Thiên 20 — Quyển 20

 Quyển hai mươi

Dời tượng Quan Âm

Ngoài cửa Bắc châu Trạch, tỉnh Sơn Tây, có một ngôi miếu thờ Quan Âm (vị Bồ Tát chuyên cứu khổ cứu nạn trong đạo Phật). Thường thường có ong vò vẽ vàng từ khe đá dưới bệ tượng bay ra, đông nghịt hàng vạn con, giữa ban ngày mà trời tối sầm lại. Người địa phương dời tượng Quan Âm đi, đào tổ ong rồi lấy lửa hun. Họ thấy một cỗ quan tài sơn đỏ, có đáy mà không có nắp. Bên trong có một người đàn bà bỗng đứng phắt dậy, phẩy ống tay áo đỏ một cái, cổ quàng hai dải lụa kéo lê phía sau, rồi bỏ đi. Mọi người trợn mắt nhìn, mặc cho bà ta đi đâu thì đi. Váy bà ta thêu đầy bướm, bay phấp phới, đi thẳng vào nhà một người họ Lý trong chợ thì biến mất. Nhà họ Lý vừa cưới vợ, mọi người bèn kể lại chuyện ấy. Lý cho là bịa đặt, mắng mọi người là nói chuyện hoang đường.

 Chưa đầy ba ngày sau, cô dâu mới nhà ấy thắt cổ chết.

 Tai họa gió ở Sơn Âm

Năm Kỷ Sửu, thái sử (cách gọi tôn người làm quan ở Hàn lâm viện, nơi lo việc soạn sử và văn thư của triều đình) Tưởng Tâm Dư làm chưởng giáo (người đứng đầu việc dạy học ở một thư viện) ở Sơn Âm. Có người họ Từ cầu cơ (phép xin lời thần: thần linh nhập vào cây bút gỗ, vạch chữ trên mâm cát để truyền lời). Trên mâm hiện chữ lớn: "Quan thần giáng xuống" (Quan thần: thần Quan Vũ). Tưởng lạy hỏi tuổi thọ của mẹ mình là thái phu nhân. Thần phê rằng: "Mẹ ngươi là người tái sinh trở lại, lúc đến lúc đi đều có số định sẵn, không tiện tiết lộ thiên cơ (bí mật của trời) trước."

 Lại viết: "Hãy cho đầy tớ lui ra, ta có lời quan trọng muốn nói với ngươi." Tưởng làm theo. Thần bèn nói: "Ngươi có tài học thanh cao, nên ta mới báo cho biết.

 Ngày hai mươi bốn tháng Bảy năm nay, Sơn Âm sẽ có tai họa lớn, ngươi nên đưa mẹ đi lánh." Tưởng thưa: "Đệ tử hiện đang ở nhờ, hầu như không có họ hàng, chẳng có chỗ nào để lánh. Vả lại nếu quả là người nằm trong kiếp số (số phận đã định phải gặp tai nạn) thì có lánh cũng vô ích." Mâm cơ phê hai chữ "Đạt tai" (thật là người hiểu lẽ), một luồng gió thiêng thổi qua lạnh người, thần cũng đi mất.

 Đến kỳ tháng Bảy, Tưởng cũng quên mất lời thần. Sáng ngày hai mươi bốn thức dậy, trời trong gió mát, không có gì khác lạ. Qua giờ Ngọ hai khắc (giờ Ngọ: khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều; khắc: khoảng mười lăm phút), bỗng gió lớn từ phía tây thổi đến, mây đen như mực, người đứng đối mặt cũng không nhìn thấy nhau. Hai con rồng đánh nhau trên không, cát bay đá chạy; đá to bằng cái bát đập vào cửa sổ kể đến hàng nghìn hàng trăm. Cây cổ thụ cao hơn mười trượng gãy như cọng cỏ. Những cột đá của thư viện Tập Sơn nơi Tưởng ở đều rung lắc, đến giờ Thân (khoảng 3 đến 5 giờ chiều) mới yên. Chỗ tường đổ đè chết hai người đầy tớ, chỉ có một đứa bé bảy tuổi nằm rên trong thùng gạo mà không chết. Hỏi nó thì nó nói: "Lúc tường đổ, con thấy một người đen cao hơn một trượng, chộp con nhét vào trong thùng." Còn mẹ nó thì đã chết ở ngoài thùng. Năm ấy, dân vùng ven biển chết đến mấy vạn người.

 Tạ Đàn Hà

Có người tên Liên, người Chiêu Châu, tính ưa sạch sẽ, mê ngâm thơ. Một người bạn rủ đi buôn ở vùng Sở. Bạn vào cửa hàng tính toán sổ sách, còn Liên ở lại một mình giữ thuyền. Thuyền đậu ở Tương Nguyên mấy ngày, Liên thích nước sông trong xanh, nên áo quần, vạt áo, dây lưng đều bắt đầy tớ giặt đi giặt lại nhiều lần, còn bản thân thì ngâm thơ không ngớt.

 Đêm ấy chàng mơ thấy mình đứng trên mặt nước, có một cô gái đẹp đạp sóng đến nói chuyện, tự xưng: "Thiếp là Tạ Đàn Hà, người đời Nguyên, mười tám tuổi thì chết yểu. Cha mẹ thương thiếp mê cảnh núi sông nơi này nên chôn thiếp ở đây. Nay mộ đã bị nước nuốt mất, xương cốt từ lâu đã lẫn vào bùn cát. Lúc sống thiếp ưa sạch sẽ, mê ngâm thơ, cùng một thói như chàng. Đáng lẽ được sống lâu mà lại chết yểu, nên thần khí được giữ trọn vẹn, không phải đầu thai nữa, sống chết lưng chừng giữa tiên và ma. Ngày mai chàng sẽ chết trong sóng gió. Thiếp thương chàng cùng thói với mình nên mạo muội báo trước, chàng hãy mau đi nhờ thuyền khác mà về nhà." Chàng giật mình tỉnh dậy, liền thu xếp hành lý, tìm thuyền xuôi dòng về đến nhà. Về rồi chàng không ra khỏi cửa. Ít lâu sau nghe tin Tương Nguyên gặp sóng gió, chết mấy nghìn người, chàng chỉ biết run sợ mà thôi.

 Hơn một năm sau, chàng bỗng mơ thấy mấy tên quan lại âm phủ xông vào nhà, trách chàng tội trốn thoát, nói rằng: "Diêm vương nổi giận lắm, sắp xét xử nặng việc này."

 Chàng hoảng hốt vô cùng, hứa đốt (?) một số tiền âm phủ, bọn chúng mới chịu hoãn hạn. Mấy đêm sau, quỷ sứ lại đến, đòi tiền gấp đôi, chàng cũng bằng lòng.

 Đúng đến ngày đốt tiền đưa cho chúng, chàng đang ngủ trưa thì bỗng thấy Đàn Hà từ ngoài bước vào, cười nói: "Thiếp đến mừng chàng thoát nạn. Tìm chỗ ở của chàng không được, phải hỏi han khắp nơi. Không ngờ trong kiếp nạn sông nước ấy người chết quá đông, dễ lẫn lộn. Lại may là phán quan (viên quan ở âm phủ giữ sổ sinh tử, giúp việc xét xử) các phủ vừa thay người cũ bằng người mới, thiếp đã sai người xóa tên chàng trong sổ, từ nay về sau chàng không còn hạn chết nữa. Thiếp là hồn thiêng mấy trăm năm, trôi nổi không có bạn đôi, nguyện được sớm tối bên chàng. Thiếp sẽ dạy chàng phép phục khí (phép luyện hơi thở, hấp thụ khí trời để dưỡng thân), không cần ăn nằm với nhau như vợ chồng ở cõi người." Nàng lại nói: "Bọn quỷ sai đòi tiền lừa đảo, chẳng cần để ý đến chúng, đã có thiếp ở đây." Từ đó nàng hiện hình ngay giữa ban ngày ở nhà chàng, đi lại chăm sóc như vợ như thiếp, không ăn không uống.

 Lâu dần chàng cũng nhịn được cơm gạo (phép tu tiên bỏ ăn ngũ cốc mà vẫn sống). Mỗi lần nói chuyện họa phúc đều ứng nghiệm, nên người trong xóm vì thế mà kính trọng, thờ phụng. Đàn Hà chê cõi người nhạt nhẽo, lại cùng chàng trở về chơi đất Tương, không biết về sau ra sao.

 Dẫn ma báo oán

Mã Kế Tiên là lính sai nha của Diêm vận ty (cơ quan coi việc vận chuyển và buôn bán muối) tỉnh Chiết Giang, dành dụm được nghìn lạng bạc, lo mua cho con là Hoán Chương một chỗ làm thư lại (viên chức lo giấy tờ trong nha môn). Tài làm thư lại của Hoán Chương còn hơn cả cha, bỗng chốc phát lên của cải hàng vạn. Lúc về già Kế Tiên lấy một người thiếp họ Mã, hai người rất hợp nhau. Kế Tiên chỉ cho người thiếp nghìn lạng bạc riêng của mình mà nói: "Ngươi cứ chăm chỉ hầu hạ, cho ta sống trọn tuổi trời, ta sẽ cho ngươi số bạc này, ngươi muốn đi hay ở tùy ý." Năm sáu năm sau, Kế Tiên ốm, lại dặn con: "Người thiếp này hầu ta rất chu đáo, sau khi ta chết, số bạc ta dành dụm hãy giao hết cho nó."

