Quyển mười hai
**Treo trên đao của Chu Thương**
Ở Thiệu Hưng có cậu hai nhà họ Tiền (gọi là "nhị tướng công", cách xưng hô kính trọng với con trai thứ hai trong nhà gia thế). Cậu học thuật luyện khí của thần tiên (phép điều hòa hơi thở, luyện tinh khí trong người để mong thành tiên, sống mãi không chết). Cậu có thể cho nguyên thần (phần hồn tinh túy nhất của con người, theo Đạo giáo có thể tách khỏi thân xác) thoát ra từ đỉnh đầu, đi khắp thập châu tam đảo (mười châu, ba đảo: những cõi tiên ngoài biển trong truyền thuyết). Các loài ma cậu gặp nhiều không kể xiết: có con hung tợn dữ dằn, có con yêu kiều diễm lệ. Cậu Tiền đều không động lòng, cứ như thế suốt mười năm.
Một hôm, lũ ma họp nhau bàn: "Chậm thêm một tháng nữa, đến ngày giáp tý, đạo lớn của gã Tiền sẽ thành rồi. Bọn ta phải ra tay ngay." Cả bọn cho là phải. Nhân lúc cậu ngồi thiền, chúng níu tay ôm chân, nhét cậu vào một cái vò lớn, đem đè dưới chân núi Vân Môn. Tối hôm ấy, nhà họ Tiền mất cậu hai, tìm khắp nơi không thấy tăm hơi, đều cho rằng cậu đã thành tiên thật rồi.
Nửa năm sau, một đêm trăng sáng, người nhà thấy cậu hai ngồi trên một cây cao trong vườn, kêu to cầu cứu, bèn bắc thang đỡ xuống. Hỏi chuyện, cậu kể: "Ta bị lũ ma làm khốn đốn. May nhờ bình sinh có phép nuốt khí, nên không đến nỗi rét đói mà chết." Hỏi: "Sao mà về được?"
Cậu đáp: "Ngày ấy tháng ấy, lúc ta đang ở trong vò, có một dải mây đỏ, Phục Ma Đại Đế (danh hiệu tôn xưng Quan Công, tức Quan Vũ, vị thần chuyên trừ ma) từ phía tây nam đến. Ta kêu to oan ức, kể hết tội ác của lũ ma. Đế quân phán: 'Lũ ma gây quái quả thật đáng ghét. Nhưng ngươi không thuận theo lẽ trời đất âm dương, tự sinh tự diệt, lại vọng tưởng gò ép làm trái tự nhiên, mong được không chết, ấy là đi ngược ý trời, cũng có chỗ không phải.' Rồi ngài quay sang bảo một vị tướng: 'Chu Thương, ngươi đưa hắn về nhà.' Chu tướng quân vâng dạ. Ông ta cao hơn một trượng (khoảng hơn ba mét), thanh đao cầm trong tay cũng dài hơn một trượng. Ông lấy dây đỏ buộc ta vào đao, đem treo lên ngọn cây này rồi đi. Ta cũng không ngờ đây lại chính là cây trong vườn nhà mình."
Từ đó về sau, cậu hai sống như mọi người, uống rượu, gần gũi vợ con, không dám học phép thần tiên nữa.
**Sứ giả xua mây**
Trương Nhân, chức bả tổng (quan võ cấp thấp, chỉ huy một toán quân nhỏ) ở Tuyên Hóa, vâng lệnh đi lùng bắt muối lậu. Đi qua một ngôi miếu cổ, ông định vào ngủ trọ. Nhà sư không cho, bảo: "Trong này có yêu quái."
Trương cậy mình gan dạ, cứ vào giăng màn, thổi tắt nến đi ngủ. Đến canh hai (khoảng 9 đến 11 giờ đêm), cả phòng bỗng sáng rực. Trương ngồi dậy quát giận, ánh đèn liền dời ra ngoài. Ông đuổi theo, thấy hàng vạn ngọn đèn thần lao vào dưới một gốc thông rồi tắt.
Sáng hôm sau ông ra xem dưới gốc thông, thấy có một cái hang đá lớn. Trương sai người trong làng mang cuốc đào lên, được một tấm chăn gấm lớn, bên trong bọc một cái xác: miệng nhả khói trắng, ba mắt bốn tay, như đã cứng đờ mà lại không hẳn cứng. Trương biết là yêu quái, gom củi đốt đi.
Ba ngày sau, giữa ban ngày ông đang ngồi, có một thiếu niên đẹp đẽ ăn mặc lộng lẫy bước vào, nói: "Ta là sứ giả xua mây trên trời. Vì làm mưa quá nhiều, trái lệnh Thượng Đế, nên bị đày xuống trần, giấu hình hài trong hang đá, chờ mãn hạn thì lại lên trời như cũ. Tình cờ một đêm ta ra ngoài dạo chơi, để lộ chút thần dị, ấy là ta không biết giấu mình, vốn cũng có lỗi. Nhưng ngươi đốt thân xác thật của ta thì cũng quá độc ác. Nay hồn ta không có chỗ nương, bất đắc dĩ phải mượn thân hình người hầu của Vương Tử Tấn (một vị tiên trong truyền thuyết, vốn là thái tử đời nhà Chu) để đến đòi lẽ với ngươi. Ngươi mau mời đạo sĩ tụng kinh 'Linh Phi' (một bộ kinh của Đạo giáo) trong bốn mươi chín ngày, thân xác thật của ta còn có thể từ trong lửa mà gom lại nguyên vẹn. Số mệnh của ngươi đáng được làm đến đề đốc (quan võ đứng đầu quân đội một tỉnh), hàm nhất phẩm (bậc cao nhất trong chín bậc quan). Vì việc này bất lương, Thượng Đế đã xóa tên ngươi khỏi sổ quan lộc, chỉ làm đến bả tổng là hết."
Trương vâng dạ nghe theo, thiếu niên bay vút lên không mà đi. Về sau Trương quả nhiên chết khi vẫn chỉ là bả tổng.
**Đầu ta há bị chém không công**
Thái sử (cách gọi tôn người làm quan ở Hàn lâm viện, cơ quan văn học của triều đình) Tưởng Tâm Dư soạn sách "Nam Xương phủ chí" (sách ghi chép địa lý, nhân vật, sự việc của phủ Nam Xương). Một đêm ông mơ thấy một vị tướng quân họ Đoàn đến thăm. Đó là một người to lớn, đội mũ trụ, mặc giáp, chắp tay mà không vái, vạch cổ ra mắng: "Đầu ta há bị chém không công sao!" Tưởng giật mình tỉnh dậy, biết có người bị oan khuất. Ông tra sách chí mới thì không có người ấy. Tra sách chí cũ thì có Đoàn tướng quân, là phó tướng dưới trướng Sử các bộ (Sử Khả Pháp, đại thần cuối đời nhà Minh, tử tiết khi giữ thành Dương Châu), đã chết ở Dương Châu. Ông vội bổ sung tên người ấy vào phần "Truyện những người trung nghĩa".
**Đá nói**
Lã Trứ, người Kiến Ninh, đọc sách trong một ngôi chùa cổ ở chân núi phía bắc núi Vũ Di. Đang giữa ban ngày, trời bỗng tối sầm, ông thấy những hòn đá trên bậc thềm đều đứng dậy như người. Một luồng gió lạnh thổi qua, giấy dán cửa sổ và lá cây bay ra dính vào đá, bám chặt không rơi. Ngói trên mái hiên cũng bay đến dính lên đá. Những hòn đá đều xoay tròn hóa thành người, giấy cửa và lá cây hóa thành quần áo, ngói hóa thành mũ khăn. Thành ra mười mấy người đàn ông cao ráo, ngồi trong điện Phật, bàn luận thanh nhã, lời lẽ trôi chảy nghe rất hay. Lã sợ hãi, đóng cửa sổ đi ngủ.
