Thiên 2 — Quyển 2

 Quyển hai mươi. Vợ Trương Nguyên

 Bà Tiết thị, vợ của Trương Nguyên, người làng thuộc huyện Yển Sư, tỉnh Hà Nam, về thăm nhà mẹ đẻ rồi trở về, có em chồng ra đón. Đi ngang qua một ngôi mộ cổ, cây cối âm u rậm rạp, Tiết thị định đi tiểu ở đó. Bà dắt con lừa đang cưỡi đưa cho em chồng, bảo trông giùm, rồi treo chiếc váy vải đỏ đang mặc lên cây. Tiểu xong quay lại thì chiếc váy đã biến mất.

 Về đến nhà, bà ngủ cùng chồng, đến sáng sớm vẫn không thấy dậy. Người nhà phá cửa vào, cửa sổ vẫn y nguyên, mà hai vợ chồng chỉ còn thân, không còn đầu. Báo lên quan, quan không xử nổi. Quan bắt em chồng ra tra hỏi, cậu kể lại đầu đuôi chuyện mất váy hôm trước. Đến chỗ ngôi mộ thì thấy bên mộ có một cái hang, trơn láng như thường có vật ra vào. Nhìn vào thì thấy dải lưng chiếc váy vải đỏ thò ra ngoài, chính là đồ của chị dâu. Đào ra, hai cái đầu vẫn còn đủ, mà hoàn toàn không có quan tài. Hang rất nhỏ, chỉ vừa một bàn tay. Rốt cuộc quan không thể xét xử kết luận được.

 Quái bướm

 Ông Diệp ở kinh đô thân với Vương Tứ ở Dịch Châu. Vương lấy ngày mùng bảy tháng bảy làm lễ mừng thọ sáu mươi tuổi, Diệp cưỡi lừa đi chúc. Qua Phòng Sơn thì trời sắp tối. Một người đàn ông cao lớn phi ngựa đến, hỏi: "Định đi đâu đấy?" Diệp kể lý do. Người kia mừng rỡ nói: "Vương Tứ là anh em họ (trung biểu: anh em con cô con cậu, con dì con già) của ta. Ta cũng đang đi chúc thọ, sao không đi cùng nhau?" Diệp rất mừng, đi cùng người ấy.

 Người kia cứ bám sát sau lưng ông. Diệp cố nhường cho đi trước, hắn giả vờ nhận lời mà vẫn tụt lại phía sau. Diệp ngờ là kẻ cướp, nhiều lần ngoái lại nhìn. Lúc ấy trời đã tối đen, không thấy rõ dáng mạo, chỉ thấy dưới ánh chớp, người kia chúc đầu xuống dưới bụng ngựa, hai chân đạp vào khoảng không mà đi. Suốt dọc đường có sấm đi theo hắn. Hắn miệng phun khí đen, chạm với sấm, lưỡi dài hơn một trượng (khoảng hơn ba mét), đỏ như chu sa. Diệp vô cùng kinh hãi, nhưng chẳng biết làm sao, đành nhẫn nhịn, phóng nhanh tới nhà Vương Tứ.

 Vương ra gặp, vui vẻ bày rượu. Diệp hỏi riêng: "Ông với người đàn ông đi đường với tôi là họ hàng thế nào?" Vương đáp: "Đó là anh em họ của tôi, họ Trương, hiện ở ngõ Thằng Tượng tại kinh đô, làm nghề nấu chảy bạc." Diệp hơi yên lòng, ngờ những gì thấy dọc đường là do mình hoa mắt. Uống rượu xong, Diệp đi ngủ, trong lòng hồi hộp, không chịu ngủ chung với người kia. Người kia cố mời, bất đắc dĩ Diệp xin thêm một ông lão đầy tớ ngủ cùng.

 Diệp suốt đêm không ngủ, còn ông lão đầy tớ thì ngủ say. Đến canh ba (khoảng từ 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng), đèn tắt, người kia ngồi dậy, lại thè lưỡi ra, cả phòng sáng rực. Hắn lấy mũi hít ngửi màn của Diệp, nước dãi chảy mãi không thôi. Hắn duỗi hai tay ra, bắt ông lão đầy tớ mà ăn, xương rơi lả tả xuống đất. Diệp vốn thờ Quan thần (Quan Vũ, danh tướng thời Tam Quốc, được người đời thờ làm thần), vội kêu lên: "Phục Ma Đại Đế (danh hiệu phong cho Quan Vũ, nghĩa là vị vua lớn hàng phục ma quỷ) ở đâu?"

 Bỗng vang lên tiếng chuông trống ầm ầm, Quan Đế cầm thanh đao lớn phá xà nhà mà xuống, đánh thẳng vào con quái. Con quái hóa thành một con bướm to như bánh xe, giương cánh chống đỡ lưỡi đao. Lượn vòng một lúc, lại một tiếng sét nổ, cả con bướm lẫn Quan thần đều không thấy đâu nữa. Diệp ngất xỉu ngã xuống đất, đến trưa vẫn chưa dậy. Vương Tứ mở cửa vào xem, Diệp kể lại đầu đuôi. Trên đất có mấy đấu máu tươi (đấu: đơn vị đong, khoảng mười lít), trên giường thì mất cả tên Trương lẫn ông lão đầy tớ.

 Con ngựa hắn cưỡi vẫn nguyên trong chuồng. Vội sai người đến ngõ Thằng Tượng dò tìm Trương, thì Trương đang ngồi bên lò nấu bạc, hoàn toàn không hề có chuyện đi Dịch Châu chúc thọ.

 Bạch Nhị Quan

 Một người họ Vương ở Thường Châu làm nghề mạc khách (người làm phụ tá riêng, lo giấy tờ, sổ sách cho quan, theo quan đi các nơi). Cuối năm về quê, ông mến cảnh vườn đẹp ở trang trại Thanh Sơn của họ Trương, bèn ôm chăn đến chơi.

 Ông gặp Bạch Nhị Quan trong vườn — vốn là một kép hát đóng vai đán (vai nữ trong hí kịch, thường do nam đóng) mà ông vẫn hay đùa cợt thân mật — nên rất mừng. Chơi xong, hai người ngủ lại trong vườn. Vương tinh thần hoảng hốt, không ngủ được, thấy Bạch Nhị Quan vươn đầu ra thổi đèn. Cây đèn cách chỗ Bạch nằm hơn hai trượng, mà Bạch vươn đầu ra cũng dài hơn hai trượng, thổi tắt đèn. Vương vô cùng kinh hãi, lấy chăn trùm kín đầu mà nằm. Bạch đến trước giường ông, lật chăn ra, lấy tay đo từ trên xuống dưới, chỗ bị ấn tay vào lạnh như sắt.

 Vương kêu thất thanh mà không ai đáp. Bỗng phía cửa sổ bên tây có một vật đen, mặt như mặt heo, móng có lông, từ ngoài nhảy vào, vật lộn với Bạch Nhị Quan rất dữ dội, không biết bên nào thắng thua. Chốc lát trời sáng, trên đất thấy một vũng máu tươi và một con trăn chết. Vội đến nhà Bạch Nhị Quan hỏi thăm thì biết: Nhị Quan mắc bệnh cổ (chứng bệnh nặng kéo dài, người xưa cho là do trùng độc hay tà khí gây ra) đã nửa năm, bỗng một hôm khỏi hẳn. Lúc bệnh khỏi chính là lúc người họ Vương gặp Bạch Nhị Quan.

 Người lông ở Quan Đông dùng người làm mồi

 Hứa Thiện Căn người Quan Đông (vùng phía đông Sơn Hải Quan, tức miền Đông Bắc Trung Quốc) làm nghề đào nhân sâm. Theo lệ cũ, người đào sâm phải đi đào vào lúc đêm tối. Hứa đi đêm mệt mỏi, ngủ trên bãi cát. Đến khi tỉnh dậy thì thấy mình đang bị một người cao lớn ôm, người ấy cao chừng hai trượng, khắp mình lông đỏ. Nó lấy tay trái vuốt ve thân Hứa, lại lấy thân Hứa cọ vào lông mình, như người mân mê ngọc quý. Mỗi lần vuốt ve, nó lại cười như điên không thôi. Hứa tự nghĩ chắc sắp vào bụng nó.

 Chốc lát nó ôm ông vào một cái hang, gân hổ, đuôi hươu, ngà voi chất cao như núi. Nó đặt Hứa lên giường đá, lấy thịt hổ, thịt hươu đem dâng. Hứa mừng quá mong đợi, nhưng không ăn được thịt sống. Người cao lớn cúi xuống như đang suy nghĩ, rồi gật đầu như đã hiểu ra, đập đá lấy lửa, múc nước, đốt nồi, nấu chín rồi dâng lên. Hứa ăn ngấu nghiến.

 Rạng sáng, người cao lớn lại ôm ông ra ngoài, mình đeo năm mũi tên, đến trên một vách đá dựng đứng, trói Hứa vào cây cao. Hứa lại vô cùng kinh hãi, ngờ nó sắp bắn mình. Chốc lát, bầy hổ ngửi thấy hơi người sống, kéo nhau ra khỏi hang, tranh nhau xông tới vồ Hứa. Người cao lớn rút tên bắn chết hổ, rồi cởi trói ôm Hứa, kéo xác hổ về, nấu chín dâng lên như cũ. Hứa mới vỡ lẽ: người cao lớn nuôi mình để làm mồi dụ hổ. Như vậy hơn một tháng, Hứa vẫn bình yên, còn người cao lớn thì béo mập hẳn ra.

 Một hôm Hứa nhớ nhà, quỳ trước người cao lớn khóc lóc, lạy hai lạy, lấy tay chỉ mãi về phương đông. Người cao lớn cũng rơm rớm nước mắt. Nó lại ôm ông đến chỗ hái sâm, chỉ đường về, lại còn lần lượt chỉ cho ông những nơi có sâm mọc, tỏ ý đền đáp. Từ đó Hứa trở nên giàu có.

 Quan lệnh Bình Dương

 Quan lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Bình Dương là Chu Thước, tính độc ác hà khắc; huyện nào ông cai quản cũng cho làm riêng gông dày, gậy lớn. Hễ án nào dính tới đàn bà, ông nhất định lái sang tội gian dâm mà tra hỏi.

 Khi đánh kỹ nữ, ông bắt cởi quần trong, lấy gậy dí vào chỗ kín, khiến sưng lở mấy tháng trời, rồi nói: "Xem nó tiếp khách thế nào!" Ông lấy máu ở mông kỹ nữ bôi lên mặt khách làng chơi. Kỹ nữ nào đẹp thì càng bị đối xử tàn khốc hơn: cạo trọc tóc, lấy dao rạch hai lỗ mũi, ông nói: "Khiến kẻ đẹp thành không đẹp, thì thói làm kỹ nữ sẽ dứt." Gặp các quan đồng liêu, ông thường tự khoe: "Thấy sắc đẹp mà không động lòng, nếu chẳng phải mặt sắt lòng băng như ta thì sao làm nổi!" Mãn nhiệm kỳ, ông được thăng làm biệt giá (chức quan phó, phụ tá cho quan đứng đầu một phủ hay một châu) ở Sơn Đông.

