● QUYỂN MỘT
○ Thông phán họ Lý
Ông Lý ở Quảng Tây làm chức thông phán (quan phó ở phủ, giúp quan đứng đầu phủ coi việc lương thực, kiện tụng). Ông giàu có lớn, nuôi bảy người thiếp, của quý chất cao như núi. Năm hai mươi bảy tuổi, ông lâm bệnh qua đời. Nhà có một ông lão đầy tớ xưa nay trung thành, cẩn thận, thương chủ chết sớm, bèn cùng bảy người thiếp lập lễ trai tiếu (lễ cúng chay, lập đàn cầu siêu do đạo sĩ hay nhà sư làm). Bỗng có một đạo sĩ cầm sổ đến quyên góp. Ông lão quát: “Chủ nhà ta mới mất, không rảnh mà bố thí cho ngươi.” Đạo sĩ cười: “Ngươi có muốn chủ nhà sống lại không? Ta làm được phép khiến hồn ông ấy trở về.” Ông lão kinh ngạc, chạy vào báo các người thiếp, ai nấy đều sửng sốt. Khi họ ra lạy thì đạo sĩ đã đi mất. Ông lão và các người thiếp hối hận vì đã khinh nhờn thần tiên khiến người bỏ đi, rồi đổ lỗi cho nhau.
Ít lâu sau, ông lão đi qua chợ, gặp lại đạo sĩ giữa đường. Ông vừa sợ vừa mừng, níu chặt lấy đạo sĩ mà xin tạ tội, van nài. Đạo sĩ nói: “Không phải ta tiếc gì mà không cho chủ ngươi sống lại. Luật của Âm ty (cõi âm, nơi quan lại dưới âm phủ cai quản người chết) quy định: người chết muốn hoàn dương (sống lại ở cõi người) thì phải có người chết thay. Ta sợ nhà ngươi không ai chịu chết thay, nên mới bỏ đi.” Ông lão nói: “Xin cho tôi về bàn với cả nhà.”
Ông kéo đạo sĩ về nhà, đem lời đạo sĩ thuật lại cho các người thiếp. Lúc mới nghe đạo sĩ đến, các nàng rất mừng; đến khi nghe phải có người chết thay thì ai cũng bực bội, nhìn nhau im thin thít. Ông lão quả quyết nói: “Các bà còn trẻ, chết thì đáng tiếc; còn lão đây đã tàn đời, có gì đáng tiếc?”
Ông ra gặp đạo sĩ: “Lão này xin chết thay, được không?” Đạo sĩ nói: “Ngươi không hối hận, không sợ hãi thì được.” Ông đáp: “Được.”
Đạo sĩ nói: “Thấy ngươi thành tâm, ngươi có thể đi từ biệt họ hàng bạn bè. Đợi ta làm phép, ba ngày thì phép thành, bảy ngày thì phép linh nghiệm.”
Ông lão rước đạo sĩ ở trong nhà, sớm tối kính cẩn hầu hạ. Rồi ông tự đến từng nhà người quen, kể rõ duyên cớ, khóc mà từ biệt. Trong số họ hàng bạn bè, có người cười, có người kính phục, có người thương xót, có người chế giễu không tin. Ông lão đi qua miếu Thánh Đế (tức miếu thờ Quan Thánh Đế Quân, Quan Vũ), vốn là nơi ông thờ phụng xưa nay, bèn vào lạy và khấn: “Con chết thay cho chủ, xin Thánh Đế giúp đạo sĩ cho hồn phách chủ con trở về.” Chưa dứt lời, có một nhà sư đi chân đất đứng trước bàn thờ quát: “Mặt ngươi đầy khí yêu, tai họa lớn sắp đến rồi! Ta cứu ngươi, chớ để lộ ra.” Rồi ông đưa cho ông lão một gói giấy, nói: “Đến lúc nguy cấp thì mở ra xem.”
Nói xong thì biến mất. Ông lão về nhà, lén mở ra xem: bên trong có năm cái móng vuốt hình bàn tay và một sợi dây thừng. Ông bèn cất vào trong ngực áo.
Chẳng mấy chốc đã đến hạn ba ngày. Đạo sĩ sai dời giường ông lão đặt đối diện với linh cữu chủ, lấy khóa sắt khóa cửa, đục một lỗ trên tường để đưa đồ ăn thức uống vào. Đạo sĩ lập đàn ở chỗ gần phòng các người thiếp mà tụng chú. Ở được ít lâu, chẳng thấy gì lạ. Ông lão sinh nghi. Vừa động lòng nghi thì nghe dưới gầm giường có tiếng sột soạt, hai người đen thui từ dưới đất nhảy lên: mắt xanh lè, hốc mắt sâu, khắp mình lông ngắn, cao chừng hai thước, đầu to như bánh xe.
Hai con quỷ trừng trừng (?) nhìn ông lão, vừa nhìn vừa đi vòng quanh quan tài, lấy răng gặm khe nắp quan tài. Khe nứt ra, nghe có tiếng ho, giống hệt tiếng chủ nhà. Hai con quỷ mở đầu nắp quan tài, đỡ chủ nhà ra. Dáng người ấy thoi thóp như kẻ bệnh nặng không gượng nổi. Hai con quỷ lấy tay xoa bụng, miệng người ấy dần dần phát ra tiếng. Ông lão nhìn kỹ: hình dáng là chủ nhà, nhưng giọng nói lại là giọng đạo sĩ. Ông biến sắc nói: “Lời Thánh Đế chẳng phải đã ứng nghiệm rồi sao!” Ông vội lấy gói giấy trong ngực ra. Năm cái móng bay vụt lên, hóa thành rồng vàng dài mấy trượng, quắp ông lão trong phòng lên, lấy dây trói vào xà nhà. Ông lão mê man, mắt nhìn xuống dưới: hai con quỷ đỡ chủ nhà từ trong quan tài ra, đến giường ông lão nằm thì không thấy người đâu cả. Chủ nhà kêu to: “Phép hỏng rồi!” Hai con quỷ mặt mày dữ tợn, lùng sục khắp nhà, rốt cuộc không tìm thấy. Chủ nhà giận lắm, lôi màn, chăn, nệm trên giường ông lão xé nát. Một con quỷ ngẩng đầu lên, thấy ông lão trên xà nhà thì mừng rỡ, cùng chủ nhà nhảy vọt lên bắt. Chưa với tới xà nhà thì một tiếng sét nổ vang, cả bọn ngã lăn xuống đất, quan tài khép lại như cũ, hai con quỷ cũng không thấy đâu nữa.
Các người thiếp nghe tiếng sét, chạy đến mở cửa xem. Ông lão kể lại đầy đủ những gì đã thấy. Mọi người cùng vội đi tìm đạo sĩ. Đạo sĩ đã bị sét đánh chết tại đàn, trên xác có mười bảy chữ lớn viết bằng lưu huỳnh: “Yêu đạo luyện phép đổi hình, mưu đoạt của tham sắc đẹp, luật trời xử chém, thi hành ngay như lệnh.”
○ Thư sinh họ Thái
Ngoài cửa Bắc Quan thành Hàng Châu có một căn nhà, ma hiện ra nhiều lần, người ta không dám ở, cửa khóa rất chặt. Có một thư sinh họ Thái muốn mua căn nhà ấy.
Người ta lo cho anh, nhưng anh không nghe. Giấy tờ mua bán làm xong, người nhà không chịu dọn vào. Thái tự mình mở cửa, cầm đèn ngồi đợi. Đến nửa đêm, có một người con gái từ từ đi tới, cổ quấn dải lụa đỏ, cúi chào Thái, rồi buộc dây lên xà nhà, vươn cổ vào thòng lọng. Thái không chút sợ hãi. Người con gái lại treo thêm một sợi dây nữa, vẫy Thái lại. Thái nhấc một chân đút vào thòng lọng. Người con gái nói: “Ông nhầm rồi.” Thái cười: “Chính cô nhầm nên mới có ngày hôm nay, còn tôi thì không nhầm đâu.” Con ma cười lớn, phục xuống đất lạy hai lạy rồi đi. Từ đó, chuyện quái lạ dứt hẳn, Thái cũng thi đỗ. Có người bảo đó chính là ông phương bá (tức chức Bố chính sứ, quan đứng đầu việc hành chính, tài chính của một tỉnh) Thái Bính Hầu.
○ Người học trò ở Nam Xương
Ở huyện Nam Xương, tỉnh Giang Nam (?) có một người học trò đọc sách ở chùa Bắc Lan, cùng một người bạn: một người lớn tuổi, một người ít tuổi, hai người rất thân nhau. Người lớn tuổi về nhà thì đột ngột qua đời, người ít tuổi không hề hay biết, vẫn đọc sách ở chùa như cũ. Một tối trời đã khuya, anh đã đi ngủ thì thấy người bạn lớn tuổi vén cửa bước vào, lên giường vỗ lưng anh nói: “Tôi xa anh chưa đến mười ngày thì mắc bệnh bất ngờ mà chết. Nay tôi là ma, nhưng tình bạn không dứt bỏ được, nên đặc biệt đến từ biệt.” Người ít tuổi sợ cứng họng (?), không nói được. Người chết an ủi: “Nếu tôi muốn hại anh thì đâu có nói thẳng ra như vậy? Anh đừng sợ. Tôi đến đây là muốn nhờ anh lo việc sau khi tôi chết.” Người ít tuổi hơi định thần, hỏi: “Nhờ việc gì?” Người chết đáp: “Tôi có mẹ già hơn bảy mươi tuổi, vợ chưa đầy ba mươi. Chỉ cần được mấy hộc gạo (hộc: đơn vị đong lương thực, mỗi hộc khoảng mười đấu) là đủ sống, mong anh giúp đỡ họ, đó là việc thứ nhất. Tôi có bản thảo văn chương chưa in, mong anh khắc bản in cho, để chút tên tuổi nhỏ nhoi của tôi không mất đi, đó là việc thứ hai. Tôi còn nợ người bán bút mấy nghìn đồng, chưa trả, mong anh trả giúp, đó là việc thứ ba.” Người ít tuổi vâng dạ. Người chết đứng dậy nói: “Anh đã nhận lời gánh vác, tôi cũng đi đây.” Nói xong định đi.