Hôm sau dậy xem thì không còn chút dấu vết. Quá trưa, đá lại đứng lên như hôm trước. Mấy ngày sau, việc ấy thành chuyện thường, chẳng hề gây hại, Lã bèn ra trò chuyện với họ. Hỏi họ tên thì phần nhiều mang họ kép, họ tự nói đều là người đời Hán, đời Ngụy, có hai cụ già là người đời Tần. Những chuyện họ kể so với sử sách đời Hán, Ngụy có nhiều chỗ khác.
Lã rất lấy làm vui, ăn trưa xong lại lặng lẽ chờ họ đến. Hỏi vì sao phải nhờ vật khác mà biến thành hình người thì họ không đáp. Hỏi vì sao không ở hẳn trong chùa, cũng không đáp. Họ chỉ nói: "Ông Lã là bậc tao nhã. Đêm nay trăng sáng, bọn ta sẽ cùng đến so tài võ nghệ, để ông được thấy điều chưa từng thấy." Đêm ấy, mỗi người mang đao kiếm đến, có cả những binh khí cổ, không giống giáo mác, không gọi được tên. Họ múa dưới trăng, người múa một mình, người múa đôi, lướt đi thoăn thoắt, thần diệu vô cùng. Lã lạy hai lạy mà cảm tạ.
Lại một hôm, họ bảo Lã: "Bọn ta qua lại với ông đã lâu, tình không nỡ chia tay. Nhưng đêm nay bọn ta đều sẽ đầu thai ở hải ngoại, để làm cho xong những việc lúc sống còn dang dở (?), phải từ biệt ông thôi." Lã tiễn ra cửa, từ đó vắng lặng hẳn. Lã buồn bã như mất người bạn tốt. Ông đem những chuyện xưa họ đã kể chép thành sách, đặt tên là "Thạch ngôn" (Lời của đá), muốn khắc bản in để truyền lại đời sau nhưng nghèo không làm nổi. Đến nay sách vẫn còn cất ở chỗ con ông là Đại Diên.
**Ma mượn chức danh quan để gả con gái**
Tú tài (người đã đỗ kỳ thi đầu tiên ở huyện, phủ) Trương Nhã Thành người Tân Kiến, lúc nhỏ hay lấy giấy dát vàng làm mũ giáp, trâm cài hình chim loan và các thứ đồ chơi, cất trên căn gác nhỏ, một mình làm một mình chơi, không cho ai xem. Bỗng một hôm có người đàn bà chừng ba mươi mấy tuổi lên gác, nhờ làm mấy chục món thoa, vòng, bộ dao (loại trâm cài tóc có tua đeo lủng lẳng, đi lại thì rung rinh), hứa sẽ đền ơn hậu. Tú tài nhận lời, hỏi: "Dùng những thứ này làm gì?" Bà ta đáp: "Để vào rương đồ cưới gả con gái." Trương cho là đùa, không thấy có gì lạ.
Hôm sau, người đàn bà đến bảo Trương: "Tôi họ Đường. Ông Đường ở nhà bên phía đông làm quan chức nọ. Tôi muốn nhờ cậu xin cho một tờ giấy niêm ghi chức danh quan dán trên cửa nhà ông ấy, mượn chuyện cùng họ để cho nhà tranh của tôi được vẻ vang." Trương viết đùa một tờ đưa cho. Tối hôm sau, thoa vòng đã làm đủ số, người đàn bà mang mấy chục chiếc bánh và mấy trăm đồng tiền đến tạ ơn.
Đến sáng xem lại, bánh đều là cục đất, tiền đều là tiền giấy, mới biết người đàn bà ấy là ma.
Mấy hôm sau, nửa đêm trong núi đèn nến sáng rực, trống nhạc vang trời. Người trong làng đều mở cửa nhìn ra xa, tưởng là nhà ai đến xem đất chọn ngày chôn cất. Đến gần xem thì người nào cũng khoác lụa đỏ, cài hoa, là lễ vui. Trong núi có hàng vạn nấm mộ, xưa nay không có người ở. Người hiếu kỳ muốn đuổi theo xem cho rõ thì càng lúc càng xa, chỉ thấy trên đèn lồng có đề chức danh quan của ông họ Đường kia, mới biết ma cũng giống người trần, ưa thể diện mà chuộng quyền thế. Lạ thay!
**Lôi Tổ**
Ngày xưa có người thợ săn họ Trần nuôi một con chó có chín cái tai. Con chó động một tai thì được một con thú, động hai tai thì được hai con, không động thì chẳng được gì, ngày nào cũng ứng nghiệm như vậy. Một hôm, chín tai của con chó cùng động, Trần mừng rằng thế nào cũng săn được nhiều, vội vào núi. Từ sáng đến trưa không được con thú nào. Đang buồn bã thì con chó chạy đến một chỗ trũng trong núi sủa to, lấy chân cào đất, lắc đầu như muốn gọi chủ lại. Trần ngờ ngợ, đào lên thì được một quả trứng to bằng cái đấu, đem về đặt trên bàn.
Sáng hôm sau, sấm mưa dữ dội, chớp quấn quanh nhà. Trần ngờ quả trứng có điều lạ, đem đặt ra giữa sân. Một tiếng sét vang lên, quả trứng nứt toác, bên trong có một đứa bé, mặt mũi như vẽ. Trần mừng lắm, bế vào nhà nuôi làm con. Lớn lên, cậu đỗ tiến sĩ (học vị cao nhất trong khoa thi của triều đình), làm thái thú (quan đứng đầu một châu, quận) ngay châu nhà, tài cán, sáng suốt, cai trị tốt. Đến năm năm mươi bảy tuổi, bỗng dưới khuỷu tay mọc cánh, bay lên không thành tiên. Đến nay người Lôi Châu thờ ông, gọi là "Lôi Tổ".
**Ông Trọng ở Trấn Giang**
Ông Trọng người Trấn Giang, nhà có ba anh em (anh cả gọi là Bá, anh hai là Trọng, em út là Quý). Bá không có con. Trọng có một đứa con trai, bảy tuổi đi xem hội đèn rằm tháng Giêng thì lạc mất, không biết đi đâu. Trọng buồn bực lắm, mang vốn sang Sơn Tây buôn bán, cũng mong dò được tin con. Đi mấy năm không về, có lời đồn rằng Trọng đã chết. Vợ Trọng không tin, nhờ chú út đi tìm.
Bá tham vợ Trọng còn trẻ có thể đem bán, bèn nói dối rằng tin dữ của Trọng đã là thật, quan tài sắp đưa về, khuyên vợ Trọng cải giá. Vợ Trọng không chịu, quấn vải gai trắng lên búi tóc để tang chồng. Bá biết khó lay chuyển ý nàng, lén bàn với một lái buôn Giang Tây, được giá hơn trăm lạng bạc, cho hắn mua vợ Trọng, dặn rằng: "Mụ ấy phải cướp bằng sức. Đêm tối cho kiệu đến, thấy người nào búi tóc quấn vải trắng thì lôi đi, chèo thuyền đi thật nhanh."
Bá về kể với vợ, ra chiều đắc ý lắm. Rồi Bá cố ý lánh đi. Vợ Trọng nhìn dáng vẻ của Bá, biết sắp có biến, trời vừa tối liền treo cổ trên xà nhà. Xà kêu răng rắc, vợ Bá nghe thấy chạy đến cứu, vì sợ mất số bạc đã bán. Trong lúc ôm giữ giằng co, búi tóc quấn vải trắng của vợ Trọng rơi xuống đất, búi tóc của vợ Bá cũng rơi. Vừa lúc kiệu của lái buôn tới, vợ Bá vội chạy ra đón, mò dưới đất nhặt búi tóc, đội nhầm cái búi quấn vải trắng. Lái buôn thấy người đàn bà búi tóc trắng, chẳng cần phân biệt, cứ thế cướp đi. Bá về, hối không kịp, câm lặng chẳng dám hé răng.