 Ông dẫn gia quyến đến một quán trọ ở Trì Bình, thấy lầu của quán khóa rất chặt, Chu hỏi vì sao. Chủ quán nói: "Trong lầu có quái, nhiều năm nay không mở."

 Chu vốn ngang bướng, nói: "Có hại gì! Quái nghe uy danh của ta, ắt phải tự lui từ sớm!" Vợ con khổ sở khuyên can mà ông không nghe. Ông bèn để vợ con ở phòng khác, một mình cầm kiếm, thắp nến ngồi đến canh ba. Có người gõ cửa bước vào, râu trắng, đội mũ đỏ, thấy Chu thì vái dài. Chu quát: "Quái gì đây?"

 Ông lão nói: "Tôi không phải quái, mà là thần thổ địa (vị thần cai quản đất đai một vùng nhỏ) ở vùng này. Nghe tin quý nhân đến đây, chính là lúc lũ quái bị diệt sạch, nên mừng mà ra đón." Rồi dặn: "Thưa ngài, lát nữa quái đến, ngài chỉ cần vung bảo kiếm chém, tôi lại giúp thêm, thì không đứa nào không rơi đầu."

 Chu cả mừng, cảm ơn rồi tiễn ông lão đi.

 Chẳng mấy chốc, kẻ mặt xanh, kẻ mặt trắng lần lượt kéo đến. Chu vung kiếm chém, đứa nào cũng ngã theo tay. Cuối cùng có đứa răng dài mỏ đen đến, Chu lấy kiếm đánh, nó cũng kêu đau rồi ngã gục. Chu mừng rỡ, tự đắc, vội gọi chủ quán đến báo. Lúc ấy gà đã gáy, người nhà cầm nến đến soi, xác nằm ngổn ngang đầy đất, đều là vợ, thiếp, con trai con gái của ông. Chu kêu to: "Ta lại bị yêu quỷ đùa bỡn sao!" Khóc rống một tiếng rồi tắt thở.

 Con lật đật

 Thư sinh họ Tưởng đi Hà Nam, qua huyện Củng thì nghỉ trọ lại. Nhà trọ có một gian lầu phía tây, quét dọn rất sạch, Tưởng thích, bèn mang hành lý lên đó.

 Chủ quán cười nói: "Ông có gan không? Lầu này không yên lắm đâu." Tưởng đáp: "Tiêu Sơn tự có mật." (Tiêu Sơn là hiệu của Dương Kế Thịnh đời Minh; khi ông bị tù và bị đánh đau, có người gửi mật rắn cho uống để đỡ đau, ông nói "Tiêu Sơn tự có mật", ý là tự mình đủ gan dạ.) Ông thắp nến ngồi đến khuya, nghe dưới gầm bàn có tiếng như nước dập dềnh trong thùng tre, rồi có cái nhảy ra: áo xanh, mũ đen, dài chừng ba tấc (khoảng mười phân), giống hình dạng lính lệ ở nha môn ngoài đời. Nó liếc nhìn Tưởng hồi lâu, quát "xích xích" rồi lui đi.

 Lát sau, mấy người lùn khiêng một ông quan đến, cờ xí, ngựa xe đủ cả, cái nào cũng rõ ràng mà nhỏ như hạt đậu. Ông quan đội mũ ô sa (mũ quan màu đen), ngồi ngay ngắn, chỉ vào Tưởng mà mắng to, tiếng nhỏ như tiếng ong. Tưởng không có chút vẻ sợ hãi. Ông quan càng giận, bàn tay nhỏ đập xuống đất, ra hiệu cho đám người lùn bắt Tưởng. Đám người lùn kéo giày giật tất mà rốt cuộc không làm ông nhúc nhích được. Ông quan chê bọn chúng không dũng, xắn tay áo tự đứng dậy.

 Tưởng lấy tay nhón lên đặt lên bàn, nhìn kỹ thì ra là con lật đật vẫn bán ngoài chợ. Nó nằm đơ ra cứng đờ, chỉ là một tượng đất mà thôi. Đám kiệu và tùy tùng của nó phủ phục vây quanh mà lạy, xin trả lại chủ. Tưởng đùa: "Các ngươi phải lấy vật mà chuộc." Bọn chúng đáp ngay: "Vâng." Trong lỗ tường vang lên tiếng o o, có khi bốn đứa khiêng một cây thoa, có khi hai đứa vác một cây trâm.

 Chỉ trong chốc lát, đồ trang sức, vàng, lụa bày la liệt trên đất. Tưởng cầm con lật đật ném trả cho chúng, nó lại cử động được như cũ. Nhưng đội ngũ không còn chỉnh tề nữa, chạy trốn tán loạn.

 Trời dần sáng, chủ quán kêu to: "Mất trộm rồi!" Hỏi ra thì những thứ dùng để chuộc quan trên lầu đều là đồ của chủ quán bị bọn người lùn ba tấc lấy trộm.

 Quỷ thầy bói

 Một người họ Chu ở Bình Vọng làm nghề chống thuyền. Thuyền đi qua dưới một cây cầu ở Hồ Châu, cây sào chạm phải một hũ đựng xương làm nó rơi xuống nước, về đến nhà thì em gái bị bệnh, kêu lên: "Ta là thầy bói họ Từ ở Hồ Châu. Lúc ta còn sống, các bậc quyền quý như tổng đốc, tuần phủ, quan ty, quan đạo (các quan lớn cấp tỉnh), ai chẳng kính ta! Ngươi là ai mà dám ném xương ta xuống nước!"

 Cô gái vốn không biết chữ, bệnh rồi lại đọc được sách, thích xem số cho người ta. Viết bát tự (tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh, dùng để đoán số mệnh) đưa cho, cách cô suy tính đều khớp với thuyết ngũ hành (năm yếu tố kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, dùng để luận số mệnh) ở đời, nhưng cũng không linh nghiệm lắm. Họ Chu làm đơn kiện lên thần Thành Hoàng (vị thần cai quản một thành, xét xử việc cõi âm). Cô gái nằm mê một ngày, tỉnh dậy nói: "Con thấy hai người lính áo xanh bắt một con quỷ cùng con đến đối chất trước thần, con quỷ quỳ kể việc bị hủy xương. Thần nói: 'Anh nó chạm phải ngươi mà ngươi lại trách tội lên em gái nó, sao lại sợ kẻ mạnh mà hiếp kẻ yếu như thế!

 Ngươi tự xưng biết xem số mà lại không tự giữ được (?) bộ xương mục của mình, thì phép xem số của ngươi không linh, đủ biết rồi. Lúc sống không biết đã lừa của cải của người ta bao nhiêu! Đánh hai mươi roi, áp giải về Hồ Châu.'" Từ đó cô gái không còn biết chữ, cũng không xem số được nữa.

 Quỷ mượn sức người để trị kẻ hung dữ

 Tục truyền lúc kẻ hung dữ chết, ắt có quỷ dữ đến bắt, vì sức nó đủ để khống chế. Người vợ của họ Đường ở Dương Châu vốn hung hãn, ghen tuông, thiếp và tì nữ chết dưới tay mụ không đếm xuể. Chẳng bao lâu, mụ đột nhiên lâm bệnh, miệng lẩm bẩm chửi rủa như lúc làm dữ thường ngày. Hàng xóm có Từ Nguyên, sức mạnh hơn người, trước đó một ngày bỗng ngất đi, ngáy, kêu, chửi như đang đánh nhau với ai, qua ngày hôm sau mới tỉnh.

 Có người hỏi duyên cớ, ông nói: "Ta bị bọn quỷ mượn dùng. Quỷ vâng lệnh Diêm La (vua cai quản cõi âm) bắt vợ họ Đường, nhưng vợ họ Đường sức mạnh, bọn quỷ không trị nổi, nên đến mượn sức ta trói mụ. Ta đánh nhau với mụ ba ngày, hôm qua bị ta kéo ngã chân, trói lại giao cho bọn quỷ, ta mới về được." Đến xem vợ họ Đường thì quả nhiên đã tắt thở, chân trái có vết bầm xanh.

 Mã Phán Phán

 Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thọ Châu là Lưu Giới Thạch thích phù cơ (một phép cầu thần: người cầm cây bút gỗ viết trên mâm cát, tin rằng thần tiên giáng xuống mượn tay người mà viết chữ). Khi làm quan cai quản Thái Châu, ông thỉnh tiên ở sảnh phía tây. Một hôm, mâm cơ chuyển động mạnh, viết hai chữ "Phán Phán", lại viết ba chữ "duyên hai kiếp". Lưu vô cùng kinh ngạc, cho là Quan Phán Phán (một kỹ nữ nổi tiếng đời Đường, giữ trọn tình với chủ sau khi chủ chết). Ông hỏi: "Duyên hai kiếp là duyên gì?"

 Cơ đáp: "Việc ấy chép trong sách Tây Hồ giai thoại." Lưu viết vào giấy rồi đốt đi, hỏi: "Có thể gặp mặt được không?" Đáp: "Ngay tối nay."

 Quả nhiên chập tối ông lâm bệnh, mắt đờ đẫn, tinh thần mê man. Vợ thiếp vô cùng hoảng sợ, ngồi vây quanh canh giữ. Vừa lên đèn được một lát, gió âm thổi vèo qua, một cô gái nhan sắc tuyệt thế, quần áo giày dép khắp người rất lộng lẫy, tay cầm chiếc đèn lồng lụa đỏ, từ ngoài cửa bước vào, lao thẳng về phía Lưu. Lưu mồ hôi lạnh túa ra như mưa, trong lòng hối hận. Cô gái nói: "Ông sợ tôi sao? Ấy là vì duyên chưa tới." Rồi lại từ cửa đi ra, bệnh của Lưu đỡ dần. Từ đó về sau, hễ trong lòng ông động ý nhớ, cô gái liền đến.

 Một hôm Lưu ở trọ chùa Thiên Ninh tại Dương Châu, trời mưa thu, ngồi buồn bã, lại nhớ cô gái kia, bèn lấy giấy cơ ra đốt. Mâm cơ viết chữ to: "Ta là Phật Vi Đà (vị thần hộ pháp trong nhà Phật). Thương ngươi bị yêu nghiệt quấn lấy, đặc biệt đến cứu. Ngươi có biết thiên điều (luật lệ của Trời) không? Điều Thượng đế ghét nhất là người sống mà thích giao thiệp với quỷ thần, tội ấy còn nặng hơn cả tội dâm dục và tội sân (nóng giận). Từ nay ngươi phải mau hối cải, chớ được mời tiên, nịnh quỷ mà tự hại tính mạng mình."

 Lưu sợ hãi dập đầu, đốt mâm cơ, đốt giấy bùa, từ đó yêu quái dứt hẳn.

 Mấy năm sau, ông đọc sách Tây Hồ giai thoại thấy chép: "Ở Thái Châu có mộ của Mã Phán Phán, một doanh kỹ (kỹ nữ thuộc quân doanh, phục vụ quân lính và quan lại) đời Tống, ở phía bên trái dinh quan châu."

