Thiên 14 — Quyển 14

 QUYỂN MƯỜI BỐN

○ LÍNH CÂU HỒN (quỷ sai được phái đi bắt hồn người sắp chết đưa về âm phủ)

Ở Tô Châu có một người họ Dư, rất mê chọi dế. Cứ cuối thu, anh ta lại mang chậu ra ngoài cửa Phong Môn (một cửa thành Tô Châu) tìm bắt dế, chập tối mới về.

 Một hôm anh về muộn, cửa thành đã đóng. Dư hoảng sợ, không biết làm sao, cứ đi đi lại lại bên đường. Bỗng thấy hai người mặc áo xanh từ xa đi tới, giày gõ lộp cộp. Họ cười hỏi Dư: "Giờ này anh định về đâu? Nhà chúng tôi cách đây không xa, sao không ngủ lại nhà chúng tôi?" Dư mừng rỡ đi theo. Đến nơi, thấy hai cánh cửa mở toang, trong nhà để mấy bộ sách cũ, một bình sứ và một lư đồng. Dư ôm hơn chục chậu dế, bụng đói cồn cào, ngồi bên đèn. Hai người áo xanh mỗi người mang rượu và thịt khô ra, cùng ngồi ăn uống. Dư nghe loáng thoáng có tiếng người bệnh rên rỉ và tiếng nhiều người ồn ào. Hỏi duyên cớ, hai người đáp: "Nhà hàng xóm có người ốm, bệnh đang nguy kịch đấy."

 Chẳng bao lâu, đồng hồ nước đã điểm canh năm. Hai người ghé tai nhau thì thầm: "Đến lúc làm việc rồi." Họ rút trong ủng ra một tờ văn thư, bảo Dư: "Xin anh hà hơi lên tờ giấy này." Dư không hiểu vì sao, nhưng vẫn cười mà làm theo. Hà hơi xong, hai người áo xanh vui mừng, gác chân lên mái nhà mà nhảy múa. Thân họ dài hơn một trượng (hơn ba mét), chân đều là chân gà. Dư hết sức kinh hãi, định hỏi thì hai người đã biến mất, còn bên kia tường tiếng khóc rộ lên. Lúc ấy Dư mới biết người mình gặp không phải người, mà là quỷ câu hồn.

 Trời sáng, Dư mở cửa định ra thì thấy cửa ngoài khóa rất chặt, không ra được, đành kêu to. Người nhà có tang giật mình, mở khóa vào, tưởng anh là trộm, xúm vào đánh. Dư kể lại đầu đuôi, lại chỉ vào các chậu dế làm chứng: "Có ai đi ăn trộm mà lại mang theo đống đồ lỉnh kỉnh này không?" Trong nhà có tang cũng có người quen biết anh, nhờ vậy anh mới thoát. Rượu thịt, mâm hộp anh đã ăn đều là đồ của nhà có tang, rốt cuộc không biết hai con quỷ mang vào từ đâu, còn chính anh cũng không hiểu mình đã vào bằng lối nào.

 ○ THẦY ĐỒ HỌ TRIỆU

Ông Bạch Ánh Đường, quan Án sát ty (cơ quan coi việc hình án và giám sát quan lại của một tỉnh) tỉnh Sơn Đông, mời một thầy đồ về dạy học trong nhà. Thầy họ Triệu tên Khang Hữu, là hiếu liêm (tức cử nhân, người đã đỗ kỳ thi hương cấp tỉnh) năm Đinh Mão đời Khang Hy. Chủ với khách, thầy với trò đều rất hợp nhau.

Đêm rằm tháng Giêng, trong nhà treo đèn, mọi người cùng ăn uống. Tiệc tan, thầy về thư phòng ngủ. Hôm sau gần trưa vẫn chưa dậy. Một tiểu đồng nhìn qua khe cửa, thấy trên đầu thầy cắm hai cành hoa giấy, hai tay bị trói quặt ra sau, miệng hơi mỉm cười mà mắt trợn lệch, mình trần đứng cứng đờ. Tiểu đồng hoảng sợ, gọi chủ nhân tới đạp cửa vào thì thầy đã chết rồi. Giữa ngực có một lỗ tròn thông ra sau lưng, to bằng cái bát, bên trong không còn tim gan, không biết bị vật gì móc mất. Kẻ đó cắm hoa, trói quặt tay, lột áo thầy, bày ra giống hình con vật tế bị trói đem dâng, là để giễu cợt thầy.

 ○ TÁ LĨNH DƯƠNG TỨ

Tá lĩnh (chức quan cai quản một đơn vị khoảng ba trăm người trong Bát Kỳ đời Thanh) Dương Tứ là người tính thẳng thắn mà ôn hòa. Năm hơn bốn mươi tuổi, ông bỗng nói với người nhà:

"Đêm qua ta mơ thấy người mặc giáp vàng gọi tên ta, bảo: 'Diêm La Vương điện thứ bảy (âm phủ có mười điện, mỗi điện do một vị vua cai quản việc xét xử người chết) đang khuyết, chưa có người thay. Thần Nam Nhạc (thần núi Hành Sơn, một trong năm ngọn núi thiêng) đã tâu tên ngươi lên Thượng Đế, nay mai sẽ theo hàng mà được dẫn vào ra mắt. Ngươi mau may sẵn áo chầu, mũ chầu mà chờ triệu.' Ta từ chối mãi. Thần giáp vàng nói: 'Đã tâu tiến cử rồi, không thể cứu vãn. Chỉ may là người được cử kể cả ngươi có bốn người, nếu lúc dẫn vào ra mắt mà Thượng Đế không dùng thì dương thọ (tuổi thọ ở cõi người sống) của ngươi vẫn chưa hết.' Nói xong thì đi. Điềm mộng như thế, chắc chắn không phải ngẫu nhiên. Trong nhà nên mau may áo mũ chầu mà chờ."

Người nhà nghe vậy, nửa tin nửa ngờ, vẫn chưa gọi thợ may đến. Tối hôm ấy, thần giáp vàng lại đến bảo: "Đã bảo ngươi may áo mới mà còn chần chừ, là sao? Hôm qua chỉ dụ của Ngọc Hoàng đã ban xuống, chọn ngươi làm Diêm La, không cần dẫn vào ra mắt nữa." Dương giật mình tỉnh dậy, vội nói lại với người nhà xong thì ngất đi mà chết.

 Theo tục có lệ "tiếp sát" (đón hồn người chết trở về nhà vào một ngày nhất định sau khi chết; "sát" là hung khí đi theo vong hồn). Đến ngày ấy, người nhà làm theo tục.

Có một bách hộ (chức võ quan nhỏ) họ Hồ, chiều tối đến phúng viếng. Đi qua đầu ngõ nhà họ Dương, ông thấy giữa đèn cao, cờ xí có một người mặc áo mãng bào (áo thêu rồng của quan lớn), ăn mặc rất trang trọng. Ông ngờ là quan ngự sử đi tuần thành, bèn đứng hầu bên đường. Đang nhìn kỹ thì Dương ngồi trong xe gọi to: "Ông Hồ đừng sợ. Ta sắp nhậm chức ở âm phủ, còn thiếu một phán quan (quan giúp việc xét xử dưới quyền Diêm Vương), sẽ nhờ ông giúp ta." Hồ hoảng sợ, thưa: "Mẹ tôi đã già, tôi không thể chết ngay được." Dương nói: "Ta đã tâu lên Thượng Đế rồi, việc này không bàn được nữa. Mẹ ông già, ta cũng biết, ta sẽ bảo em rể ta là Trương mỗ thay ông nuôi mẹ." Nói xong thì biến mất.

 Hồ chạy về nhà, hết sức hối hận vì đã đi phúng viếng, cùng mẹ ngồi nhìn nhau buồn rầu. Bỗng có người gõ cửa, cầm một gói bạc nói: "Tôi là Trương mỗ, em rể của tá lĩnh Dương Tứ. Đêm qua tôi mơ thấy Diêm La Vương gọi đến, bảo đem năm mươi lạng bạc giúp nhà ông làm tiền nuôi mẹ. Lệnh của Diêm La, tôi không dám trái, nên đến biếu, cũng là để giục ông mau lên đường." Hồ biết mình sắp chết, ra ngoài từ biệt họ hàng bạn bè, ba ngày sau thì mất.

 ○ YÊU QUÁI ĐỘI MŨ CHÓP XANH

Uông Xuân Sơn, một thương nhân ở Dương Châu, nuôi một gánh hát trong nhà. Trong gánh có Chu Nhị Quan người Tô Châu, cả nhan sắc lẫn tài nghệ đều giỏi. Uông cho anh ở trong vườn hoa ngoài cửa Từ Ninh Môn.

Một hôm, nhà bên cạnh cháy, lửa lan sang vườn, Chu chạy ra ngõ. Phía tây ngõ có hai người đẹp đứng tựa cửa, vẫy tay gọi, Chu bèn vào. Hai cô tự nói cũng họ Uông, là em họ của Xuân Sơn. Đang trò chuyện thắm thiết thì có một người mặc áo lông báo, đội mũ chóp xanh (mũ quan có hạt ngọc xanh trên đỉnh, dấu hiệu quan phẩm trật khá cao) bước vào, nói là cha của hai cô, tuổi chừng năm mươi, ép Chu làm con rể. Chu tuy trong lòng mê sắc đẹp hai cô, nhưng thưa rằng nhà nghèo, không có gì làm sính lễ. Người đội mũ chóp xanh nói: "Không sao, mọi chi phí ta lo hết." Chu muốn về Tô Châu thưa với cha mẹ. Người kia nói: "Ngươi về Tô Châu cũng được, nhưng con gái ta vì mê dung mạo ngươi mà kết hôn, tự biết không phải là đôi xứng hợp, nên dặn kỹ: tuyệt đối đừng cho cháu ta là Xuân Sơn biết." Chu thuê thuyền, cùng họ đến cửa Xương Môn (một cửa thành Tô Châu).

