QUYỂN MƯỜI LĂM
Chuyện ông Diêu Đoan Khác gặp kiếm tiên
Đầu triều nhà Thanh, ông Diêu Đoan Khác người Đồng Thành (Đoan Khác là thụy hiệu, tức tên triều đình đặt sau khi chết để khen người ấy) làm Tư khấu (tên gọi xưa của chức Thượng thư bộ Hình, quan đứng đầu bộ coi việc hình án). Có một người ở Sơn Tây phạm án mưu giết người, sắp bị kết tội. Người ấy đem mười vạn lạng bạc đút lót cho em trai ông là Văn Yến, xin được xử nhẹ. Văn Yến nhận lời, nhưng sợ anh mình là người ngay thẳng nên không dám nói. Hắn chỉ mong người kia được xử nhẹ để lén lấy số bạc ấy.
Một đêm, ông đang ngồi dưới đèn xét án thì bỗng có một người đàn ông cầm dao găm từ trên xà nhà nhảy xuống. Ông hỏi: "Ngươi là thích khách phải không? Đến đây làm gì?"
Người ấy đáp: "Tôi đến vì người ở Sơn Tây kia." Ông nói: "Theo luật, người ấy không thể tha nhẹ. Nếu tha nhẹ cho hắn thì phép nước hỏng to, ta không còn mặt mũi nào đứng trong triều, chẳng thà chết còn hơn." Rồi ông chỉ vào cổ mình mà nói: "Lấy đi." Người khách nói: "Ông không chịu, sao em ông lại nhận bạc?" Ông đáp: "Ta không biết chuyện ấy." Người khách nói: "Tôi cũng đoán là ông không biết." Nói rồi tung mình ra ngoài, chỉ nghe trên mái ngói có tiếng như gió quét lá.
Lúc ấy Văn Yến vừa rời kinh đi nhận chức Tri châu (quan đứng đầu một châu). Ông vội sai người đi báo cho em. Đến Đức Châu thì Văn Yến đã mất đầu ngay trong xe. Theo lời người nhà kể: "Chủ nhân ăn sáng xong ở quán trọ, lên xe đi được mấy dặm thì bỗng kêu to: 'Gió lạnh quá!' Chúng tôi vội mang áo bông đến xem thì không thấy đầu đâu nữa, chỉ thấy máu chảy đầm đìa." Ông Đoan Khác có đề câu đối ở đình Bạch Vân của bộ Hình rằng: "Thường thấy trong lòng tràn ý sống, nên biết trên đời lắm kẻ khổ."
Chuyện Ngô Râu
Ở Dương Châu có người họ Ngô, râu rậm, thứ chín trong nhà, là con một nhà buôn muối. Năm hai mươi tuổi, anh sắp đến nha môn của một vị Phiên ty (tức Bố chính sứ, quan coi việc tiền lương, dân chính của một tỉnh) ở Quảng Đông để ở rể. Thuyền đến dưới gác Đằng Vương, giữa ban ngày anh thấy một người con gái cùng một tên sai dịch đi vào thuyền, nói: "Tìm anh ba kiếp, hôm nay mới được gặp mặt." Ngô Râu ngơ ngác không biết họ từ đâu tới. Người nhà biết đó là ma oan, ngày ngày lấy chổi đập vào chỗ anh thấy ma, nhưng không ích gì. Từ đó lời ăn tiếng nói của Ngô Râu khác hẳn ngày thường.
Từ Giang Tây cho đến Quảng Đông, hai con ma vẫn không chịu đi.
Hôm làm lễ ở rể, con ma nữ bỗng vào phòng hoa chúc, đòi chỗ ngồi, tranh hơn kém với cô dâu. Chỉ có cô dâu và Ngô Râu nghe thấy tiếng nó nói: "Ta vốn là một quả phụ ở Hán Dương, cùng họ Ngô gian díu, rồi đính ước hôn nhân. Ta đem cả vạn lạng bạc dành dụm giao cho hắn lên Tô Châu mua nhà, mở hiệu buôn vải, hẹn rõ ngày tháng về Hán Dương rước ta. Không ngờ họ Ngô ôm bạc đi mất, năm năm bặt tin. Ta bèn thắt cổ chết, xuống suối vàng khóc kể. Thành hoàng (vị thần coi giữ một thành, xét việc âm dương trong vùng) Hán Dương gửi công văn sang Thành hoàng Tô Châu hỏi tra, thư trả lời rằng: 'Người này đã đầu thai ở Hồ Nam.' Ta tìm đến Hồ Nam kiện với Thành hoàng ở đó, lại tra ra hắn đã đầu thai ở Dương Châu. Đến Dương Châu thì họ Ngô lại sang Quảng Đông. Ta đuổi theo đến Giang Tây mới gặp được. Việc hôn nhân hôm nay ta không ngăn được, nhưng phải cùng hưởng vinh hoa." Cô dâu kinh hãi, đem chuyện thưa với quan Phiên đài (tức vị Phiên ty kia). Bất đắc dĩ phải để trống một chỗ ngồi chờ nó, nhà mới được yên. Tên quỷ sai dịch cũng mở miệng đòi chén đũa, xin ăn, bèn phải bày riêng một mâm cho nó.
Qua một tháng, Ngô Râu xin về, thuê thuyền về Dương Châu. Ma cũng đòi kiệu rất gấp, muốn đi theo kiệu của anh xuống thuyền. Người có học ở Dương Châu đã sớm biết chuyện này nhưng không tin. Hôm Ngô Râu về đến nơi, người ta đứng chật đường chật ngõ chờ xem. Thấy bốn chiếc kiệu vào thành, quả nhiên hai chiếc đi đầu để trống, nhưng phu khiêng cũng thấy nặng như có người ngồi. Bấy giờ có kẻ hiếu sự đem chuyện viết thành vở truyền kỳ (một thể loại kịch hát dài) tên là "Tái sinh duyên".
Qua nửa tháng, vợ Ngô Râu giao ước với ma nữ sẽ lập đạo tràng (lễ cúng, tụng kinh cầu siêu cho người chết) bảy ngày ở quán Quỳnh Hoa, đốt tiền vàng mã, khuyên nó đi. Ma nữ vui vẻ nhận lời. Lúc ấy tên quỷ sai dịch đã đi rồi. Trong đạo tràng đặt bài vị hồn người nữ ở phía tây chính điện, ngày nào vợ Ngô Râu cũng bày mâm tự tay cúng. Đến ngày thứ bảy trời mưa to, chị sai người nhà mang đồ cúng đi. Người nhà trượt chân ngã giữa đường, bèn đem luôn mâm cỗ dính bùn ra cúng. Ma la hét không thôi.
Ngô Râu trách mắng người nhà, còn vợ anh lại hẹn làm đạo tràng chín ngày cho trọn vẹn. Vì thế ma nữ cảm ơn vợ Ngô Râu, rồi nói với Ngô Râu: "Mười năm sau ta sẽ đến đòi mạng ngươi, nay tạm đi đã."
Ngô Râu sợ, bèn hiến thân làm sai dịch cho Thành hoàng. Đến kỳ, anh cứ giữa ban ngày mà ngủ thiếp đi. Đến nay người Dương Châu ai cũng biết Ngô Cửu râu là "sai dịch sống đi bắt hồn" (người còn sống nhưng hồn lìa xác đi làm việc bắt hồn cho âm phủ).
Chuyện Ma Lâm
Người hầu theo quan tên là Ma Lâm chơi thân với Lý Nhị. Lý vì nghèo mà chết, còn nhà Lâm thì khá giàu. Một đêm, Lâm mơ thấy Lý trèo lên giường trách: "Tôi với anh ngày thường như hai anh em ruột, rất tâm đầu ý hợp. Nay tôi chết, không con cháu, anh chẳng đem một cái giò lợn ra mộ cúng tôi, sao nỡ nhẫn tâm thế?" Lâm dạ dạ nhận lời. Lý đứng dậy ra cửa, nhưng Lâm vẫn thấy trên ngực bụng có vật gì đè, ngờ rằng hồn Lý chưa tan. Vội dậy xem thì là một con lợn con nằm đè trên chăn, phân nước tiểu bê bết, mới biết hồn Lý nhập vào con lợn mà đến, trong lòng tỉnh ngộ hẳn. Lập tức trói lợn con đem bán, được hai nghìn đồng tiền, liền sắm rượu thịt, tự mình ra mộ cúng.