Trọng từ đất Tấn (Sơn Tây) trở về, dọc đường vào nhà xí, thấy dưới đất có một bọc vải đựng năm trăm lạng bạc. Ông nghĩ chắc là của người vào nhà xí trước đánh rơi, hẳn đi chưa xa, sao không chờ ở đây. Chẳng bao lâu, người đánh rơi quả nhiên quay lại, ông liền trả cho. Người ấy cảm ơn, chia bạc biếu, ông không nhận. Người ấy bèn mời ông cùng đi. Mấy ngày sau về đến nhà người ấy, họ làm cơm gà đãi khách, gọi một con trai một con gái ra chào. Trọng nhìn đứa con trai thấy giống hệt con mình, hỏi ra thì đúng là thật. Nguyên khi con Trọng lạc mất đã bị người ta đem bán; người đánh rơi bạc không có con, mua về làm con mình, đã hơn mười năm rồi. Trọng ôm con khóc. Người đánh rơi bạc nói: "Nếu ông đưa con về, thì tôi xin gả con gái cho con ông làm vợ."
Trọng trở về, sắp qua sông thì thấy một người rơi xuống nước kêu cứu, không ai cứu, mà đám đông lại xúm vào cướp đồ của người đó. Trọng động lòng thương, vội kêu lên: "Ai chịu cứu, tôi xin trả bạc!" Cứu lên xem thì là em út của mình. Quý vâng lời chị dâu đi tìm Trọng, Bá cũng muốn Quý chết để được lợi; lúc nãy Quý rơi xuống nước là có kẻ xô, do Bá sai khiến. Trọng biết rõ sự tình, đưa em và con về nhà. Vừa vào cửa, Bá trông thấy liền bỏ trốn.
**Bạc qua kiếp trở về với chủ cũ**
Hạ Trấn thuộc huyện Đằng. Có ông lão họ Tưởng, nhờ siêng năng tằn tiện mà dựng nên cơ nghiệp, sinh được một con trai. Vì không được dạy dỗ, con lớn lên ăn chơi lêu lổng, gia sản dần sa sút, ông Tưởng rất lo. Ở miếu Quan Đế (miếu thờ Quan Vũ) có đạo sĩ họ Trần, người Cố Thủy, Hà Nam, xưa nay thân với ông Tưởng. Ông bèn lén mang năm trăm lạng bạc đến dặn đạo sĩ: "Con tôi hư hỏng, chắc không giữ được cơ nghiệp, sau này ắt thành kẻ chết đói. Nay tôi giao số bạc này cho ông. Sau khi tôi chết, chờ khi nó biết hối cải thì lấy bạc này giúp nó. Nếu nó mãi không sửa đổi, ông cứ lấy bạc này mà sửa miếu." Đạo sĩ nhận lời, đựng bạc trong một cái hũ sành, bên trên úp một cái khánh (nhạc khí bằng đồng hoặc đá, gõ khi tụng kinh) đã vỡ, chôn sau điện, không ai biết.
Mấy tháng sau ông lão mất, đứa con càng không kiêng nể gì, gia sản tiêu tan hết, vợ bỏ về nhà mẹ đẻ, đến mức không còn chỗ dung thân, bạn bè cũng bặt tăm, lúc ấy mới bắt đầu nhen nhóm ý hối hận. Đạo sĩ thỉnh thoảng giúp đỡ, Tưởng cũng dần tập làm lụng. Đạo sĩ thấy anh đã sửa lỗi, bèn kể chuyện cha anh để lại bạc, định đào lên giao cho. Hai người mang cuốc đến chỗ chôn, tìm khắp nơi thì bạc đã không còn, cả hai đều kinh hãi. Tưởng về kể với bọn bạn xấu, cả bọn ầm ĩ lên, xúi anh kiện lên quan. Quan tra hỏi, đạo sĩ không giấu giếm, quan xử bắt đạo sĩ bồi thường. Đạo sĩ dốc hết của dành dụm vẫn chưa đủ hai phần mười. Người trong làng phần nhiều cho đạo sĩ là sai, đạo sĩ bèn bỏ miếu mà đi.
Ông vân du (đi khắp nơi tu hành) mấy năm, qua chùa Liên Trì ở Trực Lệ, xin tạm trú (theo lệ tăng sĩ, đạo sĩ đi đường được ở nhờ chùa) rồi sắp đi. Gặp lúc sư trong chùa đang tụng kinh "Thọ Sinh" làm lễ Phật cho một vị quan quán sát (quan giám sát một đạo, gồm nhiều phủ). Có người đầy tớ già bế cậu con quan chơi ở cổng chùa, cậu bé bỗng níu áo đạo sĩ, sà vào lòng không chịu rời. Người nhà dỗ không được, đành nhờ đạo sĩ bế cậu về nhà. Quan quán sát biếu đạo sĩ hậu hĩnh rồi cho đi, nhưng cậu bé khóc lóc đuổi theo. Bất đắc dĩ, họ giữ đạo sĩ ở một am nhỏ trong vườn sau, lo cơm nước cho ông.
Một hôm, đạo sĩ muốn tụng kinh cầu phúc cho cậu con quan, cần mõ, chuông, khánh. Người nhà đưa cho một cái khánh vỡ, đạo sĩ kinh ngạc nói: "Đây là cái khánh của tôi." Người nhà thưa lại với chủ. Quan gặng hỏi, đạo sĩ đáp: "Khánh này úp trên một cái hũ sành, trong có năm trăm lạng bạc." Hỏi: "Sao lại có bạc?" Ông bèn kể lại đầu đuôi việc ông Tưởng gửi bạc. Quan quán sát chợt hiểu ra, biết con mình là ông Tưởng đầu thai, số bạc ấy chính là bạc ông Tưởng chôn, nay đã tự tìm về chủ cũ. Ông kể rằng sinh con được ba ngày, đào đất chôn nhau thai thì được số bạc ấy, vì không dùng đến nên gửi vào một tiệm vải lấy lãi, đã được năm năm. Ông thương đạo sĩ vô tội mà phải bồi thường, lại có duyên kiếp trước với con mình, nên đem cả gốc lẫn lãi số bạc ấy tặng đạo sĩ, sai người đưa về Hạ Trấn, và viết thư cho huyện lệnh huyện Đằng, khắc việc này lên bia đá để ghi lại.
**Gấu người**
Một lái buôn người Chiết Giang sống bằng nghề buôn bán đường biển, cùng hơn hai mươi người bạn bị gió thổi dạt đến một hòn đảo, bèn rủ nhau lên đảo dạo chơi. Đi được chừng một dặm, gặp một con gấu người cao hơn một trượng, dang hai tay vây đám bạn, càng vây càng sát. Đến dưới một gốc cây lớn, con gấu lấy dây mây dài xỏ xuyên tai từng người, buộc vào cây, rồi nhảy đi. Mọi người chờ nó đi xa, mỗi người rút con dao nhỏ đeo bên mình cắt đứt dây mây, chạy vội về thuyền.
Chốc lát thấy bốn con gấu khiêng một phiến đá lớn, trên phiến đá lại có một con gấu ngồi, to hơn con gấu lúc trước. Con gấu lúc trước vẫn nhảy nhót chạy đến, dáng vẻ rất vui. Đến cạnh gốc cây, thấy dây mây trống không vứt dưới đất, nó ngẩn ngơ như mất gì. Con gấu trên phiến đá nổi giận, quát bốn con gấu xông vào đánh, con gấu kia chết ngay tại chỗ, rồi chúng bỏ đi. Mọi người trên thuyền trông thấy, ai cũng vừa sợ vừa mừng, coi như được sống lại. Ông Ngô ở Sơn Âm có một lỗ thủng ở tai, là họ hàng của ông Thẩm Bình Như; hỏi nguyên do, ông kể rành rọt như vậy.