 Anh thưa với cha. Cha anh vốn là thợ mộc, cũng lấy cớ không đủ sức cưới vợ cho con mà từ chối. Người đội mũ chóp xanh bèn giúp hai nghìn đồng tiền làm phí cưới. Tiền đều là tiền "Khang Hy thông bảo" (tiền đồng đúc thời Khang Hy), xâu bằng dây tơ đỏ.

 Nhị Quan mang tiền về, giữa đường có mấy tên lính bắt cướp bám theo, nói: "Tiền xâu dây đỏ này là tiền đè đáy hòm (tiền cất kỹ dưới đáy rương, không đem tiêu) của nhà quan thân sĩ nọ. Ngươi là kẻ trộm rõ rồi." Chúng định bắt giải lên quan. Nhị Quan kể lại đầu đuôi. Người cả chợ xúm lại xem, cho là chuyện lạ, lại nói: "Phải gặp được người đội mũ chóp xanh mới tha cho ngươi."

Nhị Quan nói: "Bố vợ tôi đưa tiền cho tôi, đã hẹn hôm nay làm đám cưới. Lát nữa kiệu hoa đón cô dâu sẽ đến, các ông cứ chờ mà xem." Mọi người cho là phải. Quả nhiên từ xa đã nghe tiếng trống nhạc, bốn người mặc áo cộc tay đỏ khiêng kiệu hoa đến. Mọi người ồ lên kéo tới, vén rèm, thấy ngồi trong kiệu là một kẻ mặt xanh nanh dài. Ai nấy kinh hãi, cả bọn lính cũng chạy tán loạn.

Nhị Quan thoát nạn, vội về nhà, thì thấy người đội mũ chóp xanh ngồi chễm chệ giữa nhà mắng: "Ta đã dặn ngươi đừng tiết lộ, thế mà ngươi lại kể với mọi người, còn tụ tập lại định bắt ta. Sao mà vô lương tâm đến thế?"

 Ông ta gọi lấy gậy ra đánh. Hai cô gái phải van xin mới được tha. Cưới nhau tròn một tháng, cả hai cùng anh trở về Dương Châu.

 Hơn một năm sau, hai cô bày rượu, nói với Nhị Quan: "Duyên đã hết rồi, mời chàng về quê." Nhị Quan không chịu, khóc lóc; hai cô cũng khóc. Cứ như thế mấy ngày. Người đội mũ chóp xanh bỗng đến xua đuổi, ép con gái đi, Nhị Quan níu áo không buông. Ông ta nổi giận, túm Nhị Quan ném lên không trung. Anh ngã xuống đất, mê man bất tỉnh. Đến khi tỉnh lại thì đã thấy mình nằm ở núi sau Hổ Khâu (ngọn núi ở Tô Châu).

 ○ THÁI THÚ MÔNG HÓA

Tào Ngũ Tập người Vô Tích làm thái thú (quan đứng đầu một phủ, tức tri phủ) Mông Hóa ở Vân Nam. Con ông là Tào mỗ, đỗ cử nhân năm Canh Ngọ, là môn sinh (học trò, ở đây chỉ người thi đỗ dưới tay vị quan chấm thi ấy) của Trang Tư Phố, tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Giang Tô.

 Năm Càn Long thứ hai mươi mốt, Vô Tích có dịch lớn. Con của Hoa Kiếm Quang vốn hay làm việc thiện, đem mấy bức tranh cổ nhờ vị cử nhân họ Tào bán giúp, dặn: "Được tám trăm lạng bạc thì dùng làm tiền chôn cất người chết trong huyện." Tào mang tranh đến Tô Châu, dâng lên ông Trang. Ông Trang nghĩ đây vốn là việc nghĩa, tranh lại đẹp, bèn trả đủ tám trăm lạng. Tào về, chỉ đưa cho Hoa tám mươi lạng, nói: "Giá chỉ có thế." Hoa không biết làm sao, đành cố gom góp thêm, mua được mấy cỗ quan tài, đem chôn những bộ xương phơi ngoài đồng; số quan tài còn lại thì vẫn phải chờ.

 Không lâu sau, vị cử nhân bệnh chết. Thái thú thương xót khôn nguôi, đốt một tờ văn thư trình lên thần Đông Nhạc (thần núi Thái Sơn, coi việc sống chết và sổ sách cõi âm), tự nói: "Tôi làm quan trong sạch ngay thẳng, con tôi không có tội, không đáng phải chịu báo ứng thế này."

Về nhà, ông chợp mắt, thấy một người áo xanh cầm thiếp của thần Đông Nhạc đến mời đi. Đến ngoài đại điện, thần ra đón dưới thềm, nói: "Ông trách ta là phải lắm. Nhưng con ông gần đây làm việc bất nhân, ôm giữ mồ hôi nước mắt của người khác, khiến hàng nghìn hàng trăm bộ xương phải phơi ngoài đồng. Ông không tin thì về mở rương trong thư phòng của con ông ra xem." Nói xong, sai người áp giải đến một tên tù, gông cùm xiềng xích leng keng, chính là con ông. Thái thú ôm con mà khóc. Giật mình tỉnh dậy, ông vội đến thư phòng của con mở rương ra, thấy còn hơn bảy trăm lạng. Hỏi gia nhân mới biết chuyện bán tranh giấu giá, ngay cả con dâu ông cũng không hay biết. Từ đó, nỗi thương nhớ con của thái thú mới vơi bớt đi phần nào.

 ○ CHỦ QUÁN TRẢ NỢ

Có một tên lính lệ ở huyện Cam Tuyền họ Trâu, một đêm trăng đi qua phố lớn cửa Tây. Lúc ấy đã canh ba, đường không một bóng người. Trâu thấy dưới gốc cây hòe có căn nhà nhỏ mở cửa, một cô gái đứng tựa cửa. Trâu giả vờ đến xin lửa châm thuốc để lại gần, cô gái không tránh. Trâu mừng rỡ, dắt cô vào nhà, ngồi trên ghế dài thủ thỉ chuyện riêng, hẹn hôm sau lại đến. Sáng hôm sau đến xem thì dưới gốc hòe chẳng có ai ở, chỉ là một căn nhà nhỏ để quàn quan tài (gửi tạm quan tài chưa chôn). Nhìn qua cửa sổ, chiếc ghế dài vẫn y nguyên, trên lớp bụi có dấu vết hai người ngồi cạnh nhau. Anh biết mình đã bị ma làm mê, trong lòng bần thần không vui.

 Một hôm dậy sớm, anh nói với vợ: "Có người nợ tôi bảy lạng hai tiền bạc, tôi đi đòi." Rồi đi mãi không về. Hôm sau, nghe ngoài phố xôn xao: "Ở quán trà nọ có người đang uống trà thì chết đột ngột. Chủ quán báo quan, khám nghiệm không thấy gì khác lạ, quan bảo chủ quán mua quan tài khâm liệm, rồi niêm yết gọi thân nhân đến nhận." Vợ anh nghe vậy đến xem, quả là chồng mình. Hỏi chủ quán giá quan tài, đúng bảy lạng hai tiền.

 ○ CON GÁI NHÀ HỌ HỨA BÁO THÙ VÚ NUÔI

Hứa mỗ ở Hàng Châu làm nghề buôn muối, sinh được đứa con gái mới bốn mươi ngày thì đứa bé bỗng sưng đỏ khắp người mà chết. Năm ngày sau, hồn nó nhập vào một đứa hầu gái nhỏ, nói: "Con là con gái nhà này, số chưa đến lúc chết. Chỉ vì vú nuôi không tốt, ham ngủ, đặt con dưới mái hiên đại sảnh mà bỏ mặc, đúng lúc sát thần (hung thần đi theo vong hồn người mới chết) của nhà hàng xóm bên trái đang làm tang đi qua, con bị phạm phải mà chết. Nay con muốn đòi vú nuôi đền mạng."

 Cha mẹ họ Hứa nghe vậy khóc lóc, bảo: "Vú nuôi là người Hải Ninh, từ khi con chết, bà ta đã bỏ đi rồi. Con biết đâu mà tìm báo thù?"

 Đứa con gái nói: "Lấy văn tự giao kèo của bà ta ra xem thì biết chỗ ở." Làm theo lời, nó nhìn chăm chú hồi lâu rồi nói: "Không dám phiền cha mẹ, con tự đi báo thù được, chỉ xin đốt cho con một chiếc thuyền giấy." Nhà họ Hứa đốt cho, đứa hầu gái liền bật dậy, tỉnh lại. Từ đó về sau, vú nuôi sống chết thế nào, nhà họ Hứa cũng không hỏi han nữa.

 ○ CỔ

Ở Vân Nam, nhà nhà đều nuôi cổ (con vật độc do người nuôi bằng tà thuật, dùng để hại người hoặc làm giàu). Cổ ỉa ra được vàng bạc, nhờ đó mà kiếm lợi. Mỗi tối người ta thả cổ ra, ánh lửa sáng như chớp, bay tán loạn khắp nơi. Nếu tụ tập đông người hò hét thì có thể làm nó rơi xuống đất; khi thì là rắn, khi thì là cóc, chủng loại không giống nhau. Các nhà tranh nhau giấu trẻ con, sợ bị cổ ăn mất.