 Kế Tiên chết, Hoán Chương liền nảy lòng xấu, bàn với người dượng là họ Ngô, từng làm thái thú (quan đứng đầu một phủ) Tuyền Châu: "Không ngờ cha cháu còn để dành riêng nhiều đến thế, lại dặn cho con bé ấy, thật đáng tiếc." Ngô nói: "Việc này dễ thôi. Sau khi cha cháu chết, ta sẽ đến giúp cháu đuổi nó đi." Hôm sau nữa, Hoán Chương dụ người thiếp ra ngoài nhà để túc trực bên linh cữu, rồi lén cùng vợ cưỡng lấy hòm rương, khuân vào phòng trong, khóa niêm phong phòng ngủ của cha lại. Người thiếp ở bên ngoài vẫn chưa hay biết gì.

 Sau ngày hồi sát (theo tục, vài ngày sau khi chết hồn người chết trở về nhà) của Kế Tiên, người thiếp định về phòng trong. Ngô bỗng từ ngoài bước vào, quát lớn: "Dì không được đi! Ta thấy dì còn trẻ, chắc chắn không thể ở vậy thờ chồng, chi bằng ngay hôm nay thu xếp về nhà mẹ đẻ mà chọn nơi tử tế khác. Ta bảo cậu chủ nhỏ biếu dì ít bạc là được." Rồi gọi Hoán Chương: "Đem năm mươi lạng bạc ra đây." Hoán Chương chạy ra nói: "Đã sẵn rồi." Người thiếp muốn vào trong, Hoán Chương ngăn lại: "Đã là dượng dặn bảo thì chắc không sai. Hòm rương hành lý của dì, tôi đã thu xếp hộ đâu vào đấy cả rồi, không phiền dì phải vào nữa." Người thiếp vốn nhút nhát (?), sợ uy thế của Ngô, đành gạt nước mắt lên kiệu ra đi. Hoán Chương cảm ơn Ngô rối rít vì đã nhọc lòng.

 Lại vài tháng sau, đến tiết Trung nguyên (rằm tháng Bảy, ngày cúng tổ tiên và các vong hồn). Số bạc và quần áo trang sức người thiếp mang đi đã bị cha mẹ anh em tiêu sạch. Nàng muốn nhân dịp lễ này về khóc cúng chủ cũ, rồi xin trở về nhà họ Mã ở vậy thờ chồng. Ngày mười hai tháng Bảy, nàng sắm hương, lụa, đồ cúng đến nhà họ Mã khóc cúng. Vợ Hoán Chương mắng: "Đồ đê tiện không biết xấu hổ, đi rồi còn quay lại!" Không cho vào trong, bắt nàng ngồi ở gian bên cạnh phòng khách ngoài, tạm qua một đêm, cúng xong thì đi ngay, nếu còn nấn ná thì nhất định không dung tha. Nàng khóc suốt đêm, đến canh năm mới im tiếng. Sáng hôm sau ra xem thì đã treo cổ trên xà nhà. Hoán Chương mua quan tài khâm liệm. Nhà mẹ đẻ nàng sợ thanh thế của Ngô nên cũng không dám nói gì.

 Hoán Chương vì trong nhà có ma thắt cổ, bèn bán lại nhà cho người họ Chương, rồi dựng nhà khác lộng lẫy để ở. Ông Chương từ nhỏ thờ Phật tụng kinh, ban đêm thấy cô gái ấy hiện hình đang treo cổ khóc lóc. Ông vốn biết chuyện này từ lâu, trong lòng bất bình, lại ghét Hoán Chương đổ vạ cho người khác, bèn khấn: "Dì Mã ơi, nhà tôi mua nhà này tốn không ít tiền, chứ chẳng phải chiếm đoạt. Dì có thù với Mã Hoán Chương và lão Ngô, chẳng can hệ gì đến nhà tôi.

 Tối mai, canh hai, tôi đích thân đưa dì đến nhà Hoán Chương, được không?" Hồn ma mỉm cười tươi tắn rồi biến mất.

 Tối hôm sau, ông lập bài vị cho cô gái, cầm hương đưa đến cửa nhà Hoán Chương, nói khẽ: "Dì đứng bên cạnh, đợi tôi gõ cửa."

 Rồi gõ cửa hỏi người gác cổng: "Chủ nhà anh đã về chưa?" Đáp: "Chưa ạ." Ông lại khấn thầm: "Dì xin cứ tự vào, thù có thể trả được rồi." Người gác cổng không hiểu ông Chương lẩm bẩm gì, cười ông lẩn thẩn. Ông Chương về nhà, cả đêm không ngủ.

 Trời chưa sáng, ông đã vội đến nhà họ Mã nghe ngóng, thấy người gác cổng đã đứng ngoài cửa. Ông hỏi: "Sao anh dậy sớm thế?" Người gác cổng nói: "Đêm qua chủ tôi về, vừa đến cửa thì phát bệnh, giờ nguy kịch lắm." Ông Chương giật mình quay về. Buổi chiều lại đến dò hỏi thì Mã đã chết rồi. Mấy hôm sau, thái thú Ngô cũng chết. Hoán Chương không có con, của cải đều về tay người khác. Sau khi Ngô chết, nhà ấy cũng sa sút.

 Hồn thiêng hai lần cứu anh em

Em trai của thái thú Vũ Xương là Uông Hiến Sâm, tên Diên Sinh, chết đột ngột vào tháng hè. Sau đó, mùa thu năm Càn Long thứ hai mươi tám, anh họ là Hy Quan cũng mắc bệnh nặng, mấy đêm liền không ngủ. Thầy thuốc kê đơn, chữa bằng thuốc bổ. Mẹ Hy đang sắc thuốc thì người bệnh bỗng cất tiếng: "Bác gái đừng làm hỏng việc nữa! Trước đây cháu chết vì thầy thuốc dốt, nay anh Hy lại gặp nạn này, cháu không nỡ ngồi nhìn anh ấy chết." Nói xong, hất bát thuốc xuống đất. Mẹ Hy hỏi: "Ngươi là ai mà nhập vào con ta?" Đáp: "Cháu chính là Diên Sinh đây, chết chưa đầy một năm, bác không nhận ra giọng cháu sao?" Mẹ Hy hỏi: "Chết rồi cháu làm gì?" Đáp: "Thần ở âm phủ nghĩ cháu tính ngay thẳng, lại chết oan, nên cho cháu làm viên lại giữ hồ sơ án ở dinh thành hoàng (vị thần coi giữ thành trì và dân chúng một vùng) Thường Châu. Vì dinh của cháu gửi công văn cho thành hoàng tỉnh Chiết, bàn việc quan trọng là tổng đốc (quan cai quản một hoặc vài tỉnh) đến nhận chức, nên sai cháu mang công văn đến đây. Vì thế cháu mới được ghé thăm anh Hy, không ngờ anh ấy đang ốm, suýt bị thầy thuốc dốt giết chết. Giờ cháu đến dinh thành hoàng, làm xong việc công rồi sẽ trở lại." Nói xong thì nhắm mắt nằm, ngủ yên suốt đêm.

 Sáng hôm sau tỉnh dậy, hỏi thì Hy ngơ ngác không biết gì. Đến tối, bỗng lại nói giọng Diên Sinh: "Mệt quá, mau đem nước tới cho cháu đỡ khát."

 Mẹ Hy đưa nước cho. Lại nói: "Gọi anh Tám đến đây, cháu có chuyện muốn nói." Anh Tám chính là anh ruột của Diên Sinh. Anh Tám đến, Diên Sinh hỏi han như lúc còn sống, rồi nói: "Anh Tám, sao anh ham chơi đến thế? Trước đây anh tự chèo thuyền nhỏ trong ao ở từ đường tổ tiên, suýt bị cột đá đâm chết. Lúc ấy may có em ở bên, làm cho cột đổ sang bên khác, không thì khó thoát nạn này. Dưới cột có một ngôi mộ cổ, vì cha ta nạo vét ao mà không xem xét kỹ, để xương khô người ta ngày ngày ngâm trong nước, nên người ấy muốn đến báo oán. Em nài nỉ mãi, người ấy mới bằng lòng tha. Anh Tám phải dời mộ người ta đi chôn chỗ khác." Lại gọi ba em gái đến trước mặt mà nói: "Em cả, em hai có phúc, không sao cả. Em út phúc lộc rất mỏng, chi bằng theo anh đi, anh giao cho mẹ trông nom, chứ ở đây làm gì cho khổ, cứ phải chịu đựng cơn giận của mẹ kế." Rồi cười lớn, chắp tay như chào từ biệt, nói: "Hẹn gặp lại, hẹn gặp lại."

 Nói xong, Hy bỗng nằm ngửa ra như cũ. Mấy ngày sau, khỏi bệnh. Chưa đến nửa năm, em gái út quả nhiên chết.