**Dây kéo mây**
Ở châu Tế Ninh, Sơn Đông, có người sai dịch (người làm việc vặt ở nha môn) tên Vương Đình Trinh, có phép cầu mưa. Hắn thường say rượu, ngồi chễm chệ trên bàn xử án của quan mình, tự xưng là Thiên sư (danh hiệu người đứng đầu một phái Đạo giáo, được coi là có phép thuật cao cường). Quan thứ sử (quan đứng đầu một châu) giận, đánh hắn hai mươi roi. Chẳng bao lâu, cả châu hạn hán lớn, cầu mưa không được. Các thân sĩ (người có học, có danh vọng trong vùng) khắp châu đều nói hắn linh nghiệm, thứ sử bất đắc dĩ phải gọi hắn đến tạ lỗi.
Hồi lâu hắn mới nhận lời, bảo đóng cửa nam thành, mở cửa bắc thành, chọn tám đứa trẻ tuổi Thìn (cầm tinh con rồng) để sai bảo, bện sẵn dây thừng dài năm mươi hai trượng. Bản thân hắn cùng lũ trẻ trai giới (ăn chay, giữ mình thanh sạch trước khi cúng lễ) ba ngày, rồi lên đàn niệm chú. Từ giờ Thìn đến giờ Ngọ (khoảng 7 giờ sáng đến 1 giờ chiều), quả nhiên mây từ phía đông kéo lên, chồng chất như trải bông. Vương ném dây lên không, như có người ở trên cầm lấy, dây không hề rơi xuống. Ném hết dây, hắn gọi tám đứa trẻ: "Kéo mau! Kéo mau!" Tám đứa trẻ dốc sức kéo, nặng như có ngàn cân. Mây ở phía tây thì kéo sang đông, mây ở phía nam thì kéo về bắc, điều khiển dây mà như điều khiển gió. Rồi mưa lớn như trút, nước ngập sâu một thước, hắn mới kéo dây xuống. Mỗi lần sét đánh vào đầu, hắn lại lấy quạt lông che chắn, sét cũng bỏ đi xa.
Về sau các huyện lân cận khổ vì hạn đều đến mời. Vương chỉ đòi rượu uống, không nhận tiền bạc, lại nói: "Nhận một sợi tơ thôi là phép không linh nữa." Mỗi lần cầu mưa, người thân ruột thịt trong nhà ắt có người bị tổn hại, nên hắn cũng không thích làm. Viên thứ sử ấy chính là thông gia của Lam Chỉ Lâm.
Chỉ Lâm kể cho tôi nghe.
**Đốt gân sói**
Nhà họ Lam có một sợi gân sói. Hễ trong nhà mất đồ, đem đốt lên thì tay chân kẻ trộm đều run lẩy bẩy. Có một cô con gái nhà quan (?) mất một chiếc thoa vàng, không biết ai lấy, bèn gọi hết mấy chục tớ gái, bà vú (?) lại, lấy gân ra đốt. Mấy chục người vẫn thần sắc bình thường, chẳng có gì lạ, chỉ thấy tấm rèm vải ở cửa phòng rung lên mãi. Vén ra xem thì chiếc thoa mắc trên đó, thì ra lúc cô đi qua, thoa bị rèm móc lại mà thôi.
**Vương Lão Tam**
Đào Hối Am người Giang Tây, thứ năm trong nhà. Vợ ông có lần cãi nhau với mẹ chồng, bỗng tung mình lên ngồi trên mái ngói, cười mãi không thôi. Gọi mãi mới chịu xuống, miệng nói giọng đàn ông Bắc Kinh: "Ta là Vương Lão Tam ở Thiên Tân vệ, ai mà chẳng biết? Năm nay một trăm ba mươi tuổi rồi! Từ bắc dời xuống nam, ở đây đã bảy mươi năm. Nhà này là nhà cũ của Hàn lâm Tưởng Sĩ Thuyên, ta còn thấy cả lúc ông ấy mới sinh."
Người nhà nghe thế rất sợ, hỏi: "Ngươi là ma hay là cáo?" Đáp: "Ta không phải ma, cũng không phải cáo, mà là bán tiên (người tu luyện đã gần thành tiên). Chỗ ta ở bị ông Năm nhà các ngươi phá hỏng, khiến ta không có chỗ dung thân. Ta phải tạm đứng trên mái ngói bảy ngày, vừa rét vừa đói, đành phải ở nhờ trên người nàng dâu nhà các ngươi. Mau mua mì đến cho ta ăn đỡ đói." Đưa mì cho, ăn một lúc hết năm cân. Ông Năm chính là Hối Am. Hỏi: "Ông Năm có dỡ nhà đâu, sao lại nói vậy?" Đáp: "Chỗ bị dỡ là dưới chân cột ở sân dãy nhà phía đông." Nguyên trước đó Hối Am có được một nghìn đồng tiền cổ, muốn cho tiền lên màu rỉ xanh (dấu hiệu của tiền cổ quý), nên đào dưới chân cột chôn xuống, không ngờ đó lại là chỗ ở của con quái này. Hỏi: "Đã giận ông Năm, sao không nhập vào người ông Năm?" Đáp: "Trong tay ông ấy có ấn, ta sợ nên không dám." Hối Am nhân đó xem tay mình, thấy có đường vân vuông vức, xưa nay chính ông cũng không biết.
Bà cụ Đào trách nó: "Ngươi đã tự xưng là bán tiên thì phải biết trai gái có phân biệt, sao lại quấy nhiễu nàng dâu nhà ta?"
Người vợ liền chắp tay vái theo kiểu đàn ông, nói: "Ta tự biết là trái lễ, nhưng không nhập vào người nàng dâu nhà các ngươi thì e điều ta mong cầu không thành. Vì biết trai gái có phân biệt nên ban đêm ta không cho nàng ngủ, bắt nàng mở mắt, ấy là để tránh hiềm nghi đó. Vả lại ta tuổi cao tu đạo, há còn có ý tà sao?" Hỏi: "Mong cầu điều gì?" Đáp: "Tiễn ta dời chỗ ở." Hỏi: "Tiễn cách nào?" Đáp: "Xin ông Năm dùng bàn tay có ấn, viết lên giấy đỏ dòng chữ 'Bài vị của Vương Tam tiên sinh', dán lên cây thông bên bờ Đông Hồ, thế là ta đi." Làm đúng như lời.
Nó lại nói: "Ta còn cần áo mũ mới đi." Bèn ra tiệm giấy mua áo mũ giấy đốt cho. Nó lại cười to: "Ta là kẻ áo vải (thường dân), chưa hề được vào học trường quan, cũng chưa mua chức quan, cần gì đến mũ có chóp vàng (dấu hiệu người có học vị, phẩm hàm)? Đổi mau! Đổi mau!" Xem mũ giấy ở tiệm thì quả có chóp vàng, bèn bỏ đi. Hối Am tự tay cầm tấm bài vị giấy mang đi dán trên cây thông bên Đông Hồ, nghe trên không có tiếng cảm ơn mấy lần, từ đó trong nhà yên ổn.
Hỏi người vợ, nàng kể: "Lúc tôi cãi nhau với mẹ chồng, bỗng thấy trên không có một người thấp lùn, râu rậm, dùng tay xách tôi lên mái ngói, sau đó tôi không biết gì nữa." Lúc con quái quấy phá trong nhà, có người hỏi việc lành dữ, nó đoán có lúc đúng lúc sai, hỏi nhiều thì không đáp, bảo: "Ta đáp thì có khó gì, nhưng các ngươi cũng phải thương nàng dâu, để nàng đỡ tốn hơi sức." Lúc rảnh nó cũng làm vài câu thơ, văn lý thô kệch, không đề tên, chỉ ghi sáu chữ "Vương Tam tiên sinh cao hứng" mà thôi.