 Người nuôi cổ làm riêng một phòng kín, sai đàn bà cho ăn; hễ đàn ông nhìn thấy là hỏng, vì cổ là nơi tụ khí thuần âm. Cổ ăn đàn ông thì ỉa ra vàng, ăn đàn bà thì ỉa ra bạc. Chuyện này do ông Hoa Phong, tổng binh (võ quan cai quản quân đội một trấn) Vân Nam, kể cho tôi nghe.

 ○ ĐẦU ĐỘC NGƯỜI ĐỂ KIẾM HƯƠNG KHÓI

Đạo sĩ Liêu Minh ở Hàng Châu quyên tiền dựng miếu Thánh Đế (tức Quan Thánh Đế Quân, Quan Vũ được thờ làm thần) và đắp tượng. Ngày làm lễ khai quang (lễ "mở mắt" cho tượng thần để tượng trở nên linh thiêng), đàn ông đàn bà khắp làng khắp phố kéo đến dâng hương đông như ong. Bỗng có một tên vô lại đến, nghênh ngang ngồi cạnh tượng Thánh Đế, chỉ trỏ vào tượng mà báng bổ. Mọi người ra sức ngăn cản, đạo sĩ nói: "Không cần, cứ để hắn làm, ắt sẽ có báo ứng." Chốc lát, tên vô lại ngã lăn ra đất, kêu đau bụng, quằn quại lăn lộn mãi rồi chết, máu chảy ra từ thất khiếu (bảy lỗ trên mặt: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng). Mọi người hết sức kinh hãi, cho là oai linh của Thánh Đế, hương khói vì thế rất thịnh, đạo sĩ nhờ đó mà giàu có.

Hơn một năm sau, đồng bọn của đạo sĩ chia tiền không đều, ra tố giác: "Năm ngoái tên vô lại báng bổ thần là do đạo sĩ đút tiền, dạy hắn làm vậy. Hắn chết là vì đạo sĩ đã cho hắn uống rượu độc từ trước, mà hắn không hề biết."

 Quan sở tại đào mộ khám xương, quả nhiên xương có màu xanh đen. Bèn xử tử đạo sĩ, mà hương khói miếu Thánh Đế từ đó cũng tàn lụi.

 ○ HAI CHUYỆN TRƯỜNG THI

Học sĩ (chức quan văn cao cấp) Chu Lực Đường người Giang Tây, dự kỳ thi hương (kỳ thi cấp tỉnh để lấy cử nhân) năm Quý Mão. Đề thi là một đoạn bắt đầu bằng câu "Học giỏi thì ra làm quan" (câu trong sách Luận Ngữ). Văn của ông ý tứ sâu kín, khó hiểu. Quan phòng khảo (quan chấm thi phân phòng, chấm sơ bộ rồi tiến cử bài lên chủ khảo) họ Trương đọc mà không ngắt câu được, tức giận lấy bút gạch xóa, xếp vào loại trượt (nguyên văn "đặt ngoài Tôn Sơn": xưa Tôn Sơn đỗ cuối bảng, nên "ngoài Tôn Sơn" nghĩa là thi trượt).

Tối đến, các quan phòng khảo về nghỉ, Trương bỗng nói mê không ngừng, tự tát vào má mình mà nói: "Văn hay như thế mà ngươi không biết, còn mặt dày làm phòng khảo à!" Cứ tự mắng tự đánh mãi. Người nhà tưởng ông trúng gió, vội mời các quan phòng khảo khác đến. Lục xem thì thấy bài của Chu bị gạch xóa. Mọi người đọc cũng đều không hiểu lắm, bèn nói: "Thử tiến cử lên xem sao?"

Chánh chủ khảo là ông Nhậm Lan Chi, thị lang bộ Lễ (phó quan đứng đầu bộ Lễ), đọc xong kinh ngạc nói: "Đây là áng văn lạ, cả trường thi không có bài nào bằng, có thể đứng đầu các sĩ tử!" Lúc ấy phó chủ khảo là ông Đức đọc bài mệt, đang gục trên bàn chợp mắt; chờ ông tỉnh dậy mới báo. Ông Đức hỏi: "Tự hiệu (ký hiệu bằng chữ và số đánh trên bài thi đã rọc phách, để giấu tên thí sinh) là gì?"

 Đáp: "Chữ 'Nam' (con trai), số ba." Ông Đức nói: "Không cần đọc bài, cứ định làm giải nguyên (người đỗ đầu kỳ thi hương) là được." Ông Nhậm hỏi duyên cớ, ông Đức nói: "Lúc tôi đang ngủ say, bỗng thấy thần giáp vàng chúc mừng tôi: 'Đứa con trai thứ ba của ông đỗ giải nguyên rồi.' Nay được bài chữ 'Nam' số ba, chẳng phải là ứng nghiệm sao!" Nói xong ông đọc bài, cũng hết lời khen ngợi, bèn định làm người đỗ đầu khoa ấy. Điền bảng xong, mọi người hỏi quan phòng khảo họ Trương vì sao nói mê, ông ngơ ngác chẳng biết gì. Về sau Chu làm tuần phủ Phúc Kiến, rồi làm tổng đốc Nam Hà (quan coi việc trị thủy đường sông vùng Giang Nam).

 Năm Bính Ngọ đời Ung Chính, kỳ thi hương ở Giang Nam mời các vị tiến sĩ ở các tỉnh lân cận đến chia phòng chấm thi, phần đông là người trẻ tuổi tài giỏi. Có ông Trương Lũy đỗ đạt đã lâu, tự coi mình là bậc đàn anh, tính lại rất cố chấp chậm chạp. Tối nào ông cũng đốt hương khấn trời: "Lũy tôi tuổi đã già, học hành mai một, e không xứng với việc chấm văn. Sợ trong các bài thi có bài văn hay, hoặc có người mà tổ tiên tích được âm đức (phúc đức ngầm do làm việc thiện mà không ai biết), xin thần minh ngầm nhắc nhở."

Các quan phòng khảo cười ông khờ, rủ nhau trêu: bẻ một cây sào nhỏ, chờ lúc ông ngồi dưới đèn chấm bài định bỏ bài nào, thì từ ngoài giấy dán cửa sổ thọc vào khều mũ ông. Cứ như thế ba lần. Trương hết sức kinh sợ, cho rằng quỷ thần quả thật đang mách bảo, liền mặc áo đội mũ chỉnh tề hướng lên không trung mà lạy, lại khấn: "Bài này văn thật không hay, mà thần minh nhắc tôi, chắc là vì có âm đức. Nếu quả đúng vậy, xin thần minh chỉ bảo tôi lần nữa như trước." Các quan phòng khảo càng buồn cười, chờ ông sắp bỏ bài ấy lại lấy sào khều. Trương không đọc lại nữa, ôm thẳng bài ấy lên công đường. Hai vị chủ khảo đã đi ngủ, ông bèn gõ cửa xin gặp, trình bày chuyện đêm khuya được thần minh nhắc nhở.

Chánh chủ khảo là ông Thẩm Cận Tư đọc bài rồi nói: "Bài văn này rất hay, cho đỗ là thừa sức, ông việc gì phải viện đến thần thánh?" Các quan phòng khảo im thin thít không dám nói. Đến khi yết bảng, thấy bài ấy có tên trên bảng, ai nấy xôn xao, cười bảo Trương: "Bọn tôi trêu ông đấy." Trương nghiêm mặt nói: "Đây không phải tôi bị các ông trêu, mà là các ông bị quỷ thần trêu đấy." Mọi người cũng đều phục.

 ○ CON LY XƯNG "ANH HỌ"

Ở am Lão Mai huyện Lục Hợp có nhiều ly (loài thú họ chồn, cáo, tương truyền hay thành tinh), đêm ra mê hoặc người. Ở ngoài cửa sổ, chúng nhất định gọi tên tự của người, xưng là "anh họ". Người ta răn nhau đừng đáp, thì nó tự bỏ đi. Có một chàng trai trẻ họ Hạ đọc sách trong am, đêm trăng nghe gọi, tưởng là người, mở cửa sổ đáp lời. Thấy một người đàn bà vẫy tay, dung mạo khá thô kệch xấu xí, anh định cự tuyệt, nhưng rốt cuộc bị ôm vào phòng, lột quần, hút lấy dương vật, đến khi tinh khí cạn kiệt mới bỏ đi. Theo lời anh kể, sức nó rất mạnh, anh không tự chủ được; lỗ chân lông nó hôi tanh, chỗ nào nó đi qua đều còn mùi hôi, cả tháng sau mới hết.

 ○ MỘ NHÀ QUAN ĐẠI TƯ MÃ HỌ LỤC

Nhà quan Đại tư mã (tên gọi tôn xưng quan Thượng thư bộ Binh) họ Lục ở Hàng Châu khi chọn đất chôn cất, người con nghe theo lời thầy địa lý (thầy phong thủy, xem hình thế đất để chọn chỗ chôn), bỏ nghìn lạng bạc mua một khu đất ngoài cửa Thanh Ba Môn. Lúc mới đào huyệt, thì đào phải một cỗ quan tài, hình dáng rất to lớn. Họ hàng bạn bè đều khuyên đừng động đến quan tài cũ, hãy đào một huyệt khác. Lục không nghe, nói: "Ta bỏ giá đắt mua đất, kẻ nào dám chiếm của ta?" Bèn đào lên vứt đi.

 Tối hôm ấy, Lục phát bệnh, tự tát vào má mình, miệng xưng là "Cát lão thái thái" (cụ bà họ Cát), nói: "Mày cướp chỗ yên nghỉ của ta, cậy cha mày là thượng thư (quan đứng đầu một bộ) à? Con trai ta cũng là thị lang (phó quan một bộ) triều Minh trước đây." Hỏi: "Là ai?" Đáp: "Cát Dần Lượng. Xét tình thì là đồng hương, xét đường khoa cử thì là bậc đàn anh. Chôn cha mày mà vứt xương ta đi, cha mày có yên được không?"