 Mùa đông năm thứ hai mươi chín, anh Hy mơ thấy Diên Sinh đến nói: "Anh nay đã khỏe rồi. Em làm xong việc sai phái này, có chút công lao, có thể mong được nhận chức. Từ đây xin từ biệt, khó hẹn ngày gặp lại." Nói xong thì đi, anh Hy kêu khóc mà tỉnh dậy.

 Bức tranh trong gỗ

Huyện úy (quan coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp trong huyện) Vĩnh Thành là Lục Kính Hiên, người Tiêu Sơn tỉnh Chiết, sửa sang nha môn, cưa gỗ. Trong nha có một cây liễu cũ, cưa ra thì giữa tấm ván hiện ra một bức tranh tự nhiên, như vẽ bằng mực nhạt: hai bên là núi đá, vách đá cheo leo, trên vách có một cây thông và một cây núi, cành lá rủ ngược xuống, dây leo quấn chằng chịt trên cây thông. Ở giữa có một ông lão chống gậy đứng, đội mũ kiểu cổ (?), mặc áo tay dài, râu mày như sống; tay trái thu trong tay áo đặt trước ngực, chân phải bước về phía trước để lộ chiếc giày, chiếc giày chân trái khuất dưới vạt áo, ngoái đầu lại như đang lắng nghe tiếng suối. Viên huyện úy quý lắm, mang về nhà. Đó là chuyện ngày mười ba tháng Mười năm Tân Dậu đời Càn Long.

 Đài lăn kinh

Trong dinh phủ Bình Việt, tỉnh Quý Châu, có một cái đài đá cao bảy thước, cất mười sáu tờ kinh Phật, toàn viết chữ Phạn (chữ cổ của Ấn Độ), đọc không hiểu được.

 Tương truyền khi quan thái thú xử án, gặp việc hệ trọng mà phạm nhân không chịu nhận tội, thì lấy kinh trải xuống đất, bắt phạm nhân lăn qua trên kinh. Người ngay thì chẳng hề hấn gì, kẻ gian thì lập tức mắt trợn trừng, người cứng đờ. Mấy trăm năm nay, quan dựa vào đó mà xử án, còn tù nhân cũng không ai dám coi thường đài lăn kinh. Trương Cảnh Tông, con thứ năm của Trương Văn Hòa công, tính vốn ngang bướng, đến nhận chức thì cho đó là yêu quái, phá đài, đốt kinh. Năm ấy hai người con chết, năm sau ông cũng chết.

 Cô Ba Hoa Cải

Ở Dương Hồ có một tú tài (người đã đỗ kỳ thi vào trường học của huyện) dáng người đẹp đẽ. Một đêm xuân ngồi một mình trong thư phòng, nghe tiếng gõ cửa. Mở ra xem thì có một cô gái tự xưng: "Thiếp là Cô Ba Hoa Cải, đặc biệt đến làm bạn với chàng." Theo sau có bốn chị em, như những người hầu đi theo. Chàng sửng sốt vì sắc đẹp của họ, bèn giữ lại ngủ.

 Lâu ngày chàng sinh bệnh, đuổi đi mà họ không chịu đi. Cha chàng làm đơn kiện ở miếu Trương Vương của huyện. Đêm ấy mơ thấy Trương Vương bắt phạm nhân đến xét xử, trách Cô Ba mê hoặc người lương thiện, mỗi người đánh mười lăm trượng, rồi áp giải đuổi ra khỏi nha. Năm người đàn bà đi chưa được mấy bước, tên lính lệ (?) cầm gậy đuổi theo, đòi tiền Cô Ba, nói: "Nếu không phải ta nể tình đánh nhẹ thì cái mông non mềm của các cô đã nát rồi, còn đi đường sao được?" Các cô đều lấy tiền trong dải váy ra cảm ơn hắn.

 Ba ngày sau, Cô Ba lại đến nói: "Thiếp với chàng duyên phận chưa hết, không thể bỏ chàng. Chàng có kiện Trương Vương lần nữa thì Vương cũng chẳng làm gì được thiếp. Bạn học của chàng có người là thầy Vương, người ấy cổ hủ đáng ghét. Chàng không được đến báo cho hắn, cũng không được cho hắn vào nhà."

 Cha mẹ chàng ghét lắm, lại làm đơn kiện ở miếu Trương Vương, thần quả nhiên không linh nghiệm, bèn vội mời thầy Vương. Thầy dạy học ở nơi xa, mấy ngày sau mới đến. Đến nơi thì chàng đã chết rồi. Thầy Vương cũng là lẫm sinh (học trò giỏi được nhà nước cấp lương gạo hằng tháng) trong huyện, tuổi chưa đến ba mươi.

 Bệnh ma quấn

Khi thám hoa (người đỗ thứ ba trong kỳ thi Đình, kỳ thi cao nhất) Triệu Vân Tùng mười sáu tuổi, có người họ hàng là Trương mắc "bệnh thần hòa" (bệnh bị ma nữ quấn lấy, ăn nằm với người trong mê, làm người kiệt sức), bị một nữ quỷ đeo bám, người gầy đét đứng như con hạc, thoi thóp sắp chết. Mẹ anh ta cầu khắp các thần mà rốt cuộc không hiệu nghiệm. Chỉ khi Triệu ngồi trên giường anh ta thì ma không dám đến. Triệu vừa đi thì ma cười nói: "Bà có thể bắt Triệu thám hoa ngồi đây mãi được sao?" Người mẹ khẩn khoản cầu xin Triệu, Triệu bất đắc dĩ phải đến, thắp nến ngồi bầu bạn. Đến đêm thứ ba, Triệu mệt quá, vừa chợp mắt một chút thì người bệnh đã bị ma rút mất tinh khí (?), mấy ngày sau thì chết.

 Chuột ăn trâu

Ở Câu Dung, một người dân làng nuôi một con trâu đực. Bỗng có bảy con chuột chui vào từ hậu môn trâu, ăn tim phổi nó, con trâu chết. Người dân đuổi chuột, bắt được một con, khắp mình lông trắng, nặng mười cân. Đem nấu ăn, béo hơn cả gà lợn.

 Thay thần xử án

Tham nhung (tên gọi khác của chức tham tướng, một chức quan võ) Tiêu Thập Châu thôi quan về quê phụng dưỡng cha mẹ, thuyền đậu ở Vu Giáp. Đêm ấy mơ thấy một người dáng như viên quan sai phái, cầm lệnh tiễn (mũi tên dùng làm tín vật truyền lệnh), cưỡi ngựa đi dọc sông hỏi: "Thuyền nào là thuyền của Tiêu đại lão gia?" Rồi nhảy lên mũi thuyền, thở còn chưa kịp, lấy trong ngực ra một phong công văn, bên ngoài đề sáu chữ "Kim Long Tứ Đại Vương niêm phong" (Kim Long Tứ Đại Vương: vị thần sông được dân vùng sông nước thờ cúng), rồi áp giải bảy phạm nhân quỳ bên cạnh, xin phê chữ "chém". Tiêu kinh hãi nói: "Đây là việc của quan địa phương, ta là quan võ, lại là người đã thôi quan về nơi rừng núi, không dám vượt quyền làm thay." Viên quan sai đáp: "Trên công văn có ghi chức tước và tên ông, xin cứ theo lệ mà làm."

 Trong chốc lát, đèn nến sáng rực, có tiếng truyền hô mời quan lên công đường. Mở cửa ra, dưới thềm nghi trượng, lại lính đứng hàng ngay ngắn, ông thấy mình đường hoàng ngồi trên công đường, chứ không phải ở trong thuyền. Viên quan sai trước xướng "sáu phạm nhân xử thắt cổ", xong rồi xướng "một phạm nhân xử chém", thì lại là một đứa trẻ sáu bảy tuổi. Tiêu hỏi: "Nó còn chưa đến tuổi thành đinh (tuổi trưởng thành), tội gì mà vội đem chém?" Viên lại xua tay nói: "Tội danh đã định rồi, không cần bàn nữa, xin ông phê cho nhanh."

 Rồi đưa tờ phê lên. Phê xong, họ áp giải các phạm nhân đi. Ông tỉnh mộng, trong lòng không vui.

 Sáng hôm sau, sương mù dày đặc khắp sông, ông dặn không được nhổ neo. Đến giờ Tỵ (khoảng 9 đến 11 giờ sáng), lúc đang ngồi chuyện trò với mẹ là thái phu nhân, kể lại giấc mơ hôm trước chưa dứt, bỗng có một chiếc thuyền hàng ngược dòng đâm vào đá mà chìm, tiếng kêu cứu rất thảm thiết. Ông vội sai người lái thuyền vớt cứu. Chỉ cứu được ba người khách, đã cứng đờ, làm theo cách đổ nước cứu chữa, hồi lâu mới sống lại. Bảy người lái thuyền đều đã chết đuối. Sau đó lại vớt được xác một bé trai không đầu, nhận quần áo thì đúng là con của người lái thuyền.