 Sách Thanh tương tạp chí chép: "Phán Phán khéo léo, bắt chước được lối viết chữ của Đông Pha (tức Tô Thức, nhà thơ, nhà thư pháp lớn đời Tống)." Bấy giờ ông mới vỡ lẽ yêu quái hiện hình không phải Quan Phán Phán.

 Tú tài Điền Miên Cốc nửa đời ăn mặc như con gái

 Người đất Thục là Điền Khiêm Lục giàu có mà không có con trai, nhiều lần sinh được rồi lại mất. Có thầy xem sao (người đoán số mệnh theo vị trí các vì sao) dạy ông phép áp thắng (phép trấn yểm để chế ngự điều xấu), nói: "Trong mệnh hai đời của ông, các sao chiếu xuống phần nhiều là sao cái (sao thuộc âm, ứng với con gái), nên dù có được con trai cũng vô ích. Chỉ có cách sinh con trai mà nuôi như con gái, may ra mới cứu vãn được."

 Sau đó Miên Cốc ra đời, Khiêm Lục cho xỏ lỗ tai, chải đầu, bó chân như con gái, gọi là "Tiểu Thất Nương"; lại cưới cho một cô gái không chải đầu, không bó chân, không xỏ tai làm vợ. Quả nhiên lớn lên, cậu đỗ tú tài, được vào học trường huyện. Cậu sinh hai cháu nội cho ông, có lần lỡ gọi cháu bằng tên con trai, đứa trẻ liền chết. Vì vậy mỗi khi có cháu ra đời, cũng nuôi như con gái. Miên Cốc thanh tú, không có râu, khá tự coi mình như phụ nữ, có tập "Tú châm từ" lưu truyền ở đời. Bạn tôi là thứ sử Dương Triều Quan thân với ông, đã viết bài tựa kể đầu đuôi chuyện này.

 Đạo sĩ luyện đan

 Ông Trương Lý Hạo ở Sở Trung, chức đại tông bá (tên gọi tôn xưng của Lễ bộ thượng thư, quan đứng đầu bộ Lễ), thích đạo thuật. Được vua cho nghỉ việc về, ông ở nhờ đất Giang Ninh. Khi vào thành, ông mang theo một trăm sáu mươi vạn lạng bạc.

 Có viên tổng binh (quan võ chỉ huy quân đội một trấn) họ Lang, vốn là môn hạ của ông, tiến cử một đạo sĩ họ Chu giỏi thuật hoàng bạch (thuật luyện ra vàng bạc), thọ hơn chín trăm tuổi, đốt hạt mơ thành bạc, thử nhiều lần linh như thần. Đạo sĩ thuyết phục ông luyện đan: dùng trăm vạn lạng bạc luyện một viên đan thì có thể trường sinh. Ông tin theo, trai giới (ăn chay, giữ mình trong sạch) ba ngày, định vị trí khảm ly (tên hai quẻ trong Bát quái; trong thuật luyện đan chỉ vị trí của nước và lửa trong lò).

 Mỗi lò đều bỏ vào năm vạn lạng bạc, trăm gánh than. Ban ngày ông tự mình giám sát, ban đêm sai người canh giữ. Bạc lập tức hóa thành nước. Luyện ba tháng, tốn tám mươi vạn lạng bạc mà đan chẳng thấy tăm hơi. Ông gặng hỏi, đạo sĩ nói: "Đủ trăm vạn thì đan thành. Thành rồi ngậm vào: không đói không rét, đi nam đi bắc tùy ý, chẳng nơi nào không tới được." Ông không biết làm sao, lại đưa thêm hơn mười vạn, nhưng đã thấy là chuyện dối trá, nên hễ đạo sĩ đi tiểu tiện, ông đều sai người theo dõi.

 Một sáng sớm, đạo sĩ đi tiểu trong vườn, người theo dõi ngoái nhìn thì bỗng không thấy đạo sĩ đâu nữa. Đến xem lò thì cả trăm vạn lạng bạc đều trống trơn. Mở hành lý của đạo sĩ ra, thấy một lá thư viết: "Của cải loại này của ông đều là của bất nghĩa. Ta với ông có duyên từ kiếp trước, nên đặc biệt đến lấy đi, để lo liệu cho ông khoản chi phí chuộc tội ở cõi âm, sau này tự khắc thấy hiệu nghiệm. Mong đừng trách." Những người nhà từng rình đạo sĩ đều nói: mỗi lần bỏ năm vạn bạc vào lò, trên mái nhà văng vẳng tiếng sấm, đạo sĩ hoảng sợ nằm rạp xuống đất, lấy lá bùa đỏ che đầu. Việc chuyển bạc đi thực không để lại chút dấu vết nào.

 Diệp Lão Thoát

 Có người tên Diệp Lão Thoát, không biết từ đâu đến, đầu trần chân đất, mùa đông mùa hè chỉ một chiếc áo vải, tay xách chiếc chiếu tre mà đi. Ông từng vào trọ một quán ở Duy Dương (tức Dương Châu), chê khách trọ ồn ào, muốn chọn chỗ sạch sẽ. Chủ quán chỉ một gian phòng nói: "Phòng này yên tĩnh vắng vẻ nhất, nhưng có ma, không ngủ được."

 Diệp nói: "Không hại gì." Rồi tự mình quét dọn, trải chiếu tre xuống đất.

 Đêm ấy, nằm đến canh ba, cửa bỗng mở ra, thấy một người đàn bà cổ buộc dải lụa, hai con ngươi lòi ra treo lủng lẳng dưới hai má, thè lưỡi dài mấy thước, lững thững đi tới. Bên cạnh có con quỷ không đầu, tay xách hai cái đầu theo sau. Theo sau nữa: một con quỷ toàn thân đen kịt, tai mắt miệng mũi mờ mịt không rõ; một con quỷ tứ chi vàng vọt, sưng phù, bụng to hơn quả bầu đựng năm thạch (thạch: đơn vị đong lớn; ý nói bụng cực to). Chúng ngạc nhiên bảo nhau: "Chỗ này có hơi người sống, phải cùng nhau bắt lấy." Cả bọn làm bộ lục soát, rốt cuộc không đến gần được Diệp. Một con quỷ nói: "Rõ ràng ở đây mà tìm không thấy, làm sao bây giờ?"

 Con quỷ vàng phù nói: "Phàm bọn ta sở dĩ bắt được người là vì lòng người sợ hãi mà hồn thoát ra trước. Người này có lẽ là bậc có đạo, lòng không sợ, hồn không rời xác, nên vội vàng khó bắt." Bọn quỷ đang lúng túng nhìn quanh thì Diệp ngồi dậy trên chiếu, lấy tay chỉ vào mình nói: "Ta ở đây." Bọn quỷ kinh hãi, cùng quỳ xuống đất. Diệp hỏi từng đứa.

 Người đàn bà chỉ ba con quỷ kia nói: "Đây là kẻ chết đuối, đây là kẻ chết cháy, đây là kẻ trộm giết người bị xử tử, còn tôi là người thắt cổ chết trong phòng này." Diệp nói: "Các ngươi có phục ta không?" Tất cả đều đáp: "Phục." Ông nói: "Vậy thì mỗi đứa tự đi đầu thai, đừng ở đây quấy phá nữa." Chúng vây quanh lạy rồi đi.

 Đến sáng, ông kể chuyện cho chủ quán, từ đó về sau phòng ấy yên ổn.

 Tô Đam Lão mời thần dịch uống rượu

 Tô Đam Lão ở Hàng Châu tính hài hước, giỏi chế giễu người khác. Có người ghét ông, ngày nguyên đán (mùng một Tết) vẽ hình thần dịch (vị thần gây bệnh dịch) lên một tờ giấy dán đè lên cửa nhà ông. Sáng ra Đam Lão mở cửa, thấy thế cả cười, rước thần dịch vào nhà, mời ngồi chỗ trên, cùng uống rượu rồi đốt đi. Năm ấy dịch bệnh lớn, những người bệnh ở bốn bên láng giềng đều cúng thần dịch. Người bệnh liền nói bằng giọng của thần: "Ngày nguyên đán ta được Tô Đam Lão lễ kính, thẹn vì chưa có gì đền đáp. Ai muốn cúng giải ta thì phải mời ông Tô ngồi cùng ta, ta mới đi." Thế là nhà cúng thần dịch tranh nhau mời ông Tô, ông Tô ngày ngày chạy ngược chạy xuôi, mệt nhoài vì rượu thịt.

 Nhà ông lớn bé hơn mười người, không một ai bị bệnh.

 Giấc mộng lạ của thứ sử Lưu

 Thứ sử Lưu Giới Thạch người Thiểm Tây được bổ làm quan ở Giang Nam, ở trọ tại Hổ Khâu, Tô Châu. Đêm canh hai (khoảng từ 9 đến 11 giờ đêm), ông mơ thấy mình cưỡi gió nhẹ về Thiểm Tây; chưa đến quê nhà thì giữa đường gặp một con quỷ bám theo, cao chừng ba thước, đầu tóc bù xù như tù, mặt mày ủ dột như nhà có tang, xấu xí dữ tợn đáng ghét, đánh nhau với Lưu. Hồi lâu, quỷ thua, Lưu cắp quỷ dưới nách mà đi, định ném xuống sông. Dọc đường gặp một người họ Dư, là hàng xóm cũ, bảo ông: "Phía tây thành có miếu Quan Âm (vị Bồ Tát cứu khổ trong Phật giáo), sao không cắp con quỷ này đến kêu với Quan Âm để dứt hậu họa?" Lưu cho là phải, cắp quỷ vào miếu.

 Ngoài cửa miếu, thần Vi Đà và thần Kim Cang (các vị thần hộ pháp giữ cửa chùa) đều trợn mắt nhìn con quỷ, ai nấy giơ vũ khí đang cầm làm như sắp đánh, con quỷ cũng sợ run. Quan Âm trông thấy, gọi: "Đây là quỷ của âm phủ, phải áp giải về âm phủ." Lưu lạy tạ. Quan Âm đưa mắt bảo Kim Cang áp giải. Kim Cang quỳ xin từ chối, nói gì nghe không rõ lắm, dường như không thèm làm việc áp giải. Quan Âm cười, nhìn Lưu nói: "Giao ngay cho ngươi áp giải tới âm phủ." Lưu quỳ thưa: "Đệ tử thân phàm, làm sao đến được âm phủ?" Quan Âm nói: "Dễ thôi." Ngài nâng mặt Lưu, thổi hơi vào ba lần, rồi sai đi. Con quỷ cúi rạp không nói gì, đi theo ông.

 Lưu tự nghĩ dù có lệnh của Quan Âm, nhưng chưa biết âm phủ ở đâu; đang lúng túng thì lại gặp người họ Dư. Người ấy nói: "Ông muốn đến âm phủ thì phía trước đường có chiếc nón tre úp xuống đất, chính là chỗ đó." Lưu nhìn thấy phía bắc đường có cái nón, giống cái nắp đậy vò tương ngoài đời, lấy tay nhấc lên thì thấy một cái giếng sâu hun hút. Con quỷ thấy thế cả mừng, nhảy xuống. Lưu nhảy theo, lạnh không chịu nổi. Mỗi lần rơi xuống chừng một trượng lại bị thành giếng kẹp lại, có luồng hơi ấm từ trên thổi xuống thì lại rơi tiếp.