Phu nhân quan Đại tư mã họ Lục dẫn cả nhà khấn vái, xin mời sư làm lễ trai tiếu (lễ chay cúng tế để cầu siêu, giải oan cho vong hồn), đốt mười vạn tiền giấy. Cát lão thái thái có vẻ đã bằng lòng. Bỗng lại đổi sang giọng của ông thị lang: "Làm hại mộ mẹ ta, không thể tha được."

 Một lát sau, lại đổi sang giọng của Thê Hà tiên sinh, ông tổ trong họ, đứng giữa xin giùm. Ông thị lang rốt cuộc không chịu, cuối cùng đòi mạng mà đi.

 Lúc quỷ đang ám, có người họ hàng của Lục là Thư Thập Cửu, mới được tuyển vào Hàn lâm viện (cơ quan văn học cao nhất của triều đình) trở về, đứng bên cạnh khuyên: "Lục mỗ bỏ tiền mua đất mộ, sao gọi là cướp được?" Quỷ mượn miệng Lục mà mắng: "Thằng nhãi hậu sinh, mới được một chức quan, dám đến lắm lời (?)! Chỉ sợ thân mày còn khó giữ!"

 Lục chết được hơn một tháng thì Thư cũng chết.

 ○ QUỶ BỊ GIAM

Quan lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Thượng Ngu là Hình mỗ, vốn không hòa thuận với vợ. Một lần cãi nhau, ông tát vào má vợ, vợ tức giận thắt cổ tự tử. Ba ngày sau, bà hiện hình quấy phá: chờ lúc Hình nằm với vợ lẽ, liền thổi gió lạnh, vén màn, hoặc thổi tắt đèn. Hình nổi giận, mời đạo sĩ niệm chú làm phép, bắt quỷ giam vào gian phòng phía đông, dán bùa niêm phong, lại đóng thêm ấn quan lên. Quỷ quả nhiên không đến nữa.

 Chẳng bao lâu, Hình được đổi sang làm tri huyện Tiền Đường. Vị quan đến nhậm chức Thượng Ngu sau mở gian phòng phía đông, quỷ thoát ra được, liền nhập vào một đứa hầu gái nhỏ quấy phá như cũ.

 Vị quan mới gọi quỷ ra nói: "Phu nhân có thù với ông Hình, chẳng liên quan gì đến đứa hầu nhỏ, sao lại hại nó?" Quỷ đáp: "Không dám hại con hầu, tôi chỉ mượn nhập vào người nó để tiện cầu xin ngài." Hỏi: "Cầu xin gì?" Đáp: "Đưa tôi đến chỗ Hình mỗ ở Tiền Đường."

 Hỏi: "Phu nhân sao không tự đi?" Đáp: "Tôi là con ma chết oan, dọc đường có thần sông chặn lại, nếu không có công văn đóng ấn của ngài để chuyển giao qua các trạm thì không đi được. Lại xin ngài cấp thẻ cho hai lính sai áp giải." Hỏi: "Sai ai?" Đáp: "Trần Quý, Đằng Thịnh." Hai người ấy đều là lính lệ đã chết. Vị quan mới làm theo lời, đốt tờ phê văn mà giải quỷ đi.

 Ông Hình đang ăn tối trong phòng ngủ, người vợ lẽ bỗng ngã lăn ra đất, kêu to: "Mày thật quá bất lương! Mày ép tao chết, lại còn giam tao trong phòng phía đông chịu đói khát! Nay tao đã về đây, không để yên cho mày đâu." Từ đó, trong nha môn Tiền Đường ngày đêm không yên. Hình bất đắc dĩ lại mời đạo sĩ làm phép, dán bùa đóng ấn, niêm phong rồi chuyển quỷ vào trong ngục Tiền Đường. Lúc sắp đi, quỷ kêu: "Mày thật táng tận lương tâm! Trước kia giam tao ở phòng phía đông, dẫu sao còn là nhà ở; nay tao có tội gì mà bỏ tao vào ngục? Tao sẽ có cách báo thù mày."

 Chưa đầy một tháng, trong ngục có một tên tù trọng tội thắt cổ chết, Hình vì thế bị đàn hặc mà mất chức. Ông hết sức sợ hãi, thề sẽ cạo tóc đi tu, vân du khắp thiên hạ. Có quan đồng liêu góp tiền giúp ông sắm áo cà sa, bình bát, nhưng chưa kịp đi thì ông đã bệnh chết.

 ○ HỒ LY VÀ QUỶ CHUI VÀO BỤNG

Con trai của thị lang Lý Hạc Phong, tên tự là Y Sơn, đỗ vào Hàn lâm năm Tân Tỵ, giỏi thơ văn, lại thích Lý học của các nhà Nho đời Tống (học thuyết chú trọng tu dưỡng tâm tính, giữ mình đoan chính). Một tối đang đọc sách dưới đèn, bỗng có hai cô gái tuyệt đẹp đến trêu ghẹo, Lý không hề động lòng. Một lát sau, Lý ăn cơm tối xong, bỗng trong bụng có tiếng gọi: "Ta gửi hồn vào quả cà, ngươi ăn cà tức là ăn ta. Ta đã ở trong bụng ngươi rồi, ngươi còn trốn đi đâu?" Đó chính là giọng cô gái dưới đèn khi nãy.

Từ đó Lý hai mắt trợn trừng, như mê như dại, có lúc tự tát vào má mình; có lúc trời mưa to thì đội một hòn đá trên đầu quỳ giữa mưa, quần áo ướt sũng mà không dám vào nhà; có lúc lại vái lạy người khác, kéo cũng không dậy. Mặt mày vàng vọt gầy gò, ngày càng kiệt sức.

 Con quỷ thường mượn tay Lý viết chữ để trò chuyện với người. Người cùng khoa thi đỗ với Lý là ông Tưởng Sĩ Thuyên đến thăm, hỏi: "Ngươi xinh đẹp như thế, sao không đến dụ dỗ ta mà nhất định phải theo ông Lý?" Tay Lý viết hai chữ: "Không duyên." Tưởng lại hỏi: "Ngươi là giai nhân tuyệt thế, sao lại ở trong bụng là chỗ dơ bẩn?" Tay Lý viết hai chữ mắng: "Đồ hạ tiện (?)."

 Bấy giờ tuần phủ Giang Tây là ông Ngô vốn thân với ông thị lang, bèn mời Lý đến, mời giúp Trương Thiên Sư (người đứng đầu phái Chính Nhất của Đạo giáo, đời đời do họ Trương nối nhau giữ) lập đàn ở gác Đằng Vương (ở Nam Xương). Ăn chay ba ngày, tụng chú ba ngày. Vị pháp quan (đạo sĩ chủ trì làm phép) treo bảng: "Ngày mười lăm tháng ba bắt yêu." Đến ngày ấy, người xem đông nghịt như tường. Thiên Sư ngồi trên, pháp quan ngồi bên, bắt Lý quỳ, há miệng hướng về pháp sư. Pháp sư thò hai ngón tay vào miệng Lý, nhón lấy ném ra, một con hồ ly nhỏ như con mèo từ trong miệng chui ra, kêu: "Em đi dò tin cho chị, không ngờ bị bắt, chị cẩn thận chớ ra." Trong bụng có tiếng đáp: "Ừ."

 Lúc ấy mới biết trong bụng vẫn còn một con yêu nữa.

 Thiên Sư dán bùa niêm con hồ ly trên đàn, rồi ném xuống sông lớn. Lý thấy tinh thần hơi tỉnh táo, nhưng trong bụng tiếng thở dài nổi lên dữ dội: "Ta với ngươi có oan thù từ kiếp trước. Vì tìm ngươi không được nên mới rủ tiên cô cùng đến, không ngờ lại khiến nàng ấy gặp họa, lòng ta càng không yên. Ta càng không tha cho ngươi." Nói xong, Lý đau bụng không dứt. Thiên Sư hỏi pháp quan: "Ông Hàn lâm họ Lý còn cứu được không?" Pháp quan lấy gương soi bụng Lý, nói: "Đây là oan hồn kiếp trước của ông Hàn lâm, không phải yêu, phép thuật không trị được." Thiên Sư báo lại với ông trung thừa (tên gọi khác của quan tuần phủ), ông cũng đành chịu, lại đưa Lý về nhà dưỡng bệnh, rồi Lý chết.

 ○ YÊU QUÁI MẠO NHẬN LÀ CHA NGƯỜI

Nhà cử nhân Lý Ngọc Song có một con hầu tên Xuân Vân, khá xinh, mười lăm tuổi. Lý muốn lấy làm vợ lẽ, đã bàn bạc xong với vợ. Một hôm, giữa ban ngày, Xuân Vân thấy một người đàn ông từ trên mái ngói xuống, ôm lấy búi tóc mình mà ngửi, nói: "Tóc em thơm lắm, sau này sẽ rất sang, nên theo ta, đừng theo chủ. Chủ em chỉ là anh học trò nghèo đi dạy thuê, dù đỗ cử nhân thì rốt cuộc cũng chỉ làm đến chức giáo quan (quan nhỏ coi việc học ở phủ, huyện) là cùng. Em nói với chủ, bảo hắn nhường em cho ta, lại phải dâng rượu thịt cho ta, thì ta sẽ về ở rể nhà em."