Người ít tuổi thấy lời bạn nói gần với tình người, dáng mạo như ngày thường, dần dần hết sợ, bèn khóc mà giữ lại: “Từ biệt anh mãi mãi, sao không nán lại một lát rồi hãy đi?” Người chết cũng khóc, quay lại ngồi trên giường, lại kể chuyện đời xưa. Nói được mấy câu, lại đứng dậy: “Tôi đi đây.”
Nhưng rồi đứng đó mà không đi, hai mắt trợn trừng, dáng mạo dần dần xấu xí, rữa nát. Người ít tuổi sợ, giục: “Anh đã nói xong rồi, có thể đi được rồi.” Cái xác vẫn không đi. Người ít tuổi đập giường kêu to, nó cũng không đi, cứ đứng sừng sững như cũ. Người ít tuổi càng hoảng, vùng dậy bỏ chạy, cái xác chạy theo. Anh chạy càng gấp thì cái xác chạy càng nhanh. Đuổi nhau mấy dặm, người ít tuổi trèo qua tường rồi ngã vật xuống đất. Cái xác không trèo qua tường được, gục đầu bên ngoài tường, nước dãi trong miệng nhỏ ròng ròng xuống mặt người ít tuổi.
Trời sáng, người đi đường đi qua, đổ nước gừng cho uống, người ít tuổi mới tỉnh lại. Nhà có người chết đang tìm xác mà không thấy, nghe tin bèn khiêng về khâm liệm.
Người hiểu biết nói: “Hồn của con người thì thiện, còn phách thì ác; hồn thì linh, còn phách thì ngu (hồn: phần tinh thần linh thiêng; phách: phần sinh khí gắn với thể xác). Lúc người chết mới đến, một điểm linh chưa mất, phách bám vào hồn mà đi; đến khi tâm sự đã xong, hồn một khi tan đi thì phách còn ở lại. Hồn còn thì đó là người ấy; hồn đi rồi thì không còn là người ấy nữa. Những chuyện xác chết dời chỗ, bóng ma chạy đuổi trên đời đều do phách làm ra, chỉ có người có đạo hạnh mới chế ngự được phách.”
○ Tăng Hư Chu
Đời Khang Hy, có người tên Tăng Hư Chu, tự nói là người huyện Vinh Xương, Tứ Xuyên, giả điên đi lại vùng Ngô, Sở (nay là khoảng Giang Tô, Chiết Giang và Hồ Bắc, Hồ Nam), nói ra phần nhiều trúng một cách lạ lùng. Ông đến đâu thì già trẻ trai gái vây quanh mà đi theo. Hư Chu cười đùa, chửi mắng, mà lời nói ra thường trúng chuyện thầm kín của người ta. Có khi ông nói lời tốt đẹp với ai, người ấy lại khóc to bỏ đi; có khi ông đánh mắng ai, người ấy lại mừng quá mong đợi. Người hỏi thì tự hiểu, người bên cạnh không hiểu.
Ông Vương Tử Kiên người Hàng Châu làm tri huyện Lô Khê, sau khi bị bãi quan, có người bàn rằng phong thủy (thế đất nơi đặt mồ mả, nhà cửa, tin là ảnh hưởng đến họa phúc con cháu) mộ tổ nhà ông không tốt. Tử Kiên định dời mộ đi chôn chỗ khác nhưng chưa làm, nghe tin Hư Chu đến, bèn chạy đi hỏi. Đúng lúc Hư Chu cầm gậy đứng trên gò cao, mọi người vây kín chen chúc, Tử Kiên không lên trước được. Hư Chu nhìn thấy Tử Kiên, từ xa vung gậy đánh, mắng: “Mày đừng đến! Mày đừng đến! Mày đến là muốn moi xác trộm xương đấy! Không được đâu!
Không được đâu!” Tử Kiên sợ hãi đi về. Về sau con trai Tử Kiên là Văn Tuyền làm quan đến chức ngự sử (quan can gián vua và vạch tội quan lại).
○ Hiếu liêm họ Chung
Ông Thiệu Hựu Phòng, người cùng khóa thi đỗ với tôi, thuở nhỏ theo học một vị hiếu liêm (người đã đỗ cử nhân ở kỳ thi Hương) họ Chung, người Thường Thục. Thầy tính nghiêm chỉnh ngay thẳng, không tùy tiện nói cười, ăn ngủ cùng Hựu Phòng. Bỗng một đêm, thầy tỉnh dậy giữa khuya, khóc nói: “Ta chết mất thôi.” Hựu Phòng hỏi duyên cớ, thầy nói: “Ta mơ thấy hai tên lính sai từ dưới đất vọt lên, đến trước giường kéo ta cùng đi. Đường đi mênh mang, cát vàng cỏ trắng, chẳng thấy bóng người. Đi mấy dặm, họ dẫn ta vào một nha môn (công đường của quan), có một vị thần đội mũ ô sa (mũ quan bằng lụa đen) ngồi quay mặt về hướng nam. Lính dìu ta quỳ dưới công đường. Thần hỏi: ‘Ngươi biết tội chưa?’ Ta đáp: ‘Không biết.’ Thần nói: ‘Thử nghĩ xem.’ Ta nghĩ hồi lâu, nói: ‘Tôi biết rồi. Tôi bất hiếu, cha mẹ chết, để quan tài hai mươi năm, không đủ sức chọn đất chôn cất, tội đáng chết muôn lần.’ Thần nói: ‘Tội nhỏ.’ Ta nói: ‘Lúc trẻ tôi từng gian dâm với một đứa hầu gái, lại chơi bời với hai cô kỹ nữ.’ Thần nói: ‘Tội nhỏ.’ Ta nói: ‘Tôi có lỗi về miệng lưỡi, hay chê bai văn chương người khác.’ Thần nói: ‘Cái này lại càng nhỏ.’ Ta nói: ‘Vậy thì tôi không còn tội nào khác.’ Thần ngoảnh lại bảo tả hữu: ‘Cho hắn soi mà nhớ lại.’ Tả hữu bưng một chậu nước dội lên mặt ta, ta mơ hồ tỉnh ngộ ra kiếp trước mình họ Dương, tên Tệ, từng cùng bạn đi buôn ở Hồ Nam, tham của cải của bạn mà đẩy bạn xuống nước chết. Ta bất giác run rẩy, phủ phục trước thần: ‘Biết tội rồi.’ Thần quát lớn: ‘Còn chưa biến đi à!’ Rồi giơ tay đập bàn, một tiếng sét nổ, trời sập đất nứt, thành quách, nha môn, thần quỷ, khí giới… chẳng còn thấy gì; chỉ thấy nước mênh mông không bờ không bến, một thân ta nhỏ bé trôi nổi trên một chiếc lá rau. Ta tự nghĩ lá nhẹ mà thân nặng, sao lại không chìm? Nhìn lại thân mình thì đã hóa thành con giòi, tai mắt mũi miệng đều nhỏ như hạt cải, bất giác khóc to mà tỉnh dậy. Ta mơ như thế, còn sống lâu được sao?” Hựu Phòng khuyên giải: “Thầy đừng khổ tâm, giấc mơ không đáng tin.” Thầy sai mau sắm sửa quan tài và đồ khâm liệm. Qua ba ngày, thầy nôn ra máu rồi đột ngột qua đời.
○ Hòn đá trơ ở Nam Sơn
Một vị tú tài họ Trần ở Hải Xương đến cầu mộng ở miếu Túc Mẫn (miếu thờ Vu Khiêm, danh thần đời Minh, tên thụy là Túc Mẫn). Ông mơ thấy Túc Mẫn mở cửa chính mời vào, tú tài ngần ngại. Túc Mẫn nói: “Sau này ngươi là môn sinh (học trò; trong khoa cử, người được quan chấm đỗ thì gọi là môn sinh của quan ấy) của ta, theo lễ phải vào cửa chính.” Chưa ngồi yên, người hầu bẩm: “Thành hoàng (thần coi giữ một thành, một vùng) huyện Thang Khê xin vào gặp.” Liền thấy một vị thần đội mũ cao bước vào. Túc Mẫn bảo Trần làm lễ ngang hàng với thần, nói: “Ông ấy là thuộc hạ của ta, ngươi là môn sinh của ta, ngươi nên ngồi trên.” Tú tài sợ hãi ngồi xuống. Nghe thần Thành hoàng nói với Túc Mẫn rất nhỏ, không nghe rõ được, chỉ nghe mười sáu chữ: “Chết ở Quảng Tây, đỗ ở Thang Khê, hòn đá trơ ở Nam Sơn, một lần sống là vạn năm.” Thành hoàng cáo lui, Túc Mẫn bảo Trần tiễn ra. Đến cửa, Thành hoàng hỏi: “Những lời ta nói với Vu công vừa rồi, ông có nghe được không?” Trần đáp: “Chỉ nghe được mười sáu chữ.” Thần nói: “Hãy nhớ lấy, sau này sẽ ứng nghiệm.” Trần vào gặp Túc Mẫn, ông cũng nói như vậy. Trần giật mình tỉnh dậy, đem giấc mơ kể cho người khác, không ai hiểu ý nghĩa ra sao.