Chuyện Hạc Tĩnh tiên sinh
Lệ Phàn Tạ khi chưa đỗ đạt, cùng Chu Mục Môn và mấy người nữa ưa cầu cơ mời tiên (dùng bàn cát, có người cầm bút gỗ, tin rằng tiên giáng xuống mượn tay viết chữ). Một hôm có vị tiên giáng xuống bàn cơ viết: "Ta là Hạc Tĩnh tiên sinh, bình sinh thích ngâm thơ, nên đến cùng vui với hội thơ. Các ông có việc nhỏ cứ hỏi ta, ta biết thì ắt nói; việc lớn thì không cần hỏi ta, dẫu biết cũng không dám nói." Từ đó về sau, phàm trong thành Hàng Châu có việc cầu tạnh, cầu mưa, chữa sốt rét, cắt bệnh lỵ mà đem hỏi thì tiên ắt viết rõ ngày tháng, kê đơn thuốc đều linh nghiệm; còn hỏi chuyện lành dữ khác thì cây bút nằm im không động. Mỗi ngày muốn mời, chỉ cần viết bốn chữ "Hạc Tĩnh tiên sinh", hướng lên không trung đốt đi, tiên liền giáng xuống, cùng nhau xướng họa thơ. Thơ của tiên rất trong trẻo đẹp đẽ, họa vần chữ "nhạn" đến sáu mươi bài. Cứ như thế suốt một năm.
Phàn Tạ và Mục Môn xin được gặp mặt, tiên từ chối không cho. Mọi người năn nỉ mãi, tiên mới nói: "Chiều mai ta chờ ở đình Phóng Hạc trên núi Cô Sơn." Đến hẹn, các ông chèo thuyền đến chờ, đợi đến khi mặt trời xế mà chẳng thấy gì, ngờ là bị lừa, ai nấy định đứng dậy ra về. Bỗng trên không có một tiếng huýt dài, gió âm nổi lên bốn phía, thấy một người đàn ông to lớn, râu dài mấy thước, đội mũ the, mặc áo bào đỏ, lấy dải lụa dài tự treo cổ trên cổng đá, chớp mắt một cái là biến mất. Người ta ngờ đó là một trung thần đời trước đã tuẫn tiết (chết vì giữ khí tiết với triều đại cũ). Từ đó cầu cơ mời nữa cũng không đến. Tiếc là chưa hỏi tên họ.
Chuyện cửa nhà tự dưng tự mở
Ông Tôn Diệp Phi làm chưởng giáo (người chủ trì việc giảng dạy) ở thư viện Ngũ Hoa (trường học lớn của địa phương) tại Vân Nam. Đêm mười ba tháng giêng, cổng thư viện tự dưng tự mở, then chốt và bậu cửa đều bung ra, ai cũng cho là rất lạ. Hôm sau, trong thành đồn ầm lên rằng đêm qua cửa nhà nào cũng tự dưng tự mở, không biết là điềm yêu quái gì. Chờ xem hơn một tháng, lớn bé đều bình an, chẳng có chuyện gì khác.
Chuyện hạc đen ở lăng Hoàng Đế
Lăng Hoàng Đế ở Thiểm Tây xưa nay có hai con hạc đen, tương truyền là chim từ thời thượng cổ. Cứ ngày sóc, ngày vọng (mồng một và ngày rằm âm lịch) chúng lại bay lượn kêu vang, dân quanh đó chỉ trông thấy được mà không đến gần được. Đầu năm Càn Long, lại có thêm hai con hạc nhỏ bay cùng, lông chưa đen (?). Một hôm, bỗng từ trên không có con chim đại bàng lao xuống, lấy cánh đập vào hạc con, suýt làm nó bị thương. Hạc già biết được, cả đôi bay tới mổ đại bàng, đánh nhau rất lâu, mây sấm kéo đến dồn dập. Đại bàng chết trên vách đá, xác to đến có thể che được mấy mẫu đất. Người địa phương lấy cánh nó làm ngói lợp nhà, che được cho mấy trăm nhà.
Chuyện thổ địa đón cử nhân
Ngô Hành người Hưu Ninh là sinh viên (người đã đỗ khoa thi cấp huyện, được vào học ở trường nhà nước, còn gọi là tú tài) thuộc diện thương tịch (hộ tịch dành cho con nhà buôn, được dự thi ở nơi cha anh buôn bán) ở Chiết Giang. Năm Ất Dậu đời Càn Long dự thi Hương (kỳ thi cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân). Hôm trước ngày yết bảng, người đầy tớ già trong nhà đang nằm ngủ ban đêm bỗng tỉnh dậy, mừng rỡ nói: "Cậu đỗ rồi!" Hỏi: "Sao biết được?" Đáp: "Đêm nay lão nằm mơ đi qua miếu Thổ địa (vị thần coi giữ đất đai một vùng), thấy thần Thổ địa đánh xe sắp ra đi, tự khóa cửa miếu, bảo lão rằng: 'Theo lệ xưa, trong tỉnh có ai thi đỗ thì Thổ địa phải ra đón. Ta nay đang giữ việc này, nên sắp lên đường. Chủ nhà ngươi chính là người ta đi đón đấy.'" Ngô nghe vậy, trong lòng tuy mừng nhưng rốt cuộc không tin. Lát sau yết bảng, quả nhiên đỗ thứ mười sáu.
Chuyện người đàn bà tiết liệt họ Tôn
Ở thôn Thiệu, huyện Hấp, vợ của Trương Trường Thọ là người họ Tôn. Cha nàng giỏi võ nghệ. Nàng từ nhỏ theo cha học võ, đến tuổi cập kê (mười lăm tuổi, tuổi con gái cài trâm, có thể lấy chồng) thì về làm vợ Trường Thọ. Nhà Trường Thọ nghèo, cưới vợ được tròn một tháng thì đi làm ăn xa ở Chiết Tây. Có mấy tên giặc thấy người vợ còn trẻ, ban đêm đến cạy cửa, định làm chuyện bậy. Nàng tay trái cầm đuốc, tay phải cầm gậy đánh nhau với chúng, bọn giặc bị thương ngã lăn rồi bỏ chạy. Thêm một năm nữa, Trường Thọ ốm chết, nàng điềm tĩnh lo việc tang.
Chôn cất xong, nàng đóng cửa tự thắt cổ. Hàng xóm thấy nàng chết bất đắc kỳ tử (chết không do bệnh hay tuổi già), sợ nàng thành ma quấy phá, bèn mời sư làm lễ cầu siêu (tụng kinh giúp hồn người chết được thoát khổ, sớm đầu thai). Gần nửa đêm, sư đang tụng kinh thì thấy nàng ngồi trên nhà quát: "Ta chết đúng đạo, chẳng phải kẻ không đáng chết mà chết, cần gì lũ trọc các ngươi đến đây lắm chuyện!" Các sư đều sợ chạy tán loạn. Về sau trong thôn có một người đàn bà tư thông với kẻ khác, định mưu giết chồng, bỗng phát cuồng kêu: "Bà Tôn tiết liệt đang ở đây trách ta, không dám nữa! Không dám nữa!" Từ đó cả thôn thờ bà Tôn như thần.
Chuyện Tiểu Phù
Vợ một người họ Vương ở phía bắc huyện Y mơ thấy một cô gái đẹp nhận mình là đàn ông rồi ăn nằm với mình, nói: "Em là Tiểu Phù, đứa hầu gái nhà họ Trần ở Phiên Ngung. Kiếp trước anh làm đầy tớ, cùng em có hẹn ước nhưng việc bị lộ, em buồn rầu mà chết. Duyên tình chưa dứt nên đến để nối lại cuộc vui." Người vợ tỉnh dậy liền phát điên, đuổi chồng ra ở một mình, lúc lúc tự nói tự cười, toàn là lời lẽ dâm dật của đàn ông, quên mất mình là thân đàn bà. Lâu dần, Tiểu Phù hiện hình giữa ban ngày, người nhà trăm phương ngàn kế đuổi đi mà không được. Gặp lúc nhà hàng xóm sơ ý để cháy, Tiểu Phù gọi báo cho nhà họ Vương nên thoát nạn. Nhà họ Vương mang ơn, để mặc nó ở yên hơn một năm. Một đêm nó bảo người vợ: "Duyên em đã hết, sắp được đầu thai rồi." Rồi ôm người vợ khóc lớn, nói "từ biệt anh mãi mãi". Bệnh điên của người vợ liền khỏi, về sau chẳng có chuyện gì nữa.
Chuyện ma xếp tháp báu
Người Hàng Châu có ông lão họ Khâu, buôn vải kiếm sống. Một hôm đi đòi nợ về, xin vào trọ một quán, nhưng quán đã đầy người. Đường phía trước hoang vắng, không còn chỗ nghỉ, ông bèn bàn với chủ quán. Chủ quán nói: "Ông khách có gan không? Ngoài bức tường sau nhà tôi có mấy gian phòng gọi là 'phòng xúc xắc' (?), lâu ngày không ai nghỉ, sợ có tà ma ẩn náu nên chưa dám mời." Ông lão Khâu nói: "Tôi tính nửa đời đã đi không dưới mấy vạn dặm, sợ gì ma!" Thế là chủ quán cầm đèn, cùng ông lão đi xuyên qua nhà ra ngoài tường sau. Nhìn ra thì là một khoảnh đất trống chừng bốn năm mẫu, sát tường có mấy gian nhà thấp, khá sạch sẽ. Ông lão vào trong, thấy bàn ghế giường màn đủ cả, rất mừng. Chủ quán cáo lui, ông lão vì trời nóng nên ngồi ngoài cửa tính sổ.