Ngọc Song nghe vậy giận lắm, nhưng cũng chẳng làm gì được. Đêm ấy, yêu quái quả nhiên đến ăn nằm với con hầu. Con hầu xin chủ bày rượu thịt; làm theo lời thì ngày đêm yên ổn, bằng không thì gạch bay ngói ném, đủ thứ tai họa đều xảy ra. Ngọc Song bất đắc dĩ bàn với người khác, định rao bán căn nhà.

Ngọc Song dạy học ở nhà họ Thi tại cầu Vọng Tiên, không thường ở nhà. Một hôm, thương nhân Tôn Canh Văn đến xem nhà, gõ cửa, có một ông già râu bạc mặc áo lông chuột xám ra đón, xua tay nói: "Nhà này là của tổ tiên ta để lại, không hề bán. Đừng nghe thằng con ta là Ngọc Song nói bậy mà lén mua bán với nhau, sau này sẽ vướng kiện tụng đấy." Tôn hết sức kinh ngạc, chạy đi trách Ngọc Song: "Cha còn sống thì con không được tự ý quyết việc." Ngọc Song nói: "Cha tôi mất đã hơn mười năm, trong nhà chẳng có ông già nào như thế." Lúc ấy mới biết là bị yêu quái đùa cợt, mạo nhận làm cha, hai bên cùng cười ồ.

 Từ đó người ta biết nhà có yêu, rao bán mấy lần đều không thành. Ngọc Song bèn bảo cha mẹ con hầu dẫn con về nhà, không đòi tiền chuộc thân. Con hầu rạch mặt cắt tóc, thề không chịu về. Mẹ nó sợ con bị yêu quái hại, lấy dây trói lại, chất lên xe chở về nhà, gả cho một người học trò khác. Yêu quái rốt cuộc không đến nữa.

 ○ HAI CON QUỶ DƯỚI CÂY BỒ KẾT

Ở ngoài cửa Nam huyện Đan Dương có người họ Lã có một vườn bồ kết, thu lợi rất lớn. Mỗi mùa ra quả, cha con họ Lã canh giữ, phòng kẻ trộm. Một đêm trăng, người cha ngồi trên tảng đá trông cây, thấy dưới gốc có một mớ tóc bù xù từ trong đất trồi lên. Ông sợ không dám nhìn, gọi con ra kéo lên. Bỗng một cô gái áo đỏ vụt đứng dậy, người cha kinh hãi ngã lăn ra đất, người con chạy cuống cuồng vào nhà. Cô gái đuổi theo, đến cổng lớn thì bỗng đứng sững không nhúc nhích, một chân ngoài cửa, một chân trong cửa. Người con kêu to, người nhà cầm dao gậy kéo đến, nhưng sợ hơi lạnh từ cô ta tỏa ra buốt người nên không ai dám lại gần. Cô gái thong thả bước đi, cúi mình chui vào gầm giường rồi biến mất. Người con lấy nước gừng đổ cho cha tỉnh lại, dìu về, gọi hàng xóm cùng đào dưới gầm giường, quả nhiên có một cỗ quan tài sơn đỏ, bên trong là xác một cô gái mặc áo đỏ, giống hệt người đã thấy đêm qua. Từ đó cha con không dám ra trông vườn giữ cây nữa.

 Ba ngày sau, dưới cây bồ kết lại có một người ngã nằm dưới đất. Con trai họ Lã cũng đổ nước cho tỉnh, hỏi lai lịch. Người ấy nói: "Tôi ở nhà phía tây cạnh đây. Thấy nhà ông nhiều bồ kết mà không ai trông, nên đến ăn trộm. Không ngờ thấy dưới gốc cây có một người không đầu vẫy tay gọi tôi, tôi sợ quá nên ngã ra." Người con lại gọi người đào lên, được một cỗ quan tài đen, chôn một xác không đầu; cả hai xác đều cứng đờ mà không rữa. Họ gom lại đốt đi, từ đó hết yêu quái.

 ○ TRUNG SƠN VƯƠNG

Dinh Bố chánh ty (cơ quan coi việc tài chính, dân chính của một tỉnh) ở Giang Ninh vốn là phủ cũ của Trung Sơn Vương họ Từ (tức Từ Đạt, công thần khai quốc nhà Minh, được truy phong tước Trung Sơn Vương). Trong đó có điện Ninh An thờ tượng Trung Sơn Vương. Có một cái bàn, một cái ghế, bụi phủ dày mấy tấc, theo lệ không ai dám lau, ai lau sẽ gặp tai họa. Màn trướng, khăn bàn đều làm bằng lụa vàng.

Năm Càn Long thứ bốn mươi, một vị phương bá (tên gọi khác của quan Bố chánh) đến nhậm chức, ngay hôm đầu đã đến thắp hương. Ông nghĩ: Trung Sơn Vương tước tuy cao quý, nhưng cũng chỉ là bề tôi; màn trướng màu vàng (màu dành riêng cho vua) có vẻ quá vượt phận. Bèn sai thay bằng lụa đỏ. Tối hôm ấy, lửa sáng rực. Vội chạy đến xem thì màn trướng, khăn bàn đều đã cháy sạch, mà bàn ghế không hề hấn gì. Tra xét kỹ thì không có vật gì dẫn lửa. Ông sợ hãi rởn người, lại thay bằng lụa vàng như cũ.

 ○ TRẠNG NGUYÊN MÀ KHÔNG ĐỖ NỔI BẠT CỐNG

Trạng nguyên (người đỗ đầu kỳ thi đình) Hoàng Hiên tự kể: lúc còn là tú tài, ông nhiều lần thi được hạng cao. Năm Ất Dậu, quan học sứ (quan coi việc học và chấm thi của một tỉnh) Thượng Giang là ông Lương Dao Phong mến tài, hứa cho ông làm bạt cống (sĩ tử ưu tú được tuyển chọn tiến cống lên kinh đô học, cứ mười hai năm tuyển một lần). Đến ngày thi, ông chóng mặt hoa mắt, cầm bút mà không viết nổi một chữ. Ông Lương bất đắc dĩ phải chọn sinh viên (học trò đã vào học trường phủ huyện, tức tú tài) huyện Hưu Ninh là Ngô Hạc Linh thay vào. Đến khi yết bảng xong thì bệnh của ông bỗng khỏi hẳn. Từ đó ông nản lòng với công danh, tự mong được làm một chức huyện tá hay châu phán (các chức phó nhỏ ở huyện, châu) là thỏa lòng rồi.

 Ba năm sau, ông lại đỗ liền mấy khoa, cho đến đỗ đầu kỳ thi đình (kỳ thi do vua đích thân chủ trì để xếp hạng tiến sĩ). Còn Ngô Hạc Linh đi dạy học xa ở Lật Thủy, chết vì bệnh thương hàn (theo đông y: bệnh sốt do bị nhiễm khí lạnh độc), rốt cuộc chỉ là một cống sinh.

 ○ "CẨN QUYỀN LƯỢNG" (THẬN TRỌNG VỚI CÂN VÀ ĐẤU)

Khi ông Phương Mẫn Khác giữ chức Án sát sứ (quan coi việc hình án) Trực Lệ, ở Nhiêu Dương có một người đàn bà là Hầu Tiêu thị chống lại kẻ cưỡng hiếp mà bị giết. Có tên Chu Thu có dấu vết đáng ngờ, nhưng xảo trá không chịu khai thật, vụ án treo hai năm. Ông xem hồ sơ đến canh ba, ngồi chợp mắt, mơ thấy một người cầm tờ giấy trắng, dưới rộng trên hẹp, khuyết góc trái, giữa có một lỗ vuông, dưới lỗ có ba chữ "cẩn quyền lượng".

Tỉnh dậy, ông nghĩ kỹ: chữ "Chu" (họ của y) có hình dưới rộng, bên trái khuyết; còn ba chữ "cẩn quyền lượng" đều có chữ "thổ" ở phía dưới, đem chữ "thổ" đặt lên trên lỗ vuông thì thành chữ "Chu". Hơn nữa, trong thiên Nguyệt lệnh (thiên trong sách Lễ Ký ghi các việc chính sự phải làm trong từng tháng), ba chữ "cẩn quyền lượng" thuộc về việc chính sự mùa thu (chữ "Thu"). Vậy hung thủ chắc chắn là Chu Thu. Ông thẩm vấn một lần là y nhận tội. Chuyện này có chép trong bài hành trạng (bài văn ghi lại cuộc đời và việc làm của người đã mất) của ông.

 ○ KIÊNG KỴ

Có một vị thị lang tính hay kiêng kỵ. Mỗi khi nghe người ta nói có hai chữ "chết", "tang", ông nhất định hắt hơi để nhổ cho xua tan đi. Đi đường gặp quan tài đưa tang, ông vội chạy đến nhà họ hàng hay bạn bè, cởi áo mũ ra giũ mấy lần, cho rằng đã giũ cái xui xẻo vào nhà người ta rồi, chẳng còn dính dáng gì đến mình nữa.

 Lại có chuyện ông Tiết Sinh Bạch (một thầy thuốc nổi tiếng) thường đến nhà thị lang họ Lý xem bệnh. Ông đến từ sáng sớm, chờ đến giữa trưa thị lang mới ra. Thị lang quay mặt vào trong, quay lưng ra ngoài, hai người con trai dìu đi. Ngồi xuống xong, bắt mạch, miệng trả lời về bệnh tình, mà rốt cuộc không hề quay lại nhìn. Tiết hết sức kinh ngạc, ngờ là mặt ông có bệnh hiểm nên không dám quay về phía khách. Hỏi người nhà, người nhà nói: "Ông chủ mặt mũi đầy đặn, không có bệnh gì cả. Sở dĩ như thế là vì hôm nay Hỷ thần (vị thần may mắn, theo lịch pháp mỗi ngày ở một phương nhất định, hướng về phương ấy thì gặp điều lành) ở phương đông, nên ông không chịu quay lưng về phía ấy mà đi ra. Lại vì hôm nay giờ Thìn, giờ Tỵ (khoảng từ bảy đến mười một giờ sáng) bị xung (phạm giờ khắc kỵ với tuổi), nên phải đúng giữa trưa mới ra."