 Rơi ba lần như vậy, bỗng nghe một tiếng vang, ông rơi xuống trên mái ngói. Mở mắt nhìn thì thấy một trời đất khác, mặt trời sáng rực giữa không trung, mái ngói ông rơi xuống chính là góc mái cung điện của vua. Nghe trong điện các vị thần nổi giận, hô to: "Hơi người sống ở đâu ra?" Có vị thần mặc giáp vàng bắt Lưu đến trước vua. Vua mặc áo cổn thêu rồng, đội mũ miện có tua ngọc (lễ phục của bậc vua), râu trắng như bạc, ngồi trên cao hỏi: "Ngươi là người sống, sao lại đến đây?"

 Lưu kể hết chuyện Quan Âm sai áp giải. Vua đưa mắt bảo thần giáp vàng nâng (?) mặt ông ngửa lên trời, nhìn kỹ rồi nói: "Mặt có ánh hồng, quả là do Phật sai đến." Hỏi: "Con quỷ đâu?" Đáp: "Ở dưới chân tường." Vua quát lớn: "Ác quỷ khó dung! Đem về chỗ cũ." Các thần đâm chĩa, đâm kích tới tấp, hất con quỷ ở trên mũi chĩa mũi kích ném xuống ao, rắn độc và ba ba quái trong ao tranh nhau xé thịt ăn.

 Lưu tự nghĩ: đã đến âm phủ, sao không hỏi chuyện kiếp trước? Ông vái thần giáp vàng nói: "Tôi muốn biết chuyện kiếp trước." Thần giáp vàng gật đầu, dẫn ông ra dưới hành lang, rút sổ cho xem, nói: "Kiếp trước lúc chín tuổi, ngươi từng trộm tám lạng bạc người ta bán con, cha mẹ đứa bé ân hận mà chết, ngươi vì tội ấy mà chết yểu. Nay đã sang kiếp thứ hai, vẫn phải bị mù để đền tội cũ." Lưu vô cùng kinh hãi hỏi: "Làm việc thiện có thể giải được không?" Thần nói: "Còn xem việc thiện của ngươi thế nào."

 Lời chưa dứt, trong điện hô lên: "Thiên phù (lệnh của Trời) đến rồi, mau cho Lưu mỗ về dương thế, chớ để lộ án kiện của âm ty (tòa án cõi âm)." Thần giáp vàng dìu ông đến trước vua. Lưu lại quỳ xin: "Tôi thân phàm, làm sao ra khỏi cõi âm này được?" Vua giữ lưng Lưu, hít hơi ba lần, rồi đẩy ông vọt lên giếng. Ba lần vọt, ba lần bị kẹp như trước, có hơi ấm từ dưới bốc lên, thân ông ra khỏi giếng.

 Đến trên đường Trường An, ông vào miếu Quan Âm phục mệnh, quỳ kể đầu đuôi việc ở âm phủ. Bên cạnh có một đứa trẻ cứ lầm bầm không thôi, những lời nó kể giống hệt lời Lưu. Lưu kinh hãi nhìn nó, thấy tai mắt miệng mũi y hệt chính mình, chỉ là thu nhỏ như đứa trẻ con. Lưu vô cùng hoảng sợ, chỉ đứa trẻ kêu: "Đây là yêu quái!" Đứa trẻ cũng chỉ Lưu kêu: "Đây là yêu quái!"

 Quan Âm bảo Lưu: "Ngươi đừng sợ, đó là hồn của ngươi. Hồn ngươi ác mà phách thiện (theo quan niệm xưa, con người có hồn là phần tinh thần linh hoạt, và phách là phần gắn liền với thân xác), nên làm việc thì cứng cỏi mà không thấu đáo lắm, nay ta đổi cho ngươi." Lưu lạy tạ, đứa trẻ không lạy, nói: "Tôi ở trên người kia, nay muốn đổi tôi thì trước hết phải bỏ tôi đi. Tôi đi rồi, lẽ nào không làm hại người kia sao?" Quan Âm cười nói: "Không hại gì."

 Ngài tay cầm cây trâm vàng dài chừng một thước, cắm vào từ sườn trái của Lưu, khêu ra một đoạn ruột, quấn quanh cổ tay. Mỗi lần quấn chừng một thước thì thân đứa trẻ lại nhỏ dần đi. Quấn xong, ném lên xà nhà, đứa trẻ không còn thấy nữa. Quan Âm lấy bàn tay vỗ xuống bàn, Lưu giật mình tỉnh dậy, vẫn đang nằm trên gối chiếu ở Tô Châu, dưới sườn còn lờ mờ vết đỏ. Hơn một tháng sau, thư từ Thiểm Tây gửi đến, người hàng xóm họ Dư đã chết. Chuyện này chính Giới Thạch kể cho tôi.

 Hai thư sinh họ Triệu và họ Lý

 Ở Quảng Đông có hai thư sinh họ Triệu và họ Lý, đọc sách trong núi ở Phiên Ngung. Ngày Tết Đoan Dương (mùng năm tháng năm âm lịch), cha mẹ họ Triệu gửi rượu và thức ăn đến để hai người ăn Tết, hai người cùng uống rất vui. Đến canh hai, nghe tiếng gõ cửa, mở ra thì cũng là một thư sinh, áo mũ chỉnh tề. Người ấy tự nói nhà cách đây chừng mười dặm, mến nghĩa khí cao của hai người, muốn đến kết bạn. Hai người mời vào ngồi, người ấy nói năng hoạt bát lưu loát. Trước bàn chuyện văn chương khoa cử, sau đến cổ văn, từ, phú, nói tường tận có đầu có cuối, hai người tự thấy không bằng.

 Cuối cùng bàn đến tiên và Phật; Triệu vốn không thích nghe, còn Lý thì khá tin. Thư sinh bèn ra sức biện rằng tiên Phật có thật, lại nói: "Muốn thấy Phật chăng? Việc ấy chỉ trong chốc lát thôi." Lý hớn hở muốn thử. Thư sinh lấy bàn ghế chồng cao chừng năm thước, ngồi chễm chệ lên trên, lập tức mùi gỗ chiên đàn (gỗ đàn hương, thứ gỗ thơm dùng thắp trong chùa) tỏa ngào ngạt khắp nơi; rồi lấy dải lụa trên người thắt thành vòng, bảo hai người: "Chui qua vòng này là vào đất Phật, có thể thấy Phật."

 Lý đã tin sâu, thấy trong vòng có Quan Âm, Vi Đà, khói hương mờ ảo, liền muốn chui đầu vào vòng; còn Triệu nhìn vào thì thấy trong vòng là con quái nanh dài mặt xanh, thè lưỡi dài hơn một trượng. Triệu bèn hét to. Người nhà cùng xông vào, Lý như người vừa tỉnh mộng, tuy giãy thoát được nhưng cổ đã bị thương, còn thư sinh kia biến mất không thấy nữa. Nhà hai người đều cho rằng núi này có tà, không thể đọc sách, bảo mỗi người về nhà. Năm sau, Lý đỗ hiếu liêm (tức đỗ cử nhân ở kỳ thi hương), thi hội (kỳ thi ở kinh đô) cũng đỗ liền, ra làm tri huyện Lư Giang. Rốt cuộc bị đàn hặc (bị tâu lên vua vạch tội), thắt cổ chết.

 Tú tài họ Lâm ở Sơn Đông

 Tú tài Lâm Trường Khang ở Sơn Đông, bốn mươi tuổi vẫn chưa thi đỗ. Một hôm ông có ý định đổi nghề, bỗng nghe bên cạnh có tiếng gọi: "Chớ nản lòng."

 Lâm giật mình hỏi: "Ai đấy?" Đáp: "Tôi là ma, đi theo giữ gìn ông, lại hộ vệ cho ông đã mấy năm rồi." Lâm muốn thấy hình dạng, ma không chịu. Ông nói đi nói lại mãi, ma nói: "Ông nhất định muốn thấy tôi thì phải không sợ mới được." Lâm nhận lời, ma bèn quỳ trước mặt ông, mặt mày thảm hại, máu chảy ròng ròng, nói: "Tôi là người bán vải ở chợ huyện Lam Thành, bị Trương mỗ ở huyện Dịch hại chết, xác bị đè dưới chiếc cối đá ở cửa Đông thành. Ngày sau ông sẽ làm quan huyện Dịch, nên tôi thường theo hầu ông, xin ông giải oan cho." Lại nói ông năm nào sẽ đỗ thi hương (kỳ thi cấp tỉnh), năm nào đỗ tiến sĩ (học vị cao nhất, đỗ qua thi hội và thi đình ở kinh đô); nói xong không thấy nữa.

 Đến kỳ, quả nhiên ông đỗ hiếu liêm, chỉ có kỳ đỗ tiến sĩ là sai. Lâm than: "Chuyện công danh trên đời, ma cũng có khi không biết sao!" Lời chưa dứt, trên không lại có tiếng gọi: "Do ông tự làm điều khuyết đức đấy, chẳng phải tôi báo sai!

 Ông vào ngày… tháng… đã tư thông với bà góa kia, may mà không có thai, không ai hay biết. Âm ty ghi tội ác ấy nhưng giảm nhẹ hình phạt, phạt ông chậm hai khoa (mỗi khoa là một kỳ thi, thường ba năm một lần)."

 Lâm sợ hãi, giữ mình cẩn thận, tu tâm làm lành, qua hai khoa thì đỗ tiến sĩ, được bổ làm quan huyện Dịch. Đến nhậm chức, vào thành thấy một chiếc cối đá, nhấc lên thì quả nhiên có xác; ông lập tức bắt Trương mỗ tra hỏi, hắn khai hết sự thật giết người, ông đem xử theo phép nước.

 Lối vào mộ ở Tần Trung

 Đất Tần Trung (vùng Thiểm Tây) rất dày, có chỗ đào ba năm trượng vẫn chưa tới mạch nước. Từ Phượng Tường về phía tây có tục: người chết không chôn ngay, phần nhiều để phơi ngoài trời, chờ máu thịt tiêu hết rồi mới chôn, nếu không thì có thuyết "phát hung" (xác chết biến thành quái gây họa). Xác chưa tiêu hết mà đem chôn, hễ được hơi đất thì ba tháng sau khắp mình mọc lông, lông trắng gọi là bạch hung, lông đen gọi là hắc hung, liền vào nhà người ta gây họa.

 Người hàng xóm họ Tôn của thứ sử Lưu đào mương thấy một cánh cửa đá, mở ra thì một đường hầm hiện rõ. Bên trong bày gà, chó, chén rượu, đều làm bằng sành. Ở giữa treo hai cỗ quan tài, bên cạnh xếp mấy người nam nữ, thân bị đóng đinh vào tường. Có lẽ là những người bị chôn theo người chết thời xưa, sợ họ ngã đổ nên đóng đinh lại.