 Tôi xét chuyện này giống giấc mơ của Hoa Sư Đạo ở Vô Tích. Hoa mơ thấy sai dịch của quan âm phủ mời mình đến nha môn phê chữ "chém". Hoa vì chưa xét tội danh nên không chịu hạ bút. Có một người đàn bà xõa tóc van xin mãi: "Nếu ông không chịu phê thì vụ án này lại dây dưa thêm ba năm nữa." Hoa vẫn không chịu, nói: "Ta không biết vì tội gì mà đáng chém, sao nỡ lòng hạ bút?" Rồi quát từ chối mà tỉnh dậy. Ba năm sau, Sư Đạo chết. Sư Đạo tự là Bán Giang, giỏi lối chữ triện và chữ lệ (hai lối chữ Hán cổ), dạy học ở nhà Trình Thuần Giang vùng Hoài Thượng, chơi thân với tôi.

 Quỷ Môn quan

Chu Lương Giang, tên là Y, là chư sinh (học trò đã đỗ vào trường học của châu huyện) ở châu Thái Thương. Khoa Mậu Tý đến Giang Ninh dự hương thí (kỳ thi cấp tỉnh), ở nhà trọ mắc bệnh sốt nóng, rất nguy, bạn bè người thân thuê thuyền đưa về. Đi đến Đan Đồ, Chu nằm trong khoang thuyền bỗng ngất lịm.

 Chàng thấy ba người mặc áo xanh dẫn mình lên bờ. Con đường thẳng mà hẹp, tối om không có ánh sáng, hai chân rất nhẹ bỗng. Đi chừng mười mấy dặm, bỗng có một vật đến, sát bên trái mình; đi thêm mười mấy dặm, lại một vật đến sát bên phải. Đi thêm mười mấy dặm nữa, đến một tòa thành cao ngất, hai cánh cửa đóng chặt, trên cửa thành viết ngang ba chữ "Quỷ Môn quan" (cửa ải ma quỷ). Hai người áo xanh gõ cửa không ai trả lời, gõ lần nữa thì bên cạnh bỗng nhảy ra một con quỷ mặt mũi dữ tợn, cùng hai người áo xanh đánh nhau. Xa xa thấy một đôi đèn đỏ, trong chiếc kiệu bốn người khiêng có một vị quan ngồi, có tiếng truyền hô mà đến. Đến gần nhìn thì giống thần thành hoàng châu Thái Thương. Thần hỏi: "Ngươi họ tên là gì?" Đáp: "Con là sinh viên (học trò trường châu, tức tú tài) châu Thái Thương đi thi." Thần nói: "Ngươi đến còn sớm, chỗ này không được ở lâu." Rồi sai cầm chiếc đèn đã dẫn đường đưa chàng về. Chàng thấy cửa thành mở toang, kiệu vừa vào thì cửa lại đóng.

 Người cầm đèn nói: "Mau theo ta đi về phía đông." Chàng cảm thấy không phải con đường lúc trước đã đến. Đi được hai ba dặm, đến bờ sông lớn, sóng trắng cuồn cuộn. Người cầm đèn đẩy chàng xuống giữa dòng, chàng kêu to "cứu với" rồi tỉnh lại. Lúc ấy thuyền đã đến ngoài thành Thái Thương, thì ra chàng đã chết ba ngày rồi. Vì giữa ngực còn ấm nên người đi theo giục người lái thuyền đi gấp ngày đêm. Về đến nhà thì khỏi bệnh. Chuyện này do Tiêu Tùng Phố kể.

 Khi Tiêu làm khách ở Châu Nhai (vùng đảo Hải Nam), từng đi qua Đam Nhĩ, bốn phía núi non chồng chất (?), giữa có một con đường thông qua, trên vách khắc ba chữ "Quỷ Môn quan", bên cạnh khắc bài thơ của Lý Đức Dụ đời Đường đề khi bị biếm làm ty hộ (quan coi việc hộ tịch, thuế má) Nhai Châu đi qua đây. Thơ rằng: "Một đi là một vạn dặm, mười người đi chín không về.

 Quê nhà biết ở chốn nào, sống mà phải qua cửa ải ma quỷ." Chữ to năm thước, nét bút mạnh mẽ. Qua khỏi đó thì sương độc cỏ dữ, chim lạ rắn quái, mặt trời lạnh lẽo, mây sầu ảm đạm, như bước vào cõi ma, thật không phải cõi người nữa.

 Hồn oan đòi mạng

Năm Mậu Dần đời Càn Long, Tiêu Tùng Phố và Thẩm Nghị Am cùng làm phụ tá riêng trong nha môn huyện Phiên Ngung, chia nhau lo việc hình danh (việc xét xử các vụ án hình sự). Bấy giờ ở Lăng Đường có vụ cướp đâm bị thương chủ nhà, bắt được bảy phạm nhân, tang chứng rõ ràng. Tiêu theo luật đề nghị xử chém, giải lên phủ và ty trên xét lại. Một viên niết ty (quan Án sát, coi việc hình án cả tỉnh) ngờ rằng bảy phạm nhân đều xử tử hình thì e quá khắt khe, bác bản án, bắt xét lại cho nhẹ đi. Tiêu cũng không muốn lo vụ án nặng này, nhân đó thoái thác. Vụ án giao cho Nghị Am lo.

 Chỗ ở của Nghị Am chỉ cách chỗ Tiêu một bức vách ván. Ban đêm Tiêu đang xem hồ sơ thì nghe trong phòng Nghị Am như có tiếng xì xì rất nhỏ, đứng dậy nhòm sang, thấy Nghị Am cúi đầu trên bàn, bút viết không ngừng; bên cạnh có ba bốn con quỷ đứng, tay ôm đầu mình. Lại thấy vô số quỷ lùn quỳ vây quanh dưới đất. Tiêu vội gọi Nghị Am bảo nhìn, bỗng mùi máu tanh xộc vào mũi, đèn nến tắt hết, bản thân cũng ngất ngã ra ngoài cửa sổ. Đầy tớ vội đỡ về giường nằm.

 Hôm sau, Nghị Am và các đồng sự hỏi duyên cớ, Tiêu kể lại những gì đã thấy. Nghị Am nói: "Tôi hiểu rồi. Việc tôi làm đêm qua chính là vụ cướp Lăng Đường. Bản án đầu tiên tình tiết đúng thật, tội xử xứng đáng, bảy phạm nhân đều không có cách nào cho sống được. Vì nhận lệnh bác bản án, xét lại, nên không thể không giảm nhẹ cho hai người. Trong đó hai phạm nhân Tạ A Đĩnh và Thẩm A Si vốn đứng ngoài nhận đồ cướp, chưa hề vào trong nhà. Nhưng vì giữ đồ cướp mà đánh nhau, đâm bị thương chủ nhà, lại còn dính vào vụ án khác, nên ông đều đề nghị xử chém. Tôi định sửa cho nhẹ tội họ để chiều ý niết ty. Đám quỷ lùn quỳ đầy đất mà ông thấy, có lẽ là tổ tiên của hai phạm nhân ấy; còn những con quỷ không đầu vây quanh truyền tay nhau, nếu không phải là đồng bọn cướp của hai tên kia đã bị xử chém, thì là hồn oan của người bị giết đến đòi mạng. Tôi không dám làm sai luật pháp để cứu người sống, khiến kẻ chết phải ngậm oan dưới đất. Xin cứ theo bản án cũ mà trình lên." Vụ án bèn được định như thế.

 Quét ốc

Ông Từ Hạo làm quan sát (quan coi một đạo, gồm vài phủ) ở Sơn Tây. Có một con cáo già hóa thành đạo sĩ, thường vào dinh trò chuyện với ông. Một viên huyện lệnh họ Vương, người Thái Thương, bị lời gièm pha, quan sát tin là thật, định cách chức. Con cáo già nói đỡ, bảo rằng công đức của tổ tiên người ấy không thể lường được. Sau quan sát dò xét ra là bị vu oan, việc bèn thôi. Viên huyện lệnh đến chào quan sát, ông hỏi: "Tổ tiên ông đã làm việc tốt gì?" Đáp rằng ông tổ năm đời cày ruộng ở ven biển. Khi thủy triều lên, ốc xanh theo nước dạt lên bờ; triều rút, ốc không về được chỗ cũ, bị người ta bắt đem bán. Vợ chồng ông tổ mỗi người cầm một cây chổi quét ốc xanh trở lại biển, từ canh ba đến sáng thì thôi, làm như thế suốt sáu mươi năm. Cái công đức mà con cáo nói, có lẽ là chỉ việc này chăng!

 Quan sát có một con hầu nhỏ tên Thái Vân. Con cáo thấy nó thì nói: "Không thể để nó làm con hầu, cô bé này có căn phúc, sau này Quan Âm Đại Sĩ (tức Bồ Tát Quan Âm) sẽ làm mối, gả cho Động Đình quân (thần hồ Động Đình)." Mấy hôm sau, Thái Vân cầm chiếc quạt do cha nó viết chữ, tựa cột ngắm nghía. Quan sát thấy nó cũng thông chữ nghĩa, hỏi ra mới biết cha nó là tú tài, ông nội là hàn lâm (quan ở Hàn lâm viện), lại cảm động trước lời của cáo già, bèn nhận làm cháu gái thứ ba. Gần xa đều biết nhà ấy có "cô Ba".