 ○ THUẬT LẠ

Thời Khang Hy, Thành Kỳ Phạm giỏi thuật phong giác (thuật xem hướng gió và tiếng gió để đoán việc lành dữ). Khi xảy ra loạn Tam Phiên (cuộc nổi loạn của ba vị phiên vương Ngô Tam Quế, Thượng Chi Tín, Cảnh Tinh Trung thời Khang Hy), Thành làm chức trung thư (quan nhỏ lo việc văn thư ở Nội các). Mọi việc dùng binh ở ngoài nghìn dặm, ngày nào ông cũng tâu lên, đều ứng nghiệm lạ lùng, nhờ vậy làm quan đến thị lang Lý Phiên viện (cơ quan coi việc các dân tộc vùng biên cương).

Một lần ông đến dự tiệc ở nhà tham lĩnh (võ quan trong Bát Kỳ) họ Trương gần cửa Đông Hoa Môn. Đã ngồi vào chỗ rồi, ông bỗng cởi mũ áo đặt lên bàn, nói với chủ nhà: "Tôi đau bụng, đi nhà xí một chút." Ra khỏi cửa, ông gọi phu kiệu chạy như bay về nhà. Phu kiệu hỏi vì sao, ông xua tay nói: "Ta với ba người các ngươi đều là người nằm trong kiếp số (tai họa đã định sẵn theo số mệnh) hôm nay. Ta không dám không đến, nên để mũ áo lại để đánh lừa, trấn yểm tai họa."

 Nói chưa dứt lời thì kho thuốc súng ở cửa Đông Hoa Môn bốc cháy, lửa lan cháy mấy chục nhà, nhà tham lĩnh họ Trương đã thành tro bụi.

 Lại có Kế Tiểu Đường vì dùng lời yêu tà mê hoặc dân chúng mà bị đày sung quân ra Hắc Long Giang. Đến một quán trọ, bàn ăn nhỏ hẹp, ba tên lính áp giải không ngồi chung được. Tiểu Đường lấy tay kéo, chốc lát bàn dài thêm ba thước. Lính áp giải nói: "Mày đã đang mang tội, còn không chịu sửa, lại giở trò quỷ quái này à!" Tiểu Đường nổi giận đứng dậy, kéo con ngựa lính cưỡi nhét vào trong tường, chỉ chừa cái đuôi ngoài vẫy vẫy. Lính áp giải van xin, ông mới nắm đuôi kéo ngựa ra.

Đến nơi bị đày, ông chơi thân với một vị tướng quân. Một hôm, ông bỗng đến khóc mà nói: "Duyên đã hết, không biết bao giờ gặp lại." Rồi vẫy tay từ biệt. Tướng quân giữ lại không được, chỉ thấy Tiểu Đường từ từ bay lên không trung mà đi. Tướng quân vội đến lều ông tìm thì ông đã chết rồi.

 ○ HỒ TIÊN THẮT CỔ

Ở phố Bình Sự, Kim Lăng, nhà họ Trương có ba gian lầu sách phía tây, tương truyền có ma thắt cổ, không ai dám ở, khóa kín rất chặt. Một hôm, có một thư sinh trẻ ăn mặc chỉnh tề đến xin trọ nhà. Trương từ chối, nói nhà không còn phòng trống. Thư sinh giận dữ nói: "Ngươi không cho ta mượn, ta tự đến ở, sau này có mạo phạm thì đừng hối!" Trương nghe lời ấy, biết là hồ tiên (cáo tu luyện thành tiên), bèn nói dối: "Ba gian thư phòng phía tây có thể cho mượn." Vì phòng ấy có ma, ông thầm muốn để hồ tiên ở đó trừ ma giúp, nhưng miệng không nói ra duyên cớ. Thư sinh mừng rỡ, vái tạ mà đi.

Hôm sau, nghe trong lầu có tiếng cười nói, mấy ngày liền không dứt. Trương biết hồ tiên đã đến, ngày ngày bày gà rượu cúng. Chưa được nửa tháng, trên lầu im phăng phắc. Trương ngờ hồ tiên đã đi, định khóa cửa lại như cũ. Lên lầu xem thì thấy một con cáo vàng thắt cổ trên xà nhà.

 ○ CAO BẠCH VÂN

Ông Cao Bạch Vân người Tứ Xuyên, tên là Thần, đỗ vào Hàn lâm năm Tân Mùi, giỏi môn xem thiên văn để đoán việc. Ông từng dạy học ở nhà Nhạc đại tướng quân. Khi làm quan huyện Lâu, ông xem tượng sao, biết vùng Sơn Đông có khí dữ, sau quả có cuộc nổi dậy của Vương Luân.

Lúc chưa hiển đạt, ông cầu cơ (phép bói, mời tiên giáng xuống viết chữ qua cây bút gỗ trên mâm cát) hỏi về cả đời mình. Tiên ban cho câu thơ: "Thuở trẻ chí nghiệp như giao long ẩn dưới khe sâu, về già công danh như chim phượng đứng trên đồi." Ông không hiểu. Về sau, từ chức chủ sự Từ bộ (chức quan nhỏ coi việc tế lễ ở bộ Lễ), ông được thăng làm đồng tri (phó quan tri phủ) phủ Phượng Dương, chưa kịp nhậm chức thì mất. Con ông đưa linh cữu về Giang Ninh, quàn ở ngoài cửa Nghi Phượng Môn, lúc ấy mới vỡ lẽ câu thứ hai của tiên cơ đã ứng nghiệm.

 ○ GIẤC MỘNG ỨNG NGHIỆM CỦA QUAN QUAN SÁT HỌ LƯƠNG

Ông Lương Triệu Bảng người Quảng Đông làm quan quan sát (tên gọi tôn xưng quan đạo đài, đứng đầu một đạo gồm vài phủ). Có một người trong họ ông vốn thờ Phật. Vợ người ấy có thai, mơ thấy Quan Âm Đại Sĩ bảo: "Ngươi sinh con trai, nên đặt tên là Triệu Bảng, sau này sẽ đỗ tiến sĩ hạng tam giáp (hạng thứ ba trong ba hạng tiến sĩ) thứ tám." Giật mình tỉnh dậy, quả sinh một con trai. Vợ chồng rất mừng, đặt tên là Triệu Bảng, liền nộp tiền mua cho danh nghĩa giám sinh (học trò Quốc Tử Giám, nhờ vậy được vào thi hương) để chờ ngày vào trường thi. Đến khi lớn lên, đứa con đần độn khác thường, không biết chữ. Giữ giấy giám sinh cũng vô ích, bèn đem cho đứa cháu trong họ để đi thi, chính là ông quan sát.

Quả nhiên ông đỗ liền hai năm Canh Ngọ, Tân Mùi. Kỳ thi hội (kỳ thi ở kinh đô để lấy tiến sĩ), ông là học trò của thị lang họ Song (vị quan chấm thi ấy). Sắp đến kỳ thi đình, ông Song muốn gửi lời gửi gắm giúp ông với các quan độc quyển (các quan đọc và xếp hạng bài thi đình). Ông từ chối, nói: "Học trò đã có điềm mộng báo trước, định sẵn là tiến sĩ tam giáp thứ tám. Thi đình mà được xếp hạng trên thì e khó dùng sức người mà mưu được." Ông Song cười, không tin.

Khi yết bảng thi đình, ông lại được xếp nhị giáp (hạng thứ hai) thứ sáu mươi tám. Ông Song càng cười ông hoang đường, chính ông cũng ngờ rằng giấc mộng không đáng tin. Khoa ấy dâng lên vua mười bài, bài đứng đầu là của con một vị tướng quốc (tể tướng). Vua đổi lại, chọn Ngô Hồng người Hàng Châu làm trạng nguyên, lại chê nhị giáp tám mươi người là quá nhiều, ra lệnh tách hai mươi bài xếp vào tam giáp. Thế là ông Lương vẫn thành tiến sĩ tam giáp thứ tám. Ông Song than: "Kinh Dịch nói 'Bậc thánh nhân hành động trước trời mà trời không trái', lời ấy thật đúng."

 ○ NGƯỜI BÌU TO

Tháng hai năm Nhâm Thìn, tôi đi qua trước huyện Giang Ninh, thấy bên đường có một người đàn ông đang bò, hơn bốn mươi tuổi, có râu, thân và mặt teo nhỏ, lưng đeo một quả núi thịt cao quá đầu, vàng ệch, căng phồng, không biết là vật gì. Nhìn kỹ thì thấy có một lỗ nhỏ, xung quanh có lông mu bao quanh, mới biết đó là bìu dái. Bìu to cao gấp hai lần thân người, mà anh ta lê lết kéo theo mà đi, vậy mà vẫn không chết, đi xin ăn dọc đường.