 Áo mũ, hình dạng còn thấy được đại khái. Đến gần nhìn kỹ một chút thì gió từ trong hầm thổi ra, tất cả hóa thành tro, cả xương cũng thành bụi trắng, chỉ còn những chiếc đinh vẫn cắm trên tường hai bên. Không biết là mộ của vị vương nào. Cũng có người đào được người đất ở tư thế nằm, có đầu, sừng, tứ chi mà không có tai mắt, ngờ đều do xác cổ hóa thành.

 Mộ họ Hạ Hầu

 Đề đốc (quan võ cao nhất của một tỉnh) Tùng Giang triều ta là Trương Dũng, lúc sinh ra, cha ông mơ thấy một vị thần mặc giáp vàng, tự xưng là tướng quân họ Hạ Hầu đời Hán, bước vào cửa, liền sinh ra Dũng. Sau ông được phong tước hầu, khi đưa về quê chôn, đào đất thấy một tấm bia cổ, khắc chữ lệ (một lối chữ cổ, nét vuông vức) "Mộ tướng quân Hạ Hầu nước Ngụy", chữ to như cái bát. Trải hai nghìn năm mà xương thịt lại trở về chỗ cũ, cũng là chuyện lạ.

 Hai chuyện ngoài biên ải

 Thời Ung Chính, Định Tây đại tướng quân Kỷ Thành Bân vì làm hỏng việc quân, trái phép điều binh mà bị xử tử, hồn ông ở ngoài biên ải hay hiện về quấy phá. Sau đó, một người lính dưới trướng tướng quân họ Tra, người kế nhiệm, giữa ban ngày ngã lăn ra đất, tự xưng: "Kỷ đại tướng quân đây, đòi ăn uống." Mọi người vây quanh lạy, xin tha mạng cho người lính.

 Có mạc khách (người giúp việc riêng cho quan) Trần Đối Hiên là người hào sảng, xông thẳng tới tát vào má người lính, mắng: "Kỷ Thành Bân, ngươi đi đánh A Lạp Bồ Thản, lâm trận rụt lùi, bị giết theo phép nước. Quỷ nếu có linh thì còn nên tự thẹn, sao dám mặt dày làm lệ quỷ (quỷ dữ hại người), làm bộ như đứa đồ tể, kẻ bán rượu đi xin ăn thế!" Mắng xong, người lính bật dậy, không nói (?) nữa. Từ đó về sau, hễ ai mắc dịch bệnh mà tự xưng là Kỷ đại tướng quân, người ta cứ hô "Trần tướng công đến rồi" để dọa, ai cũng khỏi ngay.

 Khi Kỷ bị xử tử, gia nô bỏ đi hết, chỉ có một người đầu bếp thu nhặt xác ông. Chẳng bao lâu người ấy bệnh chết, thường nhập vào người bệnh, tự xưng là "thần bếp", nói: "Thượng đế thương ta có lòng trung chôn cất chủ, nên cho làm trưởng của bầy quỷ." Hỏi: "Kỷ tướng quân ở đâu?" Đáp: "Thượng đế giận ông ấy làm hỏng việc quân, khiến mấy vạn quân dân bị hại, phạt làm quỷ dịch, chịu ta sai khiến. Ta vì ông ấy là chủ cũ nên trước sau không dám sai khiến. Nhưng lời ta nói thì ông ấy đều nghe." Từ đó, ngoài biên ải hễ gặp tướng quân quấy phá, trước hết mời Trần tướng công; nếu ông Trần không đến thì gọi thần bếp, Kỷ cũng bỏ đi.

 Quan thần xử án

 Hiếu liêm Mã Phong ở Lật Dương, khi chưa thi đỗ, dạy học ở nhà họ Lý tại thôn Tây trong huyện. Hàng xóm có Vương mỗ, tính hung ác, thường đánh vợ.

 Vợ hắn đói khát, không sống nổi, bèn trộm gà nhà họ Lý nấu ăn. Họ Lý biết, mách với chồng chị ta. Hắn đang say rượu, nổi giận, cầm dao lôi vợ đến. Tra hỏi ra sự thật, hắn định giết vợ. Người vợ vô cùng sợ hãi, vu rằng gà là do ông hiếu liêm trộm. Ông hiếu liêm cãi lại, nhưng không có cách tự minh oan, bèn nói: "Trong thôn có miếu Quan thần, xin đến đó gieo chén âm dương (dùng hai miếng gỗ hình nửa vầng trăng gieo xuống đất, xem sấp ngửa để xin thần quyết định) mà bói. Ra quẻ âm thì đàn bà trộm, ra quẻ dương thì đàn ông trộm." Làm theo lời ấy, ba lần gieo đều ra quẻ dương. Vương ném dao, thả vợ về, còn ông hiếu liêm vì tội trộm gà mà bị người trong thôn khinh rẻ, mất chỗ dạy học mấy năm.

 Về sau, có người làm phù cơ vừa lên đàn, cơ tự xưng là Quan thần. Ông hiếu liêm nhớ chuyện cũ, mắng thần không linh. Cơ viết lên mâm tro: "Mã hiếu liêm, sau này ngươi sẽ có chức cai trị dân, có biết việc đời có nặng nhẹ, gấp hoãn không? Ngươi mang tiếng trộm gà chẳng qua mất chỗ dạy học; vợ người kia mà trộm gà thì lập tức chết dưới lưỡi dao rồi. Ta thà chịu tiếng không linh để cứu mạng người sống. Thượng đế xét ta biết lẽ chính sự, nên thăng vượt ba bậc. Ngươi lại oán ta sao?"

 Ông hiếu liêm nói: "Quan thần đã được phong làm Đế rồi, còn thăng bậc gì nữa?" Thần cơ đáp: "Nay bốn biển chín châu đều có miếu Quan thần, đâu ra lắm Quan thần mà chia nhau hưởng huyết thực (đồ cúng tế có thịt). Phàm miếu Quan thần ở làng xã đều vâng mệnh Thượng đế, chọn hồn ma nào trong làng lúc sống ngay thẳng thay giữ việc; Quan thần thật ở bên cạnh Thượng đế, sao giáng xuống trần được?" Ông hiếu liêm mới chịu phục.

 Sách "Tử thanh yên ngữ"

 Dương Đại Biều ở Tô Châu, tên húy là Tân, giỏi thư pháp; năm sáu mươi tuổi, bệnh chết rồi sống lại, nói: "Thư phủ (sở lo việc viết chép sách) trên trời gọi ta đi thi đấy. Gần đây Ngọc Đế soạn một bộ Tử thanh yên ngữ, người chép ít, nên triệu những người viết chữ đẹp đến thi. Ta chưa biết có trúng tuyển không. Nếu trúng thì không thể sống lại nữa." Qua ba ngày, trên không có tiếng chim loan chim hạc (các loài chim thần tiên), Dương buồn rầu nói: "Ta không biết học Vương Tăng Kiền (nhà thư pháp đời Nam Tề, từng cố ý viết bằng bút cùn để giấu tài, tránh bị vua ganh ghét), nên bị tài viết chữ làm lụy, đến nỗi mất mạng." Rồi nhắm mắt qua đời. Có người hỏi tên các nhà thư pháp ở phủ trời, ông nói: "Sách Tĩnh (nhà thư pháp đời Tấn) đứng đầu bậc nhất, Hữu Quân (tức Vương Hi Chi, nhà thư pháp vĩ đại đời Tấn, từng làm Hữu quân tướng quân) đứng thứ mười bậc nhất."

 Cố Nghiêu Niên

 Năm Càn Long thứ mười lăm, tôi ở trọ nhà Giang Vũ Phong tại Tô Châu. Con ông là Bảo Thần đi thi hương ở Kim Lăng, về nhà bệnh nặng. Vũ Phong mời khắp các danh y, ai cũng tỏ vẻ khó. Biết tôi thân với trưng quân (người có tài được triều đình vời ra làm quan mà không nhận) Tiết Nhất Biều, ông ép tôi viết thư mời. Tiết chưa đến, tôi và Vũ Phong đứng chờ ở cửa. Người bệnh trong phòng kêu lên: "Cố Nghiêu Niên đến rồi!" Rồi liên tiếp nói: "Mời cụ Cố ngồi."

 Cố Nghiêu Niên là một thường dân ở chợ Tô Châu, trước đây vì xin hạ giá gạo, xúi đám đông đánh quan mà bị tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Giang Tô là ông An xử tử. Ngồi yên chỗ rồi, người bệnh nói với Giang: "Giang tướng công, cậu đã đỗ thi hương hạng ba mươi tám rồi, bệnh cũng không sao, cứ yên lòng. Cho ta rượu thịt, ta sẽ đi." Vũ Phong nghe vậy, vội vào phòng an ủi: "Cụ Cố mau đi đi, sẽ cúng cụ ngay." Người bệnh nói: "Bên ngoài có ông quan Viên ở Tiền Đường đang làm ồn ở cửa, ta sợ ông ấy, không ra được." Lại nói: "Ông Tiết đến cửa rồi. Ông ấy là thầy thuốc giỏi, ta phải tránh."

 Vũ Phong vội ra kéo tôi tránh đường, quả nhiên Nhất Biều từ ngoài bước vào. Chúng tôi liền kể đầu đuôi. Nhất Biều cười lớn nói: "Ma đã tránh hai chúng ta thì xin cùng ông vào đuổi nó." Bèn vào phòng. Tiết bắt mạch, tôi cầm chổi quét trước giường, uống một thang thuốc mà khỏi. Năm ấy Bảo Thần thi đỗ, đúng thứ hạng ma đã báo.

 Đạo sĩ yêu xin cá

 Anh rể tôi là Vương Cống Nam ở cầu Hoành Hà, Hàng Châu. Một sáng ra cửa, gặp một đạo sĩ ở trước cổng, chắp tay nói: "Xin ông một con cá."

 Cống Nam bực mình nói: "Ngươi là người xuất gia ăn chay, sao lại xin cá thịt?" Đạo sĩ nói: "Là mõ cá (mõ gỗ hình con cá, gõ khi tụng kinh) đấy." Cống Nam từ chối. Đạo sĩ nói: "Ông keo kiệt lúc trước, ắt hối hận về sau." Rồi bỏ đi. Đêm ấy nghe tiếng ngói rơi. Sáng ra xem thì ngói dồn đầy sân. Đêm sau, quần áo đều bị ném hết vào hố xí.

 Cống Nam đến nhà tú tài Trương Hữu Kiền xin bùa. Trương nói: "Ta có hai lá bùa, giá một rẻ một đắt. Dán lá rẻ thì trị được nó trong sớm tối; dán lá đắt thì thần hiện ra bắt quái." Cống Nam lấy lá rẻ mang về, treo ở nhà giữa. Đêm ấy quả nhiên yên.