Nhà Trần nghèo, có người em họ bên ngoại họ Lý, được bổ làm thông phán một phủ ở Quảng Tây, muốn rủ Trần cùng đi. Trần không chịu, nói: “Trong mộng thần nói ‘chết ở Quảng Tây’, nếu cùng đi e là không lành.” Ông thông phán giải thích: “Thần nói là ‘bắt đầu ở Quảng Tây’, chữ ‘thủy’ là bắt đầu, chứ không phải chữ ‘tử’ là chết (hai chữ này đọc gần giống nhau). Nếu đã chết ở Quảng Tây rồi thì sao còn ‘đỗ ở Thang Khê’ được nữa?”
Trần cho là phải, bèn cùng đến Quảng Tây.
Trong dinh thông phán có dãy nhà phía tây, khóa rất kín, không ai dám mở. Trần mở ra, bên trong có vườn, đình, hoa, đá, bèn dời giường đến ở.
Hơn một tháng vẫn yên ổn. Đêm Trung thu tháng tám, Trần say rượu trong vườn, cất giọng ngâm: “Trăng sáng như nước chiếu lầu đài.” Bỗng nghe trên không có người vỗ tay cười: “Phải là ‘Trăng sáng như nước ngâm lầu đài’, đổi sang chữ ‘chiếu’ thì không hay.” Trần hoảng sợ, ngẩng lên nhìn, thấy một ông lão đội mũ mây trắng, mặc áo vải sợi cát, ngồi trên cành cây ngô đồng. Trần sợ, vội chạy vào phòng ngủ. Ông lão nhảy xuống đất, lấy tay giữ Trần lại: “Đừng sợ.
Trên đời có con ma nào phong nhã như ta không?” Trần hỏi: “Cụ là thần gì?” Ông lão đáp: “Đừng hỏi. Ta hãy cùng ngươi bàn thơ.” Trần thấy râu mày ông cổ kính chất phác, không khác người thường, dần dần yên lòng. Hai người vào trong phòng, xướng họa thơ với nhau. Chữ ông lão viết đều là hình con nòng nọc (chữ khoa đẩu, lối chữ cổ nét đầu to đuôi nhỏ), không nhận ra hết được. Hỏi thì ông nói: “Lúc ta còn trẻ, người đời chuộng lối nét chữ này, nay ta cũng muốn đổi sang lối chữ chân phương, nhưng vì tay đã quen, nhất thời chưa đổi ngay được.” Cái gọi là “lúc còn trẻ” ấy là từ trước thời Nữ Oa (bà thần thời thượng cổ trong truyền thuyết). Từ đó đêm nào ông cũng đến, tình rất thân mật.
Đầy tớ nhà ông thông phán thường thấy Trần cầm chén rượu hướng vào chỗ không người mà đối ẩm, vội báo cho thông phán. Thông phán cũng thấy thần sắc Trần mơ màng, trách: “Anh nhiễm tà khí rồi, e câu ‘chết ở Quảng Tây’ ứng nghiệm mất.” Trần tỉnh ngộ, bàn với thông phán về nhà để tránh. Vừa lên thuyền thì ông lão đã ở đó trước, người bên cạnh đều không ai thấy. Đi qua Giang Tây, ông lão nói: “Ngày mai sắp vào đất Chiết Giang, duyên của ta với ngươi đã hết, không thể không nói thẳng một lời: ta tu đạo một vạn năm mà chưa thành chính quả (kết quả viên mãn của sự tu hành, tức thành tiên thành Phật), là vì thiếu ba nghìn cân gỗ đàn hương để tạc một pho tượng Huyền Nữ (Cửu Thiên Huyền Nữ, vị nữ thần của Đạo giáo). Nay ta xin ngươi số gỗ ấy, nếu không thì ta sẽ mượn tim phổi của ngươi.” Trần cả sợ, hỏi: “Cụ tu đạo gì?” Ông đáp: “Đại đạo ‘Cân Xa’.” Trần chợt hiểu hai chữ “cân” và “xa” ghép lại thành chữ “trảm” (chém), càng hoảng, nói: “Đợi về nhà bàn tính đã.”
Cùng về đến Hải Xương, Trần kể với họ hàng bạn bè, ai cũng nói: “Cái mà Túc Mẫn gọi là ‘hòn đá trơ ở Nam Sơn’ phải chăng là con yêu quái này?”
Hôm sau, ông lão đến. Trần hỏi: “Nhà cụ có phải ở Nam Sơn không?” Ông lão biến sắc, mắng: “Điều này không phải ngươi biết mà nói được, ắt có kẻ xấu xúi ngươi.” Trần đem lời ấy kể với bạn. Bạn nói: “Thế thì kéo con yêu này vào miếu Túc Mẫn là được.” Trần làm theo, sắp đến miếu, ông lão tái mặt quay đầu bỏ chạy. Trần hai tay ôm chặt lấy, cố lôi vào. Ông lão hú một tiếng dài, vọt lên trời mà đi. Từ đó, chuyện quái dứt hẳn.
Về sau Trần mạo nhận quê quán ở Thang Khê để dự thi, quả nhiên đỗ tiến sĩ. Quan chấm phòng thi của ông ở kỳ thi Hội (kỳ thi ở kinh đô, đỗ thì thành tiến sĩ) chính là Trạng nguyên Vu Chấn.
○ Tri huyện Phong Đô
Huyện Phong Đô, Tứ Xuyên, dân gian truyền là nơi giáp ranh giữa người và ma. Trong huyện có một cái giếng, hằng năm người ta đốt tiền giấy, lụa giấy, vàng bạc giấy rồi ném xuống, tốn ước ba nghìn lạng bạc, gọi là “nộp thuế cho Âm ty”. Nếu ai tiếc của không nộp thì ắt sinh dịch bệnh. Đầu triều (nhà Thanh), tri huyện Lưu Cương đến nhậm chức, nghe chuyện liền cấm, dân chúng bàn tán ồn ào. Quan huyện kiên quyết giữ lệnh. Dân nói: “Ngài nói rõ được với quỷ thần thì mới được.” Quan hỏi: “Quỷ thần ở đâu?”
Dân đáp: “Dưới đáy giếng là nơi quỷ thần ở, không ai dám xuống.” Quan quả quyết: “Vì dân mà xin mệnh, chết có gì đáng tiếc? Ta sẽ tự mình xuống.” Ông sai tả hữu lấy dây dài trói mình rồi thả xuống. Mọi người níu giữ, ông không nghe. Có người mạc khách (người giúp việc riêng cho quan, như thư ký, cố vấn) của ông là Lý Sân, vốn là người hào hiệp, xin với quan: “Tôi muốn biết hình trạng quỷ thần thế nào, xin cùng đi với ông.” Quan ngăn lại, ông Lý không nghe, cũng tự trói mình rồi thả xuống. Xuống giếng khoảng năm trượng, trời đất tối rồi lại sáng, rực rỡ có ánh trời. Thành quách, cung điện nhìn thấy đều giống hệt cõi người. Người ở đó nhỏ bé, đứng dưới nắng không có bóng, đi lơ lửng trên không, tự nói: “Người ở đây không biết có mặt đất.” Thấy quan huyện, họ đều vây quanh lạy, hỏi: “Ngài là quan cõi dương, đến đây làm gì?” Quan nói: “Ta vì dân cõi dương mà xin miễn thuế nộp cho Âm ty.” Bọn ma tấm tắc khen là người hiền, lấy tay đặt lên trán, nói: “Việc này phải bàn với Bao Diêm La (tức Bao Chửng, vị quan thanh liêm đời Tống, tương truyền sau khi chết làm Diêm vương, vua cõi âm).” Quan hỏi: “Bao công ở đâu?” Đáp: “Ở trên điện.” Họ dẫn đến một nơi cung điện nguy nga, trên có người đội mũ miện có tua rủ (mũ của bậc vua chúa) ngồi, tuổi hơn bảy mươi, dung mạo nghiêm nghị. Bọn ma truyền hô: “Quan huyện mỗ đến.”
Bao công xuống thềm đón, vái chào mời lên ngồi trên, hỏi: “Đường âm dương cách biệt, ngài đến làm gì?” Quan đứng dậy chắp tay nói: “Phong Đô mấy năm liền lụt hạn, sức dân đã kiệt. Thuế của triều đình còn khổ sở không nộp nổi, sao còn nộp lụa giấy vàng giấy cho Âm ty, làm kẻ nộp tô thêm lần nữa? Tri huyện liều chết mà đến, vì dân xin mệnh.” Bao công cười: “Trên đời có bọn sư yêu đạo ác mượn quỷ thần làm cớ, dụ người ta làm lễ trai đàn cúng tế, số người khuynh gia bại sản không dưới nghìn vạn. Quỷ thần ở cõi u minh cách biệt, không thể đến từng nhà giải thích, vạch trần sự dối trá của chúng. Ngài vì dân trừ tệ, dù không đến đây thì ai dám làm trái? Nay lại còn đích thân hạ cố đến, đủ thấy ngài vừa nhân vừa dũng.” Lời chưa dứt, có ánh sáng đỏ từ trên trời rọi xuống.
Bao công đứng dậy nói: “Phục Ma Đại Đế (tức Quan Vũ, danh tướng thời Tam Quốc được thờ làm thần) đến rồi, ngài hãy tạm lánh.” Lưu lui ra sau nhà. Chốc lát, thần Quan mặc áo bào xanh, râu dài, từ từ hạ xuống, cùng Bao công làm lễ chủ khách, lời nói phần nhiều không nghe rõ. Thần Quan hỏi: “Chỗ ngài có hơi người sống, là vì sao?” Bao công kể rõ đầu đuôi. Thần Quan nói: “Nếu vậy thì đó là quan huyện hiền, ta muốn gặp.” Quan huyện và mạc khách Lý sợ hãi ra lạy.
Thần Quan cho ngồi, nét mặt rất ôn hòa, hỏi chuyện đời rất tường tận, chỉ không nói đến chuyện cõi âm.