 ○ ÔNG TIỀN VĂN MẪN NHỜ MƠ THẤY TÂN GIÁ HIÊN MÀ SINH RA

Ông Tiền Văn Mẫn tên là Duy Thành, lúc đầu tên là Tân Lai, vì cha ông mơ thấy Tân Giá Hiên (tức Tân Khí Tật, nhà thơ nổi tiếng đời Tống) rồi sinh ra ông. Sau khi đổi tên, ông lấy tên tự là Giá Hiên để giữ lại điềm mộng báo trước. Bốn tháng trước khoa Ất Sửu, ông mơ thấy yết bảng trên trời: trạng nguyên là Lý mỗ, mình đỗ thám hoa (người đỗ thứ ba kỳ thi đình), còn bảng nhãn (người đỗ thứ hai) không ghi tên họ. Sau khi yết bảng thật, ông đỗ trạng nguyên, còn Lý mỗ lại ở hạng nhị giáp, được bổ làm tri huyện. Chuyện này cũng không thể hiểu nổi.

 ○ QUỶ CHUI VÀO BỤNG NGƯỜI

Vợ của cử nhân họ Tiêu là Kim thị. Có một ông thầy bói mù đi qua cửa, bà gọi vào thử. Thầy bói nói chuyện đã qua rất đúng, bà bèn cho tiền gạo rồi ông ta đi. Đêm ấy, trong bụng Kim thị có tiếng người nói: "Sư phụ ta đi rồi, ta xin mượn bụng nương tử ở tạm vài ngày."

 Nhà họ Kim ngờ là Chương Liễu thần (một loại thần nhỏ do thầy bói luyện bằng tượng gỗ cây long não, cây liễu, mang theo người để mách chuyện kín của người khác, tục gọi là "Linh ca"), hỏi: "Có phải Linh ca không?" Đáp: "Ta không phải Linh ca, mà là Linh tỷ. Sư phụ sai ta ở trong bụng ngươi quấy phá, dọa để lấy tiền của." Nói xong liền véo ruột phổi, đau không chịu nổi.

 Ông Tiêu bèn tìm đủ mọi cách để tìm ông thầy bói mù trước kia. Mấy ngày sau gặp ông ta ngoài đường, kéo về nhà, hứa trừ được họa sẽ tạ một trăm lạng bạc. Thầy bói nhận lời, gọi: "Nhị cô mau ra!" Gọi như thế hai lần. Trong bụng đáp: "Nhị cô không ra đâu. Kiếp trước Nhị cô họ Trương, là vợ lẽ trong nhà, bị vợ cả là mỗ hành hạ đến chết. Người vợ cả ấy đầu thai thành Kim thị. Sở dĩ ta theo sư phụ làm Chương Liễu thần chính là để báo mối thù này. Nay đã vào được trong bụng nó, không lấy mạng nó thì không ra." Thầy bói hoảng sợ nói: "Đã là nghiệp oan từ kiếp trước thì ta không cứu được." Rồi bỏ trốn. Ông Tiêu treo bùa, lễ sao Bắc Đẩu (cúng sao Bắc Đẩu để cầu giải hạn), rốt cuộc vô ích. Mỗi khi có thầy thuốc đến, người trong bụng nói: "Đây là thầy thuốc dở, thuốc cũng vô ích."

 Thế là để cho thuốc trôi vào họng. Có khi lại nói: "Đây là thầy thuốc giỏi, thuốc e sẽ trị được ta." Bèn bóp chặt họng, thuốc nôn ra mới thôi. Lại nói: "Các ngươi van xin ta nhẹ nhàng thì còn được, nếu dùng phép thuật trị ta thì ta sẽ cắn tim phổi nó trước." Từ đó, hễ nghe nhà mời sư hay đạo sĩ, Kim thị liền như có muôn lưỡi dao đâm vào tim, lăn lộn dưới đất kêu gào. Nó còn nói: "Mày bị tao hành hạ thế này mà không tự tìm cái chết, sao lại quý mạng sống đến thế?"

 Ông Tiêu vốn là học trò của thị lang Bành Vân Mi. Ông Bành nghe chuyện, muốn tâu lên vua để giết thầy bói mù. Ông Tiêu không muốn làm ầm lên, xin bỏ qua chuyện ấy. Kim thị thoi thóp sắp chết. Đây là chuyện mùa hè năm Càn Long thứ bốn mươi sáu.

 ○ XÁC BÒ CỨNG KHÔNG RỮA

Một người ở thôn Đồng Tỉnh, Giang Ninh nuôi một con bò cái, hơn mười năm đẻ tất cả hai mươi tám con bê, chủ được lợi nhiều. Bò già, không cày được nữa, những người mổ bò đều xin mua. Chủ không nỡ, sai đứa nhỏ chăm nuôi, chờ nó tự chết rồi mới chôn xuống đất. Đêm ấy, nghe ngoài cửa có tiếng va đập, liền mấy đêm như thế. Lúc đầu không ngờ chính là con bò ấy. Hơn một tháng sau, quấy phá càng dữ, nghe cả tiếng rống và tiếng móng chân.

 Thế là cả làng đều ngờ con bò làm quái, đào lên xem: xác bò không rữa, hai mắt long lanh như còn sống, móng bốn chân đều dính râu lúa, như ban đêm đã đội đất chui lên. Chủ nổi giận, lấy dao chặt bốn chân, mổ bụng nó ra, lấy phân nhơ dội ngập vào. Từ đó yên lặng hẳn. Đào lên xem lại thì con bò đã mục nát rồi.

 ○ CÂY LỚN Ở DINH PHỦ VIÊN CHÂU

Trong vườn sau dinh phủ Viên Châu, Giang Tây có một cây lớn cao hơn mười trượng, đêm nào cũng có hai ngọn đèn đỏ treo trên ngọn. Ai lại gần xem thì nhất định bị ném bùn cát; mùa xuân hè thì rết, rắn, bọ cạp bò xuống. Vì thế không ai dám xúc phạm.

Thời Càn Long, có một người họ Mẫn đến làm thái thú, ghét cây làm yêu, gọi mấy người thợ cầm dao búa đến chặt. Khách khứa, quan dưới quyền, vợ con không ai là không can, thái thú không lay chuyển, tự ngồi trên ghế xếp đốc thúc thợ chặt cây. Trên cây bay xuống một tờ giấy trắng, có mấy dòng chữ, rơi vào lòng thái thú. Thái thú đọc xong, biến sắc đứng dậy, vội phẩy tay bảo thợ giải tán. Đến nay cây lớn vẫn còn, nhưng rốt cuộc không ai biết trên giấy viết gì, thái thú cũng không bao giờ kể với ai.

 ○ CÂY MÀ TOẠI NHÂN DÙI LẤY LỬA

Ở vùng động của người Miêu thuộc Tứ Xuyên, nơi chưa có dấu chân người, có hàng vạn cây cổ thụ, có cây từ gốc đến ngọn to mấy chục vòng ôm, cao nghìn trượng. Dương mỗ ở Cung Châu vì việc lấy gỗ tiến cống triều đình, đích thân đến đó xem xét các cây. Có một cây gỗ nam (loại gỗ quý) cực lớn, cành lá kết thành hình rồng phượng. Vừa định đưa búa cưa vào thì bỗng gió sấm nổi dữ dội, mưa đá trút xuống, thợ sợ hãi ngừng việc.

 Đêm ấy, quan thứ sử (quan đứng đầu một châu) mơ thấy một người mặc áo mũ kiểu xưa đến, chắp tay nói: "Ta là cây mà Toại Nhân hoàng đế (vị vua thời thượng cổ, tương truyền dạy dân dùi gỗ lấy lửa) dùi lấy lửa. Sau khi trời đất mở ra, Tam Hoàng (ba vị vua thời thượng cổ) nối nhau trị vì hơn một vạn năm, thiên hạ chỉ có nước, chẳng có lửa, ngũ hành (năm yếu tố cấu thành vạn vật: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) không đủ. Ta thương vua và dân phải ăn đồ sống, nên xả thân cứu đời, dạy Toại Nhân hoàng đế dùi gỗ lấy lửa để nấu nướng. Bắt đầu dùi từ gốc của ta, đến nay vết cháy vẫn còn xem được. Có công lớn như thế, ông nỡ lòng nào cưa ta?"

Thứ sử nói: "Thần nói rất đúng, nhưng thần có công mà cũng có lỗi." Thần hỏi: "Là sao?" Đáp: "Người ăn đồ sống thì ruột dạ dày không có hơi khói lửa, nên không sinh bệnh tật, lại sống lâu.

 Từ khi nước và lửa cùng được dùng (nguyên văn 'thủy hỏa ký tế': tên một quẻ trong Kinh Dịch, ý là nước lửa giúp nhau), nhỏ thì mụn nhọt, bệnh trĩ, lớn thì đờm tắc nghẽn, đều do hơi lửa hun nóng mà thành. Sau đó Thần Nông, Hoàng Đế (các vị vua thời thượng cổ, tương truyền nếm các loại cỏ, đặt ra nghề thuốc) mới phải nếm trăm thứ cỏ, dùng thuốc để cứu người. Đủ thấy trước thời Toại Nhân hoàng đế, dân không có bệnh gì để mà chữa; từ khi ăn đồ nấu chín, tuổi thọ của dân mới ngắn lại. Huống chi hạ quan vâng lệnh trên đi lấy gỗ, không được cây lớn thì không xong việc công được, biết làm sao?"

Thần nói: "Lời ông cũng có lý. Ta cùng sinh ra với trời đất, hãy để ta cùng mất đi với trời đất. Ta có ba cây chắt, to đến che được mười con trâu, hoàn toàn đủ dùng để xong việc công. Nhưng hai cây tính cung thuận, cúng tế là có thể vung búa chặt được; còn một cây tính ương ngạnh, phải đợi ta bảo nó thì nó mới chịu cho chặt."

 Hôm sau, làm theo lời, bày lễ cúng rồi cưa, quả nhiên đều suôn sẻ. Đến khi chở tới sông ở Tứ Xuyên, bỗng sóng gió nổi dữ dội, một cây chìm xuống nước.