 Qua ba ngày, lại có một lão đạo sĩ, hình dạng kỳ quái, đến gõ cửa; gặp lúc Cống Nam đi vắng, con thứ là Hậu Văn ra tiếp. Đạo sĩ nói: "Nhà ngươi mấy hôm trước bị một đạo sĩ quấy phá, người ấy chính là đệ tử của ta. Ngươi cầu cứu ở bùa, chẳng bằng cầu cứu ở ta. Hãy dặn cha ngươi, ngày mai đến đình Lãnh Tuyền ở Tây Hồ, gọi to ba tiếng 'Thiết Quan', ta sẽ đến ngay. Nếu không, bùa sẽ bị ma lấy trộm mất." Cống Nam về, Hậu Văn kể lại. Sáng sớm Cống Nam đến đình Lãnh Tuyền, gọi to "Thiết Quan" mấy trăm tiếng, chẳng thấy ai đáp.

 Gặp lúc quan lệnh Tiền Đường là Vương Gia Hội đi qua, Cống Nam chặn kiệu, kể đầu đuôi. Ông Vương ngờ Cống Nam bị điên, mắng nhục một trận. Đêm ấy, Cống Nam tập hợp mấy gia đinh khỏe mạnh canh giữ lá bùa. Đến canh năm, vụt một tiếng, lá bùa đã biến mất. Sáng ra nhìn, trên bàn có vết chân người khổng lồ dài chừng một thước. Từ đó, đêm nào bầy ma cũng kéo đến, phá cửa, ném bát. Cống Nam vô cùng kinh hãi, bỏ ra năm mươi lạng bạc mua lại bùa ở nhà họ Trương. Treo lên rồi, ma quả nhiên im bặt.

 Một hôm, ông Vương giận con trưởng là Hậu Tăng, định đánh. Hậu Tăng bỏ trốn, ba ngày không về. Chị tôi khóc mãi không thôi. Cống Nam tự đi tìm, thấy Hậu Tăng lảng vảng bên sông, sắp nhảy xuống, vội kéo lên kiệu, thấy nặng gấp đôi ngày thường. Về đến nhà, cậu trợn trừng mắt, miệng lẩm bẩm nghe không rõ. Đang nằm trên chiếu, bỗng kêu thất thanh: "Phải xét xử! Phải xét xử thì con đi ngay." Cống Nam nói: "Con đi đâu?

 Cha sẽ đi cùng." Hậu Tăng đứng dậy, mặc áo đội mũ chỉnh tề, quỳ dưới lá bùa, Cống Nam cũng quỳ cùng. Cống Nam không thấy gì, còn Hậu Tăng thấy một vị thần ngồi trên, giữa hai mày có con mắt thứ ba, mặt vàng râu đỏ, những kẻ quỳ bên cạnh đều là những người đàn ông nhỏ bé. Thần nói: "Vương mỗ dương thọ chưa hết, sao các ngươi thấy nó có lòng sợ hãi liền dụ nó đi chết?" Lại nói: "Bọn tiểu lại năm phương (các quỷ thần nhỏ cai quản năm phương đông, tây, nam, bắc, giữa) các ngươi không theo sắc lệnh của Thượng Thanh (cõi trời cao trong Đạo giáo), lại đi làm đầy tớ cho đạo sĩ yêu sao!"

 Bọn chúng đều nhận tội, thần cho đánh mỗi đứa ba mươi gậy, bọn quỷ kêu chí chóe xin tha. Nhìn mông chúng thì thấy thâm như màu bùn xanh. Xong việc, thần lấy chân đi ủng đá Hậu Tăng một cái, cậu như người vừa tỉnh mộng, mồ hôi ướt đẫm lưng. Từ đó trong nhà cũng yên ổn.

 Xác chết đi kêu oan

 Ở làng phía tây Thường Châu có người họ Cố, chiều tối đi ngoài đồng, xin ngủ nhờ ở một ngôi miếu cổ. Sư trong miếu nói: "Tối nay phải đi làm lễ liệm cho nhà kia, đồ đệ đi hết, trong miếu không còn ai, ông trông miếu giúp tôi." Cố nhận lời, đóng cửa miếu, thổi đèn đi ngủ.

 Đến canh ba, có người đập cửa, tiếng rất dữ. Cố quát hỏi: "Ai?" Bên ngoài đáp: "Thẩm Định Lan đây."

 Thẩm Định Lan là bạn cũ của Cố, đã chết được mười năm. Cố vô cùng sợ hãi, không chịu mở. Ngoài cửa gọi to: "Anh đừng sợ, tôi có việc nhờ anh. Nếu anh chần chừ không mở, tôi đã là ma, lẽ nào không xông cửa mà vào được? Sở dĩ gọi anh mở cửa là để làm việc như thường, giữ tình bạn cũ mà thôi." Cố bất đắc dĩ phải rút then, nghe đánh sầm một tiếng như có người ngã xuống đất. Cố tay chân luống cuống, mắt run run, định thắp nến. Bỗng dưới đất lại có tiếng gọi to: "Tôi không phải Thẩm Định Lan. Tôi là Lý mỗ ở nhà phía đông mới chết, bị con vợ lăng loàn đầu độc chết, nên mượn tên Thẩm Định Lan để nhờ anh giải oan."

 Cố nói: "Tôi đâu phải quan, làm sao giải oan được?" Ma nói: "Vết thương trên xác có thể khám nghiệm." Hỏi: "Xác ở đâu?" Đáp: "Đèn đến thì thấy. Nhưng hễ thấy đèn thì tôi không nói được nữa."

 Đang lúc vội vàng, ngoài cửa có tiếng nhiều người gõ cửa, Cố ra đón thì thấy các sư đã về miếu, ai nấy mặt đầy vẻ kinh hãi, nói: "Đang tụng kinh đưa xác thì xác biến mất, nên ai nấy bỏ về." Cố kể lại đầu đuôi, mọi người cùng cầm lửa soi xác, thấy một cái xác bảy lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng) chảy máu nằm im trên đất. Hôm sau cùng báo lên quan sở tại, quan xét lại nỗi oan cho người chết.

 Vụ án nhà họ Hồng ở Thuật Dương

 Năm Giáp Tý đời Càn Long, tôi làm quan lệnh Thuật Dương. Có một tú tài họ Ngô người Hoài An, dạy học ở nhà họ Hồng. Họ Hồng vốn là dân quê, giàu có. Ngô đem theo vợ và một con trai, ở gian nhà ngoài. Có lần chủ nhà họ Hồng mời thầy và con thầy đi ăn, vợ thầy ở một mình trong phòng. Đến canh hai trở về thì vợ đã bị giết chết, con dao vứt ngoài tường, chính là con dao thái rau của nhà thầy.

 Tôi đến khám xác, thấy cổ người đàn bà có ba vết chém, cháo trào ra ngoài cổ họng, khiến tôi đau xót. Truy tìm hung thủ mà không có manh mối gì. Nhà họ Hồng có một tên đầy tớ là Hồng An, quen cầm đồ bằng tay trái, mà vết dao bên trái nặng, bên phải nhẹ, bèn đem ra tra tấn. Lúc đầu hắn nhận ngay, sau lại khai là do cậu chủ là Hồng sinh sai khiến, vì muốn gian dâm với vợ thầy không được nên giết.

 Hồng sinh chính là học trò của Ngô. Đến khi hỏi Hồng sinh thì cậu lại nói vì tên đầy tớ từng bị đánh nên thù mà vu cáo. Án chưa xử xong, tôi bị điều về Giang Ninh.

 Người kế nhiệm là ông Ngụy Đình Hội, rốt cuộc kết tội Hồng An, làm tờ trình gửi lên. Quan niết ty (tức án sát sứ, quan coi việc hình án cấp tỉnh) là ông Ông Tảo chê lời khai chưa xác thực, tha cả hai, cho truy bắt hung thủ thật khác.

 Mười hai năm nay vẫn chưa bắt được.

 Tháng sáu năm Bính Tý, em họ tôi là Phượng Nghi từ Thuật Dương đến, kể: "Có người họ Hồng, là võ sinh viên (người đỗ tú tài võ), năm ngoái bệnh chết, linh cữu chưa đưa đi chôn, báo mộng cho vợ: 'Năm ấy tháng ấy, kẻ gian dâm rồi giết vợ thầy Ngô chính là ta. Lọt lưới hơn mười năm, nay bị oan hồn kiện lên Trời. Trưa mai sét sẽ đến đánh quan tài, mau dời quan tài giúp ta để tránh.' Người vợ giật mình tỉnh dậy, đang bàn việc dời đi tránh (?), thì trước quan tài phát cháy, cả xương cũng thành tro. Còn nhà tranh, đồ gỗ khác đều nguyên vẹn."

 Tôi đang thẹn mình làm huyện lệnh mà không rửa được nỗi oan cho người đàn bà, lại còn tra tấn người vô tội, thật là điều lụy lớn của việc làm quan. Nhưng trời báo ứng mà phải chậm đến mười năm sau, lại không giáng vào thân hắn mà giáng vào bộ xương vô tri, là cớ sao? Bọn hung đồ như thế, thân đã chết, hồn không linh, cớ sao còn giữ được tinh anh để hiện trong giấc mộng, lại còn tiếc cái xác của mình, là cớ sao?

 Thần sấm bị lừa

 Trưng sĩ (người có tài được triều đình vời ra làm quan) Triệu Lê Thôn ở Nam Phong kể: ông nội ông là người hào kiệt trong một làng. Thời loạn cuối đời Minh, có một tên côn đồ hoành hành áp chế trong làng, quen làm việc gom tiền lập hội, dân nghèo khổ sở vì hắn. Ông Triệu tố lên quan, đuổi tan bè đảng của hắn. Bọn côn đồ không kiếm chác được gì, kẻ ôm thù oán rất đông.

 Ông Triệu có sức mạnh, bọn côn đồ không dám tự trả thù; mỗi khi trời âm u, sấm nổi lên, chúng lại tụ vợ con, bày móng giò heo khấn: "Sao không đánh kẻ ác Triệu mỗ đi?" Một hôm, ông Triệu đang hái hoa trong vườn, thấy một người có lông, mỏ nhọn từ trên không lao xuống, ầm ầm vang dội, có mùi lưu huỳnh.

 Ông Triệu biết thần sấm bị bọn côn đồ lừa, cầm cái bô ném vào, nói: "Thần sấm! Thần sấm! Ta sống năm mươi năm, chưa từng thấy ông đánh con hổ, mà nhiều lần thấy ông đánh con trâu. Hiếp kẻ hiền, sợ kẻ ác, sao đến nỗi thế! Ông trả lời được ta thì dù chết oan ta cũng không giận." Thần sấm câm lặng không lên tiếng, mắt giận long lanh như có vẻ xấu hổ. Lại bị nước tiểu làm dơ, thần rơi xuống ruộng, gào khổ suốt ba ngày. Bọn côn đồ nói: "Chúng ta làm hại thần sấm rồi! Chúng ta làm hại thần sấm rồi!" Bèn lập đàn tiếu (lễ cúng cầu của Đạo giáo) siêu độ cho thần, thần mới đi.