**Chọn phong thủy mà chuốc họa**
Minh phủ (cách gọi tôn quan huyện) Trương Tức Thôn ở huyện Hiếu Cảm, Hồ Nam, chôn cất cha ông ở Cửu Sơn. Xong việc, ông mua riêng một mảnh đất trống chừng năm mẫu để dựng từ đường (nhà thờ họ). Thợ động thổ dựng cột thì đào được một cỗ quan tài sơn đỏ, nắp đã mục nát, lộ ra một cái xác: đầu lâu rất to, xương dài hơn người thường, ngực bị xuyên ba cây đinh sắt dài năm sáu tấc, eo có xích sắt quấn mấy vòng. Thợ không dám động vào, báo cho quan huyện. Khách khứa đều khuyên lấp lại, chọn chỗ khác dựng cột. Trương không chịu, nói: "Ta bỏ tiền mua đất, vốn không phải chiếm đoạt. Vả lại việc này liên quan đến phong thủy (thuật xem thế đất, hướng đất để định họa phúc cho người sống và con cháu), một tấc cũng không dời được. Đây là mộ cổ, có thể dời đi chôn chỗ khác." Ông bèn tự viết văn tế, bày lễ vật súc vật ra tế. Tế xong, vẫn sai dời quan tài.
Thợ vừa cắm xẻng xuống đã ngã lăn ra đất phun máu, mắng rằng: "Ta là Tiết độ sứ (quan đứng đầu một vùng, nắm cả quân sự lẫn dân chính, thời nhà Đường) Thôi Hồng đời Đường. Vì dùng phép quá nghiêm, quân lính làm loạn, trói ta đóng đinh cho chết. Nước nhà suy loạn, không thể vì ta mà trừng trị kẻ hung ác. Ta nằm đây đã hơn tám trăm năm. Gã Trương kia là ai mà dám tự tiện dời mộ ta? Nhất định không tha!" Nói xong, người thợ đứng dậy, còn quan huyện Trương thì đổ bệnh. Khách khứa cùng nhau cầu khấn xin tha, bệnh vẫn không bớt, khiêng về được mấy ngày thì chết.
**Cương thi biết bay**
Thái thú họ Tưởng ở Dĩnh Châu, khi ở một châu thuộc Trực Lệ, gặp một ông già, hai tay lúc nào cũng run như đang lắc chuông. Hỏi nguyên do, ông kể:
"Nhà tôi ở thôn nọ, cả thôn chỉ vài chục hộ. Trong núi xuất hiện một con cương thi (xác chết không rữa, cứng đờ nhưng biết cử động, hại người), bay được trên không, ăn thịt trẻ con. Mỗi ngày mặt trời chưa lặn, mọi người đã nhắc nhau đóng cửa giấu con, vậy mà vẫn thường bị nó bắt mất. Người trong thôn dò đến hang của nó, sâu không lường được, không ai dám đụng đến. Nghe nói trong thành có một đạo sĩ có pháp thuật, mọi người bèn góp vàng bạc lụa là đến nhờ bắt quái. Đạo sĩ nhận lời, chọn ngày đến thôn lập pháp đàn (đàn cúng làm phép), bảo mọi người: 'Phép của ta giăng được thiên la địa võng (lưới trời lưới đất, bủa vây khắp nơi), khiến nó không bay đi được. Nhưng các ngươi cũng phải cầm binh khí giúp sức, nhất là cần một người gan dạ vào trong hang của nó.'
Mọi người không ai dám đáp, tôi lên tiếng bước ra, hỏi: 'Sai tôi việc gì?' Pháp sư bảo: 'Cương thi sợ nhất tiếng chuông lắc. Đến đêm, ngươi chờ nó bay ra thì vào trong hang, cầm hai cái chuông lớn mà lắc, tay không được dừng. Hơi ngừng một chút là nó vào hang, ngươi sẽ bị hại.' Trời vừa tối hẳn, pháp sư lên đàn làm phép, tôi nắm hai cái chuông. Chờ xác bay ra, tôi dốc sức lắc loạn lên, tay nhanh như mưa rơi, không dám ngừng chút nào. Xác về đến cửa hang, quả nhiên trừng mắt dữ tợn, nghe tiếng chuông leng keng, cứ lần lữa không dám vào. Phía trước bị người vây kín, lại không có chỗ trốn, nó bèn vung tay dang cánh đánh nhau với dân làng. Đến lúc trời sắp sáng, nó ngã gục xuống đất, mọi người đốt lửa thiêu đi. Lúc ấy tôi ở trong hang không hay biết, vẫn cứ lắc chuông không dám dừng như cũ. Đến giữa trưa, mọi người gọi to, tôi mới ra, mà hai tay cứ lắc mãi không thôi, đến nay thành tật."
**Hai cương thi tư tình (?)**
Có một tráng sĩ đi làm khách ở Hồ Quảng, ở một mình trong một ngôi chùa cổ. Một đêm trăng rất đẹp, anh dạo bước ngoài cổng, thấy trong rừng cây thấp thoáng một người đội khăn kiểu đời Đường lướt đi, ngờ là ma. Lát sau người ấy đến chỗ rừng thông rậm nhất, chui vào một ngôi mộ cổ, anh biết đó là cương thi.
Anh vốn nghe nói cương thi mà mất nắp quan tài thì không thể tác quái được. Đầu đêm, anh nấp trước trong rừng cây, chờ xác ra ngoài để trộm nắp quan tài.
Sau canh hai, xác quả nhiên đi ra, như có nơi muốn đến. Anh theo sau, đến ngoài cổng một tòa nhà lớn, trên cửa sổ lầu đã có một người đàn bà áo đỏ ném xuống một dải lụa trắng kéo lên. Xác bám vào leo lên, có tiếng thủ thỉ, nghe không rõ. Tráng sĩ về trước, trộm nắp quan tài đem giấu, rồi lại nấp vào chỗ thông rậm. Đêm sắp tàn, xác vội vã quay về, thấy quan tài mất nắp, quẫn bách lắm, tìm khắp nơi hồi lâu, rồi lại theo đường cũ chạy loạng choạng. Anh lại theo sau, thấy nó đến dưới lầu, vừa nhảy vừa kêu thành tiếng; người đàn bà trên lầu cũng đối diện, lắc tay từ chối, như lấy làm lạ sao nó lại đến lần nữa. Bỗng gà gáy, xác ngã gục bên đường.
Sáng hôm sau, người qua đường kéo đến, ai nấy đều kinh hãi. Cùng đến dưới lầu hỏi han thì đó là từ đường của họ Chu. Trên lầu có quàn một linh cữu, có một nữ cương thi cũng nằm ngoài quan tài. Mọi người biết đó là chuyện quái hai cương thi tư thông, bèn khiêng hai xác để một chỗ mà đốt.
**Quân sư của ma**
Vương sinh người Tì Lăng, hơn bốn mươi tuổi, đi làm mạc khách (người giúp việc giấy tờ, bày mưu, làm cố vấn riêng cho quan) ở Quan Trung. Bấy giờ ông Trang Hư Am làm tri huyện, mời anh vào làm. Mùa thu năm ấy, anh cùng các bạn trong nha môn và Trang Quỳ Cát đến miếu Thành Hoàng (thần giữ thành, coi việc cõi âm ở một địa phương) xem hoa cúc, tiếc là không có cây nào đẹp. Vương sinh tiện tay bẻ một cành, sai đầy tớ mang về cho vợ. Quỳ Cát can, cho rằng đó là đồ trước mặt thần, không được tùy tiện động vào. Vương nói đùa: "Tôi cả đời ngay thẳng, thần linh ắt không trách. Nếu thần có muốn trách phạt, thì tôi làm giúp ngài một hai việc công, được không?"
Mùng ba tháng ba năm sau, Vương sinh không ốm mà chết, ai cũng lấy làm kinh hãi. Hơn một canh giờ sau, anh bỗng tỉnh lại, kể: "Tôi đang ngồi một mình, thấy một sứ giả cầm danh thiếp đến mời, liền cùng đi ra cổng lên kiệu. Đi chừng một dặm thì đến miếu Thành Hoàng. Thần xuống thềm đón, làm lễ chủ khách, nói: 'Tiên sinh bẻ hoa cúc của ta, hứa làm án giúp ta. Nay có những vụ án tồn đọng của huyện nọ, kéo dài đã lâu mà chưa xét xử xong, kính mời tiên sinh cùng bàn.'