Ông Lý vốn tính ngay đuột thô lỗ (?), bỗng hỏi: “Huyền Đức công (tức Lưu Bị, tự là Huyền Đức, chúa của Quan Vũ) ở đâu?” Thần Quan không đáp, nét mặt không vui, tóc dưới mũ dựng ngược cả lên, liền từ biệt ra đi.
Bao công cả kinh, bảo Lý: “Ngươi ắt sẽ bị sét đánh chết, ta không cứu được ngươi. Chuyện ấy sao lại hỏi được! Huống chi trước mặt bề tôi lại gọi tên tự của vua người ta!” Quan huyện xin tha giùm. Bao công nói: “Chỉ có thể cho hắn chết nhanh, để khỏi bị đốt xác.” Ông lấy trong hộp ra một chiếc ấn ngọc vuông khoảng một thước, cởi áo bào của Lý ra, đóng ấn lên lưng. Quan huyện và Lý lạy tạ xong, lại được kéo dây lên. Vừa về đến cửa nam Phong Đô, Lý trúng gió mà chết. Ít lâu sau, sấm sét nổ dữ dội, quấn quanh quan tài, quần áo cháy gần hết, chỉ chỗ có dấu ấn trên lưng là không hề hấn gì.
○ Đầu lâu báo thù
Tôn Quân Thọ ở Thường Thục tính dữ tợn độc ác, thích khinh nhờn thần, hành hạ ma. Có lần đi chơi núi với người ta, bụng đầy muốn đi ngoài, hắn đùa nghịch nhặt cái đầu lâu ở một ngôi mộ hoang, ngồi xổm lên trên, bắt nó nuốt phân, nói: “Mày ăn có ngon không?” Đầu lâu há miệng nói: “Ngon.” Quân Thọ hoảng hồn, vội chạy.
Đầu lâu lăn theo trên mặt đất như bánh xe. Quân Thọ đến chỗ cây cầu, đầu lâu không lên được. Quân Thọ đứng trên cao nhìn lại, thấy đầu lâu lăn về chỗ cũ. Về đến nhà, mặt Quân Thọ xám như tro tàn, rồi ngã bệnh. Hằng ngày hễ đi ngoài là hắn lấy tay bốc phân mà nuốt, tự kêu: “Mày ăn có ngon không?”
Ăn xong lại đi ngoài, đi ngoài xong lại ăn, ba ngày thì chết.
○ Đầu lâu thổi hơi
Mẫn Mậu Gia ở Hàng Châu thích đánh cờ vây, thầy dạy cờ họ Tôn thường cùng ông đánh. Tháng sáu năm Ung Chính thứ năm, trời nóng nực, Mẫn mời năm người bạn đến đánh cờ luân phiên. Tôn đánh xong, nói: “Tôi mệt, sang dãy nhà phía đông ngủ một lát, rồi quay lại phân thắng thua.” Chốc lát, nghe bên dãy nhà phía đông có tiếng kêu gào. Mẫn và bốn người chạy sang xem, thấy Tôn nằm sấp dưới đất, nước dãi đầy cằm. Cho uống nước gừng, ông tỉnh lại, hỏi chuyện thì ông kể: “Tôi nằm trên giường chưa ngủ say, thấy giữa lưng có một chấm lạnh to bằng quả óc chó, dần dần to bằng cái mâm, chẳng mấy chốc nửa chiếc chiếu đều lạnh, lạnh thấu tim xương, không biết duyên cớ ra sao. Nghe dưới giường có tiếng phù phù, cúi xuống nhìn thì thấy một cái đầu lâu há miệng thổi vào tôi qua lớp chiếu. Tôi bất giác sợ chết khiếp, ngã lăn xuống đất. Đầu lâu còn lấy đầu húc tôi. Nghe có người đến, nó mới đi.” Bốn người đều xin đào lên. Con cháu nhà họ Mẫn sợ có họa, không dám đào, bèn khóa dãy nhà phía đông lại.
○ Triệu Đại tướng quân đâm quái mặt dày
Đại tướng quân Triệu Lương Đống sau khi dẹp xong loạn Tam phiên (cuộc nổi loạn của ba vương phiên trấn đầu đời Thanh), đi qua Thành Đô, Tứ Xuyên. Quan tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Tứ Xuyên ra đón, xếp cho ông nghỉ ở nhà dân. Tướng quân chê chật, muốn nghỉ ở nha môn Sát viện (dinh dành cho quan ngự sử đi tuần tra) phía tây thành. Tuần phủ nói: “Nghe nói nơi ấy khóa kín hơn trăm năm, có nhiều chuyện quái, không dám dọn cho ngài ở.” Tướng quân cười: “Ta dẹp yên giặc cướp, giết người không đếm xuể, yêu ma nếu có linh thì cũng phải sợ ta.” Liền sai lính hầu quét dọn. Ông xếp gia quyến ở nhà trong, còn mình ở riêng gian nhà chính, gối đầu lên cây kích dài dùng trong quân mà ngủ.
Đến canh hai, móc màn kêu loảng xoảng, có một kẻ cao lớn mặc áo trắng, cái bụng to thõng xuống che kín trước giường, ánh đèn xanh lạnh. Tướng quân ngồi dậy quát lớn. Con quái lùi lại ba bước, ánh đèn vì thế sáng lên, soi rõ đầu mặt nó, y hệt thần Phương Tướng mà người đời hay vẽ (vị thần trừ tà đi đầu đám tang, mặt mũi dữ tợn). Tướng quân rút kích đâm, con quái né mình lên xà nhà; đâm nữa, nó lại chạy, ông đuổi vào một lối đi hẹp giữa hai bức tường, nó lẩn mất không thấy nữa. Tướng quân quay về phòng, thấy như có kẻ bám theo, ngoảnh lại nhìn thì con quái đang mỉm cười rón rén theo sau. Tướng quân cả giận, mắng: “Trên đời sao lại có con quái mặt dày đến thế này!”
Đám gia đinh thức dậy, mỗi người cầm binh khí đến, con quái lại lùi chạy. Qua lối đi hẹp, nó vào một gian nhà trống, thấy cát bay bụi tung, có tiếng xào xạc, dường như đồng bọn xấu xí của nó cùng kéo đến đánh nhau. Con quái đến giữa nhà, đứng thẳng đờ, ra dáng như cậy thế thách thức (?). Đám gia đinh nhìn nhau, không ai dám tiến lên. Tướng quân càng giận, tự tay lấy kích đâm, trúng ngay bụng nó, kêu bùng một tiếng như trống, thân hình mặt mũi nó không thấy nữa, chỉ còn hai con mắt vàng trên vách, to như mâm đồng, ánh sáng chói lóa (?) rọi vào người. Đám gia đinh lấy dao chém, nó hóa thành đầy phòng những đốm lửa, lúc đầu to sau nhỏ dần rồi tắt hẳn, phương đông trời đã sáng.
Hôm sau tướng quân lên ngựa đi, đem chuyện mình thấy kể cho quan văn quan võ cả thành, ai cũng lè lưỡi kinh sợ, rốt cuộc không biết là quái gì.
○ Hồ ly sinh viên khuyên người tu tiên
Con trai Triệu Đại tướng quân là Tương Mẫn công làm tổng đốc (quan cai quản quân sự, hành chính một hoặc vài tỉnh) ở Bảo Định. Một đêm ông đọc sách trên lầu tây, cửa nẻo đã đóng, có kẻ nghiêng mình chui vào từ khe cửa sổ, hình dáng rất dẹt. Đến giữa lầu, nó lấy tay xoa đầu và chân tay, dần dần tròn lại, đội khăn vuông, đi giày đỏ, hướng lên vái dài chắp tay nói: “Kẻ sinh viên này là hồ tiên (hồ ly tu luyện thành tiên), ở đây trăm năm nay, được các vị đại nhân đều cho phép ở đây. Ngài bỗng đến đọc sách, sinh viên không dám chống lại đại thần của thiên tử, nên đến xin ý. Nếu ngài nhất định muốn đọc sách ở đây, kẻ này xin dọn đi nhường chỗ, nhưng xin cho khất ba ngày. Nếu ngài thương tình, cho được nương náu (?) ở đây, thì xin khóa lầu như thường ngày.” Triệu công cả kinh, cười nói: “Ngươi là hồ ly, sao lại có sinh viên?” Nó đáp: “Bầy hồ ly được Thái Sơn nương nương (nữ thần núi Thái Sơn, tức Bích Hà Nguyên Quân) mở kỳ thi, mỗi năm một lần. Con nào văn lý tinh thông thì lấy làm sinh viên (tức tú tài, người đỗ kỳ thi đầu, được vào học trường nhà nước), con nào kém thì làm hồ ly hoang. Sinh viên được tu tiên, hồ ly hoang không được tu tiên.” Rồi nó khuyên Triệu công: “Những bậc quý nhân như ngài, tiếc là không học tiên. Như bọn chúng tôi, học tiên khó nhất. Trước phải học hình người, sau học tiếng người. Muốn học tiếng người, trước phải học tiếng chim; muốn học tiếng chim, lại phải học hết tiếng chim khắp bốn biển chín châu (khắp thiên hạ); không gì không làm được, rồi sau mới phát ra được tiếng người, thành được hình người, công phu ấy đã mất năm trăm năm. Người học tiên thì so với loài khác học tiên đỡ được năm trăm năm khổ công. Nếu là quý nhân, văn nhân học tiên thì so với người thường lại đỡ thêm ba trăm năm công sức. Đại để người học tiên thì nghìn năm mới thành, đó là lẽ nhất định.” Ông thích lời nó, ngay hôm sau khóa lầu tây nhường cho nó.
Hai chuyện này tôi nghe được từ ông tri phủ (quan đứng đầu một phủ) Trấn Viễn tên là Chi Đàn, tức cháu nội của tướng quân. Ông còn nói: “Cha tôi về sau hối tiếc vì không hỏi xem Thái Sơn nương nương ra đề gì để thi hồ ly.”