Đêm ấy trăng nhạt mờ mờ, thoáng như có bóng người lướt qua phía trước. Ông ngờ có trộm, chăm chú nhìn thì lại một bóng lướt qua. Chốc lát liền thấy mười hai bóng, qua lại không chừng, như bướm lượn qua hoa, không sao nắm bắt. Nhìn kỹ thì đều là đàn bà đẹp. Ông lão nói: "Người ta sở dĩ sợ ma là vì ma có hình thù ghê rợn. Nay đẹp đẽ lộng lẫy thế này, ta cứ coi ma như người đẹp là được." Bèn ngồi ngay ngắn xem chúng làm trò gì.
Chẳng bao lâu, hai con ma ngồi xổm dưới chân ông, một con trèo lên vai, chín con nối nhau leo lên, rồi một con nhẹ nhàng đứng trên đỉnh đầu, giống như trò "xếp tháp báu" (trò xiếc người đứng chồng lên nhau thành hình tháp) ở rạp hát vậy. Lại chẳng bao lâu, mỗi con cầm một chiếc vòng lớn cùng tròng lên cổ, tóc xõa cả ra, lưỡi thè dài hơn một thước.
Ông lão Khâu cười nói: "Đẹp thì đẹp quá mức, ghê thì ghê quá mức, tình trạng lật qua lật lại, giống hệt lòng người và thói đời bây giờ. Xem rốt cuộc chúng bay kết thúc ra sao!" Nói xong, lũ ma cười rộ, đều hiện lại hình cũ rồi tan đi.
Chuyện nắp quan tài bay
Lý Giáp ở Tiền Đường vốn gan dạ. Một tối đi dự tiệc nhà bạn, rượu đã ngà say, một người khách trong tiệc nói: "Cách đây nửa dặm có căn nhà rao bán, giá rất rẻ, nghe nói có ma dữ nên đến nay chưa ai mua." Lý nói: "Tiếc là tôi không có tiền, nói cũng vô ích." Người khách nói: "Nếu anh có gan một mình uống rượu trong ấy một đêm, tôi sẽ mua căn nhà ấy biếu anh." Các khách nói: "Chúng tôi xin làm chứng." Liền hẹn tối hôm sau.
Trưa hôm sau, cả bọn kéo nhau vào nhà, bày rượu thức ăn. Lý đeo kiếm lên nhà, mọi người đóng cửa khóa trái bên ngoài rồi đi, mượn nhà hàng xóm ngồi chuyện chờ tin. Lý nhìn quanh gian nhà khách, thấy bên cạnh có mở riêng một cửa nhỏ. Quay mình đi vào thì có một ngõ hẹp, cỏ hoang um tùm; phía sau có cửa vòm tròn, khép hờ. Lý nghĩ bụng: ta không cần vào, cứ ở ngoài chờ xem động tĩnh. Bèn thắp nến uống rượu.
Đến canh ba, nghe tiếng bước chân, thấy một con ma cao chừng một thước, mặt trắng như tro, hai mắt đen kịt, tóc xõa, từ cửa nhỏ đi ra, lao thẳng đến trước bàn tiệc. Lý giận, vung kiếm đứng dậy. Con ma quay mình chạy vào ngõ, Lý đuổi đến bên trong cửa vòm. Chốc lát gió dữ nổi lên, trên không có một tấm nắp quan tài bay đến như chong chóng, quay vòng trên đầu Lý. Lý cầm kiếm chém loạn, nhưng trên đầu càng lúc càng nặng, thân người dần co rúm lại, nguy như trứng bị núi Thái Sơn đè (ý nói thế nguy cực kỳ, không thể chống nổi). Bất đắc dĩ phải kêu to. Bạn bè ở nhà hàng xóm nghe thấy, kéo nhau vào, thấy Lý sắp bị nắp quan tài đè ngã, bèn hợp sức giành lấy anh, cõng chạy. Nắp quan tài đuổi theo sau, Lý càng kêu nó càng đuổi. Gà gáy một tiếng, nắp quan tài bỗng biến mất. Thế là cứu Lý Giáp tỉnh lại, khiêng về ngay trong đêm. Hôm sau cùng nhau hỏi chủ nhà, mới biết trong gian nhà thấp ở vườn sau có quàn một cỗ quan tài, thường xuyên quấy phá, chuyên bay nắp ra đè người, người chết vì nó đã rất nhiều.
Bèn báo lên quan, lấy lửa lớn thiêu cỗ quan tài, yêu quái mới hết. Lý ốm hơn một tháng mới khỏi. Anh thường bảo người ta: "Tiếng người không bằng tiếng gà, lẽ nào ma không sợ người mà lại sợ gà?"
Chuyện nấu ma trong bình dầu
Ông Chu Dật Hàn ở Tiền Đường đỗ hiếu liêm (tên gọi khác của cử nhân), tính hào phóng phóng khoáng. Một năm trời nóng gắt, ông cùng bảy tám người đêm đi thuyền chơi hồ. Đến dưới núi Đinh Gia, một người bạn nói: "Tôi nghe bên trái cầu Trường Kiều ở chùa Tịnh Từ có nhiều ma, sao không đến tìm? Biết đâu thấy được mặt thật của chúng, cũng được một trận cười."
Mọi người xúi nhau lên bờ, cùng đi đến bên cầu, thấy người kéo lưới đêm xách cá đi. Ông Chu nhìn kỹ thì là người giữ mộ nhà mình, bèn nói: "Cho ta mượn cái lưới này một lát, sáng mai trả." Người giữ mộ bằng lòng, ông giao cho đầy tớ vác lưới đi theo. Các bạn hỏi duyên cớ, ông nói: "Tôi sẽ tóm sạch một mẻ lũ ma dưới núi Nam Bình." Ai nấy cười to, rồi chọn đường nhỏ hẻo lánh trong núi mà đi.
Đêm ấy trăng sáng như ban ngày, thấy trong rừng phía trước có một người đàn bà, áo lót đỏ váy trắng, ngẩng đầu ngắm trăng. Các bạn nói: "Lúc này đêm đã khuya, chắc chắn không có con gái ở ngoài, ắt là ma rồi. Ai dám làm tiên phong?" Ông Chu xin đi, sải bước tiến lên. Còn cách chừng nửa tầm tên bắn, gió lạnh thổi tới, người đàn bà quay lại, mặt máu chảy đầy, hai mắt treo ngược. Ông run lẩy bẩy, đứng cứng đờ không bước nổi, gọi luôn miệng: "Lưới đâu! Lưới đâu!" Mọi người xông lên quăng một mẻ lưới, không thấy hình bóng gì, trong lưới chỉ có một khúc gỗ khô dài chừng một thước. Mang về, gõ cửa nhà người giữ mộ, mượn cưa sắc cưa ra từng tấc, thấy máu tươi chảy đầm đìa. Bèn mua của chủ nhà một bình dầu thắp đèn, mang lên đuôi thuyền, nhóm lửa đun dầu, bỏ những khúc gỗ đã cưa vào trong bình. Lập tức khói xanh bốc lên, gỗ cháy thành than.
Đến sáng, mọi người vào thành kể với họ hàng bạn bè: "Đêm qua nấu ma trong bình dầu, thật là chuyện lạ."
Chuyện nước Không Cửa
Lã Hằng người Thường Châu, làm nghề buôn hàng ngoại quốc. Năm Càn Long thứ bốn mươi, thuyền bị gió biển thổi dạt, người trên thuyền chết đuối hết, chỉ có Lã ôm được một tấm ván, bị sóng hất lên hạ xuống, trôi dạt vào một nước. Dân nước ấy đều ở nhà lầu, có lầu ba tầng, có lầu năm tầng; ông ở tầng ba, cha ở tầng hai, con ở tầng một, tầng cao nhất thì cụ kỵ ở. Nhà có lối ra vào nhưng không có cánh cửa che chắn. Người nước ấy rất giàu, không có chuyện trộm cắp.
Lã mới đến, tiếng nói không thông, phải lấy tay ra hiệu. Lâu dần cũng hiểu được. Nghe nói ông là người Trung Hoa, họ khá biết lễ kính trọng.