 Nửa năm sau, có một vị quyền quý gửi lễ vật cho quan sát, kèm một bức tranh cuộn, nói rằng: "Nghe nói cô Ba nhà ông chưa hứa gả cho ai, có thể gả cho con trai thái thú Thân Đại Niên. Xin biếu một bức tượng Đại Sĩ rất linh, treo ở phòng mà cầu khấn, ắt sẽ ứng nghiệm." Họ Thân là người Hồ Bắc, quan sát mới hiểu ra lời nói về Động Đình quân. Tượng Đại Sĩ lại đến cùng lúc với thư làm mối, bèn cho thành hôn. Con cáo biết trước việc đến như thế đó.

 Chu thái sử đuổi yêu

Chu Dụng Tu là người thôn Lâu Hạ, huyện Thụy Xương, tỉnh Giang Tây, tuổi hơn năm mươi, vợ mất sớm, có con có dâu, đời sống cũng đủ tự lo.

 Một hôm, có một bà già chừng năm mươi tuổi vào nhà, lên lầu gọi người con dâu cả đến nói: "Ta là mẹ chồng con đây, con đừng sợ."

 Người con dâu rất ngạc nhiên, vì lúc về làm dâu đâu có thấy mẹ chồng. Dụng Tu nghe chuyện, muốn gặp mặt, bà ta không cho; người con trai muốn gặp, cũng không cho.

 Nhưng ăn uống ngủ nghỉ thì chẳng khác người thường, cả nhà cũng đành yên với chuyện ấy. Không lâu sau, có lời ai đó mắng mỏ lọt vào tai bà ta, bà ta giận bỏ đi, nhà Dụng Tu từ đó lâm vào túng quẫn. Vải và đậu cất trong tủ khóa rất chặt, mở ra xem thì trống trơn, còn người trong huyện thì thường thấy bà già ngày ngày mua vải và đậu trước cửa nhà Dụng Tu. Như thế ba năm, nhà nghèo khổ quá, xin quan cho gọi thầy cúng đến trị, đều không hiệu nghiệm.

 Người cùng họ là Hậu Viên, đang làm thứ cát sĩ (tiến sĩ mới đỗ được chọn vào Hàn lâm viện học tập), về nghỉ phép, đến nhà Dụng Tu. Đêm trước hôm ấy con yêu bỏ đi, đến đúng ngày lại đi. Dụng Tu lấy làm lạ, xin Hậu Viên trừ yêu. Hậu Viên viết chữ son lên giấy vàng, làm hịch gửi thần thổ địa (thần coi đất đai một vùng) và thần xã (thần làng) rằng: "Cõi âm và cõi dương cùng một lẽ. Không có âm phủ thì thôi, nếu quả có thì một thôn Lâu Hạ nhỏ bé có hai vị thần ở đây, mà để mặc con yêu này hại người, lẽ nào lại chẳng cùng nhau trừ nó sao? Hạn trong ba ngày phải đuổi nó đi. Không được thì năm ngày. Bảy ngày mà vẫn không được, thế là không có thần, còn hưởng đồ cúng tế làm gì nữa? Ta sẽ sai người đốt miếu, phá tượng các ngươi." Đốt hịch xong, Hậu Viên liền qua sông thăm bạn.

 Nửa tháng sau, ông lại đi qua thôn Lâu Hạ, chợp mắt trong kiệu, mơ màng thấy đầy núi đầy hang toàn đàn ông đàn bà già trẻ, người đứng trên người, có đến hàng nghìn hàng vạn, chen chúc dọc đường đến xem. Có hai ông già râu dài hai thước đứng bên kiệu, im lặng không nói. Hậu Viên giật mình tỉnh dậy, giục khiêng kiệu vào thành. Những người trong họ chúc mừng: "Sau khi ông đốt hịch ba ngày, con yêu đi mất, không hề trở lại nữa." Lời chưa dứt, Dụng Tu đến, dập đầu xuống đất, xin ông viết bài văn tạ thần sau việc ấy, đem đốt ở miếu hai vị thần, từ đó yêu quái dứt hẳn.

 Con lợn hiền

Ở cửa Tuy Khê, châu Túc, Giang Nam, có người dân bị giết, xác bị ném xuống giếng, quan khám nghiệm không tìm ra hung thủ. Bỗng có một con lợn chạy đến trước ngựa của quan, kêu rất thảm thiết, lính hầu đuổi mà không đi. Quan nói: "Con vật này có điều gì muốn tố cáo chăng?" Con lợn quỳ hai chân trước như dập đầu lạy. Quan sai đi theo nó. Con lợn đứng dậy dẫn đường, đến một căn nhà, đẩy cửa vào, chạy đến trước giường nằm, lấy mõm đào đất, lôi ra một con dao, vết máu còn mới. Bắt người chủ nhà tra hỏi, quả là kẻ giết người. Người trong làng cho con lợn là có nghĩa, mỗi người góp tiền nuôi nó ở chùa, gọi là "Con lợn hiền". Hơn mười năm sau nó chết, sư trong chùa làm khám chôn cất.

 Sét đánh kẻ móc túi

Ở Ô Trình có người họ Bành, vợ ốm con nhỏ, sống bằng nghề bán tơ. Một hôm vác một bó tơ đến hàng buôn bán, vì trả giá không vừa ý nên đặt trên quầy. Lúc ấy người ra vào bán tơ rất đông, chủ hàng thấy hàng của anh ít nên lo buôn bán với người khác. Bành vừa quay đi, bó tơ đã mất. Anh bèn kéo chủ hàng đi kiện quan. Chủ hàng nói: "Tôi bỏ mấy vạn lạng bạc mở hàng, lẽ nào lại đi lừa mấy nghìn đồng tiền tơ này?" Quan cho là có lý, không xét nữa.

 Người bán tơ buồn bực về nhà. Vừa lúc đứa con đang chơi trước cửa, thấy cha đi bán tơ về, tưởng chắc có mang quà bánh, chạy ra đòi.

 Bành đang uất ức vì mất tơ, đá bừa nó một cái. Đứa bé chết ngay. Bành hối hận, vội nhảy xuống sông tự tử cũng chết, vợ anh không hay biết. Người hàng xóm thấy đứa bé nằm trước cửa, đỡ dậy mới biết đã tắt thở, liền gọi người vợ đang ốm, báo con đã chết. Người vợ đau con, cuống quá, lập tức nhảy từ lầu xuống chết. Quan khám nghiệm xong, dặn hàng xóm chôn cất cho họ.

 Ba ngày sau (?), sấm mưa dữ dội, sét đánh chết ba người ngay trước cửa nhà người bán tơ. Một lúc sau, một người thợ cạo đầu sống lại, kể rằng: "Trước đây tên móc túi họ Tôn lấy trộm một bó tơ ở hàng nọ. Người họ Tạ ở nhà đối diện trông thấy, đòi chia tiền mới thôi không tố giác. Tơ được bán ra ở tiệm tôi, chia cho tôi ba trăm đồng, hai người kia mỗi người được hai nghìn. Rồi nghe tin người bán tơ nhảy sông, quan khám nghiệm xong cũng không có chuyện gì nữa.

 Không ngờ hôm nay cùng bị sét đánh, hai người kia đều chết, còn tôi thì bị đánh bị thương một chân." Xem thì quả đúng như vậy.

 Hàng cửa Bắc

Một người họ Vương ở Thiệu Hưng và một người họ Từ, cuối đời Minh lánh loạn Trương Hiến Trung, Lý Tự Thành ở Hà Nam; đi đến đâu cũng thấy xác chết ngổn ngang khắp đồng. Một đêm gặp quân của Lý, hai người tự nghĩ chắc chết, nằm lẫn trong đống xác chết ở trong thành. Nửa đêm, đèn nến sáng rực từ trên thành đi xuống, họ ngờ là quân giặc đi tuần thành.

 Đến gần mới thấy là đèn lồng của thần thành hoàng. Càng sợ hãi, không dám lên tiếng. Một lúc sau, nghe người theo hầu nói: "Có hơi người sống." Lại một viên lại gọi lên: "Một đứa là hàng cửa Bắc (số phải chết ở cửa Bắc), một đứa không có trong sổ chết." Thần đi xa dần. Sáng hôm sau, quân giặc ra khỏi thành, hai người đứng dậy đi, nhớ kỹ lời nghe được đêm qua, nhắm đường phía nam mà đi. Chiều tối lại đến một tòa thành, đúng là cửa Bắc. Bất ngờ gặp quân giặc đi lùng bắt, họ Từ bị giết, họ Vương trốn về được nhà. Về sau con cháu rất đông.