○ Thần sát bị đeo gông
Một người họ Lý ở Hoài An với vợ là bà mỗ thị rất mực hòa hợp. Lý hơn ba mươi tuổi thì bệnh chết, đã khâm liệm rồi. Vợ không nỡ đóng đinh quan tài, sớm tối khóc lóc, mở ra nhìn. Theo tục lệ, dân gian người chết được bảy ngày thì có lễ đón sát (tin rằng hung thần gọi là thần sát dẫn hồn người chết về nhà), dù là người thân thiết nhất cũng phải lánh đi. Riêng người vợ không chịu, đưa con cái sang phòng khác, mình ngồi trong màn của người chết mà đợi.
Đến canh hai, gió âm thổi vù vù, đèn lửa đều xanh lét. Thấy một con quỷ tóc đỏ mắt tròn, cao hơn một trượng, tay cầm chĩa sắt, lấy dây dắt chồng bà từ ngoài cửa sổ vào. Thấy trước quan tài bày rượu và đồ ăn, nó bèn bỏ chĩa, cởi dây, ngồi xuống ăn ngấu nghiến. Mỗi lần nuốt, trong bụng kêu chóp chép. Người chồng sờ mó bàn ghế ngày trước, ngậm ngùi thở dài, đi đến trước giường vén màn. Người vợ khóc ôm lấy, thấy lạnh buốt như một đám mây lạnh, bèn lấy chăn bọc lại. Thần tóc đỏ xông đến giành giật. Người vợ kêu to, con cái chạy đến đông đủ, thần tóc đỏ loạng choạng bỏ chạy. Người vợ và các con đặt cái hồn bọc trong chăn vào quan tài, xác dần dần có hơi thở thoi thóp, bèn bế lên giường, đổ nước cháo cho uống, đến sáng thì tỉnh lại. Cái chĩa sắt con quỷ bỏ lại chính là cái chĩa giấy mà người đời vẫn đốt cho người chết. Hai người lại làm vợ chồng thêm hơn hai mươi năm.
Khi người vợ đã sáu mươi tuổi, tình cờ đến miếu Thành hoàng cầu khấn, trong lúc mơ màng thấy hai tên lính hầu (?) khiêng một tên tội nhân đeo gông đến. Kẻ đeo gông chính là thần tóc đỏ. Nó mắng bà: “Ta vì tham ăn mà bị mụ lừa, phải đeo gông hai mươi năm rồi! Nay gặp lại, ta chịu tha cho mụ sao!” Bà về đến nhà thì chết.
○ Trương Sĩ Quý
Tham tướng (một chức quan võ cấp trung) châu An, Trực Lệ là Trương Sĩ Quý vì công thự (nhà ở của quan) quá chật, mua một căn nhà ở phía đông thành. Dân gian đồn nhà ấy có ma quái. Trương vốn bướng bỉnh, nhất định muốn ở. Dọn nhà đến rồi, gian nhà giữa đêm nào cũng nghe tiếng đánh trống, người nhà sợ hãi. Trương bèn mang cung tên, cầm đèn ngồi đợi.
Đến lúc đêm vắng, trên xà nhà bỗng thò ra một cái đầu, liếc nhìn mà cười. Trương bắn, cả thân nó rơi xuống đất, lùn đen mà béo, bụng to như quả bầu đựng được năm thạch; mũi tên trúng rốn, cắm sâu hơn một thước. Con quỷ lấy tay xoa bụng, cười: “Tên hay!” Bắn tiếp, nó lại xoa bụng cười như trước.
Trương kêu to, người nhà cùng xông vào, con quỷ trèo lên xà chạy mất, mắng: “Ta nhất định diệt nhà mày!” Sáng hôm sau, vợ tham tướng chết đột ngột; đến tối, con trai tham tướng lại chết. Trương khâm liệm xong, đau buồn hối hận khôn nguôi.
Được hơn một tháng, nghe trong khoảng giữa hai lớp tường có tiếng rên rỉ, đến xem thì chính là vợ và con mà ông đã khâm liệm. Cho uống nước gừng thì tỉnh táo như ngày thường. Hỏi chuyện, cả hai đều nói: “Chúng tôi chưa từng chết, chỉ mê man như trong mộng, thấy hai bàn tay đen to lớn ném chúng tôi vào đây.” Mở quan tài ra xem thì trống trơn chẳng có gì. Mới biết người chết là do số mệnh, dù quỷ dữ oán hận cũng chỉ dùng được phép ảo mà trêu chọc, không giết được người.
○ Đỗ Công bộ
Ông Đỗ mỗ ở Tứ Xuyên, đỗ tiến sĩ năm Đinh Tỵ đời Càn Long, làm lang quan bộ Công (bộ coi việc xây dựng, thủy lợi, công trình của triều đình), tuổi hơn năm mươi, lấy vợ kế là bà mỗ thị ở Tương Dương. Đêm cưới, các bạn cùng khóa thi đỗ đều tụ họp. Ông Đỗ làm lễ xong, sắp vào phòng thì thấy trên cây nến hoa có một đứa trẻ cao ba bốn tấc, ngồi chồm hổm trên đĩa nến, lấy miệng thổi hơi muốn làm tắt lửa. Ông Đỗ quát, nó chạy theo tiếng quát, hai cây nến cùng tắt. Khách khứa kinh ngạc nhìn, ông Đỗ biến sắc, mồ hôi ra như mưa. Người thiếp dìu ông lên giường, ông lấy tay chỉ trên dưới trái phải trong nhà mà nói: “Đầy những đầu người.” Mồ hôi càng ra nhiều, miệng dần dần không nói được, ngay đêm ấy thì chết. Lúc bà vợ người Tương Dương bước ra khỏi kiệu, thấy có một người con gái tóc rối bù ra đón hỏi: “Có muốn khắc con dấu không?” Bà lạ vì lời nói chẳng ăn nhập gì, không đáp. Đến khi ông Đỗ chết, mới biết kẻ trêu chọc bà chính là con yêu ấy.
Sau khi ông Đỗ chết, hồn ông nhập vào người bà vợ, mỗi bữa ăn là bóp cổ bà, khóc lóc: “Không nỡ bỏ đi.” Ông bạn cùng khóa là Hàn lâm (quan trong Hàn lâm viện, lo soạn thảo văn thư, biên sách cho triều đình) Chu Hoàng nghiêm mặt trách: “Ông Đỗ sao mà u mê thế! Ông chết thì can gì đến bà ấy? Lại còn đòi mạng bà ấy sao?” Con ma khóc to rồi im bặt, bệnh của bà cũng khỏi.
○ Hồ Cầu bị làm quả cầu cho ma
Ông Các học (Nội các học sĩ, quan cao cấp trong Nội các) Phương Bao có người đầy tớ tên Hồ Cầu, hơn ba mươi tuổi, theo ông vào trực trong cung. Ông soạn sách ở điện Vũ Anh, đầy tớ Hồ ngủ ở nhà Dục Đức. Đến canh ba, thấy có hai người khiêng anh ta xuống dưới thềm. Lúc ấy trăng sáng như ban ngày, thấy rõ hai người đều màu xanh đen, áo tay ngắn, vạt hẹp. Hồ sợ, vội chạy. Liền thấy phía đông có một vị thần áo bào đỏ, mũ ô sa, cao hơn một trượng, lấy chân đi ủng đá anh ta lăn sang phía tây. Lại có một vị thần khác, dáng mạo áo xống như vị phía đông, cũng lấy chân đi ủng đá anh lăn về phía đông, coi Hồ như quả cầu để tung đá. Hồ đau không chịu nổi. Đến canh năm gà gáy, hai thần mới đi. Hồ nằm bẹp dưới đất. Sáng hôm sau xem thì khắp mình bầm tím sưng vù, gần như không còn chỗ da nào lành lặn. Ốm mấy tháng mới khỏi.
○ Tam thái tử dưới sông
Tiến sĩ Cố Tam Điển ở Tô Châu thích ăn con giải (loài ba ba rất lớn), người đánh cá biết vậy, hễ bắt được giải là đem bán cho nhà họ Cố. Mẹ vợ ông Cố là bà Lý đêm mơ thấy một người mặc giáp vàng van xin: “Tôi là Tam thái tử dưới sông, bị con rể bà bắt được, mong bà tha cho, lòng tôi không quên báo đáp.” Sáng hôm sau bà sai người nhà phi ngựa đi cứu thì người nấu bếp đã mổ rồi. Năm ấy, nhà ông tiến sĩ vô cớ tự bốc cháy, sách vở tranh ảnh mất sạch. Đêm trước khi cháy, con chó trong nhà bỗng đứng thẳng như người, lấy hai chân trước bưng hai bát nước dâng chủ. Lại thấy trên vách nhà hiện lên tổ tiên các đời, dáng mạo như tranh vẽ.
Người hiểu biết nói: “Đây là hiện tượng dương không giữ được âm, chắc sắp có hỏa hoạn chăng?” Rồi quả nhiên như vậy.