Phong tục của họ chia một ngày làm hai ngày: gà gáy thì dậy, buôn bán qua lại; đến giữa trưa thì cả nước đi ngủ, mặt trời xế lại dậy, làm việc như thường, đến giờ Tuất (khoảng từ bảy đến chín giờ tối) lại ngủ. Hỏi tuổi, ai nói mười tuổi là bằng năm tuổi ở Trung Quốc; nói hai mươi tuổi là bằng mười tuổi ở Trung Quốc. Chỗ Lã ở cách nhà vua còn nghìn dặm, không có cách nào gặp được. Quan lại rất ít, người có kẻ theo hầu nghi trượng thì gọi là "Ba La", cũng không biết giữ chức gì. Trai gái ưng nhau thì thành vợ chồng, đẹp với đẹp, xấu với xấu, già với già, trẻ với trẻ, ai theo loại nấy, không có chuyện chen lấn vượt phận, ép uổng sinh oán thán. Hình pháp lại càng lạ: ai chặt chân người khác thì cũng bị chặt chân, ai làm bị thương mặt người khác thì cũng bị làm bị thương mặt, đúng từng phân từng chỗ, không sai chút nào.
Ai gian dâm với con cái nhà người thì cho người khác gian dâm lại con cái của kẻ ấy. Nếu kẻ phạm tội không có con cái thì đẽo gỗ thành hình dương vật đàn ông, đâm vào hậu môn của hắn (?).
Lã ở nước ấy mười ba tháng, nhân có gió nam thuận, đi nhờ thuyền về Trung Quốc. Theo lời những khách buôn biển lâu năm: "Đảo này gọi là 'nước Không Cửa', từ xưa đến nay chưa từng có ai qua lại với Trung Quốc."
Chuyện chàng họ Tống
Ở Tô Châu, một người em họ của quan Quan sát (tức quan Đạo đài, coi một đạo gồm mấy phủ) Tống Tông Nguyên, mồ côi từ nhỏ, sống nương nhờ chú, người chú đối xử rất nghiêm. Năm bảy tuổi, cậu đến nhà thầy đồ học, lén đi rạp hát xem hát, bị người ta mách với chú, sợ không dám về, trốn đến làng Mộc Độc làm ăn mày. Có người họ Lý thương mà thu nhận, cho làm thuê ở hiệu đổi tiền. Cậu rất chăm chỉ cẩn thận, người họ Lý bèn gả đứa hầu gái họ Trịnh cho. Như thế chín năm, chàng Tống tích được khá nhiều của cải.
Một lần vào thành thắp hương, chàng gặp chú giữa đường, không thể giấu được, bèn kể thật. Người chú biết chàng có của, khuyên về nhà, sẽ chọn vợ khác cho. Chàng lúc đầu không chịu, còn thưa với chú: "Người hầu gái ấy đã sinh con gái rồi." Chú giận nói: "Nhà ta là dòng họ lớn, sao lại lấy hầu gái làm vợ?" Ép phải bỏ vợ. Nhà họ Lý nghe vậy, tình nguyện nhận người hầu gái làm con gái, sắm riêng của hồi môn để gả. Người chú không cho, bắt viết giấy bỏ vợ gửi cho họ Trịnh, rồi cưới người họ Kim. Họ Trịnh nhận được thư khóc lớn, ôm con gái gieo mình xuống sông chết.
Ba năm sau, họ Kim cũng sinh một gái. Người chú ngồi kiệu đi qua nền Vương phủ, bỗng một cơn gió xoáy cuốn tung rèm kiệu lên. Người nhà nhìn vào thì thấy ông đờm trào lên, tắt thở, trên cổ có vết móng tay. Đêm ấy, họ Kim mơ thấy một người con gái tóc xõa, máu chảy ròng ròng, kể rằng: "Ta là đứa hầu gái họ Trịnh. Chồng ngươi bất lương, nghe lời người chú độc ác mà bỏ ta. Ta giữ nghĩa không lấy chồng khác, nhảy sông mà chết. Nay ta trả thù người chú trước, rồi sẽ đến trả thù chồng ngươi. Việc này không dính dáng đến ngươi, ngươi đừng sợ. Nhưng đứa con gái ngươi sinh ra thì ta không tha được, lấy con gái đổi con gái, cũng là cách báo thù công bằng." Người vợ tỉnh dậy kể với chàng Tống. Chàng kinh hãi, bàn với bạn. Bạn nói: "Ở quán Huyền Diệu có đạo sĩ họ Thi biết vẽ bùa đuổi ma, nhờ ông ấy làm phép gửi công văn giải nó xuống Phong Đô (cõi âm phủ, nơi giam giữ và xét xử hồn ma) là được." Bèn đem nhiều tiền lễ nhờ đạo sĩ Thi. Thi lấy năm tháng ngày giờ sinh của người hầu gái viết lên giấy vàng, đóng thêm bùa Thiên sư (bùa của dòng Thiên sư họ Trương, đứng đầu Đạo giáo phái Chính Nhất), giải xuống Phong Đô. Nhà ấy quả nhiên yên ổn.
Ba năm sau, chàng Tống đang ngồi bên cửa sổ phòng sách, giữa ban ngày thấy người hầu gái ấy đến mắng: "Ta bắt chú ngươi trước, bắt ngươi sau, là vì ác ý không phải từ ngươi mà ra, vả lại còn luyến tình vợ chồng trước kia. Nay ngươi lại ra tay trước, gửi công văn giải ta xuống Phong Đô, sao bất lương đến thế?
Nay hạn giam theo công văn của ta đã mãn, ta đem nỗi oan kêu với thần Thành hoàng. Thần khen ta trinh liệt, cho phép ta báo thù, ngươi còn trốn đi đâu?" Chàng Tống từ đó mê man, không biết gì nữa. Đồ đạc trong nhà tự dưng vỡ; then cửa gậy gộc bay loạn trên không. Cả nhà sợ hãi, mời sư cầu siêu nhưng rốt cuộc vô ích. Trong vòng mười ngày chàng Tống chết; qua mười ngày nữa con gái chàng chết; còn họ Kim thì không sao.
Hai chuyện về xác thơm
Ở Hàng Châu có cô Tôn Tú Cô, mười sáu tuổi, là con dâu nuôi (con gái được đón về nuôi từ nhỏ để sau này làm vợ con trai nhà ấy) của nhà họ Lý. Ông Lý dẫn con trai đi xa, trong nhà chỉ còn bà mẹ chồng đã già.
Tên vô lại hàng xóm là Nghiêm Hổ dòm thấy Tú Cô có nhan sắc, mượn cớ xin lửa, buông lời chọc ghẹo. Tú Cô không theo. Hắn bèn sai đứa nhân tình của hắn làm mồi, làm điệu làm bộ để dụ dỗ. Tú Cô kể với mẹ chồng, bà mắng đuổi đi. Nghiêm Hổ giận lắm, chửi: "Con ở không biết điều, tao không hiếp được mày thì không thôi!" Sáng tối ném gạch, cạy cửa. Nhà họ Lý vốn nghèo, vách ván mỏng manh, lại rất ít họ hàng bạn bè; Nghiêm thì vô lại, hàng xóm không ai dám đụng vào. Thế là mẹ chồng nàng dâu ôm nhau mà khóc.
Một hôm, Tú Cô sáng dậy chải đầu, Nghiêm cùng đứa nhân tình trèo lên mái nhà, cả hai cởi quần phô dương vật ra cho nàng xem. Tú Cô uất ức không chịu nổi, bèn khâu chặt áo trong áo ngoài, nhiều lớp thật chắc, rồi lén uống nước muối mặn (nước ót làm đậu phụ, có độc) mà chết. Mẹ chồng kêu khóc, muốn kiện quan nhưng không ai chịu viết đơn cho.
Bỗng có mùi thơm lạ từ chỗ Tú Cô nằm bốc lên, lan thẳng ra phố ngõ, người đi đường đều kinh ngạc nhìn nhau. Nghiêm Hổ biết vậy, lấy mèo chết, chó chết và các thứ dơ bẩn bày quanh cửa nhà họ Lý để át mùi, nhưng mùi thơm càng nồng. Vừa hay có quan Tổng bộ sảnh (quan coi việc tuần bắt trộm cướp) đi qua, ngửi thấy mùi thơm lấy làm lạ, tra hỏi hàng xóm, biết được nỗi oan, bèn báo lên phủ huyện, đem Nghiêm Hổ ra trị tội theo pháp luật, lại tâu lên triều đình xin biểu dương Tú Cô. Đến nay trên Tây Hồ vẫn còn tấm cổng đá ghi công.
Ở phủ Kinh Châu có ông họ Phạm sống ở nhà quê, nhà rất giàu nhưng mất sớm. Con trai mới sáu tuổi, sống nương vào chị gái. Người chị mười chín tuổi, biết chữ, giỏi tính toán, lo liệu việc nhà rất có phép tắc. Tên vô lại trong họ là Phạm Đồng thấy em trai còn nhỏ thì bắt nạt, nhiều lần đến vay mượn. Người chị lúc đầu cho, sau hắn đòi hỏi không biết chán, nàng không đáp ứng nổi. Phạm Đồng giận lắm, cùng bè đảng mưu trừ người chị để nuốt gia sản. Bèn nhân lúc rước hội thần Thành hoàng, dìm người chị xuống sông. Lại trói dìm luôn một chàng trai làm ở hiệu đổi tiền, lấy hai sợi dây buộc hai xác lại với nhau, báo quan khám nghiệm, nói: "Ngày thường chúng tư thông, sợ người biết nên rủ nhau cùng chết." Quan huyện tin, chỉ sai khâm liệm chôn cất. Gia sản họ Phạm bị bọn vô lại trong họ chiếm hết.