 Tượng đất Lưu Hải Tiên biết đi

Trong cửa Bắc huyện Như Cao, nhà thái thú Thường Đức tỉnh Hồ Nam là Từ Văn Độ có mua một pho tượng đất Lưu Hải Tiên (vị tiên trong truyện dân gian, thường được vẽ đùa với con cóc ba chân, tượng trưng cho tài lộc), cao chừng sáu tấc, đặt trong khám thờ trước nhà đã nhiều năm. Một hôm, Văn Độ sắp ngủ thì bỗng nghe trước nhà có tiếng lộc cộc, sai con hầu cầm đèn ra xem. Con hầu hoảng hốt chạy vào báo: "Tượng đất Lưu Hải trong khám bỗng xuống đất đi lại!" Ông lúc đầu không tin, nhưng thấy vẻ hoảng sợ của con hầu, bèn ra nhà trước nhìn kỹ, thì tượng đất Lưu Hải quả đang lững chững (?) bước đi. Mọi người đều cho là yêu quái, muốn đập bỏ. Ông nói: "Các ngươi đừng sợ, tượng này đã biết đi, có khi là điềm linh ứng, không được đập bỏ." Vẫn sai đặt thờ trong khám. Đến nay đã hơn hai mươi năm, không hề có chuyện gì khác. Con ông là Tương Phố, hiện làm phó sứ (chức quan phó trong một cơ quan cấp tỉnh) ở Lưỡng Chiết.

 Con lừa rửa oan lạ lùng

Mùa xuân năm Càn Long thứ bốn mươi ba, ở huyện Thanh Uyển, Bảo Định, con gái nhà họ Lý lấy con trai nhà họ Trương ở Trương Gia trang phía tây làm vợ, hai nơi cách nhau hơn trăm dặm. Con gái họ Lý về thăm nhà cha mẹ hơn một tháng, chú rể cưỡi lừa đến đón, cho vợ cưỡi lừa còn mình đi bộ theo sau. Đi qua một thôn, cách nhà chỉ hai mươi dặm, vì dân thôn này vốn quen biết chú rể, ắt sẽ trêu chọc nhiều, vả lại con lừa cũng thuộc đường về, nên Trương bảo vợ đi trước.

 Đi được chừng sáu bảy dặm, có ngã ba đường, rẽ sang tây là đường lớn về Trương Gia trang, rẽ sang đông là địa giới huyện Nhậm Khâu. Có một gã trai trẻ đánh xe từ đường phía tây lộc cộc chạy đến, đó là tên Lưu, nhà giàu có thế lực ở Nhậm Khâu. Hắn xô con lừa của vợ Trương sang đường Nhậm Khâu, ép theo mà đi. Trời dần tối. Vợ Trương hoảng, hỏi gã trai: "Đây cách Trương Gia trang bao xa?" Gã đáp: "Cô nương nhầm rồi.

 Trương Gia trang phải đi về phía tây. Đây là đường lớn đi Nhậm Khâu (?), cách đó mấy chục dặm. Trời tối khó đi, để tôi tìm cho cô một trang trại nghỉ nhờ, sáng mai sẽ sai người đưa về, được không?" Vợ Trương không biết làm sao, đành miễn cưỡng nghe theo.

 Đến trang trước mặt, là nhà tá điền họ Khổng của Lưu, sửa soạn phòng cho nghỉ. Lúc ấy con gái của Khổng cũng mới cưới, đang về thăm nhà. Khổng bảo con: "Đêm nay chủ ruộng nghỉ nhờ, không thể trái lệnh. Con tạm về nhà chồng, đợi chủ ruộng đi rồi cha sẽ đón con về."

 Cô con gái nghe lời về nhà chồng. Phòng của cô thành chỗ Lưu và vợ Trương ngủ chung. Người đánh xe của Lưu ngủ ngoài phòng, con lừa của vợ Trương buộc dưới mái hiên.

 Gần trưa hôm sau, không thấy mở cửa, Khổng nhòm qua khe cửa sổ, thấy hai cái xác trên giường lò, đầu đều rơi dưới đất, con lừa buộc dưới hiên cũng mất. Khổng và người đánh xe run rẩy không kìm được. Khổng bèn nói nhỏ với người đánh xe: "Nhà anh ở Hà Nam, cách đây rất xa, sao không chở quần áo đồ đạc của họ mau trốn về? Một khi việc đến tay quan thì tính mạng anh và tôi khó giữ!" Người đánh xe nghe theo. Ngay tối ấy, họ chôn tạm hai cái xác ngoài đồng, rồi người đánh xe đánh xe chở đồ đi mất.

 Mẹ Lưu thấy con đi lâu không về, bặt vô âm tín, liền kiện ở huyện Nhậm Khâu đòi truy bắt người đánh xe. Chàng Trương đuổi theo không thấy vợ, ngờ có chuyện khác, lại chạy đến Thanh Uyển kiện bố mẹ vợ. Quan huyện ngờ có oan, sai lính bắt người dò xét kín. Lúc ấy có tên vô lại mê cờ bạc là Quách Tam dắt lừa ra chợ bán, màu lông đúng như lời khai của Trương. Tra hỏi Quách mới biết Quách Tam vốn tư thông với con gái tá điền Khổng. Khi cô gái về thăm nhà, Quách lẻn vào từ cửa sổ sau, thấy có hai người nằm chung, nhất thời tức giận, giết cả hai, lại trộm luôn con lừa. Quan huyện lại gọi Khổng đến, tra hỏi xác chết chôn ở đâu, đích thân đến đào xác. Đào sâu ba thước, sừng sững một cái xác, là một lão hòa thượng đầu trọc.

 Đào sâu thêm, mới được hai cái xác bị giết. Nỗi oan của Trương đã được rửa, cái chết của Lưu đã có dấu vết, nhưng cái xác hòa thượng lại thành một vụ nghi án. Đang lúc ngờ vực thì trời bỗng mưa, bèn vào một ngôi miếu cổ trú mưa, vắng tanh không bóng người. Hỏi người xóm giềng thì họ nói: "Am này trước có hai thầy trò nhà sư, sau thầy đi vân du (đi khắp nơi tu hành), trò cũng đi nơi khác rồi." Liền cùng người xóm giềng đến xem xác nhà sư, ai cũng nói: "Đây chính là nhà sư đi vân du." Bèn truy bắt người học trò. Dò đến địa giới Quy Đức, Hà Nam thì hắn đã để tóc, lấy vợ, mở tiệm đậu phụ. Tra hỏi nguyên nhân thầy chết, thì ra người đàn bà mà tên học trò lấy làm vợ vốn tư thông với ông thầy. Sau tên học trò lớn dần, cũng tư thông với người đàn bà ấy. Tên học trò thường bất bình, nên cùng mưu giết thầy, bỏ miếu trốn xa, thành vợ chồng. Bèn đem xử theo luật.

 Quan huyện họ Trương

Quan huyện họ Trương ở Gia Hưng, đỗ tiến sĩ (người đỗ kỳ thi cao nhất của triều đình) năm Tân Tỵ, là thầy dạy của thái thú Tra Ngu Xương ở Hải Lăng, xưa nay tính tình ngay thẳng. Bỗng một hôm, trời vừa sáng đã dậy, đòi mũ áo rất gấp, nói có một vị quý nhân đương chức sắp đến gặp. Bèn mặc áo mãng (lễ phục quan thêu hình rắn mãng) và áo bổ phục (áo khoác có miếng thêu chỉ phẩm cấp), ra đón tận ngoài cổng lớn. Lên nhà giữa, vái chào mời ngồi, miệng lẩm bẩm như đang chuyện trò, người bên cạnh nghe không hiểu nói gì. Ban đầu như vui mừng, sau thì buồn than, rồi lại như khiêm nhường từ chối. Lấy hai chén trà, một chén tự uống, một chén đặt giữa không trung, chén cũng không rơi. Làm bộ như thế hồi lâu, mới tiễn ra tận ngoài cổng lớn, vái lần nữa rồi mới vào. Người nhà hỏi: "Khách nào vậy?" Ông nói: "Thần thành hoàng phủ Gia Hưng. Ngài được thăng chức đi nơi khác, tiến cử ta thay chức ngài, nên đến thăm trước. Ngài còn báo rằng trong một hai năm nữa nơi này sẽ có hai vị quý nhân chết bất đắc kỳ tử, người gặp tai vạ cũng không ít. Ta không tiện tiết lộ thiên cơ." Nói xong ngồi ngay ngắn, không ăn không uống, ba ngày thì mất. Chẳng bao lâu, hai vị tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) họ Vương và họ Trần bị phát giác tội.

 Nước gương

Ở Tương Đàm có dòng nước gương, soi vào thấy được ba kiếp (kiếp trước, kiếp này và kiếp sau) của người. Có một tú tài họ Lạc đến soi, không phải hình người mà là một con hổ dữ. Có một ông lão chống sào thuyền đến soi, lại hiện ra là một mỹ nữ, tóc mây như ráng chiều (?), trong ao nở hoa sen, cánh nào cũng màu xanh.