○ Vợ liệt nữ họ Điền
Tuần phủ Giang Tô là ông Từ Sĩ Lâm xưa nay chính trực. Khi làm tri phủ An Khánh, một hôm chiều tối ông lên công đường, trăng sáng vằng vặc, thấy một người con gái lấy khăn đen trùm đầu, từ vai trở lên không nhìn rõ mày mắt, quỳ ngoài nghi môn (cổng thứ hai trong nha môn), như người kêu oan. Ông Từ biết là ma, sai lính cầm thẻ hô: “Hồn nào có oan thì cho vào!” Người con gái từ từ đi vào, quỳ dưới thềm, giọng khàn khàn như trẻ con; lính tráng không thấy, chỉ nghe tiếng. Cô tự nói mình họ Điền, góa chồng giữ tiết, bị anh chồng là Phương Đức ép đi lấy chồng để mưu chiếm gia sản, khiến cô phải thắt cổ chết. Ông Từ cho bắt anh chồng đến đối chất với ma. Lúc đầu tra hỏi, hắn nhất quyết không chịu; quay đầu thấy người con gái thì cả sợ, bèn khai hết sự thật. Ông bèn trị tội theo pháp luật, cả phủ xôn xao cho là thần. Ông soạn bài “Bia ký liệt phụ họ Điền” để biểu dương. Lúc ấy Tướng quốc (tể tướng) Triệu Quốc Lân người Thái An đang làm tuần phủ, trách ông Từ rằng việc này chỉ cần nói là dò hỏi mà biết được là đủ, cần gì phải mượn quỷ thần để tự làm ra vẻ kỳ lạ. Ông Từ rất lấy làm hổ thẹn. Nhưng chuyện ấy là thật, không giấu được.
Khi ông Từ chưa hiển đạt, có lần đi kinh đô, trên đường có người khách đi cùng bỗng kêu đau lưng, quỳ xuống đất dập đầu nói: “Tôi là cướp đường, tham của ông, định tự tay đâm chết ông. Bỗng có vị thần mặc giáp vàng lấy chùy đánh tôi, tôi ngã lăn ra đất. Sau này ông không phải người thường đâu.” Nói xong thì chết.
○ Ma mặc áo bị lưới bắt
Vợ một người dân quê họ Trần ở huyện Thư Thành, phủ Lư Châu, bỗng bị một con ma nữ nhập vào, khi thì bóp cổ, khi thì trói cổ, người bên cạnh không thấy được, người vợ rất khổ sở. Thỉnh thoảng bà thò tay vào cổ áo lôi ra nhiều dây gai, dây cỏ, dây thừng. Người chồng đưa cho bà một bó cành đào, nói: “Nó đến thì đánh.” Con ma giận, quấy phá càng dữ. Người chồng không biết làm sao, bèn vào thành cầu đạo sĩ họ Diệp, biếu hai mươi lạng bạc, mời về nhà lập đàn làm phép. Đạo sĩ bày trận bát quái (trận đồ theo tám quẻ của Kinh Dịch, dùng trong phép thuật trấn yêu) ra bốn phía, ở giữa đặt một cái bình nhỏ; lấy giấy năm màu cắt thành mười mấy bộ áo đàn bà, đặt cạnh bình.
Đạo sĩ xõa tóc niệm chú. Đến canh ba (lúc đồng hồ nước điểm ba lần), người vợ nói: “Ma đến rồi, tay cầm thịt lợn.” Người chồng cầm cành đào đón đánh, quả nhiên trên không rơi xuống mấy miếng thịt. Đạo sĩ bảo người vợ: “Nếu nó chịu mặc áo giấy của ta thì bắt được ngay.” Chốc lát, con ma quả nhiên lấy áo. Người vợ cố ý quát: “Không được ăn trộm áo.” Con ma cười: “Áo đẹp thế này, lẽ ra ta phải được mặc.” Bèn mặc hết vào.
Áo hóa thành lưới, bao bọc lớp lớp, lúc đầu lỏng sau chặt, nó không thoát ra khỏi trận được. Đạo sĩ vẽ bùa niệm chú, cầm chén pháp thủy (nước đã làm phép) ném thẳng vào đầu nó, nước văng ra mà chén không vỡ. Ma ở phía đông thì chén đánh sang phía đông; ma ở phía tây thì chén đánh sang phía tây. Chén vỡ thì đầu ma cũng toác ra. Liền bắt nhốt vào bình, dán niêm bằng giấy năm màu có đóng pháp ấn (ấn làm phép của đạo sĩ), chôn dưới gốc đào. Lại đem hai lá bùa trộn vào bột hương đỏ, vo thành hai viên, đưa cho người vợ, nói: “Con ma này cũng có chồng, trong nửa tháng ắt sẽ đến báo thù, lấy cái này mà ném thì không lo gì nữa.”
Qua mấy hôm, quả có một con ma nam dữ tợn kéo đến. Người vợ làm theo cách ấy, con ma bèn bỏ chạy.
○ A Long
Từ Thế Cầu người Tô Châu, ở Mộc Độc, thuở nhỏ vào thành đọc sách ở nhà Hàn Kỳ Vũ. Nhà họ Hàn có người đầy tớ tên A Long, hai mươi tuổi, hầu ở phòng sách rất chăm chỉ. Một tối, Từ đọc sách trên lầu, sai A Long xuống lấy trà. Chốc lát, A Long mặt cắt không còn hột máu chạy lên, nói: “Con thấy một người áo trắng chạy cuồng dưới lầu, gọi không thưa, chắc là ma chăng?” Từ cười không tin. Tối hôm sau, A Long không dám lên lầu, Từ sai một người họ Liễu làm thay. Đến canh hai, Liễu xuống lấy trà, chân vấp phải vật gì, ngã nhào, nhìn ra thì A Long đã chết dưới thềm. Liễu kêu to, Từ và các tân khách nhà họ Hàn cùng đến xem xét, thấy dưới cổ A Long có vết tay bóp, xanh đen to bằng lá liễu, tai mắt mũi miệng đều bị nhét bùn vàng, xác nằm ngang mà hơi thở chưa dứt. Cho uống nước gừng thì tỉnh lại, kể: “Lúc con xuống thềm, kẻ áo trắng hôm qua đứng chắn ngay trước mặt, tuổi chừng hơn bốn mươi, râu ngắn mặt đen, há miệng về phía con, thè lưỡi dài hơn một thước. Con định kêu thì bị nó đánh, lấy tay kẹp cổ họng con. Bên cạnh có một ông già râu trắng mũ cao khuyên: ‘Nó còn trẻ, đừng bắt nạt.’ Lúc ấy con gần như tắt thở, may anh Liễu vấp vào chân con, kẻ áo trắng xuyên mái nhà mà đi mất.” Từ bảo mọi người đỡ A Long lên giường, trên giường có mấy chục đốm đèn ma, như đom đóm rất lớn, suốt đêm không tắt. Hôm sau, A Long ngây dại không ăn, nhà họ Hàn mời bà đồng đến xem. Bà đồng nói: “Lấy cây bút son trên công đường quan huyện, viết lên ngực người bệnh một chữ ‘chính’ (ngay thẳng), trên cổ một chữ ‘đao’, hai bàn tay hai chữ ‘hỏa’ (lửa), thì cứu được.” Nhà họ Hàn làm theo. Viết đến chữ “hỏa” ở tay trái, A Long trợn mắt kêu to: “Đừng đốt tôi! Tôi đi ngay là được.” Từ đó chuyện quái dứt hẳn. A Long đến nay vẫn còn sống.
○ Đại Lạc thượng nhân
Một nhà sư ở am Thủy Lục, Lạc Dương, hiệu là Đại Lạc thượng nhân (thượng nhân: tiếng tôn xưng nhà sư có đức), có nhiều của cải. Người hàng xóm là Chu Kỳ làm sai dịch ở huyện, nhà nghèo, nhận việc đôn đốc thu thuế mà đều tiêu lạm cả. Mỗi lần đến kỳ hạn bị tra xét thuế, anh ta lại đến vay thượng nhân, mấy năm cộng lại lên đến bảy lạng bạc. Thượng nhân biết anh không có sức trả, không đòi nữa. Người sai dịch rất cảm ơn, gặp mặt là nói: “Tôi không báo được ơn thượng nhân, chết đi xin làm lừa ngựa để báo đáp.” Ít lâu sau, một tối có người gõ cửa rất gấp. Hỏi là ai, có tiếng đáp: “Chu mỗ đây, đến báo ơn.” Thượng nhân mở cửa thì chẳng thấy ai, cho là có người đùa. Đêm ấy, con lừa nhà nuôi đẻ một con lừa con. Sáng hôm sau đi hỏi thăm người sai dịch, quả nhiên đã chết. Thượng nhân đến bên lừa, con lừa con ngóc đầu nhấc chân như người quen biết.
Thượng nhân cưỡi nó một năm. Có người khách ở Sơn Tây đến trọ, thích con lừa, xin mua. Thượng nhân không bán, nhưng không nỡ nói rõ duyên cớ.
Người khách nói: “Vậy cho tôi mượn cưỡi đến huyện kia ngủ một đêm, được không?” Thượng nhân bằng lòng. Khách lên yên cầm cương, cười: “Ta lừa ông sư đấy. Ta thích con lừa này, cưỡi đi chưa chắc đã trả lại. Ta đã để tiền trên bàn của ông, về mà lấy.” Rồi phi đi không ngoảnh lại. Thượng nhân không biết làm sao, vào phòng xem, trên bàn có bảy lạng bạc, đúng bằng số người sai dịch đã nợ.
○ Vương Nhị ở Sơn Tây
Ông Hàn lâm Hùng Địch Trai kể với tôi: Đời Khang Hy, ông đến kinh đô, cùng ông Tham chính Trần Nghị và ông Phó hiến (Phó đô ngự sử, quan phó ở Đô sát viện, cơ quan giám sát quan lại) họ Kế uống rượu ở chùa Báo Quốc.
Ba người đều hiển đạt sớm, thích phồn hoa, buồn vì trong tiệc không có ca kỹ, bèn sai người gọi một bà đồng đến hát ương ca (lối hát dân gian vùng phía bắc) để mời rượu. Bà đồng hát xong, giữa tiệc đầy bụng, muốn đi tiểu, ra chỗ chân tường. Chốc lát trở vào thì hai mắt trợn trừng, quỳ trước ba người kêu: “Tôi là Vương Nhị ở Sơn Tây, ngày tháng năm ấy bị chủ quán Triệu Tam mưu đoạt của mà giết chết, chôn xương dưới chân tường chùa này. Xin ba vị quan lớn minh oan cho.” Ba người nhìn nhau cả sợ, không ai dám lên tiếng. Ông Hùng giảng giải: “Đây là việc của quan tư phường (quan coi các phường trong kinh thành), không phải bọn ta làm chủ được.”