Lát sau, quan lại bưng hồ sơ án nhiều năm đến, chủ nhân lui ra. Tôi xem các tình tiết, đều dễ xử, chỉ có một vụ bắt nhầm một tội nhân, tôi phê rằng: 'Xương thịt chưa lạnh, vẫn còn có thể hoàn dương (sống lại). Bằng không, công văn tra xét của Đông Nhạc (Đông Nhạc Đại Đế, thần núi Thái Sơn, cai quản âm phủ) mà đến thì Thành Hoàng sẽ bị xử phạt.' Thần ra xem, rất mừng, nói: 'Tiên sinh thấy thế, rất hợp ý ta.' Uống trà xong, thần lại tiễn ra đến sân thềm đỏ trước điện, nói: 'Còn một việc nhờ cậy: nếu gặp Bao thiếu phủ, gỗ làm công trình do ông ấy lo liệu nay mai sẽ tới.' Tôi vâng dạ cáo từ, lên kiệu trở về, lấy ba trăm đồng tiền đầu giường thưởng cho người theo hầu, rồi tỉnh lại."
Ba ngày sau, Tiên Du lụt lớn, gỗ đều trôi ra trấn Hắc Khẩu. Bao thiếu phủ chính là ông Bao, chức đồng tri (quan phó giúp việc cho tri phủ) ở Lễ Tuyền. Đến nay người ta vẫn gọi Vương sinh là "quân sư của ma".
**Sét đánh yêu cóc**
Tống Đạm Sơn người Nghiêm Lăng, mùa hè năm Đinh Hợi đời Càn Long (năm 1767), thấy một nhà dân ở huyện Toại An bị sét đánh vào nhà. Chốc lát trời tạnh, nhà không hư hại gì, chỉ có điều trong nhà lúc nào cũng có mùi hôi. Mười ngày sau, họ hàng bạn bè tụ tập ngoài sân chơi một trò chơi (?), bỗng từ trên trần nhà có nước máu nhỏ xuống.
Dỡ tấm trần ra xem, thấy một con cóc chết, dài chừng ba thước, đầu đội mũ có tua lông, chân đi ủng bằng vải đoạn đen, mình mặc áo khoác lụa the đen, trông hệt như người. Lúc ấy mới biết vật bị sét đánh chính là con cóc này.
**Phá án trong mộng**
Ở Tào Châu có người họ Lưu làm nghề cầm đồ. Ông Trương ở Ngu Thành làm quản lý cho tiệm đã hai năm, có chút tiền dành dụm. Cuối năm ông muốn về quê, chủ giữ lại đến mùng một Tết, ông mới cưỡi một con la xám ra đi, hẹn đến rằm tháng Giêng sẽ trở lại Tào Châu. Đến hẹn không thấy về, họ Lưu sai người đi giục. Đến nhà thì người nhà bảo: "Ông ấy có về đâu." Hai nhà kiện nhau, kiện lên tận quan tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) và quan tuần án (quan thanh tra), quan trên ra hạn, bắt huyện phải truy bắt. Kéo dài đến tháng sáu, lính sai nha hoảng hốt không biết làm sao.
Một đêm, một người lính đi dò la ở phía nam thành, thấy một ông già cùng một thiếu niên bảo nhau: "Trăng đẹp thế này, sao không ra đình hóng mát một chuyến?"
Cách thành phía nam Tào Châu hơn mười dặm vốn có một cái đình hóng mát. Người lính nghĩ thầm: "Hai người này giờ này mới đi, nếu cửa thành đóng thì vào bằng lối nào?"
Thấy lạ, anh bèn đến đó trước chờ. Chẳng bao lâu, hai người quả nhiên tới. Nghe họ nói chuyện, toàn là chuyện vặt trong làng xóm. Một lúc sau, thiếu niên bỗng nói: "Chuyện nhà họ Lưu trong thành đến nay vẫn chưa sáng tỏ. Tôi nghĩ bụng, là gã họ Tôn bán bánh ngoài cửa tây tham của mà giết người đấy." Ông già hỏi vì sao, thiếu niên đáp: "Tiệm bánh ở đây đã mấy năm, mùa xuân này bỗng đóng cửa, vì thế mà ngờ." Ông già quát: "Việc này hệ trọng lắm, sao được nói càn?" Vẻ rất không vui. Rồi nói: "Đêm khuya rồi, về thôi."
Người lính đi theo sau, họ đi rất nhanh. Đến cửa nam thành thì cửa đã đóng, thấy hai người lách qua khe cửa mà vào. Người lính vội gọi người giữ cửa mở khóa vào thành, thì hai người vẫn đang đi phía trước. Đến một ngõ nhỏ, thiếu niên chia tay ông già, vào nhà mà cửa cũng không mở. Lại theo ông già đi qua hơn hai mươi nhà, ông cũng không mở cửa mà vào. Người lính rất kinh hãi, gõ cửa. Hồi lâu ông già mới ra, tay cầm cái đóm giấy, khoác áo, dáng vẻ rất mệt mỏi. Người lính hỏi: "Vừa nãy ông cùng cậu thiếu niên ra đình ngắm trăng, sao đã ngủ ngay vậy?" Ông già ngập ngừng nói: "Ngắm trăng thì có, nhưng là chuyện trong mơ." Người lính lại ép ông cùng đến nhà thiếu niên, thiếu niên ra, cũng có dáng vẻ như ông già. Bèn giải cả hai vào huyện đường, họ kể lại lời nói trong mơ.
Sáng hôm sau, sai hai người đến thôn nọ dò chỗ ở của họ Tôn, thì thấy con la xám vẫn còn buộc trước cửa. Bèn xích giải về huyện, hỏi một lần là chịu tội. Rồi thu lại tang vật, bắt đền mạng.
Đây là việc mùa hè năm Ất Tị. Tri phủ Tào Châu là Ngô Trung Cáo, trước làm quan đứng đầu châu Tuy Đức, thân với Nghiêm Đạo Phủ, đã kể cho Đạo Phủ nghe.
**Ngựa hóa cá, vườn hóa ngỗng**
Đầu đời Ung Chính, tướng quốc (cách gọi tôn bậc đại thần đứng đầu triều) họ Ngũ làm tướng quân ở Thịnh Kinh, đưa năm trăm con ngựa đến Hắc Long Giang. Khi còn cách không mấy dặm, bỗng một con ngựa giũ bờm hí dài, các con khác hí theo. Đến cửa sông, cả đàn nhảy xuống nước, hóa thành cá.
Lúc Nghiêm Đạo Phủ dạy học ở nhà họ Lư ở Đức Châu, nhà Lư có người họ hàng họ La, tình cờ bỏ hai trăm đồng mua một con ngỗng, mang theo đến Tế Nam dự thi. Đến nơi, giá ngỗng rất đắt, có người mua với giá năm trăm đồng. La bỗng nảy ý kiếm lời, nhớ nhà có mười lăm mẫu vườn, nếu đem cầm lấy tiền mua ngỗng, có thể lãi gấp ba. Thi xong về nhà, anh bán đất lấy tiền, đi khắp nơi mua ngỗng, được hơn ba trăm con, lại lùa đi.
Đi được hai ngày đến Tề Hà, qua cây cầu dài ngoài thành, con ngỗng đầu đàn đeo chuông vươn cổ kêu dài, vỗ cánh bay lên, cả đàn nối nhau bay theo. Mấy chục người đứng xem cùng vỗ tay. Trong chốc lát, nhìn lên chỉ thấy như một đám mây trắng, theo gió mà mất hút.
La vừa xấu hổ vừa hối hận, chẳng biết làm sao. Lục túi thấy còn mấy trăm đồng thừa từ lần mua ngỗng trước, bèn làm lộ phí mà về.
Anh tự than rằng vườn đất ông cha để lại đã hóa thành ngỗng bay mất rồi.