 Thái chưởng quan

Thái chưởng quan ở Hổ Khâu làm nghề buôn đồ cổ, tuổi trẻ mặt đẹp. Uống rượu ở nhà Nghê Khang Dân, Nghê sai một đứa đầy tớ nhỏ cầm đèn đưa về. Đến chỗ vắng người, đứa đầy tớ thấy chưởng quan vái chào ai đó, miệng thì thầm nói chuyện. Đứa đầy tớ hỏi: "Ông nói chuyện với ai thế?" Đáp: "Bạn thân là anh Ba họ Lý gọi ta, ta đi với anh ấy, ngươi không cần theo ta." Nói chưa dứt thì nhảy xuống sông. Đứa đầy tớ vội cứu lên, kéo về nhà, báo cho cha mẹ họ Thái. Bạn bè người thân đều kinh hãi, kéo đến hỏi. Thái như say như dại, miệng không nói gì, chỉ hễ thấy dao là đưa lên cứa cổ, thấy dây là thử quàng vào cổ, như cho rằng trong thiên hạ không có cảnh nào sướng bằng chết bất đắc kỳ tử. Người nhà khóa nhốt lại, đến cả áo lót, quần, cũng không khâu dây buộc, chỉ khoét một lỗ để đưa cơm nước mà thôi.

 Ngày Thanh minh, cả nhà đi viếng mộ (?), Thái trèo qua cửa sổ trốn ra, hai ngày không về. Người nhà biết anh ta chắc chết rồi, tìm khắp nơi, đến cánh đồng trống ở cầu Bạch Liên, bỗng thấy chưởng quan tựa vào cây dâu gọi to: "Tôi ở đây, không cần tìm nữa!" Người nhà mừng rỡ, chạy đến xem thì anh ta đã treo cổ chết trên cây. Người gọi là hồn của anh ta. Dây thắt cổ là tấm vải ăn trộm của tiệm nhuộm đang phơi dưới đất.

 Thẩm Văn Tung

Ông Thẩm Văn Tung ở Cao Bưu, khi làm huyện lệnh Triêm Hóa ở Sơn Đông, có một người bạn đồng liêu thân thiết, cha mẹ già mà không có con, sắp phải đi công cán ở Tây Tạng. Ông khẳng khái đi thay, ai nghe cũng phục cái nghĩa cao cả của ông. Lặn lội hơn ba năm mới về đến nội địa. Dọc đường băng tuyết rét buốt, thường hơn tháng trời không thấy bóng người. Ông có hai người đầy tớ, người tên Hạ Tường hầu ông trung thành nhất. Mỗi khi đóng lều nghỉ thì anh ta biến đâu mất, một lúc sau thế nào cũng tay bưng thóc gạo về, nấu chín dâng ông, không biết thóc ấy từ đâu mà có.

 Một hôm sương mù mịt, đi đến một con dốc hiểm, bên dưới là khe sâu vạn trượng, hai người đầy tớ đều rơi xuống khe. Chân ngựa của ông cũng đã sụt xuống. Bỗng thấy trong mây mù có tượng Đại Sĩ (Bồ Tát Quan Âm), tay cầm hoa sen xanh, chỉ đường cho ông. Trong chốc lát, ông đã qua khe đến chỗ đất bằng. Đau xót vì mất hai người đầy tớ, ông chần chừ không đi. Lâu sau trời tối mịt. Nghe tiếng người nói, vội gọi, thì Hạ Tường đã đến. Hỏi: "Từ đâu đến vậy?" Anh ta thưa: "Rơi xuống khe rồi, có người lông xanh cao hơn một trượng cõng từ dưới khe lên." Chủ tớ ôm nhau khóc to.

 Ông về rồi, kể chuyện này với Cao Văn Lương công. Cao động lòng, vẽ tranh Đại Sĩ, ghi năm tháng để kỷ niệm. Hơn ba mươi năm sau, cháu nội họ Thẩm tên Quân An làm tri huyện Cám; cháu nội họ Cao tên Sĩ Hoành (?) làm tư mã (tên gọi khác của chức đồng tri, quan phó ở phủ) ở Cám. Ban đầu không quen biết nhau, rồi hỏi đến dòng dõi, hai bên mới vỡ lẽ, biết bức tranh Đại Sĩ vẫn còn ở nhà họ Cao, được truyền lại như báu vật, đến đây mới trả về họ Thẩm.

 Cô Lam

Trung thừa (cách gọi tôn chức tuần phủ) họ Vương sau khi nghỉ chịu tang cha mẹ, ở công quán chợ Dê ở Hàng Châu. Một con hầu dưới bếp bỗng ngã lăn ra đất, hồi lâu tỉnh lại, trợn mắt nói giọng người kỳ (người Mãn Châu thuộc tám kỳ, tổ chức quân dân của nhà Thanh): "Ta là cô Lam nhà quan đô thống (quan võ đứng đầu một kỳ) thuộc kỳ Tương Hồng, miệng khát bụng đói, nhờ nói lại với đại nhân, mau cúng ta." Ông Vương tự đến hỏi: "Ngươi đã là người kỳ, sao lại đến nhà người Hán chúng ta?" Ma nói: "Ta cùng các chị em ra ngoài xem hội vào ngày Thanh minh, không ngờ ông Quốc làm bố chính sứ (quan coi tài chính và dân chính một tỉnh) đi qua, nghi trượng hộ tống rầm rộ, xô chị em ta tan tác. Ta tránh không kịp, đành chạy vào nhà đại nhân." Trung thừa nói: "Ngươi tránh ông Quốc mà không tránh ta, há không biết ông Quốc vẫn còn là thuộc hạ của ta sao? Hắn xô ngươi, sao ngươi không đến nhà hắn quấy phá?" Ma nói: "Ta sợ ông ấy." Trung thừa nói: "Thế thì bọn làm ma các ngươi cũng thực dụng, chỉ sợ quan đương chức, không sợ quan đã thôi chức à?" Đáp: "Không phải thế. Người đã thôi chức mà quả là quan tốt thì ta cũng sợ." Trung thừa rất không vui, bất đắc dĩ đành cúng cơm, đốt vàng mã cho, con hầu khỏi bệnh ngay. Chưa đầy một năm, trung thừa gặp nạn.

 Mật chuột hai đầu

Ông Quế Vị Cốc ở Sơn Đông, làm quảng văn (cách gọi tôn chức quan coi việc học ở huyện, phủ), giỏi lối chữ triện và chữ lệ, cất giữ rất nhiều bản rập văn bia. Đêm nào cũng bị chuột cắn rách, ông ghét lắm, tìm cách bắt chuột. Ông cho rằng mật chuột chữa được bệnh điếc, bèn lột sống con chuột. Quả lấy được một cái mật to bằng con tằm, hai đầu ngoài có đầu, ngọ nguậy bò đi. Chuột chết nửa ngày mà mật vẫn sống. Rốt cuộc không hiểu vì sao, ông sợ, vứt xuống rãnh, cũng không có gì lạ khác. Có người nói: "Câu 'đầu chuột hai ngả' (chuột thò đầu ra hang ngó hai phía, ý nói do dự không quyết), chính là thế này." Nhưng bắt những con chuột khác ra xem thì ngay cả mật cũng không có.

 Thần đền Tây Hải

Tiền Nhữ Khí ở Gia Hưng là con thứ bảy của thái phó (chức hàm vinh dự hàng đầu của triều đình) Văn Đoan công, được chọn làm huyện lệnh Vũ Công, Thiểm Tây. Đến nhận chức chưa được mấy tháng thì ốm chết. Hôm trước khi chết, sáng dậy bảo người nhà sắm nước tắm gội, mặc triều phục hướng về phía bắc lạy chín lạy, lại hướng về phía đông lạy chín lạy. Người nhà hỏi duyên cớ, ông nói: "Hướng bắc là để tạ ơn vua. Hướng đông là vì khi ta rời kinh, đi qua Bồ Châu, ngủ ở miếu vua Vũ ngoài cửa Tây, mơ thấy vua Vũ triệu ta làm thần nước, ở đền Tây Hải. Ta cố từ chối mà không được, đã định ngày mai sẽ đi." Sáng hôm sau, quả nhiên ông ngồi ngay ngắn mà qua đời, đó là ngày mười bảy tháng Chín năm Nhâm (?).

 Trước đó có anh Quách người (?), thông minh, hát hay, được họ Tiền yêu mến, ông Tôn Uyên Như cũng quý anh, rồi vì việc khác mà anh bỏ đi. Sau Tôn ở chỗ Trang Hư Am làm huyện lệnh Triều Ấp, nhận được thư của anh Quách viết: "Tháng Chín qua Giải Châu, mơ thấy cậu Bảy họ Tiền đến, nghi trượng hộ vệ rất rầm rộ, bảo tôi: 'Ta sắp đi nhậm chức ở đền Tây Hải. Như lời ước hẹn ngày trước, dù cõi âm cõi dương cũng không cách trở, hãy đến thăm ta ở ngoài thành phía nam Bồ Châu.' Nói xong thì tôi tỉnh. Nếu lời trong mơ quả thật, thì cậu ấy hẳn không còn ở cõi đời nữa."