Bà đồng nói: “Quan tư phường đương nhiệm là ông Du có giao tình với ông Hùng, chỉ xin ông Hùng nhờ ông Du đến đây đào lên khám nghiệm là đủ.” Ông Hùng nói: “Việc này hệ trọng, lời nói suông không có bằng cớ, làm sao thực hiện được?” Bà đồng nói: “Theo lẽ thì tôi phải tự đến trình bày, nhưng hình hài tôi đã mục nát, phải nhập vào người sống mới nói được, xin các ông lớn tính giúp tôi.” Nói xong, bà đồng ngã lăn ra đất. Hồi lâu tỉnh lại, hỏi thì bà mờ mịt không biết gì. Ba ông bàn: “Bọn ta làm sao thay ma kêu oan được? Kêu thì người ta cũng không tin. Ngày mai sao không mời quan tư phường Du cùng uống rượu ở đây, gọi bà đồng đến đối chất thì nỗi oan sẽ sáng tỏ.”
Hôm sau, mời quan tư phường Du đến chùa uống rượu, kể cho nghe đầu đuôi. Gọi bà đồng, bà sợ lắm, không chịu đến nữa. Quan tư phường sai lính bắt, bà mới đến. Vừa vào cổng chùa, lời lẽ cử chỉ đều y như hôm trước. Quan tư phường trình lên quan ngự sử tuần thành (ngự sử coi việc tuần tra kinh thành), cho đào chân tường, được một bộ xương trắng, dưới cổ có vết thương. Hỏi người địa phương thì họ nói: “Trước kia chỗ tường này là quán trọ của Triệu Tam người phủ Tế Nam, Sơn Đông, năm ấy hắn dẹp quán trốn về Sơn Đông.” Bèn gửi công văn, cử người chuyên trách đến Tế Nam bắt giải, quả có người ấy. Ngày công văn đến, Triệu Tam kêu lên một tiếng rồi tắt thở.
○ Phúc lớn chưa được hưởng
Một người họ La ở Tô Châu, hơn hai mươi tuổi, ngày mồng một Tết mơ thấy ông nội đã mất bảo: “Ngày ấy tháng mười con sẽ chết, không cách nào tránh được, mau lo liệu hậu sự.” Tỉnh dậy kể với người nhà, ai cũng hoảng sợ. Đến ngày ấy, người nhà vây quanh trông chừng, La không có bệnh gì, đến tối vẫn bình thường. Người nhà cho rằng giấc mộng không đáng tin. Sau canh hai, La ra chân tường đi tiểu, lâu không thấy về. Người nhà vội ra xem thì quần áo đã rời khỏi người. Cầm đèn soi, thấy anh trần truồng chết ở phía đông bức tường, cách chỗ quần áo hơn mười bước; ngực vẫn còn ấm, không dám khâm liệm vội.
Đêm hôm sau anh tỉnh lại, bảo người nhà: “Oan nghiệp (nợ oan từ việc ác đã làm) đấy thôi. Ta gian dâm với con hầu của vợ là Tiểu Xuân, nó có thai mà ta không nhận, khiến vợ ta tra đánh nó đến chết.
Nó kiện lên Minh ty (quan phủ cõi âm), tự mình đến bắt ta. Lúc ta ra chân tường, nó lấy tay lột áo ta, như lúc trước ta cưỡng dâm nó vậy. Ta mê man không biết gì, rồi cùng nó đến nha môn Thành hoàng dưới Âm ty. Đang định tra hỏi thì vừa hay nó cũng bị phát giác chuyện khác ở kiếp trước, bị Thành hoàng Sơn Tây bắt đi.
Quan cõi âm không chịu giam tù nhân lâu, nên lại cho ta về dương thế. E rằng rốt cuộc cũng không tránh khỏi.” Cha La hỏi: “Con có hỏi chuyện cõi dương không?”
Anh đáp: “Con biết mình không thoát khỏi cái chết, sợ cha già không ai nuôi, nên hỏi tên lính coi con: ‘Cha tôi sau này thế nào?’ Hắn cười: ‘Thương con có lòng hiếu, cha ngươi còn phúc lớn chưa được hưởng.’” Người nhà nghe vậy đều mừng cho ông cụ, ông cụ cũng thầm tự đắc.
Chưa được một tháng, cha La mắc bệnh trướng bụng mà chết, bụng to như quả bầu, mới biết “phúc lớn” là ứng vào “bụng lớn” (hai chữ “phúc” là phúc lành và “phúc” là bụng đọc như nhau). Người con lại qua ba năm nữa mới chết.
○ Nhà Quan Âm
Ông Triệu tên là Thiên Tước, người cùng làm quan với tôi, tự kể khi làm tri huyện Câu Dung, xuống làng khám nghiệm tử thi. Chiều tối, ông nghỉ lại ở một ngôi miếu cổ. Ông mơ thấy một bà già, mặt bám đầy bụi, tóc mai bên trái rụng mất, đứng mà xin: “Vạn Lam bóp cổ họng tôi, ông là quan sở tại, phải mau cứu tôi.” Triệu giật mình tỉnh dậy, mở mắt ra, trước đèn còn thấp thoáng như thấy bóng người. Ông vội đứng dậy đuổi theo, chẳng thấy gì cả.
Sáng hôm sau đi dạo, thấy bên cạnh miếu có một nhà thờ Quan Âm, bên cạnh có tượng một bà già, giống hệt người trong mộng. Ngõ hẻm trước nhà Quan Âm rất chật, là lối ra vào của nhà dân. Ông gọi sư trong miếu hỏi: “Trong làng ngươi có ai tên Vạn Lam không?” Sư đáp: “Nhà đi ra vào trước cửa nhà Quan Âm chính là nhà Vạn Lam.” Ông gọi Lam đến, hỏi: “Nhà ngươi là do tổ tiên để lại à?” Lam đáp: “Không phải. Chỗ này vốn trước là lối ra vào ở cổng nhà Quan Âm, tháng giêng năm nay sư trong chùa lén bán cho tôi, giá hai mươi lạng bạc.” Triệu cũng không nói chuyện giấc mơ, liền bỏ ra hai mươi lạng chuộc lại nền đất, lại sửa sang thêm.
Lúc ấy Triệu đã hơn bốn mươi tuổi mà chưa có con nối dõi. Mấy tháng sau, phu nhân có mang. Đêm sắp sinh, bà mơ thấy bà già lại đến, bế một đứa bé trao cho. Phu nhân tỉnh dậy, giấc mơ cũng giống như của ông, rồi sinh được một con trai.
○ Thường Cách kêu oan
Ngày mồng ba tháng tám năm Càn Long thứ mười sáu, tôi đọc để sao (công báo triều đình, sao chép tin tức, chiếu chỉ gửi đi các nơi). Thấy chép rằng ở Cảnh Sơn mất mấy món đồ cổ bày biện, quan Nội vụ phủ (cơ quan lo việc trong cung vua) ngờ là thợ gánh đất lấy trộm, gọi mấy chục người làm việc đến, đứng cả ra mà tra hỏi. Một người bỗng quỳ xuống kể: “Tôi là Thường Cách, người Chính hoàng kỳ (một trong tám kỳ, tức tám đơn vị tổ chức quân dân của người Mãn Châu), mười hai tuổi. Tôi ra chợ mua đồ, bị tên thợ Triệu Nhị định cưỡng dâm không được, lấy dao giết chết, chôn tôi ở chỗ bãi chất than ngoài cửa Hậu Tái. Cha mẹ tôi là mỗ mỗ, vẫn chưa biết. Xin đại nhân đào lên khám nghiệm, minh oan cho.” Nói xong ngã vật xuống đất. Chốc lát lại bật dậy nói: “Tôi chính là Triệu Nhị, kẻ giết Thường Cách là tôi.” Đại nhân Nội vụ phủ thấy vậy, biết là có oan, chuyển sang bộ Hình (bộ coi việc hình án) đào lên khám nghiệm, vết thương trên xác còn rõ ràng. Tìm hỏi cha mẹ, họ nói: “Con nhà tôi mất tích đã một tháng, chưa biết là đã chết.” Liền bắt Triệu Nhị tra hỏi, hắn khai hết sự thật. Bộ Hình tâu: “Triệu Nhị tự khai tội ác, dấu vết như là tự thú, theo lệ đáng giảm tội; nhưng hắn bị oan hồn nhập vào, không tiện áp dụng lệ này, xin xử chém ngay (chém lập tức, không đợi đến mùa thu như lệ thường).” Có chỉ vua chuẩn y.
○ Diêm kiêu ở Bồ Châu
Nhạc Thủy Hiên đi qua hồ muối Bồ Châu, Sơn Tây, thấy trong đền thờ thần Quan có tượng Trương Hoàn Hầu (tức Trương Phi, em kết nghĩa của Quan Vũ), cùng với Quan ngồi quay mặt về hướng nam. Bên cạnh có tượng Chu tướng quân (tức Chu Thương, tướng hầu của Quan Vũ), mắt trợn dữ tợn, tay kéo xích sắt, khóa một khúc gỗ mục, không hiểu vì sao. Người địa phương chỉ mà nói: “Đó là diêm kiêu (‘kiêu’ ở đây là tên con yêu; người đời sau dùng ‘diêm kiêu’ gọi bọn buôn muối lậu hung hãn).”