Năm sau, quan Thái thú (tên gọi xưa của Tri phủ, quan đứng đầu một phủ) Kinh Châu là Chu Chung Tuyên đến nhậm chức, đi qua mộ cô gái họ Phạm, thấy có mùi thơm lạ từ mộ bốc lên. Hỏi đám thư lại sai dịch, trong đó có người biết nỗi oan, kể rõ sự việc. Quan bèn cho đào hai mộ nam nữ lên khám. Hai xác đều như còn sống, tay chân cổ đều có vết trói. Bèn bắt Phạm Đồng tra hỏi, thì mấy ngày trước hắn đã bị ma dữ hành chết rồi. Quan Thái thú sắm rượu thức ăn, hương, giấy, đích thân cúng ở mộ cô gái, dựng một tấm bia đề: "Mộ trinh nữ họ Phạm." Oan được giải rồi, hai xác đều rữa nát.
Chuyện quan Phủ thừa Trữ Mai Phu là sứ giả Vân Huy
Quan Tông thừa (tức Phủ thừa của Tông nhân phủ, cơ quan coi việc dòng họ nhà vua) Trữ Mai Phu giỏi phép dưỡng sinh, bảy mươi tuổi mà da dẻ hồng hào như trẻ nhỏ. Tháng giêng năm Canh Thìn đời Càn Long, ông vâng mệnh đi tế cáo các núi lớn sông lớn (Ngũ Nhạc và Tứ Độc, năm ngọn núi và bốn con sông được nhà nước tế lễ), nghỉ ở trạm dịch Sưu Đôn. Đêm ấy, hoa đèn (tàn bấc đèn kết lại thành hình) trong quán trọ tỏa sáng nhiều màu, chốc chốc biến hóa, khi như hoa sen, khi như cây như ý, khi như cỏ chi cỏ lan, phun khói cao hai ba thước, có gió sương quẩn quanh. Ông vội gọi tiểu đồng đến xem, cùng lấy làm lạ, dặn nhau đừng động vào. Đêm ấy ông mơ thấy năm sáu vị tiên mời đến một nơi, trên có đề ba chữ "Xích Vân cương", gọi ông là "sứ giả Vân Huy". Các vị tiên ngồi thành hàng dưới bóng thông làm thơ liên cú (mỗi người nối một câu thành bài). Có vị xưng là Hải Thượng Thần Ông xướng trước: "Đuốc sen đêm nay dâng cỏ chi lành." Tiếp đến Ngũ Tùng Trượng Nhân nối: "Tiên họp hội vui, râu ngâm phất phơ." Lại đến Đông Phương Thanh Đồng: "Gió xuân sắp đổi màu dương liễu." Bên cạnh có một nữ tiên cười nói: "Đây là câu thơ sứ giả Vân Huy làm khi qua sông Lăng, sao ngươi lại lấy trộm?" Mọi người cùng cười. Bỗng hoa đèn nổ lách tách như pháo, ông giật mình tỉnh dậy.
Chuyện Đường Phối Thương
Ông Đường Phối Thương làm Tư mã (chức Đồng tri, quan phó giúp Tri phủ) ở Vũ Xương, người Hàng Châu, vốn có tiếng hiếu thảo, mất khi đang tại chức. Năm năm sau, con trưởng của ông là Tại Đình đi dạy học xa ở Tứ Xuyên, con dâu trưởng họ Quách ở Hàng Châu ốm nặng, bỗng nói bằng giọng ông Tư mã: "Âm phủ xét thấy ta làm quan thanh liêm ngay thẳng, phong làm Thành hoàng phủ Vũ Xương.
Nghĩ các con mới ra lập gia đình, ta lại không có của để lại cho các con, người dâu này khá cần kiệm, nên ta đặc biệt đến cứu giúp. Nhưng phải đến cầu Sư Tử tìm bà Lưu về, nhờ bà ấy cúng giải hạn."
Con thứ của ông, tên chữ là Khai Vũ, đi tìm được bà, mời về nhà. Bà chính là người mà tục Hàng Châu gọi là "Vô Thường sống" (người còn sống mà kiêm làm sai dịch đi bắt hồn cho âm phủ). Hỏi: "Bệnh này bà cứu được không?" Bà đáp: "Tôi vâng lệnh âm phủ đi bắt, sao dám tự ý tha? Nay ông cụ nhà các người đi xin với Diêm La Vương (vua cõi âm), có khi được sống cũng nên." Bèn hỏi: "Bà thấy ông cụ đang ở đâu?" Đáp: "Lúc này đang xin với Táo quân (thần bếp, coi việc trong nhà)."
Một lát bà nói: "Ông cụ ra khỏi cửa rồi, chắc là xuống âm phủ." Người bệnh nằm im không nói, hồi lâu bà nói: "Ông cụ về."
Người bệnh liền nói to: "Con đã được sống, không phải lo nữa." Lúc ấy có họ hàng bạn bè đến thăm bệnh ngồi đó, họ Quách nói giọng ông Tư mã, hỏi han chuyện trò thân mật với từng người, hệt như lúc còn sống.
Người con thứ bèn quỳ xin: "Cha đã làm thần, hẳn biết trước lành dữ, các con sau này rốt cuộc sẽ ra sao?" Ông Tư mã nói giọng nghiêm: "Làm người tốt, làm việc tốt thì tự có ngày tốt, sao lại hỏi trước?" Lại nói: "Hôm nay ta vì việc riêng trong nhà mà làm phiền phu dịch trong miếu, mau đốt tiền giấy, lại cho rượu cơm để đền công họ." Nói xong, người bệnh trở lại giọng cũ, bệnh cũng tự khỏi.
Đây là chuyện tháng năm năm Càn Long thứ hai mươi, đến nay họ Quách vẫn còn sống.
Chuyện ông Cừu Văn Đạt làm thần nước
Ông Cừu Văn Đạt lúc sắp mất dặn người nhà: "Ta là thần nước ở ghềnh Yến Tử, nay sắp trở lại chức cũ. Sau khi ta chết, các ngươi đưa linh cữu về Giang Tây, ắt đi qua ghềnh này; ở đó có miếu Quan Đế (thờ Quan Vũ đời Tam Quốc), hãy vào xin xăm. Nếu được quẻ xăm thượng thượng số ba thì ta vẫn được làm thần nước. Nếu không thì có lẽ bị trách phạt giáng chức, không trở lại chức cũ được." Nói xong thì mất. Người nhà nghe vậy, nửa tin nửa ngờ. Riêng một người đầy tớ già tin chắc nhất, nói: "Ông là con của bà Vương thái phu nhân. Thái phu nhân quê gốc Giang Ninh, lúc qua sông từng cầu con ở miếu thần nước ghềnh Yến Tử. Đêm mơ thấy một người mặc áo bào cầm hốt (thẻ cầm tay của quan khi chầu) đến nói: 'Cho bà một đứa con, mà lại là một đứa con giỏi.' Quả nhiên qua năm thì sinh ra ông." Vợ ông là Hùng phu nhân đưa linh cữu về, đến ghềnh Yến Tử, làm đúng lời dặn, xin xăm ở miếu Quan Đế, quả được quẻ số ba. Cả nhà bèn khóc to, đốt tiền giấy khói phủ cả mặt sông, dựng bài vị bằng gỗ ở cạnh miếu. Bên cạnh có tấm bia khắc thơ của ông Doãn Văn Đoan.
Tôi đi Tô Châu, bị gió cản phải dừng ở đây, bèn vái bài vị ông rồi đề thơ lên vách: "Ghềnh Yến Tử thuyền neo đậu, quán rượu Hoàng công đi qua (điển cố: Vương Nhung đời Tấn đi qua quán rượu Hoàng công, nơi xưa từng uống rượu với bạn, nay bạn đã mất, ngậm ngùi nhớ thương; ý nói nhớ người cũ đã khuất). Tay vuốt tấm bia cũ, buồn bã bên sườn núi này. Tóc mai ngắn trắng như tuyết, sông dài sóng mênh mông. Thần sông nếu biết ta, nên đưa nhiều gió tốt."
Hôm sau quả nhiên gió rất thuận.
Chuyện thầy đồ họ Trang
Cử nhân Diệp Tường Lựu kể: nhà một người bạn họ Trần của ông có mời thầy đồ (thầy dạy học ở trong nhà) họ Trang. Một chiều tháng tám, học trò học xong, anh em họ Trần đánh cờ trong phòng sách, thầy Trang ngồi bên xem, mỏi mệt, đứng dậy về nhà.