 Hàng vạn người kéo mà rốt cuộc không lên được.

 ○ QUỶ SỢ NƠI LẠNH LẼO

La Lưỡng Phong ở Dương Châu tự nói mình thấy được quỷ. Mỗi khi mặt trời lặn thì đầy đường toàn quỷ, nhà giàu sang lại càng nhiều. Đại khái chúng thấp hơn người mấy thước, mặt mũi không nhìn rõ lắm, chỉ thấy mấy khúc khí đen, đi ngang đứng xiên, rì rầm thì thầm. Chúng thích hơi ấm, chỗ nào người đông vượng thì tụ lại ở, giống như dân du mục theo nước theo cỏ. Dương Tử Vân (tức Dương Hùng, học giả đời Hán) nói: "Nhà cao sang thì quỷ rình vào phòng", lời ấy thật có lý.

Quỷ gặp tường vách, cửa sổ, ván gỗ đều xuyên thẳng qua, không thấy vướng gì. Quỷ với người không liên quan đến nhau, cũng chẳng hại gì nhau. Hễ con nào hiện rõ mặt mũi ra thì là con đến báo oán quấy phá. Nhà nghèo khó hiu quạnh thì ít quỷ lui tới, vì khí suy, đất lạnh, quỷ cũng không chịu được cảnh lạnh lẽo ấy. Tục ngữ có câu "nghèo đến ma cũng không thèm đến nhà", thật đúng.

 ○ QUỶ TRÁNH NGƯỜI NHƯ NGƯỜI TRÁNH KHÓI

Lưỡng Phong nói: quỷ tránh người như người tránh khói, vì thấy hơi người đáng ghét mà tránh, chứ không phải biết đó là người mà tránh.

 Nhưng thường bị người đi vội đâm ngang qua, thì quỷ tan thành mấy khúc, phải mất chừng một chén trà nóng mới chụm lại được thành một con quỷ nguyên vẹn, trông có vẻ khá vất vả.

 ○ ÔNG GIÀ BÁN TỎI

Ở huyện Nam Dương có Dương Nhị tướng công, tinh thông quyền thuật, có thể dùng hai vai nâng bổng thuyền chở lương lên. Mấy trăm lính kỳ đinh (lính áp tải thuyền lương) lấy sào đâm vào người anh, sào chạm đến đâu là gãy vụn từng tấc đến đó, vì thế anh nổi tiếng một thời. Anh dẫn học trò đi dạy võ ở Thường Châu, mỗi lần đến võ trường truyền dạy thương gậy, người xem đông nghịt như tường.

 Bỗng một hôm, có một ông già bán tỏi lọm khọm còng lưng, ho không ngớt, đứng bên liếc nhìn mà chế giễu. Mọi người hết sức kinh ngạc, chạy đi báo với Dương.

 Dương nổi giận, gọi ông già đến trước mặt, đấm vào tường gạch, lún vào hơn một thước, ngạo nghễ nói: "Ông làm được thế này không!" Ông già nói: "Anh đấm được tường, chứ không đấm được người." Dương càng giận, mắng: "Lão già chịu nổi một cú đấm của ta không? Đánh chết thì đừng oán!" Ông già cười: "Lão đã đến tuổi gần đất xa trời, lấy một cái chết mà làm nên danh tiếng cho anh thì chết cũng chẳng oán gì!" Bèn mời đông đủ mọi người làm chứng, viết giấy cam kết, hẹn cho Dương nghỉ ngơi dưỡng sức ba ngày.

 Ông già tự trói mình vào cây, cởi áo để hở bụng. Dương cố ý lấy đà từ ngoài mười bước, vung nắm đấm đánh mạnh. Ông già im lặng không một tiếng, chỉ thấy Dương quỳ hai gối xuống đất dập đầu: "Kẻ hậu sinh biết tội rồi." Anh rút nắm tay ra thì nắm tay đã bị kẹp chặt trong bụng ông già, không sao rút ra được.

 Van xin hồi lâu, ông già phình bụng thả ra, Dương đã văng ra ngoài một cây cầu đá. Ông già thong thả gánh tỏi về, rốt cuộc không chịu nói họ tên cho ai biết.

 ○ MƯỢN QUAN TÀI LÀM XE

Trương Nguyên Công người Thiệu Hưng mở hiệu vải ở cửa Xương Môn. Ông thuê một người làm công họ Tôn, người Thiểm Tây, tính thật thà cẩn thận mà chăm chỉ, việc gì qua tay tính toán cũng lời gấp ba, vì thế chủ với người làm rất hợp nhau. Trong ba năm năm, Tôn làm giàu cho Trương đến mười vạn lạng. Tôn nhiều lần xin về quê, Trương cố giữ lại không cho. Tôn giận nói: "Giả như tôi chết, ông cũng không cho tôi về à?" Trương cười: "Nếu quả chết, tôi nhất định đích thân đưa anh về, dù ba bốn nghìn dặm, tôi cũng không ngại khó nhọc."

 Một năm sau nữa, Tôn quả nhiên bệnh nặng. Trương đến bên giường hỏi việc sau khi mất. Tôn nói: "Nhà tôi ở cạnh lầu chuông huyện Trường An, Thiểm Tây, có hai con trai ở nhà. Nếu ông nhớ tình xưa, xin gửi linh cữu tôi về giao cho chúng." Nói xong thì tắt thở. Trương khóc lớn, hết sức hối hận vì trước kia đã cố giữ lại một cách tàn nhẫn. Lại tự nghĩ mười vạn gia tài đều nhờ sức anh ta giúp mà có, sao có thể nuốt lời không đưa về? Bèn sắm nghìn lạng bạc làm tiền phúng, đích thân đưa quan tài đến Trường An.

 Gõ cửa, cửa mở, người con cả ra gặp. Trương kể đầu đuôi việc cha anh ta bệnh mất, vừa kể vừa rơi nước mắt, vậy mà người con thản nhiên, chỉ gọi người nhà: "Linh cữu của cha đã về, đem đặt bên cạnh sảnh." Đã không có vẻ thương xót, lại không thay đồ tang. Trương sửng sốt đến nỗi không nói nên lời. Một lát sau, người con thứ ra gặp, cảm tạ Trương mấy câu, cũng thản nhiên như thường. Trương nghĩ hai đứa này chắc không phải giống người, lẽ nào người tốt như Tôn mà lại sinh ra hai đứa con cầm thú!

 Đang kinh ngạc than thở thì nghe người mẹ ở trong gọi: "Ông chủ hiệu từ xa đến, chắc là đói rồi? Rượu thịt tôi đã bày sẵn, tiếc là không có ai ngồi tiếp, biết làm sao?" Hai người con nói: "Ông chủ hiệu Trương tiên sinh là bậc bạn của cha, bọn con là phận dưới, không dám ngồi tiếp." Người mẹ nói: "Thế thì phải là ông bố chết toi của chúng mày mới được." Bà bảo hai con bày tiệc, còn mình cầm búa lớn ra, bổ vào quan tài mà mắng: "Đã về đến nhà rồi, còn giả vờ giả vịt làm gì!" Người chết cười lớn, lật nắp quan tài ngồi dậy, lạy tạ Trương: "Ông thật là người quân tử như người xưa, đưa tôi về, chết cũng không nuốt lời."

Trương hỏi: "Sao lại giở trò này?" Đáp: "Tôi không chết thì ông có chịu cho tôi về không? Vả lại ngồi xe cưỡi ngựa mệt nhọc, không bằng nằm trong quan tài cho thong thả." Trương nói: "Bệnh anh đã khỏi, sao không cùng tôi về Tô Châu nữa?" Đáp: "Số ông chỉ có mười vạn lạng của cải, tôi có đến nữa cũng không làm tăng thêm được gì." Anh giữ Trương ở lại ba ngày rồi từ biệt. Rốt cuộc không ai biết Tôn là người thế nào.

 ○ TÔN Y TRỌNG

Tôn Y Trọng là cháu bốn đời của ông Tôn Văn Giới người Thường Châu. Anh đi Giang Âm dự thi, thuyền đậu nơi đồng không. Trời sắp tối, trên đường gặp một người mặc áo mũ kiểu xưa hỏi: "Đi đâu?" Đáp: "Đi thi." Người ấy quát: "Công danh phú quý có thể nhờ ơn đời trước mà lấy được sao? Nước có nguồn, cây có gốc, có thể dứt bỏ mãi được sao? Điều ấy mà không biết thì đi thi làm gì?" Nói xong biến mất. Y Trọng bàng hoàng như trong mộng, trở về thuyền. Anh muốn bỏ thi, bạn bè khuyên đi, bất đắc dĩ vẫn đến Giang Âm.

Ở đó anh bị sốt rét rất nặng. Lúc cơn sốt nóng lên, lại thấy người mặc áo mũ kiểu xưa đến nói: "Ngươi không có cha, ta không có con, mưa gió sương móc, thương thay, đau lòng thay!" Y Trọng sợ hãi rởn người, liền thuê thuyền về nam. Đem lời ấy kể với người trong họ, mới biết ông Văn Giới vốn không có con, đã nhận một người trong họ làm con nối dõi; con cháu trong nhà về sau đều do người con nối dõi ấy sinh ra, mà mộ của người con nối dõi thì đã lâu không ai biết ở đâu. Cháu của ông Triệu Cung Nghị là một vị lang trung bộ Hình (quan cấp trung ở bộ Hình) dò hỏi giúp, biết được tin tức: ngôi mộ đã bị họ Thẩm chiếm. Ông bèn góp tiền giúp, bàn bạc chuộc lại. Đây là chuyện năm Càn Long thứ bốn mươi ba.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video