 Lúc ấy Tôn đang dò tin tức anh Quách mà không được, nhận thư này, ngay hôm ấy tra dầu vào xe qua sông, đến Bồ Châu tìm. Quả có đền Tây Hải, dựng năm Chí Nguyên thứ mười hai (đời Nguyên), hiện vừa sửa xong. Đang bồi hồi thì bỗng anh Quách từ dưới hành lang bước ra, cùng nhau kể lại chuyện cũ, vừa buồn vừa mừng. Bèn rót rượu, bày đồ cúng sạch sẽ, làm văn tế rằng: "Xưa Cự Khanh có người bạn chết, đã có cảnh cưỡi xe trắng phi đến viếng (điển Phạm Cự Khanh đời Hán vượt đường xa đến khóc bạn là Trương Thiệu); Tử Văn là kẻ ham rượu, mà chẳng tổn gì đến cốt cách thành thần (Tưởng Tử Văn đời Hán, nghiện rượu, chết rồi thành thần). Kính nghe những chuyện xưa ấy, không ngờ nay lại gặp ở ông." Hiếu liêm (cách gọi người đỗ cử nhân) Hồng Lượng Cát ở Dương Hồ cũng làm thơ viếng: "Tuổi trẻ có nguyện ước, phải trả cho xong trước; đã vào sổ thần rồi, sao còn ngông cuồng được?"

 Rượu khỉ

Học sĩ (chức quan ở Hàn lâm viện) Tào Lạc kể với tôi: Mùa xuân năm Giáp Thân đời Khang Hy, ông cùng bạn là Phan Tích Trù đi chơi núi Hoàng Sơn. Đến viện Văn Thù, cùng ăn với sư Tuyết Trang, bỗng không thấy người trong bàn đâu, mỗi người chỉ lộ ra cái đỉnh đầu. Sư nói: "Đó là mây bay qua đấy."

 Hôm sau, vào động Vân Phong, gặp một ông lão cao chín thước, râu đẹp, mặc áo vá, đi dép cỏ, ngồi trên giường đá. Tào xin trà, ông lão cười nói: "Ở đây lấy đâu ra trà?" Tào mang theo gạo rang, dâng ông lão. Ông lão nói: "Hơn sáu mươi năm nay chưa được nếm mùi này!" Tào hỏi họ tên, ông nói: "Ta họ Chu, tên Chấp, làm quan tổng binh (quan võ cầm quân một trấn), cuối đời Minh ẩn ở đây, đã một trăm ba mươi năm.

 Đây vốn là hang khỉ, bị hổ chiếm, bầy khỉ khổ sở, mời ta giết hổ. Ta giết sạch giống hổ, nên được ở đây." Trên giường đặt hai thanh gươm, sáng như tuyết. Trên bệ thờ Hà đồ, Lạc thư (hai bức đồ cổ, tương truyền là gốc của Kinh Dịch) và sáu mươi tư quẻ (các quẻ của Kinh Dịch), dưới đất chất mấy chục tấm da hổ. Ông cười bảo Tào: "Ngày mai bầy khỉ đến mừng thọ ta, đáng xem lắm." Nói chưa dứt, có mấy con khỉ nhỏ đến trước hang, thấy có người, giật mình nhảy đi. Ông lão nói: "Từ khi trừ được họa hổ, bầy khỉ cảm ơn ta, ngày ngày thay phiên đến hầu hạ sai bảo." Rồi gọi: "Ta sắp đãi khách, nhặt củi về nướng khoai." Khỉ nhảy đi, một lát ôm củi về, nấu khoai cùng Tào ăn. Tào thầm nghĩ ở đây có rượu thì càng hay, ông lão đã biết, dẫn đến một vách đá, có một hõm nhỏ được đá che, nước trong xanh mà thơm, nói: "Đây là rượu khỉ." Múc ra cùng uống. Ông lão say, cầm hai thanh gươm múa, chớp lóe cát bay, gió trời nổi lên. Múa xong về hang, gối đầu lên da hổ mà nằm, bảo Tào: "Ngươi đói thì cứ tiện tay lấy hạt thông, hạt dẻ mà ăn." Ăn xong thấy thân thể nhẹ nhàng khỏe khoắn. Trước đó Tào thường bị bệnh lạnh, đến đây bệnh giảm tám chín phần.

 Cuối cùng ông lão dẫn đến một vách đá, có một con vượn trắng râu dài lấy cành thông kết thành nhà mà ngồi, tay cầm một cuốn sách, đọc sang sảng, không hiểu là nói gì, phía dưới có nghìn con khỉ lạy múa. Tào mừng lắm, vội chạy về báo cho Tuyết Trang. Kéo sư cùng đi, trong hang chỉ còn chiếc giường đá, không thấy ông lão đâu.

 Tú tài họ Trương

Có một tú tài họ Trương ở Hàng Châu, dạy học tại nhà một vị đô thống ở kinh thành. Thư phòng ở trong vườn hoa, cách nhà chính trăm bước. Trương vốn nhát gan, gọi đứa đầy tớ trong thư phòng ngủ cùng, đèn vừa lên là đi ngủ, đã hơn một năm.

 Trung thu tháng Tám, trăng sáng vằng vặc, đứa đầy tớ ra ngoài uống rượu, cửa vườn chưa đóng. Trương đứng trên hòn non bộ ngắm trăng, thấy một người đàn bà xõa tóc, mình trần, từ xa đi đến. Nhìn kỹ thì da thịt rất trắng, nhưng từ mặt xuống thân đều có bùn đất, vết nhơ bẩn. Trương kinh hãi, cho rằng đây hẳn là xác chết cứng đội đất chui lên. Hai mắt sáng quắc, phản chiếu ánh trăng, càng thấy đáng sợ. Chàng vội lấy cọc gỗ chèn cửa phòng, rồi leo lên giường nhìn trộm.

 Chẳng bao lâu, rắc một tiếng, cọc chèn cửa bị đẩy gãy, người đàn bà ấy hiên ngang bước vào. Ngồi lên chiếc ghế Trương vẫn ngồi, xé nát hết sách vở, thiếp chữ trên bàn, tiếng xoàn xoạt. Trương đã sợ chết khiếp. Mụ lại cầm cây thước kẻ của chàng đập mạnh xuống bàn, ngửa mặt lên trời than dài. Trương hồn bay phách lạc, từ đó không còn biết gì nữa. Trong cơn mê man, chàng thấy có kẻ sờ vào phần dưới mình, mắng: "Thằng mọi phương Nam, đồ vô dụng! Đồ vô dụng!"

 Rồi lắc lư bước đi.

 Sáng hôm sau, Trương nằm cứng đờ không dậy, gọi không thưa. Đứa đầy tớ và học trò vội mời đô thống đến xem, đổ nước gừng vào mới tỉnh, kể lại tình hình đêm qua. Đô thống cười nói: "Thầy đừng sợ, đấy không phải ma đâu. Một người đàn bà ở đợ trong nhà tôi mất chồng, nhớ mong lâu ngày thành điên, đã bị xích nhốt hai năm. Đêm qua tình cờ xích đứt, nên chạy ra quấy phá, làm thầy kinh sợ." Trương không tin. Đô thống đích thân kéo chàng đến chỗ nhốt người đàn bà nhòm xem, quả đúng là người đêm qua. Bệnh chàng liền khỏi hẳn.

 Trương khá xấu hổ về hai chữ "vô dụng". Đứa đầy tớ nghe chuyện cười nói: "May mà cái của ấy của thầy vô dụng. Người trong nhà ai bị mụ điên vừa ý thì đều bị mụ quấy đòi không thôi, có người bị mụ cắn, véo cái ấy đến suýt đứt."

 Hai chuyện về mộ Chu tướng quân

Ở Ninh Vũ, Sơn Tây có mộ tướng quân Chu Ngộ Cát. Hơn trăm năm nay nước sông xói lở bên cạnh, mộ dần sụt lở. Người địa phương họ Trương thương xót, sắm lễ vật tế, khấn thầm: "Tướng quân oai linh, xin hãy nghĩ cách giữ gìn phần mộ." Tối hôm sau, trời sấm mưa dữ dội, trong vòng trăm dặm nghe thấy tiếng quân ngựa rầm rập chạy nhảy. Hôm sau, bên mộ tướng quân bỗng trồi lên một quả núi, cao hơn mười trượng, chắn ngang chỗ nước xói, nước chảy đến trước mộ thì vòng quanh mà chảy đi. Ai cũng lấy làm lạ.

 Năm Càn Long thứ bốn mươi lăm, nước lũ trên núi ở vùng ấy (?) đổ về bất ngờ. Có người họ Chu là cháu trong họ của tướng quân, cõng mẹ mà chạy, đêm tối loạng choạng, chẳng nhận ra đường. Mẹ anh ở trên lưng mắng: "Con có vợ có con, vợ có thể sinh con, có thể nối dõi, con bỏ cả mà chỉ cõng bà mẹ già lụ khụ này, chẳng ngu lắm sao!" Người con không để ý, cứ cõng chặt mẹ mà chạy cuống cuồng. Hôm sau trời sáng mới biết mình và mẹ đều đứng trên mộ tướng quân, đất cao hơn một trượng, nước không ngập tới. Tuy đi suốt một đêm mà chưa xa đến ba dặm. Về nhà xem vợ con thì đều bình yên, họ nói: "Lúc nước đến, dường như có người đỡ chúng tôi lên mái nhà, nên được sống sót."

 Còn những nhà hàng xóm quanh đó thì không sót một ai.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video