Nhà Trang cách nhà họ Trần chừng một dặm, phải qua một cây cầu. Trang lên cầu trượt chân ngã xuống đất, vội đứng dậy đi về nhà, gõ cửa không ai thưa, đành quay lại phòng sách nhà họ Trần. Anh em họ Trần đánh cờ chưa xong, Trang bèn đi dạo trong sân. Thấy trong cửa nhỏ sau hiên có vườn và đình, chuối lớn vô số, trong lòng chê chủ nhà có chỗ thanh nhã thế này mà không làm phòng sách. Đi thêm mấy bước, thấy trong đình nhỏ có một người đàn bà đang đẻ, nhan sắc khá đẹp, trong lòng thấy rạo rực. Rồi lại nghĩ: "Đây là nhà trong của chủ nhà, thấy vậy mà không lui ra là trái lễ." Vội đi ra, trở lại phòng sách ngồi chơi. Thấy cờ của chủ nhà đang bị em trai ngầm tấn công, chủ nhà nhìn đi chỗ khác như không hay biết, Trang bèn nhắc. Chủ nhà hoảng hốt như giật mình, nhưng vẫn không để ý. Trang lại nói to: "Không nghe tôi thì thua cả ván đấy!" Rồi lấy tay chỉ lên bàn cờ. Anh em họ Trần sợ hãi chạy vào trong, đèn cũng tắt phụt.
Trang bất đắc dĩ lại về nhà. Đến cầu lại ngã thêm một lần, đứng dậy về đến nhà gõ cửa, người gác cổng mở cho vào. Trang trách người nhà vì chuyện lúc trước gõ cửa không ai thưa, người nhà nói: "Lúc trước đâu có nghe thấy."
Hôm sau Trang đến nhà dạy học, thấy đĩa đèn rơi dưới đất, bàn cờ vẫn còn, ngẩn ngơ như trong mơ. Một lát chủ nhà ra nói: "Đêm qua thầy về rồi, tiếng ma nổi lên ầm ĩ, đến cả tắt đèn, thật là chuyện lạ." Trang kinh hãi, kể là mình từng quay lại chỉ nước cờ. Chủ nhà nói: "Anh em tôi đâu thấy thầy quay lại." Trang nói: "Còn có một bằng chứng: tôi đến vườn hoa nhà ông, thấy một phu nhân đang đẻ."
Họ Trần cười: "Nhà tôi làm gì có vườn hoa, sao có người đàn bà ấy?" Trang nói: "Ở sau hiên." Liền kéo họ Trần cùng ra sau hiên, thấy có một cửa đất nhỏ, bên trong chỉ là vườn rau nửa mẫu, góc tây có một chuồng lợn, lợn mẹ vừa đẻ sáu con, năm con sống một con chết. Trang rùng mình tỉnh ngộ: thì ra lần ngã qua cầu thứ nhất, hồn đã lìa xác; ngã lần sau thì hồn lại nhập vào thân. Nếu lúc ấy không giữ mình khỏi lòng dâm thì đã sa vào súc sinh đạo (nẻo đầu thai làm loài vật, một trong sáu nẻo luân hồi theo đạo Phật) rồi.
Chuyện đạo sĩ Hạt
Đầu triều Thanh, có quan Thị lang (quan phó của một bộ, dưới Thượng thư) họ Đức thân với đạo sĩ Hạt. Đạo sĩ giỏi xem tướng, nói ông năm nào thăng quan, năm nào được đội mũ đỉnh hồng (mũ có hạt châu đỏ trên đỉnh, dấu hiệu quan nhất phẩm, bậc cao nhất), năm nào sẽ bị sét đánh. Ông Đức nửa tin nửa ngờ. Về sau việc thăng quan đúng hệt lời nói, ông bèn sợ lắm, năn nỉ đạo sĩ chỉ cách tránh sét. Đạo sĩ cố làm ra vẻ khó khăn. Ông xin mãi, đạo sĩ mới nói: "Chỉ có một cách. Hôm ấy ông mời mười mấy vị quan nhất phẩm, nhị phẩm trong triều ngồi quanh trên chiếc giường sưởi lớn ở nhà trước, ông ngồi chính giữa, qua giờ Ngọ (khoảng mười một giờ trưa đến một giờ chiều) thì khỏi." Ông Đức làm theo.
Đến hôm ấy, trời quang đãng. Gần trưa, mây đen kéo lên, mưa gió ập đến, sấm rền ầm ầm, như muốn đánh xuống rồi lại thôi. Bỗng người nhà chạy như bay vào báo: "Bà cụ bị sét cuốn ra giữa sân rồi." Ông Đức hoảng hốt, cùng các quan vội chạy ra đỡ. Thì một tiếng sét nổ, đánh nát chiếc giường sưởi. Nhìn vào trong thì thấy một con bọ cạp lớn, dài hơn hai thước, còn bà cụ vốn không sao cả. Tìm đạo sĩ Hạt thì đã biến mất. Lúc ấy mới biết đạo sĩ chính là con tinh bọ cạp ("hạt" nghĩa là bọ cạp), dùng mưu lừa người, thực ra để tự che chở cho mình, mưu trí cũng khéo thật. Nếu sét không khéo hơn thì ông Đức rốt cuộc vẫn không biết mình bị nó lợi dụng.
Chuyện Đồng Ỷ Giác
Ở kinh thành có người tên Phó Cửu, ra cổng Chính Dương, đi qua một con ngõ, đường hẹp người đông, phải chen vai mà đi. Có một người từ trước mặt đi tới, bước nhanh như bay, thế rất mạnh. Phó tránh không kịp, hai ngực đâm vào nhau, người kia nhập luôn vào thân mình làm một. Phó lập tức thấy người như bị dội nước, rét run không dứt, vội vào một hiệu bán đoạn (vải lụa dày) ngồi xuống. Bỗng nói to: "Mày chặn đường tao đi, đáng ghét hết sức." Rồi tự tát má mình, tự giật râu mình. Người nhà đón về, ầm ĩ suốt đêm. Có người nói: "Có người làm Vô Thường sống tên Đồng Ỷ Giác chữa được." Đang định đi mời thì Phó Cửu đã biết, chửi: "Tao chẳng sợ sừng đồng sừng sắt gì cả." (chơi chữ: "Đồng" đọc gần với chữ "đồng" là đồng thau, "ỷ giác" là cái sừng)
Chẳng bao lâu Đồng đến, nhìn chằm chằm mà nói: "Mày là ma ở đâu, đến đây hại người? Mau khai ra. Khai không thật thì xiên mày bỏ vào chảo dầu!" Phó trợn mắt không nói, chỉ nghiến răng ken két. Lúc ấy đàn ông đàn bà đứng xem đông như bức tường. Đồng đổ một chảo dầu, đốt củi đun sôi, tay cầm chiếc xiên đồng quay quanh mặt Phó làm như sắp đâm. Phó quả nhiên run sợ, tự khai: "Tôi là Lý Tứ, người Phượng Dương. Vì đói rét cùng quẫn mà đào trộm mộ người ta, bị người bắt được. Trong lúc vội vàng, tôi dùng xẻng sắt chống lại, làm bị thương liền hai người. Bị xử tội chém, hôm nay bị trói giải ra chợ rau (nơi hành hình ở kinh thành). Tôi cố vùng thoát chạy đến đây, không ngờ người này chặn lại, trong lòng thật tức tối, nên mới gây sự với hắn."
Đồng nói: "Thế thì mau đi đi, đừng chậm trễ." Rồi chống xiên ngồi xuống. Phó khóc lớn: "Tiểu nhân ở trong ngục hai chân bị cóng nát, không đi nổi, xin cho một đôi giày cỏ. Lại xin giữ kín, đừng để quan phủ biết mà đến bắt lại." Người nhà họ Phó liền đốt một đôi giày cỏ cho. Phó bèn phục xuống đất dập đầu, duỗi chân làm như đang xỏ giày. Người xem đều cười. Đồng hỏi: "Đi đâu?" Đáp: "Trốn họa phải đi xa, định chạy sang Vân Nam." Đồng nói: "Vân Nam xa vạn dặm, sao một sớm một chiều đến được? Giữa đường ắt bị sai dịch bắt. Chi bằng theo ta làm việc, được một chỗ có cơm ăn." Phó dập đầu bằng lòng. Đồng lấy trong túi ra lá bùa nhỏ bằng giấy vàng đốt đi, Phó ngã xuống đất nằm im, hồi lâu tỉnh lại, hỏi gì cũng ngơ ngác. Hôm ấy bộ Hình làm thu thẩm (kỳ xét lại án tử hình vào mùa thu hằng năm), dò hỏi thì quả có tên tội phạm đào mộ, đã bị chém bêu đầu rồi. Thì ra con ma dữ ấy vẫn không biết mình đã chết.