**Con ma điếc**
Năm Càn Long thứ bốn mươi chín (năm 1784), trên sông chỗ cổng chào nhà họ Lục ở Bán Sơn, Hàng Châu, có một cái xác trôi đến. Dân làng là Hoắc Mậu Tường, xưa nay hay làm việc thiện, quyên tiền mua quan tài, quàn ở chợ. Đêm ấy anh mơ thấy một người áo xanh lam đến nói: "Tôi là Trương người Lâm Bình, làm nghề dạy học, chẳng may sẩy chân rơi xuống nước. Được anh khâm liệm cho, không biết lấy gì báo đáp. Tôi có thể biết trước việc lành dữ, cúng giải hạn cho người. Nếu linh ứng thì người ta phải lấy súc vật tạ lễ tôi, anh sẽ được tiền hương khói." Hoắc tỉnh dậy kể với người trong xóm, quả nhiên cầu gì được nấy. Chẳng mấy ngày, người đến thắp hương đông như mây.
Đêm Hoắc lại mơ thấy Trương đến nói: "Tai trái tôi điếc. Ai đến khấn vái thì phải nói vào tai phải." Thế là hôm sau người đến cầu khấn, nghe lời Hoắc, phần nhiều đến bên phải quan tài mà cúng, kêu gọi thì như có tiếng đáp lại. Dân làng thờ phụng như điên, gọi là "quan tài thiêng". Nhà Hoắc thu tiền hương khói, nhờ đó mà giàu.
Chẳng bao lâu, quan huyện Nhân Hòa là ông Dương đi qua, thấy người thắp hương ồn ào tụ tập đông như kiến. Ông Dương giận vì nó mê hoặc dân chúng, sai đốt quan tài, con ma từ đó biệt tăm.
**Quan tài làm giường**
Tú tài Lục Hà Linh đi làm mạc khách ở đất Mân (Phúc Kiến). Qua huyện Giang Sơn, trời mưa lớn, không kịp đến quán trọ, trời đã tối. Nhìn thấy thôn trước cây cối um tùm, có mấy gian nhà ngói, anh chạy đến gõ cửa xin ngủ nhờ một đêm. Chủ nhà ra đón, người khá thanh nhã, tự nói họ Thẩm, cũng là tú tài ở Giang Sơn, nhà không có phòng thừa để tiếp khách. Lục nài nỉ mãi, Thẩm bất đắc dĩ chỉ một gian ở dãy phía đông, nói: "Chỗ này ngủ tạm được." Rồi cầm nến đưa vào. Lục thấy bên trái có quàn một cỗ quan tài, trong bụng không thích lắm, nhưng lại tự nghĩ xưa nay mình gan dạ, vả lại bỏ chỗ này cũng chẳng có nơi nào khác mà ngủ, bèn vâng dạ cảm ơn. Trong phòng vốn có một cái giường gỗ, anh trải hành lý lên, chào chủ nhà ra, mà trong lòng không khỏi sợ, lấy cuốn Kinh Dịch (một bộ kinh điển của Nho gia về quẻ bói và lẽ biến đổi của trời đất, người xưa tin có thể trấn tà) mang theo ra đọc dưới đèn. Đến canh hai, không dám tắt nến, mặc nguyên quần áo mà nằm.
Một lúc sau, nghe trong quan tài có tiếng động. Nhìn kỹ thì nắp trước quan tài đã bật lên, có một ông già râu trắng, đi giày đỏ, duỗi hai chân bước ra. Lục rất sợ, kéo kín màn, nhìn qua khe màn. Ông già đến chỗ Lục ngồi, lật cuốn Kinh Dịch, chẳng có vẻ gì sợ hãi, rồi rút trong tay áo ra cái tẩu thuốc, châm vào ngọn nến mà hút. Lục càng sợ, cho rằng ma mà không sợ Kinh Dịch, lại biết hút thuốc, thì thật là ma dữ. Sợ ông ta đi đến trước giường, anh càng nhìn chăm chăm, toàn thân run lạnh, giường cũng rung theo. Ông già râu trắng nhìn về phía giường mỉm cười, rồi không đến gần, lại cất tẩu vào tay áo, chui vào quan tài, tự đậy nắp lại. Lục suốt đêm không ngủ.
Đến sáng, chủ nhân ra hỏi: "Đêm qua khách ngủ có yên không?" Lục gượng đáp: "Yên. Nhưng không biết trong quan tài quàn bên trái phòng là ai?" Đáp: "Là cha tôi." Lục nói: "Đã là thân phụ của ông, sao lâu rồi mà chưa an táng?" Chủ nhân nói: "Cha tôi vẫn còn sống, khỏe mạnh vô sự, có chết đâu. Cha tôi xưa nay việc gì cũng nghĩ thoáng, cho rằng từ xưa ai cũng phải chết, sao không tập trước cho quen, nên sau khi mừng thọ bảy mươi liền làm sẵn quan tài thọ (quan tài đóng sẵn khi người còn sống), dán lót dày bên trong, trải chăn đệm vào, tối nào cũng nằm trong đó, coi như giường màn."
Nói xong, kéo Lục đến trước quan tài, mời ông già dậy, làm lễ chủ khách. Quả là ông già đã thấy dưới đèn, ông cười nói: "Khách bị một phen hết hồn nhỉ!"
Ba người vỗ tay cười lớn. Xem cỗ quan tài: bốn bề bằng gỗ sam, bên trong rỗng, nắp làm bằng vải the bông sơn đen, nên thông hơi được, lại rất nhẹ.
**Bắn pháo vào châu chấu**
Năm Giáp Thân đời Sùng Trinh (năm 1644), châu chấu bay ở Hà Nam ăn thịt trẻ con trong dân gian. Mỗi đợt kéo đến như mưa xối, như tên độc, bâu quanh người mà gặm dần như tằm ăn lá, trong chốc lát da thịt hết sạch. Lúc ấy mới biết sách "Bắc sử" chép rằng thời Linh Thái hậu, ngài tằm ăn người không đếm xuể, là chuyện có thật. Cửa thành phủ Khai Phong bị châu chấu lấp kín, người không ra vào được. Quan huyện Tường Phù bất đắc dĩ phải cho bắn hỏa pháo, phá ra được một lỗ, người đi đường mới qua được.
Chưa hết một bữa cơm, lỗ ấy lại bị lấp kín.
**Cương thi tay cầm nén bạc**
Mùa đông năm Ung Chính thứ chín (năm 1731), vùng tây bắc động đất, một thôn ở huyện Giới Hưu, Sơn Tây, đất sụt hơn một dặm. Có chỗ chưa sụt thành hố, dân đào lên xem: cả nhà một người họ Cừu đều ở đó, xác cứng mà không rữa, mọi đồ đạc, chén bát vẫn nguyên vẹn như cũ. Chủ nhà đang cầm cân đổi bạc, tay phải còn nắm một nén nguyên bảo (thỏi bạc lớn đúc hình thuyền), nắm rất chặt.
**Quan tài Trương Phi**
Tiêu Tùng Phố từ Tứ Xuyên về kể: ở Ba Châu, phủ Bảo Ninh, phía đông công đường cũ của quan thứ sử có huyệt đá mộ Trương Phi, đến nay vẫn chưa lấp. Có một cỗ quan tài sơn đỏ treo lơ lửng giữa không trung, dài chín thước, gõ vào kêu boong boong.
Năm Càn Long thứ ba mươi (năm 1765), có một tú tài họ Trần mơ thấy một vị thần mặc giáp vàng tự xưng: "Ta là tướng quân nhà Hán, Trương Dực Đức. Nay người đời gửi công văn qua trạm, tránh phạm húy (kiêng gọi, viết tên người bề trên) của anh ta, mà lại phạm húy của ta, sao bất công quá vậy?" Hai bên cùng cười lớn rồi tỉnh dậy. Vì gần đây công văn đổi chữ "vũ đệ" (gửi gấp, nghĩa đen là "chuyển như lông chim"; "Vũ" trùng tên Quan Vũ, anh kết nghĩa của Trương Phi) thành "phi đệ" (gửi gấp, nghĩa đen là "chuyển như bay"; "Phi" trùng tên Trương Phi).