Hỏi duyên cớ, họ nói: “Thời Tống Nguyên, người ta lấy nước hồ muối nấu mấy ngày mà không thành muối. Dân buôn hoang mang, đến miếu cầu khấn. Họ mơ thấy thần Quan gọi mọi người đến bảo: ‘Hồ muối của các ngươi bị Xi Vưu (một thủ lĩnh hung dữ thời thượng cổ trong truyền thuyết) chiếm giữ, nên nấu không thành muối. Ta được hưởng cúng tế, tự nhiên phải lo liệu. Nhưng phách của Xi Vưu thì ta chế ngự được; còn vợ hắn tên là Kiêu thì hung ác hơn nhiều, ta không chế ngự được, phải có em ta là Trương Dực Đức đến mới bắt phục được. Ta đã sai người đến Ích Châu gọi em ấy rồi.’ Mọi người giật mình tỉnh dậy. Sáng ra, liền ở trong miếu đắp thêm tượng Hoàn Hầu.
Tối hôm ấy gió sấm nổi lên dữ dội, một khúc gỗ mục đã nằm trên xích sắt. Hôm sau lấy nước nấu muối, được gấp mười lần.” Mới hiểu cái gọi là “diêm kiêu” ngày nay thực bắt đầu từ đây.
○ Cô gái Linh Bích mượn xác hoàn hồn
Vương Nghiễn Đình làm tri huyện Linh Bích. Trong làng có người đàn bà nhà nông họ Lý, chừng ba mươi tuổi, mặt xấu lại mù, mắc bệnh trướng bụng hơn mười năm, bụng to như con lợn. Một tối bà chết, chồng vào thành mua quan tài. Quan tài mang về, sắp khâm liệm thì bà đã sống lại, hai mắt sáng cả, bụng cũng phẳng như thường.
Chồng mừng, lại gần. Vợ cương quyết đẩy ra, khóc nói: “Tôi là cô Vương ở làng kia, chưa lấy chồng, sao lại đến đây? Cha mẹ chị em tôi đều ở đâu?” Người chồng hoảng sợ, vội đến báo cho làng kia, thì cả nhà ấy đang khóc cô con gái út, xác đã chôn rồi. Cha mẹ cô chạy như điên đến. Người đàn bà vừa thấy liền khóc ôm lấy, kể lại chuyện đời mình, việc gì cũng khớp. Nhà chồng chưa cưới của cô cũng đến xem, người đàn bà vẫn còn e thẹn, mặt đỏ bừng. Rồi hai nhà tranh nhau người đàn bà này, kiện lên quan. Nghiễn Đình đứng ra hòa giải, xử cho về với người nông dân trong làng. Đó là chuyện năm Càn Long thứ hai mươi mốt.
○ Hán Cao Tổ giết Nghĩa Đế
Ông Lư Hiến Quan làm Dịch diêm đạo (quan cấp đạo coi việc trạm dịch và muối) Sơn Đông, đột ngột chết rồi lại sống lại, nói kiếp trước mình vốn là Cửu Giang vương Anh Bố. Việc giết Nghĩa Đế (vua bù nhìn của nước Sở cuối đời Tần) là do Hán Cao Tổ sai, chứ không phải Hạng Vũ sai. Cao Tổ ngầm giết Nghĩa Đế, đổ tiếng cho Hạng Vũ, rồi giả vờ cùng các chư hầu đi đánh kẻ giết Nghĩa Đế. Hạng Vũ kiện lên Thượng đế, cần có Anh Bố làm chứng. Sáng ra đối chất, quả là Cao Tổ giết. Trần Bình sáu lần bày mưu lạ (Trần Bình: mưu thần của Hán Cao Tổ), đây là một trong số đó. Vì thế Lư chết rồi sống lại. Có người hỏi: “Sao chậm đến hai nghìn năm mới xử xong?” Ông đáp: “Hạng Vũ vì chôn sống hai mươi vạn lính ở Hàm Dương, Thượng đế nổi giận, bị phạt ở Âm Sơn chịu tội vô lượng. Nay mới mãn hạn, mới được kêu oan.”
Xét sách “Trì Bắc ngẫu đàm” của Vương Nguyễn Đình chép chuyện người thiếp của Trương Tuần (tướng đời Đường, giữ thành Tuy Dương, giết thiếp cho lính ăn) báo oan, cũng chậm đến nghìn năm. Có lẽ vì Trương là bậc trung tiết nên khó báo thù; còn Hạng thì vì giết chóc thảm khốc nên kêu oan cũng khó.
○ Cung Địa Cùng
Thủ bị (chức quan võ cấp thấp) Lý Xương Minh thuộc đốc tiêu (đạo quân trực thuộc tổng đốc) Bảo Định đột ngột chết, ba ngày mà xác không lạnh, người nhà không dám nhập quan. Bỗng bụng xác trương to như cái trống, đái ra một bãi rồi tỉnh lại, nắm tay người đến khâm liệm mà kể: “Lúc tôi sắp chết, đau đớn khác thường, từ ngón chân lên đến vai cổ, hơi thở tan ra, không thu lại được. Chết rồi thấy thân thể nhẹ nhõm, dễ chịu hơn lúc sống nhiều. Đi đến đâu thì trời một màu vàng sẫm, không có ánh mặt trời, cát bay mù mịt. Chân không chạm đất, mọi nhà cửa người vật đều không thấy gì. Thần hồn tôi phiêu diêu, theo gió đi về phía đông nam. Rất lâu sau, trời dần sáng, cát hơi lặng. Nhìn xuống góc đông bắc, có một dòng sông dài, trong sông có ba người chăn dê; dê màu trắng, béo to như ngựa. Tôi hỏi: ‘Nhà ở đâu?’ Người chăn dê không đáp. Lại đi chừng mấy chục dặm, thấy xa xa thấp thoáng cung điện, ngói đều lưu ly vàng (ngói tráng men), như chỗ ở của vua chúa. Đến gần, có hai người đi ủng đội mũ, mặc bào thắt đai, đứng dưới điện, giống hình dạng Cao Lực Sĩ, Đồng Quán (hai hoạn quan nổi tiếng đời Đường và Tống) mà trên sân khấu người ta hay diễn.
Trước điện có tấm biển vàng, viết ba chữ ‘Địa Cùng Cung’. Tôi ngắm nghía hồi lâu, người mặc bào giận, đến đuổi tôi: ‘Đây là chỗ nào mà để ngươi đứng?’ Tôi vốn cứng cỏi, không chịu đi, cãi nhau với hắn. Trong điện truyền ra: ‘Bên ngoài sao ồn ào thế?’ Người mặc bào đi vào, hồi lâu ra nói: ‘Ngươi đừng đi, đợi chỉ dụ.’ Hai người đứng vây canh tôi. Trời dần tối, gió âm nổi bốn phía, sương đóng từng mảng như viên ngói. Tôi lạnh lâu run cầm cập, hai người canh cũng co ro chảy nước mắt, chỉ tôi mà oán: ‘Nếu không có ngươi đến gây chuyện, bọn ta đâu phải chịu khổ đêm lạnh thế này!’ Trời hơi sáng, chuông trong điện điểm, gió sương cũng tạnh. Lại có một người ra nói: ‘Người giữ lại hôm qua, cho đưa về chỗ cũ.’ Người mặc bào kéo tôi đi. Lại qua chỗ cũ, thấy người chăn dê vẫn còn đó. Người mặc bào giao tôi cho họ, nói: ‘Phụng chỉ giao người này cho các ngươi, đưa hắn về nhà, ta đi đây.’ Người chăn dê đấm tôi một quả. Tôi sợ quá ngã xuống sông, uống nước căng bụng, đái ra một bãi thì tỉnh.” Nói xong, ông rửa tay rửa mặt, ăn uống như thường. Hơn mười ngày sau, ông lại chết.
Trước đó, người hàng xóm của Lý họ Trương, ngủ đến canh ba, nghe bên giường có tiếng người gọi. Giật mình dậy, thấy bốn người áo đen, mỗi người cao hơn một trượng, nói: “Dẫn đường cho bọn ta đến nhà Lý thủ bị.” Trương không chịu, người áo đen định đánh, ông sợ bèn cùng đi. Đến cửa nhà Lý, đã có hai kẻ ngồi xổm trên cửa, dáng mạo còn dữ tợn hơn. Bốn người không dám ngẩng lên nhìn, cùng Trương lách qua lối nhỏ cạnh hàng rào mà vào, chốc lát trong nhà vang tiếng khóc. Chuyện này do đề đốc (tướng võ đứng đầu quân đội một tỉnh) Phó Trác Viên kể, Lý là bạn ông.
○ Hộp đá trong ngục
Chu Đạo Phong người Việt Châu nhờ được hưởng ân ấm vì cha ông chết vì việc nước (con cháu được bổ làm quan nhờ công của cha ông đã tử nạn), được bổ làm tri châu (quan đứng đầu một châu) Lũng Châu, Thiểm Tây. Đến nha môn, ông theo lệ đi xét ngục. Trong ngục có một cái hộp đá, dài hơn một thước, khóa niêm rất chặt. Chu muốn mở ra xem. Viên coi ngục một mực không cho, nói: “Tương truyền từ cuối đời Minh đã có hộp này, không biết bên trong đựng gì, chỉ nhớ có đạo sĩ nói: ‘Mở ra thì bất lợi cho quan.’” Chu vốn ương bướng, nhất định đòi mở. Bèn lấy rìu bổ hộp, thấy nửa tấm hình bóng người, mình trần dính máu, mặt mũi nhòe nhoẹt, hơi lạnh phả vào người. Chu nhìn kỹ chưa xong thì có mùi lưu huỳnh từ trong hộp bốc lên, cuộn tranh cháy rụi, tro giấy bay vút lên không trung. Chu kinh hãi sinh bệnh, chết ở Lũng Châu. Rốt cuộc không biết là quái gì. Ông Học sĩ Chu Lan Pha kể với tôi, vị tri châu ấy chính là cháu họ của ông.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video