mộ: đó là chỗ chôn mẹ của giám sinh (người học ở Quốc tử giám, thường do nộp tiền mà có danh vị này) họ Vương, một nhà giàu trong huyện. Anh ta cùng lính lệ cắm cành tre xuống đất đánh dấu, về huyện bẩm lại.

 Quan huyện ngồi kiệu đến xem, gọi giám sinh họ Vương đến tra hỏi gắt gao. Giám sinh không nhận, xin đào mộ lên để tỏ rõ mình bị oan. Quan nghe theo. Đến mộ, đào chưa được hai ba thước đã thấy một cái xác, sắc mặt như người sống. Quan huyện mừng lắm, hỏi giám sinh. Giám sinh kêu oan: "Lúc ấy người đưa tang có đến mấy trăm, cùng nhìn lấp đất, không hề có cái xác này. Nếu có, chắc chắn không bịt được miệng mọi người, sao mấy năm nay lại im bặt không ai nghe biết, phải đợi đến anh đóng tuồng này mới lộ ra?" Quan huyện cho là phải, lại hỏi: "Ngươi xem đắp đất xong rồi mới về nhà phải không?" Giám sinh nói: "Xem hạ quan tài mẹ và lấp đất xong thì về nhà, những việc sau đó đều do thợ đắp đất làm." Quan huyện cười: "Ra rồi! Mau gọi bọn thợ đắp đất đến!" Thấy bọn họ mặt mày hung ác, quan quát: "Việc bọn bay giết người đã bị phát giác rồi, không cần giấu nữa!" Bọn thợ kinh hãi, dập đầu nói: "Sau khi giám sinh họ Vương về nhà, bọn con đều nghỉ dưới lều tranh, có một người khách lẻ loi đeo tay nải đến xin lửa. Một tên trong bọn thấy trong tay nải có bạc, bàn với mọi người giết đi rồi chia nhau, liền giơ cuốc sắt đập vỡ đầu, chôn lên trên quan tài mẹ họ Vương, đắp đất lấp lên, suốt đêm thì đắp xong mộ. Giám sinh họ Vương mừng vì làm xong nhanh, lại thưởng hậu, chẳng ai hay biết." Quan huyện bèn đem cả bọn ra trị tội theo pháp luật.

 Tương truyền lúc chôn xác, bọn thợ tự khoe với nhau: "Việc này khó mà lộ ra được, nếu muốn được minh oan thì trừ phi ông Long Đồ sống lại." Con ma nghe được câu ấy, nên mới nhân lúc anh đóng tuồng hóa trang làm ông Long Đồ mà đến kêu oan.

 Quỷ lạ mắt mọc trên lưng

Phí Mật, tự là Thử Độ, một người áo vải (người thường, không làm quan) đất Tứ Xuyên, có câu thơ "Sông lớn chảy nước Hán, thuyền lẻ nối xuân tàn", được quan thượng thư (người đứng đầu một bộ trong triều) Nguyễn Đình (tức Vương Sĩ Trinh) khen ngợi, tiến cử với vị tướng quân họ Dương tên Triển. Phí theo quân đi đánh Tứ Xuyên, qua Thành Đô, trọ trên lầu Sát viện (dinh của quan ngự sử đi tuần xét). Người ta đồn lầu này có yêu quái, tướng quân Dương và phó tướng (chức quan võ phụ tá cho tướng chỉ huy) họ Lý đều không nghe, kéo Phí ngủ cùng. Phí không khỏi nghi ngại, thắp đèn, tay đặt lên gươm, ngồi ngay ngắn trong màn.

 Sau canh ba, dưới lầu có tiếng lộp cộp, một con quái nhón chân lên thang. Nhìn dưới đèn thì thấy nó có đầu có mặt nhưng không có mày mắt, như một khúc củi khô, đứng thẳng trước màn. Phí rút gươm chém, con quái lùi lại mấy bước, quay người bỏ đi, thì thấy có một con mắt mọc dọc trên lưng, dài hơn một thước, ánh vàng chói lòa. Nó dần đi đến chỗ tướng quân Dương nằm, vén màn, quay lưng phóng ánh sáng chiếu vào. Bỗng thấy trong hai lỗ mũi tướng quân cũng có hai luồng hơi trắng bốc ra, chống lại với ánh sáng con quái phóng ra. Hơi trắng càng lớn thì ánh vàng càng nhỏ, rồi con quái lăn xuống dưới lầu mà biến mất. Tướng quân Dương rốt cuộc không hề hay biết. Chẳng bao lâu, lại nghe tiếng thang kêu, con quái lại lên lầu, đi thẳng đến chỗ phó tướng Lý. Phó tướng đang ngủ say, ngáy như sấm. Phí nghĩ ông này còn dũng mãnh hơn, hẳn càng không có gì đáng lo, thì bỗng nghe một tiếng kêu lớn. Nhìn lại thì phó tướng đã chảy máu cả bảy lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng) mà chết.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video