**Nếm nhầm phân**
Ngự sử (quan có nhiệm vụ can gián vua và vạch tội quan lại) Tưởng Dụng Am người Thường Châu cùng bốn người bạn đến uống rượu ở nhà Từ Triệu Hoàng. Từ giỏi việc nấu nướng, nấu cá nóc lại càng ngon. Vì thế ông bày rượu mời sáu người khách cùng ăn cá nóc. Sáu người khách tuy tham cá nóc ngon, ai cũng cầm đũa ăn lấy ăn để, nhưng trong lòng không khỏi lo ngại. Bỗng một người khách họ Trương ngã vật ra đất, miệng sùi bọt trắng, cứng họng không nói được. Chủ nhà và các khách đều cho là trúng độc cá nóc, vội mua nước phân lọc trong (người xưa dùng để giải độc) đổ cho uống. Trương vẫn chưa tỉnh. Năm người kia rất sợ, đều nói: "Thà uống thuốc trước khi độc phát còn hơn." Bèn mỗi người uống một chén nước phân.
Hồi lâu, Trương tỉnh lại, các khách kể cho anh nghe chuyện cứu chữa. Trương nói: "Tiểu đệ vốn có bệnh động kinh, thỉnh thoảng lại lên cơn, chứ không phải trúng độc cá nóc." Thế là năm người hối hận vô cùng vì vô cớ mà nếm phân, vừa súc miệng vừa nôn ọe, cười như điên không dứt.
**Mượn xác nối dõi**
Ông Tiêu Văn Đăng làm quan huyện ở Dương Hồ. Bà lão họ Thi nhà hàng xóm của ông, chồng mất sớm, nuôi đứa con di phúc (con sinh ra sau khi cha đã mất). Con lớn lên cưới vợ là Lý thị, mẹ chồng nàng dâu rất hòa thuận. Được hơn một năm, nàng dâu bỗng ốm chết. Nhà bà lão nghèo, đau lòng vì nàng dâu mất mà không thể cưới vợ khác cho con để nối dõi nhà chồng, kêu trời than đất.
Hôm sau sắp khâm liệm, nàng dâu bỗng bật dậy trên giường, gọi mẹ chồng: "Con đến làm dâu nhà mẹ, đừng khóc nữa." Bà lão đang mừng nàng dâu sống lại, vui không tả xiết. Người con lén nói với mẹ: "Sao giọng nói không giống vợ con? Mắt lại nhìn trừng trừng, e không phải Lý thị thật sống lại, hay là ma hoang nhập vào làm quái chăng?" Hàng xóm đều sợ, bèn vây quanh canh giữ.
Trong ba bốn ngày, nàng nhắm mắt nằm ngửa, cho cháo canh thì ăn uống như thường, chỉ khi mẹ chồng gọi thì đáp, chồng nói chuyện thì tránh không trả lời. Đến sau ngày thứ bảy mới dậy, chải đầu rửa mặt xong, sửa vạt áo thưa với mẹ chồng:
"Con là con gái họ Phương ở thôn nọ, châu Hải Ninh, con thứ hai, năm nay mười chín tuổi, chưa nhận lời gả cho ai. Vì ốm mà chết, xuống âm phủ, gặp đúng lúc nàng dâu Lý thị nhà mẹ cũng ở đó. Rồi có vô số con ma lùn và một con ma cao quỳ quanh Diêm vương (vua cõi âm, xét xử người chết) kêu xin, cầu cho Lý thị được hoàn dương. Diêm vương giận quát, đuổi lũ ma lùn ra, phạt ma cao hai mươi roi. Ma cao bị phạt xong vẫn cứ van xin mãi: 'Từ ông cha tiểu nhân trở xuống đều giữ bổn phận, không dám làm ác, tội chưa đến nỗi phải tuyệt tự. Vợ tiểu nhân cực khổ trăm bề mới cưới được một nàng dâu, nay lại ốm chết, sức đâu mà cưới người khác? Há chẳng khiến cả nhà tuyệt tự sao! Xin cho nàng dâu hoàn dương, để sinh con nối một dòng.'
Diêm vương nguôi giận đôi chút, sai phán quan (quan âm phủ giữ sổ sinh tử) tra sổ. Xem kỹ xong, ngài hỏi ma cao: 'Nàng dâu Lý thị của ngươi dương thọ (tuổi thọ ở cõi trần) đã hết, không thể thả về. Nhưng nghĩ đến nhà ngươi đời đời không làm điều ác, vợ ngươi lại giữ tiết nuôi con côi, nếu để không có người nối dõi thì không lấy gì khuyến khích làm lành. Con gái họ Phương tuy số tuổi đã hết, nhưng lúc sống cũng hay làm điều thiện, có thể cho mượn xác Lý thị mà sống lại, thế là ngươi mất dâu mà lại được dâu.' Ma cao lạy tạ. Diêm vương chỉ ma cao bảo con: 'Đây là cha chồng ngươi. Cho ông ấy dẫn ngươi mượn xác hoàn hồn, sinh con nối dõi.'
Con bèn theo ông đến đây. Ông chỉ cho con: 'Đây là mẹ chồng ngươi.' Rồi đẩy con ngã xuống đất. Mở mắt ra không thấy ông đâu, chỉ thấy mẹ đứng bên cạnh, vì thế con chỉ nhận ra mỗi mẹ, còn những người khác đều không biết. Cha mẹ con đều còn, có một đứa em trai mười sáu tuổi, mong mẹ sai người báo tin, để cha mẹ con khỏi khóc lóc."
Bà mẹ chồng sai con đi dò hỏi, quả đúng như lời. Báo cho biết sự tình, cha nàng cùng em trai đến nhà bà lão. Cô gái họ Phương vừa thấy liền ôm lấy mà khóc, người cha lại lùi lại, không dám bước tới, nói: "Giọng nói, cử chỉ tuy giống con gái tôi, nhưng mặt mũi khác, là sao vậy?" Cô gái khóc nói với cha: "Con mượn thân Lý thị mà sống, không phải mặt mũi thật của con. Mừng được gặp lại cha đẻ và em ruột.
Mẹ thì nỡ lòng không đến thăm con, cha và em lại ngờ vực không chịu nhận, sống thế này chẳng bằng chết."
Đang lúc đau buồn, mẹ nàng sai một bà lão hàng xóm đến thăm hỏi, cô gái liền gọi tên bà: "Bà từ đâu đến vậy? Mẹ cháu cũng đến thăm cháu sao?" Người cha lúc ấy mới vỗ về an ủi, hỏi chuyện cũ thì không sai mảy may, bấy giờ mới thật tin là con sống lại. Bà mẹ chồng bèn giữ cha và em nàng ở lại nhà. Đến tối, bà bảo con trai ngủ cùng phòng với nàng dâu. Nàng dâu từ chối: "Con là gái chưa chồng. Tuy số âm phủ đã định, xin chờ mẹ con đến, chọn ngày lành làm lễ thành vợ chồng, không thể ăn ở cẩu thả." Họ hàng hàng xóm đều khen phải. Người cha cũng rất mừng, sai con trai về đón mẹ đến, rồi mới làm lễ hợp cẩn (lễ cưới, vợ chồng uống chung chén rượu).
Ba năm sau, nàng sinh một con trai. Con được trăm ngày, họ hàng bạn bè đến mừng, nàng bỗng nói với mẹ chồng: "Con đã sinh người nối dõi cho nhà mẹ rồi. Tuổi trời của con đã hết từ lâu, phải đi thôi." Rồi nhắm mắt qua đời. Người ta truyền rằng quan âm phủ làm việc phá lệ, cũng như quan dương gian vì việc công mà xoay xở linh động vậy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video