 Quỷ mạo danh đòi cúng

 Một viên thị vệ (lính hầu cận bảo vệ vua) thích phi ngựa bắn cung, đuổi thỏ ở cửa Đông Trực. Có một ông lão ngồi xổm múc nước, ngựa lồng lên không dừng, xô ông lão xuống giếng. Viên thị vệ vô cùng sợ hãi, vội chạy về nhà. Đêm ấy liền thấy ông lão xô cửa vào, mắng: "Ngươi tuy vô ý giết ta, nhưng thấy ta rơi xuống giếng, nếu gọi người cứu thì ta còn sống được (?), sao lại nhẫn tâm lén trốn về nhà?" Viên thị vệ không biết đáp sao.

 Ông lão liền đập phá đồ đạc, phá cửa, quấy phá không thôi. Cả nhà quỳ xin, lập đàn chay cúng giải. Quỷ nói: "Vô ích. Muốn ta để yên thì phải khắc gỗ làm bài vị, ghi tên ta lên, mỗi ngày cúng ta móng giò heo, coi ta như tổ tiên, ta mới tha cho." Làm theo lời ấy, quấy phá liền dứt. Từ đó, đi qua cửa Đông Trực, viên thị vệ đều phải đi vòng đường khác để tránh cái giếng ấy.

 Sau đó, ông theo hầu xa giá của vua, phải đi qua cửa Đông Trực, vẫn muốn đi vòng. Viên tổng quản (người cai quản nhóm thị vệ) quở: "Nếu vua hỏi ngươi ở đâu thì lấy lời gì mà đáp? Huống chi trời xanh ban ngày, nghìn xe muôn ngựa, sợ gì ma quỷ?" Viên thị vệ bất đắc dĩ vẫn đi qua chỗ giếng, thì thấy ông lão rõ ràng đứng bên giếng, chạy tới níu áo mắng: "Hôm nay ta tìm được ngươi rồi! Năm trước ngựa ngươi xô ta mà ngươi không cứu, sao nhẫn tâm thế?" Vừa mắng vừa đánh.

 Viên thị vệ kinh hãi vội van nài: "Tội tôi đâu dám chối, nhưng cụ đã ở nhà tôi nhận cúng mấy năm rồi, từng hứa trước mặt là tha cho tôi, sao lại đổi lời?" Ông lão càng giận: "Ta chưa chết, cần gì ngươi cúng? Ta tuy bị ngựa xô, trượt chân rơi xuống giếng, nhưng sau có người đi qua nghe ta kêu cứu, lập tức kéo lên. Sao ngươi lại ngờ ta là ma?" Viên thị vệ vô cùng kinh ngạc, liền kéo ông lão cùng về nhà, cùng xem bài vị, thì tên ghi trên đó không phải tên ông. Ông lão xắn tay áo chửi, cầm bài vị ném đi, hất đồ cúng xuống đất.

 Cả nhà hoảng hốt sững sờ, không hiểu vì sao, chỉ nghe trên không có tiếng cười lớn rồi bỏ đi.

 Quỷ sợ người liều mạng

 Thị lang (quan phó đứng sau thượng thư trong một bộ) họ Giới có một người anh họ cùng tộc, tính cứng cỏi ngang tàng, ghét ai nói chuyện quỷ thần. Mỗi lần ở đâu, ông đều thích chọn chỗ vốn nổi tiếng là không lành mà ở.

 Qua một quán trọ ở Sơn Đông, người ta nói gian nhà phía tây có quái, ông Giới cả mừng, mở cửa đi thẳng vào. Ngồi đến canh hai, ngói từ trên xà rơi xuống. Ông mắng: "Nếu là ma thì phải chọn thứ gì trên mái nhà ta không có mà ném, ta mới sợ ngươi." Quả nhiên rơi xuống một chiếc cối xay đá. Ông lại mắng: "Nếu là lệ quỷ thì phải đập vỡ được cái bàn của ta, ta mới sợ ngươi." Thì rơi xuống một tảng đá lớn, đập vỡ nửa cái bàn. Ông nổi giận mắng: "Đồ ma chó! Dám đập vỡ đầu ta thì ta mới phục ngươi!" Rồi đứng dậy, ném mũ xuống đất, ngẩng đầu chờ. Từ đó im bặt không một tiếng động, quái cũng dứt hẳn mãi mãi.

 Vỏ trời

 Theo thuyết hồn thiên (một thuyết thiên văn cổ cho rằng trời bao bọc quanh đất như vỏ trứng bọc lấy lòng đỏ): trời đất như quả trứng gà, lòng đỏ lòng trắng trong trứng chưa tách nhau là thời hỗn độn (trạng thái mờ mịt lẫn lộn trước khi có trời đất); lòng đỏ lòng trắng đã tách nhau là thời khai tịch (lúc trời đất mở ra, hình thành). Người không thể đi ra ngoài vỏ trứng. Vậy thì thuyết ba mươi ba tầng trời của đạo gia rốt cuộc vẫn là chuyện mờ mịt. Đất Tần Trung dày, thường hay sụt nứt, cả làng bị lún xuống. Có chỗ phun nước đen lên, có chỗ bốc khói lửa, có chỗ nứt ra rồi lại khép lại, chỉ có người và nhà cửa bị sụt xuống thì chưa từng có ai trở lên mặt đất, cũng không biết đi đâu mất.

 Năm Thuận Trị thứ ba, đất ở Vũ Uy sụt. Có người tên Đổng Ngộ học thuật luyện hình (phép tu luyện thân thể của Đạo giáo), biết phép phục khí (phép nín thở, điều hòa hơi thở) chìm dưới biển mà không chết. Cả nhà ông gặp nạn này. Chín ngày sau, chỉ một mình ông từ dưới đất trồi lên, kể: "Lúc mới sụt, cứ chìm dần chìm dần. Một ngày một đêm thì rơi tới mạch nước.

 Thế rơi xuống như bay mà không phải bay, như choáng mà không phải choáng, khá là êm thuận, tôi vẫn còn hỏi đáp với người nhà. Vừa rơi tới mạch nước thì cả nhà chết đuối hết, tôi nín hơi lặn xuống đáy nước hơn nghìn trượng, thì lại khô ráo, thấy bốn phía toàn một màu vàng. Rồi dần dần sáng ra, nhìn xuống thấy xanh thẳm, có một bầu trời ở bên dưới. Lắng nghe thì tiếng người, tiếng gà chó theo gió vọng đến.

 Tôi nghĩ: 'Đây là bầu trời ở ngoài vỏ trời, rơi xuống được cung trời tầng thứ hai thì hay quá, mà dù có rơi lên mái ngói nhà người ta, há chẳng được kính trọng là người trên trời sao?' Bèn gắng sức cho thân rơi xuống. Nhưng bị cương phong (luồng gió cực mạnh ở tầng không trung rất cao, theo quan niệm Đạo giáo) ghìm lại, cuốn lơ lửng giữa không trung, rốt cuộc không xuống được. Chốc lát có một người mặc áo mũ cổ, cao hơn hai trượng, quát: 'Đây là chỗ giáp ranh của hai bầu trời, muôn đời thần thánh không phá cửa ải này. Ngươi là ai mà có ý tưởng hão huyền ấy? Mau nhân lúc đất chưa khép lại mà trở về thế giới của ngươi, nếu không thì đất lớn một khi khép lại dày cả trăm vạn trượng. Ngươi xuyên qua được nước chứ không xuyên qua được đất, ắt chết!'

 Lời chưa dứt, bỗng muôn đạo ánh vàng từ xa chiếu tới, nóng không chịu nổi. Người mặc áo mũ cổ vỗ lưng tôi nói: 'Đi mau! Đi mau! Bánh xe mặt trời đến rồi! Ta cũng phải tránh đi, ngươi là thân máu thịt, không đi thì sẽ bị thiêu thành tro bay.'" Đổng nghe vậy sợ hãi, liền vận khí vọt thân lên. Mặt mũi bị nước và đất ăn mòn, đen như than cháy; quần áo và da thịt dính liền thành một mảng. Hơn một tháng sau mới trở lại hình người, ông tự xưng là "Kiếp ngoại tẩu" (ông lão thoát ngoài tai kiếp). Tôi xét sách Hoài Nam Tử nói: dưới vùng ôn đới (?) không có loài nào có máu và hơi thở. Chỗ gần bánh xe mặt trời chính là vùng ấy.

 Đổng Hiền làm thần

 Thời Khang Hi, ông chú họ của tôi là Cung Thao công làm đồng tri (quan phó, phụ tá cho tri phủ) Tây An, đến núi Chung Nam cầu mưa. Bên sườn núi có một ngôi miếu cổ, trong đó có tượng một thiếu niên đẹp, đội mũ quan cài đuôi chồn và trang sức vàng, mặc áo cổn thêu rồng, phục sức như bậc công hầu đời Hán. Hỏi đạo sĩ là thần nào, đạo sĩ bảo là Tôn Sách (người cát cứ vùng Giang Đông cuối đời Hán). Cung Thao công cho rằng Tôn Sách tung hoành ở Giang Đông, chưa từng đến Trường An. Hơn nữa Tôn Sách tài giỏi võ dũng, phải có khí phách hăng hái sắc bén, mà tượng thần lại xinh đẹp mềm mại như đàn bà, nên ngờ là tà thần.

 Gặp lúc đang xây đền Long Vương ở núi Thái Bạch, ông định phá miếu này, dỡ gỗ ngói chuyển sang dùng.

 Tối hôm ấy, ông mơ thấy thần gọi đến gặp, nói: "Ta không phải chàng Tôn, mà là đại tư mã (chức quan võ cao nhất đời Hán) nhà Hán, Đổng Thánh Khanh (tức Đổng Hiền, người được vua Hán Ai Đế hết mực sủng ái). Ta bị Vương Mãng (kẻ về sau cướp ngôi nhà Hán) hại, chết rất thảm. Thượng đế thương ta không có tội, tuy ở ngôi cao, được sủng ái lớn mà ở triều chưa từng hại một sĩ đại phu nào, nên phong ta làm Đại Lang thần, coi việc nắng mưa vùng này."

 Cung Thao công biết là Đổng Hiền, nhớ trong truyện Đổng Hiền có câu "đẹp đẽ, tự thích vẻ đẹp của mình", nên cứ nhìn chăm chú mãi. Thần có vẻ không vui, nói: "Ông chớ bị Ban Cố (sử gia đời Hán, tác giả sách Hán thư) lừa. Cố viết Ai Hoàng đế bản kỷ đã nói vua bị bệnh liệt, không sinh con được, thì sao sủng hạnh ta được? Đó là lời tự mâu thuẫn. Ngày ấy vua tôi ta hợp ý nhau, cùng vua nằm dậy với nhau, việc ấy là có thật. Thời Vũ Đế, hai tướng quân Vệ, Hoắc (Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh) cũng được sủng ái như vậy, không thể đem ta so với An Lăng, Long Dương (hai người được vua sủng ái theo lối nam sắc thời Chiến Quốc). Sao Hạnh thần (một ngôi sao, theo thiên văn xưa ứng với bề tôi được vua sủng ái) vốn ứng với thiên tượng, ta cũng chẳng chối. Nhưng án oan hai nghìn năm, cần ông rửa sạch cho ta."