Đồng hơn năm mươi tuổi, ít nói, hay ngủ, thường ngủ ba bốn ngày không dậy. Ai đến nhà ông thì thấy bên trong mấy lớp cửa không có một hạt bụi, một cọng rác. Người ta nói những kẻ hầu hạ ông ngày thường đều là ma.
Chuyện Đào Khí
Quan Tri phủ Vĩnh Châu là ông Ân có một đứa đầy tớ, trẻ tuổi mà ranh mãnh, được đặt tên là Đào Khí (nghĩa là "nghịch ngợm"). Nó hầu ở phòng sách, thấy trước hiên có một đốm đom đóm, ánh sáng to như quả trứng gà, trong lòng lấy làm lạ. Bấy giờ trời nóng, nó cởi trần nằm trên giường, thấy ở chỗ kín có vật gì ngọ nguậy. Sờ xem thì chính là con đom đóm.
Nó cười: "Con sâu bé tí mà cũng thích cái này à!" Rồi kéo chăn đắp người mà ngủ. Nửa đêm, có người thò tay vào chăn sờ chỗ kín của nó, lại vuốt ve, mân mê. Lúc ấy nó muốn trở mình mà không sao cử động được, như có người đến giao hợp. Hồi lâu thì nó xuất tinh.
Hôm sau, người khá mỏi mệt, nhưng ngẫm lại cái thú ấy, mong người kia lại đến, nên không kể với ai. Chiều tối nó tắm rửa, trần truồng nằm chờ.
Khoảng canh hai, đom đóm đến trước, ánh sáng càng to, soi thấy một cô gái rất đẹp thong thả đi tới. Đứa đầy tớ mừng rỡ ôm lấy, rồi cùng nhau quấn quýt. Hỏi tên họ, cô nói: "Thiếp họ Diêu, cha là quan Tri phủ cuối đời Minh, từng ở nha môn này. Thiếp mười tám tuổi, vì mối tình mong ước không thành, mắc bệnh lao mà chết. Lúc sống rất thích hoa lê, khi tắt thở dặn mẹ già chôn ngay dưới gốc lê trong vườn này. Thương chàng còn trẻ, nên đến gần gũi." Đứa đầy tớ lúc ấy mới biết là ma, cầm gối ném vào, kêu to chạy ra, đến thẳng cửa nhà trong gõ. Đàn bà trong nhà ngờ là cháy, tranh nhau dậy mở cửa, thấy nó trần truồng đều không dám lại gần. Ông chủ tự ra quát hỏi, nó kể thật, ông bèn bảo cho nó uống chu sa (khoáng chất màu đỏ, dân gian tin là trừ tà), lại bảo mặc quần vào.
Hôm sau đào dưới gốc lê, quả được một cỗ quan tài sơn đỏ, cạy ra xem thì sắc mặt cô gái như còn sống, bèn đem thiêu rồi chôn. Đứa đầy tớ từ đó hiền lành rụt rè, không còn ranh mãnh nữa. Bạn bè cười: "Người không thể không gặp ma, Đào Khí gặp ma rồi thì hết nghịch ngợm."
Chuyện Bạch Liên giáo
Ông Hứa, người giàu ở Kinh Sơn, đời đời ở bên hồ Tang. Ông cưới cho con một nàng dâu, của hồi môn khá nhiều. Có tên trộm Dương Tam thèm thuồng đã hơn một năm. Nghe tin ông đưa con trai lên kinh, nàng dâu đang có thai, ở cùng chỉ có hai đứa hầu gái, hắn bèn ban đêm lẻn vào phòng, nấp chỗ tối rình.
Quá canh ba, dưới ánh đèn thấy một người mắt sâu, râu quăn, đeo túi vải vàng, trèo cửa sổ vào. Dương nghĩ: "Trong nghề ta không có người này." Nín thở dòm xem. Người ấy rút trong tay áo ra một nén hương, châm vào đèn, đặt ở chỗ hai đứa hầu gái, rồi hướng về chỗ nàng dâu nằm lầm rầm đọc chú. Nàng dâu bỗng bật dậy, trần truồng quỳ thẳng trước mặt người ấy. Người ấy mở túi, lấy ra con dao nhỏ, mổ bụng lấy thai, bỏ vào một chiếc vò sứ nhỏ, đeo lên lưng đi ra, xác nàng dâu ngã sấp dưới giường. Dương kinh hãi, ra cửa bám theo. Đến một quán trọ ở đầu thôn, hắn ôm chặt lấy người kia, kêu to: "Chủ quán mau ra, tôi bắt được một tên giặc yêu quái!" Hàng xóm kéo đến đông đủ, xem túi vải thì máu thai nhi vẫn còn rỉ ra ròng ròng.
Mọi người giận lắm, cầm xẻng cuốc đánh. Người ấy cười to, chẳng bị thương chút nào; phải tưới phân lên người hắn thì hắn mới không cử động được nữa.
Đến sáng, giải lên quan tra tấn, hắn khai: "Ta là người Bạch Liên giáo (một giáo phái bí mật trong dân gian, bị triều đình cấm), đồng bọn rất đông." Lúc ấy mới biết những người đàn bà có thai chết ở vùng sông Hán, sông Tương đều bị hại như thế. Án thành, xử tội lăng trì (hình phạt cắt từng miếng thịt cho đến chết) người ấy, thưởng cho tên trộm năm mươi lạng bạc.
Chuyện uống hạt quế mà sống lâu
Lã Kỳ theo anh làm quan Tư mã ở Lĩnh Nam. Trong nha môn có một giếng cổ. Đêm hè ngồi hóng mát, nghe trong giếng có tiếng động, rồi mấy viên tròn màu đỏ bay lên, to như quân cờ đạn (viên tròn dùng trong trò chơi bắn cờ thời xưa), ngờ là có báu vật. Sáng hôm sau, sai người buộc dây thả xuống tìm, được mấy chục hạt quế từ năm trước, đỏ tươi đáng yêu.
Kỳ đùa lấy nước giếng mà uống, mỗi ngày bảy hạt, bảy ngày thì hết. Liền thấy tinh thần khỏe mạnh, như uống sâm vậy. Ông thọ hơn chín mươi tuổi.
Chuyện Y Ngũ
Người lính Phi giáp (lính mặc giáp, hạng lính chiến trong quân Bát kỳ nhà Thanh) tên Y Ngũ, người lùn, mặt xấu, không được quan trên ưa. Nghèo không sống nổi, một mình ra khỏi thành định thắt cổ.
Bỗng thấy một ông lão nhẹ nhàng đi tới hỏi: "Sao lại coi nhẹ mạng sống?" Y kể thật. Ông lão cười: "Thần khí của anh không tầm thường, có thể học đạo. Ta có một cuốn sách trao cho anh, đủ áo cơm cả đời." Y bèn theo đi mấy dặm, qua một con suối lớn, rẽ lau sậy mà vào, đường rất quanh co, vào một căn nhà thấp, nghỉ ở trong đó, theo ông lão học. Bảy ngày thì học xong phép thuật, ông lão và căn nhà đều biến mất. Y từ đó đủ ăn đủ mặc.
Bạn bè cùng hàng muốn nhân cơ hội ăn bám anh, Y không tỏ vẻ khó chịu, cùng lên lầu rượu. Năm sáu người tha hồ uống, tính ra hết bảy nghìn hai trăm đồng. Mọi người đang lo không trả nổi, bỗng thấy một người đàn ông mặt đen lên lầu chắp tay đứng nói: "Biết ông Y Ngũ đang đãi khách ở đây, chủ nhân sai tôi mang tiền rượu đến biếu." Rồi cởi túi tiền buộc ở lưng ra, để tiền lại rồi đi. Đếm ra đúng bảy nghìn hai trăm đồng, mọi người kinh hãi.
Cùng đi trong chợ, thấy một người cưỡi ngựa trắng phi nhanh qua. Y sải bước đuổi theo, quát: "Cái túi trên người ngươi mau đưa đây." Người ấy hoảng sợ xuống ngựa, lấy trong ngực ra một cái túi da, hình như cái bong bóng lợn căng một nửa, đưa cho Y rồi chạy mất. Mọi người không đoán được là vật gì, Y nói: "Trong này đựng hồn trẻ con. Kẻ cưỡi ngựa kia là du thần (thần lang thang qua lại, không có nơi thờ cố định), bắt trộm hồn người không biết bao nhiêu mà kể. Nếu không gặp ta thì lại chết thêm một đứa trẻ nữa." Một lát vào một con ngõ, có nhà quay cửa về hướng tây, trong cửa tiếng khóc ầm ĩ. Y lấy cái túi nhỏ ghé vào khe cửa mở ra, một luồng khói đặc tuôn ra, bắn vào trong cửa nhà ấy. Liền nghe người nhà ấy nói: "Con tỉnh rồi." Họ chuyển khóc thành cười. Mọi người từ đó coi Y như thần.