 Lời chưa dứt, có hai con quỷ nanh dài mặt xanh lam dắt một tên tù đến, tuổi đã già, đầu hói, giọng khàn, tay ôm một cuốn sách. Thần chỉ vào hắn nói: "Đây là tên giặc Mãng, Thượng đế vì tội ác ngập trời của hắn, đày vào Âm Sơn (nơi giam giữ tội nhân ở cõi âm), bị rắn độc nhai cắn đã lâu. Nay được tha ra, áp giải đến chỗ ta, coi việc nhà xí. Hễ có lỗi nhỏ là quất roi sắt." Cung Thao công hỏi: "Tên tù tay cầm sách gì?" Thần cười nói: "Tên giặc này cả đời tin sách Chu lễ (sách ghi chế độ quan lại nhà Chu, Vương Mãng dựa vào đó để cải cách), dù chết vẫn ôm không buông. Lúc chịu roi sắt, hắn còn lấy sách Chu lễ che lưng."

 Cung Thao công đến gần xem, quả nhiên là sách Chu lễ. Trên có những chữ "Bề tôi Lưu Hâm (học giả phò tá Vương Mãng) kính cẩn hiệu đính", ông bất giác cười lớn, rồi tỉnh dậy.

 Hôm sau, ông bỏ ra trăm lạng bạc lương, sửa sang miếu, cúng bằng lễ thiếu lao (lễ cúng dùng dê và lợn). Lại mơ thấy thần đến tạ ơn, nói: "Được ông sửa miếu, rất cảm nghĩa cao! Nhưng không có ai được thờ kèm bên ta, nên việc hưởng cúng khỏi cô đơn quá. Viên duyện sử (viên chức giúp việc) của ta là Chu Hủ là nghĩa sĩ, từng thu chôn xác ta, bị Mãng giết. Ta cảm ơn ấy, tâu lên Thượng đế, ban phúc cho con ông ấy là Chu Phù làm đại tư không (một trong ba chức quan cao nhất triều đình) của Quang Vũ hoàng đế (vị vua khôi phục nhà Hán), ông hãy lưu tâm." Cung Thao công liền đắp tượng ông Chu bên cạnh tượng Đổng công, lại đắp thêm một tên tù mang dáng Vương Mãng, quỳ dưới thềm. Từ đó cầu nắng cầu mưa, không lần nào không ứng ngay.

 Người ba đầu

 Thời Khang Hi, giặc Ngô (Ngô Tam Quế) làm loạn, đường sá bị cắt đứt. Có ba anh em khách buôn họ Trương người Hồ Châu từ Vân Nam trốn về, từ phía đông núi Mông Lạc đi bộ mười ngày mười đêm thì lạc đường, phải hái lá cây, rễ cỏ mà ăn. Một sáng đi qua đồng hoang, bỗng gió lớn từ phía tây thổi tới, như tiếng sóng biển sóng sông. Ba người sợ, leo lên gò cao nhìn, thấy một con trâu đen, mình to hơn voi, lừ đừ (?) đi qua, cây cỏ đều rạp xuống.

 Chiều tối, không có chỗ trọ, trông phía trước dưới một cây lớn hình như có nhà cửa. Chạy tới thì thấy nhà rất rộng rãi, bên trong có một người đàn ông bước ra, cao hơn một trượng, trên cổ có ba cái đầu. Mỗi khi nói, ba cái miệng cùng vang lên, trong trẻo nghe rõ, giọng như người Trung Châu (vùng Hà Nam, giữa Trung Quốc). Hỏi ba người từ đâu đến, ba người đều kể thật. Người ba đầu nói: "Các anh đi bộ lạc đường, chắc là đói rồi?" Ba người lạy tạ. Hắn liền gọi em gái nấu cơm cho khách, tỏ ra rất ân cần.

 Cô em dạ một tiếng rồi đi ra, cũng là một cô gái ba đầu. Cô nhìn anh em họ Trương cười, nói với anh: "Ba vị này: người lớn tuổi nhất có thể sống lâu, còn hai người em e không tránh khỏi tai nạn." Anh em họ Trương ăn cơm xong, người đàn ông ba đầu bẻ một cành cây đưa cho, nói: "Cầm cái này soi theo bóng mặt trời mà đi, có thể dùng thay xe chỉ nam (cỗ xe thời xưa có tượng người luôn chỉ về phương nam để định hướng). Nhưng từ đây đi, những miếu nào đi qua thì được ngủ lại, chứ không được đánh chuông trống, phải nhớ kỹ." Ba người bèn đi.

 Hôm sau, vào giữa vùng núi lộn xộn, có một ngôi miếu cổ có thể nghỉ chân. Ba người ngồi dưới mái hiên, bầy quạ bay đến mổ đỉnh đầu họ. Người anh họ Trương giận, nhặt sỏi ném, lỡ trúng quả chuông trong miếu, vang lên keng một tiếng. Hai con dạ xoa (loài quỷ dữ ăn thịt người trong truyền thuyết Phật giáo) nhảy ra, bắt hai người em xé ra mà ăn. Chúng lại sắp vồ đến người anh thì bỗng nghe tiếng gió như sóng, có con trâu đen lớn ướt đẫm (?) chạy đến, húc đánh với hai con dạ xoa. Một lúc sau, dạ xoa thua chạy, người anh họ Trương mới thoát được. Đi mấy chục ngày mới về đến quê.

 Cái chổi của quỷ nước

 Em họ tôi là Trương Hồng Nghiệp ở trọ nhà ven sông của họ Phan ở Tần Hoài. Một đêm hè ông đi vệ sinh, lúc ấy đã canh ba, tiếng người đã im bặt, ánh trăng sáng vằng vặc.

 Trương thích trăng, tựa lan can ngắm, nghe dưới nước có tiếng ào một cái, một cái đầu người từ dưới nước nhô lên. Trương ngờ giờ này sao lại có người bơi lội, nhìn kỹ thì không có mắt mày, thân đen, đứng cứng đờ, cổ không cử động được, như tượng gỗ. Ông lấy đá ném, nó lại chìm xuống nước. Chiều hôm sau, có một người đàn ông chết đuối, mới biết thứ hiện hình là quỷ nước; ông đem chuyện này kể với những người ở trọ cùng.

 Có một người buôn gạo nhân đó kể chuyện lạ về quỷ nước đòi mạng: hồi trẻ ông buôn gạo ở Gia Hưng, qua rạch Hoàng Nê, vì bùn quá sâu nên cưỡi trâu nước mà qua. Đi đến giữa rạch, có một bàn tay đen từ trong bùn thò ra kéo chân ông. Ông co chân lên, bàn tay đen liền kéo chân trâu, trâu không nhúc nhích được. Ông vô cùng hoảng sợ, gọi người đi đường cùng kéo trâu. Trâu không đứng lên được, bèn lấy lửa đốt đuôi trâu. Trâu đau không chịu nổi, dốc sức rút khỏi bùn mà đứng dậy, dưới bụng có một cái chổi rách buộc chặt không gỡ ra, tanh hôi khó lại gần. Lấy gậy đánh, nó kêu chít chít, nước nhỏ xuống toàn là máu đen.

 Mọi người dùng dao cắt cái chổi ra, lấy củi đốt đi, mùi hôi hơn một tháng mới tan. Từ đó rạch Hoàng Nê không còn người chết đuối nữa. Người buôn gạo có bài thơ ghi việc ấy: "Vốn định kéo người, lỡ kéo trâu; Việc gì hối hận khóc chít chiu? Tặng anh một nắm lửa củi dâu; Mưu kín chỗ tối, ra chỗ sáng thì thôi."

 Chim La sát

 Thời Ung Chính, một người ở nội thành cưới vợ cho con, nhà gái cũng là dòng họ lớn, ở ngoài cửa Sa Hà. Cô dâu lên kiệu, người cưỡi ngựa theo hầu vây quanh phía sau. Đi qua một ngôi mộ cổ, có trận gió lốc từ giữa các nấm mồ thổi ra, cuốn quanh kiệu hoa mấy vòng. Cát bay mù mắt, người đi đường đều dạt ra, một lúc lâu mới yên. Chốc lát đến nhà chú rể, kiệu dừng ở sảnh lớn, bà đưa dâu vén rèm dìu cô dâu ra. Không ngờ trong kiệu lại có một cô dâu nữa tự vén màn bước ra, đứng sóng vai với người ra trước. Mọi người kinh ngạc nhìn, áo quần trang điểm màu sắc không khác chút nào, không phân biệt được thật giả.

 Dìu vào nhà trong, cha mẹ chồng nhìn nhau kinh hãi, chẳng biết làm sao, đành tạm làm lễ vợ chồng. Phàm lễ lạy trời, cúng tổ, ra mắt họ hàng, đều cho chú rể đứng giữa, hai cô dâu đứng hai bên. Chú rể thầm nghĩ cưới một được hai, mừng quá mong đợi. Đêm khuya, chàng dắt hai người đẹp cùng lên giường, đầy tớ gái, tì nữ đều về phòng ngủ, cha mẹ chồng cũng đi ngủ. Bỗng nghe trong phòng cô dâu có tiếng kêu thảm thiết, mọi người khoác áo dậy, đầy tớ trai gái xô cửa vào, thì thấy máu chảy lênh láng đầy đất, chú rể ngã nằm ngoài giường, trên giường một cô dâu nằm ngửa giữa vũng máu, còn cô kia không biết đi đâu.

 Thắp đèn soi khắp bốn phía, thấy trên xà nhà đậu một con chim lớn, màu xám đen, mỏ quặp, móng lớn trắng như tuyết. Mọi người hò hét xông vào đánh, nhưng vũ khí ngắn không với tới. Đang bàn lấy cung tên, giáo dài, thì con chim vỗ cánh kêu "chách chách", mắt sáng như ma trơi xanh, lao qua cửa bay mất. Chú rể ngất trên đất, nói: "Ngồi bên nhau một lúc, đang định cởi áo đi ngủ, bỗng người đàn bà bên trái giơ tay áo phẩy một cái, hai tròng mắt tôi bị khoét mất, đau quá ngất đi, không biết nó hóa chim thế nào." Hỏi lại cô dâu, cô nói: "Lúc chàng kêu lên ngất đi, con hoảng hỏi duyên cớ, thì nó đã hóa thành con chim quái đến mổ mắt con, con cũng ngất lịm ngay." Sau chữa trị mấy tháng, hai người đều khỏi, vợ chồng rất thương yêu nhau, nhưng hai người mù sánh đôi, thật đáng thương thay.

 Ông Trương Quảng Cơ thuộc Chính Hoàng kỳ (một trong tám "kỳ", tức tám đơn vị tổ chức quân đội và dân cư của người Mãn đời Thanh) kể cho tôi như thế. Tương truyền ở chỗ gò mộ hoang, khí âm quá nặng, hơi của xác chết tích tụ lâu ngày hóa thành chim La sát, giống con hạc xám mà to hơn, biết biến hóa quấy phá, thích ăn mắt người, cũng là loài như dược xoa (tức dạ xoa), tu la (loài thần hiếu chiến, hay gây gổ trong Phật giáo), bệ lệ (loài quỷ đói).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video