Vừa lúc có một vị quan to có con gái bị tà ma ám, nghe tiếng Y, đem lễ hậu mời đến. Cô gái ở trong phòng đã biết Y đến, vẻ mặt thảm thiết rầu rĩ.
Y vào phòng, cô gái nấp vào góc nhà, cầm bàn là để tự vệ. Y nhìn khắp trên dưới rồi đi ra nói: "Đây là yêu quái do đồ vật hóa thành, đêm nay sẽ trừ cho ông." Đến lúc đồng hồ nước điểm canh ba, Y lấy trong túi ra một thanh kiếm nhỏ, lưỡi sáng như tuyết, xõa tóc, đi chân đất, cầm kiếm vào phòng, người nhà đều chờ ngoài sân. Lát sau nghe trong phòng có tiếng quát tháo, tiếng đánh đập, tiếng đồ vật bị quăng quật, tiếng chửi bới ầm ĩ. Hồi lâu thì im bặt, chỉ nghe cô gái dập đầu van xin, không rõ lắm. Y gọi đèn rất gấp, mọi người dẫn đám đàn bà hầu cầm nến vào. Y chỉ một vật dưới đất cho xem: "Đây chính là kẻ quấy phá." Nhìn thì là một chiếc gối ôm đan bằng mây (vật đan rỗng để ôm kẹp giữa hai đầu gối cho mát khi ngủ mùa hè). Chất củi đốt nó, máu chảy đầy đất.
Chuyện Chư Đình Hòe
Nhà Chư Đình Hòe ở Gia Định có một người đàn bà đi ở, họ Lý, là người đã tái giá. Bỗng có ma bóp cổ chị, miệng xưng: "Ta là chồng trước của mày. Lúc ta ốm, gọi nước đòi thuốc, mày phần nhiều không đoái hoài, đến nỗi ta uất ức mà chết. Diêm vương xét ta dương thọ (số năm được sống trên đời) chưa hết, bị hành hạ mà chết, cũng như chết oan, không chịu thu nhận. Hồn ta lang thang trôi dạt, chịu hết đói rét. Mày ở đây ăn no mặc ấm, lòng ta không phục, nên bóp cổ mày, bắt mày cùng chịu đói với ta." Đình Hòe biết chị bị ma nhập, tiến lên lấy tay tát vào má chị, ma kêu đau bỏ chạy. Đình Hòe nhìn bàn tay mình thì đen như muội nồi.
Một lát ma lại quấy, Đình Hòe lại đánh, nhưng người đàn bà không tỏ vẻ sợ, tay ông cũng không đen nữa. Ma chửi: "Chủ nhà mày lần đầu đánh tao, tao không ngờ, nên bị đánh đau. Nay tao đã trốn vào trong lỗ xương sống của mày, dù có dùng phép chưởng tâm lôi (phép thuật của Đạo gia, phát sấm sét từ lòng bàn tay để đánh tà ma) đánh tao cũng không sợ." Thế là người nhà xin hộ: "Vợ anh chẳng qua là thiếu đạo làm vợ, hầu hạ anh không chu đáo, chứ không có lòng giết anh, chẳng có thù lớn gì phải báo. Huống chi con cái anh sinh ra, nhờ chị ấy tái giá mà chồng sau nuôi giúp anh, thế cũng là có lương tâm. Sao anh không nới tay một chút, cho chị ấy ăn uống được ít nhiều." Ma dạ dạ. Người đàn bà thấy cổ họng thông ra, lập tức ăn ba bát cơm. Mọi người biết ma có thể lay chuyển được, bèn nói: "Chủ nhà làm lễ cầu siêu cho anh thì sao?" Ma lại dạ dạ. Bèn lập đàn chay (lễ cúng tế để cầu siêu), mời sư tụng "Vãng sinh chú" (bài chú giúp người chết được sinh về cõi Tây phương Cực Lạc).
Ma đi rồi lại quay lại nói: "Sư không đưa độ điệp (giấy chứng, ở đây là giấy thông hành cho hồn đi đầu thai) thì ta vẫn không đầu thai được." Bèn vội đốt cho nó, ma đi hẳn, người đàn bà được yên.
Lúc đang quấy phá, ma sợ nhất đứa con trai nhỏ của chủ nhà, nói: "Cậu nhỏ này trên đầu có ánh hồng, sau này ắt hiển quý, ta không muốn gặp." Có người hỏi: "Có phải do công đức tổ tiên nhà họ Chư tu được không?" Đáp: "Không phải, là nhờ phong thủy âm trạch (thế đất nơi đặt mồ mả tổ tiên, tin là ảnh hưởng đến phúc họa con cháu) nhà họ che chở." Hỏi: "Sao biết được?" Đáp: "Ta cùng mấy người bạn ma thường ở nơi mộ địa xin thức ăn thừa người ta cúng tế khi tảo mộ, nhưng không dám đến mộ nhà họ Chư, vì trên gò mộ có một luồng hơi nóng như lửa phụt ra."
Chuyện quan Đô ty họ Vương
Ông Vương người Sơn Đông làm Đô ty (một chức quan võ bậc trung) ở Tế Ninh. Bỗng một hôm, ông mơ thấy Chu Thương (tướng hầu cầm đao của Quan Vũ) ở miếu Quan Đế ngoài cửa nam đến nói: "Ông chịu sửa miếu Quan Đế thì sẽ được năm nghìn lạng bạc." Vương không tin. Đêm sau lại mơ thấy tướng quân Quan Bình (con nuôi của Quan Vũ) đến nói: "Chu Thương nhà ta thật thà nhất, không phải kẻ lừa người. Năm nghìn lạng hứa với ông hiện đang ở dưới chân bàn hương án của Đế quân. Ông phải nhân đêm tối cầm đuốc đến thì được năm nghìn lạng." Vương vừa mừng vừa sợ, ngờ rằng dưới đất chỗ hương án có chôn bạc, là phần mình đáng được, bèn dẫn con trai mang túi da đến để đựng.
Đến miếu thì trời đã rạng sáng, thấy dưới hương án có một con cáo nằm ngủ, lông đen, hai mắt ánh vàng lấp lánh. Vương hiểu ra: "Hay là thần Quan bảo ta trừ con yêu này?" Liền cùng con trai lấy dây trói nó lại, bỏ vào túi, vác về nhà.
Trong túi có tiếng người nói: "Ta là hồ tiên (cáo tu luyện thành tiên). Hôm qua tình cờ say rượu, nôn mửa trong miếu Thánh Đế, làm thần linh nổi giận, nên báo mộng cho ông, bảo đến bắt ta. Ta vốn có tội, nhưng nghĩ ta tu luyện nghìn năm, tội này còn nhỏ, ông chi bằng thả ta ra khỏi túi, đôi bên đều có lợi." Vương đùa hỏi: "Lấy gì cảm tạ?" Đáp: "Xin biếu năm nghìn lạng." Vương nhớ lời hai tướng Chu Thương, Quan Bình đã ứng nghiệm, liền thả ra.
Chốc lát, nó biến thành một ông lão râu trắng, đội khăn kiểu đời Đường, dải khăn bay phấp phới, lời lẽ ôn hòa nhã nhặn, hiền hậu dễ gần. Vương bèn bày rượu đãi tiệc, cùng bàn chuyện quá khứ vị lai, lại hỏi: "Đô ty là chức quan nghèo, làm sao được năm nghìn lạng?" Cáo nói: "Tế Ninh nhiều nhà giàu, đều chẳng phải kẻ làm việc nhân nghĩa. Ta chọn những nhà tệ nhất, đến đó ném gạch quăng ngói, làm cho họ nhức đầu phát sốt, kinh hồn bạt vía.
Tự nhiên họ ắt sẽ đi tìm bùa, mời đạo sĩ. Ông đến nói 'tôi trừ được tà', chỉ cần ký một chữ hoa áp (chữ ký riêng viết cách điệu của mỗi người), hướng lên không trung đốt đi, ta lập tức hiểu ý mà bỏ đi, lại sang quấy nhà khác. Như thế một tháng thì ông được năm nghìn lạng. Nhưng chức tước của ông chỉ đến Đô ty, số của cải cũng chỉ đến năm nghìn lạng. Ngoài số ấy ra, không nên cầu bậy. Ta báo đáp ông xong cũng từ đây đi mất."
Chẳng bao lâu, trong ngoài thành Tế Ninh dịch bệnh nổi lên dữ dội, gà chó không yên, nhưng hễ quan Đô ty họ Vương đến là yên ổn ngay. Thế là ông được năm nghìn lạng. Ông bỏ ra hai trăm lạng sửa miếu Quan Đế, tế cúng hai vị tướng quân Chu Thương, Quan Bình, rồi cáo bệnh về quê, đến nay sống đủ đầy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video